SERAT WIRID

IDAJAT DJATI

R.Ng.Ronggowarsito

SERAT-WIRIT

IDAJAT DJATI

Serat wirit puniko Jasanipun Raden Ngabei RANGG AWARSIT A Pudjangga ageng ing nagari SURAKARTA.

Kapendet saperlunipun kemawon, saha kawewahan saking kitab sanes-sanesipun ingkang sami

• medaraken ngelmi Makripat-TAHUN:1852.
  Sinengkalan: Myarsa wisik madyeng ati.

Tjaptjapan

Penerbit Tan Khoen S Kediri.

-1- Prasaben. Serat Wirid punika babonipun saking karaton-Surakarta, sinerat ing sastra Djawi. Wiwit sugeng ipun suwargi Raden.Ngabei Ronggowarsito dumugi- ing dinten punika, serat Wirid punika tansah ka- gem para luhur ing Surakarta tuwin Ngajogjakarta; ugi ing pagrombolaning paguron-paguron punapa dene ing sawenehing pakempa lan Theosofie.Manawi pa ra luhur karsa paring wiridan dateng putra santana adat boten tilar wulangan saking Ronggowarsiten; makaten ugi ing paguron-paguron sanesipun. Ing-djaman kina, serat Wiridan punika dados ke keran; boten sadengah tijang saged nampi wiridan ingkang kados makaten puniką, ngemungaken para pu trá santana dalem ingkang kinasih, ing. samangke- sarehne sampun ngantjik ing djaman kamadjengan,'- serat Wirid ingkang samanten edinipun:medal ing pangetjapan, sarta ladjeng sumebar ing pundi-pundi. Dados tetela: tumrap ing djamansapunika boten namung babagan kalahiran kemawon ingkäng sume dya madjeng; dalah babagan kabatosan pisan, boten purun kantun. Bab punika saja kajinna wonten ing sumebaripun kawruh Theosofie sadonja. Mugi kawuningana: manawi para guru bade karsa paring wiridan dateng siswanipun, punika limrahi- pun ingkang bade nampi wiridan ndikakaken sesutji rumijin, kados ta:adus kramas, sijam ing sawata- wis dinten tuwin-damel wiludjengan (rasulan) ing saprelunipun, wigatos ngalap berkahipun Kangdjeng Nabi Muchamammad s.a.w. Awit saking punika, pamra joginipun ingkang nedak wirid punika: manawi para maos bade karsa ngagem piwulang punika akanti saestu, mugi karsaa sesutji rumijin kadossatataning siswa ingkang bade nampi wiridan. Dene ingkang langkung prelu punika sadjatosipun sutjining pang galih. Ingkang punika, sarehne Pangeran punika Maha- _adil tuwin Maha asih, nanging boten pilih kasih,

... bab tinarimah tuwin botenipun saestu guman

tung wonten ing lampah pandjenengan pijambak. Boten gumantung wonten ing edining serat utawi kalu

• 3 -
  huranipun ingkang paring piwulang. Wasana sumangga. Anggen-anggen wonten ing-karsa katarima wonten ing sarira. Ingkang nedak.

BISMILLAH IRROCHMAN IROCHIN. Ing saderengipun wonten punapa-punapa,ing-kang wonten rumijin punika: "ALLkH", dumunung-salebetipun Nukat haib, adjudjuluk: "KUN".Inggih punika DAT sadjati. "NUKAT" tegesipun: "widji". "CHAIB" Tegesipun: "samar". Dados Nukat Cha ib wau Widji ingkang samar, sinebut: "NUR MUCH-AMMAD", inggih Tjahja ingkang padang gumiIang-tanpa wajangan, winastan "SIFaT" sadjati. "KUN" ladjengipun: "PAJhKUN". "KUN" tegesipun "PANGANDIKA ALLAH",Pangandi ka sapisan kangge salaminipun. Inggih punika:-- "ASMA" sadjati. PAJAKUN TEGESIPUN: dados gumelar salaminipun Inggih punika:---"AFNGhL" sadjati. Sadgjawau dados winihing dumadi sinebut:--- "inasir"sadjati. Dados ALLAH wau kagungan utawi dados anasir sakawan inggih punika: "DAT",-"SIFAT",-"ASMi",- "AFNGAL" wau punika; dadosbabaning Roh, inggih-Baboning dumadi. Nukat Chaib, sareng kataman pangandikaning Allah, ladjeng geter. Gumetering Nukat Chaib ladjeng angwontena-ken:--"ROHILAFI",- inggih punika tjahja wening, mantjur, mantjorong. Papadang ingkang kaping kalih sinebut: ROH-SADJATI, dados wawajanganing Dat sadjati. Roh Ilafi inggih gumeter. Gumetering Roh I- lafi angwontenaken tjahja mantjawarni. Inggih-punika: tjahja idjem, petak, djene, abrid, tje- meng. Tjahja mantjawarni wau inggih tansah angge-

-3- ter Getering tjahja mantjawarni dados saranduning djasad, kasar alus, awahono dados raga kita puni ka, satemah saged mobah musik, sarta asabayo muna muni. "Muna" puniká ungeling batos. "Muni" ungeling lesan. Dene wedjanganipun, ingkang kawedjangaken dumateng para talabul ngelmi, anurut wedjangan para Wali wolu, ladjeng kakempalaken dados sa- tunggal. Widji mendet. kikijasaning dalil pangan ka Allah, kados ingkang kasebat ing dalem kadis. pangandikanipun Kandjeng Nabi Moechamad Rasu- llulah dateng Sajidina Ngali, dados wolung pangk kat; kapratelakaken kados ing ngandap punika. II No. l. Wisikan ananing Dat. Sadjatine ora ono opo-opo, awit duk masih a- wang uwung,, durung. ana sawidji-widji, kang ana dining iku "INGSUN"; ora ana Pangeran amung INGSUN, sadjatining Dat kang Maha.Sutji, anglimputi ing SIFAT-INGSUN, anartani ing.AFNGALINGSUN III. No. 2. Wedaran wahananing Dat. Sadjatine INGSUN DAT kang murba misesa, kang kuwasa anitahake sawidji-widji, dadi pada sanali ka, sampurna saka ing Kodrat-INGSUN. Ing kono wus kanjatahan pratandaning Afngal-INGSUN. Kang
dingin ingsun anitahake.... KAJU,aran SADJARA-
TULJAKIN, tumuwuh ana sadjroning alam adam Mak- dum Adjali Abadi; nuli tjahja aran Nur-Moechamat; nuli Katja aran Mir Atul Kajai; nuli Njawa aran Roh Ilafi; nuli Damar aran Kandil; nuli,sosotya; aran Darah;nuli Dinding djalal aran Kidjab, kang minongka warananing kalarat-INGSUN. IV. No. 3. Goaran kahananing Dat. Sadjatine Manungsa iku Rahsa-INGSUN lan ING-

-4- SUN iki Rahsaning Manungsa: karana ingsun anitah. ake Adam, asal saka anasir patang prakara:

1. Bumi.
2. Geni.
3. Angin.

4. Banju: Iku dadi kawudjudaning Sifat-INGSUN.Ing kono
   Ingsun pandjingi Mudah limang prakara:

5. Nur.

6. Rahsa
7. Roh.
8. Napsu.
9. Budi.
   

   Ija iku minangka warana-NINGSUN, kang Maha Sutji

-V- No. 4. Pambukaning tata malige ing dalom Betal Makmur. Sadjátine Ingsun anata malige ána sadjero ning Betal-makmur; iku omah enggoning paramean-Ingsun, djumeneng ana ing Sirahing Adam Kang ana sadjroning sirah iku Dimak, ija iku utak; kang ana antaráning.utak iku Manik; sadjoroning. Manik 1ku Budi; sadjoroning Budi iku Nafsu; sadjeroning Nafsu iku sukma; Sadjeroning Sukma i- ku Rahsa; sadjeroning Rahsa iku INGSUN. Ora ana Pangeran anging INGSUN. DAT kang angliputi ing-Kaanan Djati. VI. No. 5. Pambukaning tata maliga ing dalem Betal Mukaram. Sadjatine Ingsun anata malige ing dalom Betal Mukaram. Iku omah enggoning lelarangan -ING SUN, djumeneng ana Dadaning Adam. Kang ana sadje roning dada iku Ati; kang ana antaraning ati i- ku Djantung; sadjeroning Djantung iku Budi; sadjeroning Budi iku Djinem, ija iku Angen-angen; sadjeroning Angen-angen iku Sukma; sadjeroning Sukma iku Rahsa; Sadjeroning Rahsa iku INGSUN.

-5- Ora ana Pangeran anging INGSUN, Dat kang anglim-puti ing Kaanan Djati. VII. No. 6. Pambukaning tata malige ing dalem Betal Mukadas. Sadjatine Ingsun anata malige ana sadjeroning Betal Mukadas. Iku omah enggoning pasutjen-INGSUN, djumeneng ana ing Kontoling Adam; kang ana sadjro ningng kontol iku Pringsilan; kag ana antaraning Pringsilan iku nutpah, ija iku Mani; sadjroning Mani iku Madi; sadjroning Madi, iku Wadi; sadjroning Wadi iku Manikem; sadjroning Manikem iku Rah sa; sadjroning Rahsa iku INGSUN. Ora ana Pangeran anging INGSUN,DAT kang angliputi ing Kaanan Dja ti, djumeneng Nukat Chaib, tumurun dadi Djohar a- wal; ing kono ananing alam Achadijat, alam Arwah, ahm Wokiaijat, alam Misal, alam Adjasam, alam In- sankamil. Dadining Manungsa kang sampurna, ija i- ku sadjatine Sifat-INGSUN. VIII. No.7. Panetep iman, inggih punika:ing-kang dados santosaning iman. Ingsun anekseni: satuhune ora ana Pangeran a- nging INGSUN. Lan anekseni Ingsun: satuhune Muchamad iku Utusan INGSUN. IX。 No.8. Sasahidam. INGSUN. anekseni ing DAT-INGSUN dewe: satuhune ora ona Pangeran, neing INGSUN. Lan nekseni Ingsun: satuhunene Muchamad iku Utusan-INGSUN; Rasul iku Rasa-NINGSUN; Muchamad iku Tjahja-NING. SUN; Ija INGSUN kang urip tan kena ing pati; ija INGSUN kang eling tan kena ing lali; ija INGSUN kang la nggeng tan kena ing rusak, tetep tan owah gingsir ing Kaanan Djati. Ija INGSUN kang waski- ta: ora kasamaran ing saidji-widji. Ija INGSUN kang amuurba amisesa, witjaksana, ora kekurangan ing pangerti, bjar padang terawangan,

-6- ono ora karasa apa-pa ora eo-katon apa-apa, amung INGSUN angliputi ing alam kabeh kalawan Kodrat-INGSUN.

x.
Wiridan angka kalih. Ingkang sampun mawi murad maksudipun pisan. Punika babaring Wirid, ingkang mawi murad sa- ha maksudipun pisan, ngiras minangka bubukaning Idajat ingkang dados pitedahan dununging ngelmi makripat sadaja; wijosipun saking Dalil, Kadis, Idjemak, Kijas. Tegesing Dalil: anedahaken pangandikaning. A-1 1lah. Tegesing adis: anjarijosaken wuwulanging Ra- sullullah. Tegesing Idjemak: angempalaken wawidjangipun para wali. Tegesing Kijas inggih punika: putusaning pa- manggih ingkang sampun dipun mupakati dening para Imam sekawan l. Imam Sapingi, 2. Imam Kamba- li, 3. Imam Kanapi, 4.- Imam Maliki. Sadaja punika sami dados pambukaning kekeran ingkang medaraken rahsa ghaibing ngagesang,, su- pados waskita ing gesangipun, lestantuna gesang ing awal-achir Bondjing dumugining djandji sa- geda sampurna sangkan paranipun, sampun ngantos dumawah ing alam panasaran. Menggah ingkang dados widjining ngelmi ma-kripat, miturut kikijasan saking Kadis pangandi- kanipun Kangdjeng Nabi Muchamad, ingkang kawedja ngaken dateng sajidina Ngali, kinen angestokaken ananing DAT kados ingkang kasebut ing Dalil sa-pisan saking pangandikaning Paangeran kang Maha Sutji, kawisikaken ing talingan kiwa, kados ing ngandap punika: Menggah ingkang ngandika: "Ija INGSUN sadja tining DAT kang Maha Sutji" - punika inggih GESANG kita pribadi, sajekti katitipan RAHSANING DAT ka g agung-Anglimputi ing Sipat,-- punika i- nggih RUPA kita pribadi, sajekti kawimbuhan Ra- saning DAT kang elok.- Anartani Asma,-punika

-7- inggih NAMh kita pribadi, sajekti kaaken sasebu- taning DAT kang wisesa,- Amratandani Afngal,-punika inggih SOLAH BhwA kita pribadi, sajekti a- nelakaken pakartining DAT kang sampurna: Mila babasanipun: wahananing DAT punika anjamadi SIPAT+SIPAT punika anartani ASMA-ASMA punika amratandani ApNGAL-APNGAL punika dados warananing DAT. Dene DAT anggenipun anjamadi SIPAT punika u- pami kadi madu lawan manisipun, jekti boten ke- nging jen kabodakna. Dene ASMA, anggenipun amertandani APNG.L, punika upami kadi paesan, ingkang ngilo lan we- wajanganipun, jekti saolah bawanipun ingkang a- ngilo, wawajangan wau anut kemawon. Done APNGAL anggenipun dados wahananing DAT punika, upami kadi samodra lawan ombnkipun, jekti wahananing ombak anut sa-rèhing samodra. Dados sadjatosipun ingkang anama MUCHAMMAD punika Tadjalining DAT, ing wahananing Tjahja i- ngkag anglimputi ing djasad, dumunung wonten GESANG kita; inggih ingkang gesang pijambak, boten wonten ingkang anggesangi. Mila Kuwasa ani- ngali, amijarso, anggonda, angandika, angraosaken saliring rahsa,- punika saking KoDRaT-ing DAT kita sadaja. Tegesipun makaten: DaT ing Pa-NGERN kang Maha sutji puniká, anggenipun aninga li amung angagem Netra-kita; anggenipun mijar- sa ngagem Telingan-kita; anggenipun angganda ngagēm Grana-kita; anggenipun anganika ngagem Lesan-kita; anggenipun angraosaken saliring rahsa, ugi ngagem Pangraos-kita. Sampun mawi uwas sumelang ing galih sabab: wahananing WAHJA DYA-TMIKA sampun kasnrira; togesipun lahir batining ALAH punika sampun dumunung wonten GESNG-kita Pribadi. Mila, ... bebasanipun: :.. sepuh DAT-ing manungsa katimbang SIPAT-ing ALLAH. A- wit dadosing DAT punika. chadim adjali-abadi; tc- gesipun: runuhun pijambak, kala taksih awang- wung salaminipun ing kaanan kita; dadosing SIPAT punika chudusungulam tegesipun anjar, wonton ing alam donja. Ananging sami tarik-tinarik, te- tep-tinetepan; samukawis ingkang nama DAT, pu -

-8- nika sajekti dumunung wonten ing SIPAT; sakali-ripun ingkang nam SIPáT punika sajekti kadunu-ngan DAT sadaja. = Dene menggah urut-urutanipun dumadining DAT SIPáT punika, wonten wahananipun, kasebut ing da lil kaping kalih, saking pangandikaninipun Pange ran ingkang Maha Sutji, makaten djarwanipun: Sadjatine Ingsun DiT kang murba amisesa,kang kuwasa anitahake ing sawidji-widji, dadi pada sa nalika sampurna, saka ing Kodrat-Ingsun,Ing-kono wus kantahan lan pratanda Angal-Ingsun,mi nangkabubukaning Iradat-Ingsun. Kang dingin Ingsun anitahake CHAJU, aran Sadjaratuljakin, tumuwuh ana sadjeroning Alam Adammakdum adjali aba di. Nuli TJAHJA aran Nur Muchammad. Nuli KATJA-aran. Miratulkajat Nuli NJAWh aran Roch Ilafi, Nuli DAMAR aran Kandil. Nuli SOSOTYA aran. Darah minongko Nuli DINDING DJALAL aran Kidjab, kang warananing kalarat-Ingsun.-.Menggahdunungipun makaten: SADJÁRATULJAKIN tumuwuh ing salebeting alam Àdam makdum adjali abadi, tegesipun: kadjeng sadjati, dumunung ing djagad sunja-ruri,-taksih a- wang-awung salaminipun ing kaanan kita,--punika chakekating Dat kang mesti rumuhun pijambak, ing gih punika Dat-ing Atma, inggih GESnNG sadjati : dados wahananing alamichadijat. NUR MUCHAMAD, tegesipun: Tjahjo pinudji-Katjarijos ing Kadis: warninipun kados peksi me- rak wonten ing dalem sosotya kang petak,dumunung ing arah-arah ing-Sadjaratuljakin. Punika chake kating Tjahja ingkang ingaken Tadjalining DAT wonten salebeting Nukat Chaib, minangka Sipating Atma dados wahananing alam Wahdad. MIRATULKAJAt,tegesipun: Katja wirangi, dumu nung-wonten sangadjenging Nur Mucharmad. Punika-chakekating Pramana, ingkang ingaken Rahsaning-DAT, minangka Asmaning Atma, dados wahananing a lam Wachidijat. ROH ILAFI, tegesipun: Njawa ingkang wening-Katjarijos ing Kadis: asal saking Nur Muchanmad punika chakekating Soeksma, ingkang ingaken kaha aning DAT, ménongka Afngaling Atma, dados waha-

-9- naningualam Arwah. KaNDIL, togosipun:rdilah tanpa latu. Katja-rijos in Kadis: awarni sosotya ingkang mantjur mantjoronggumantung tunpa tjantelan. Ingriku ka- 'anan Lur Tluchammad sarta enggon, pakempalanin Roch salnja. Punika chakekating Ansen ncen, in kang inaken-wawajanganing Dag, minangka embaning Atma, dados wahananing alam Hisnl. DΛR4t, tocosipun: sosotya. Katjarijos ing Kadis: adarbe sorot mantja warni, sami kanggenan Malaekad. Punika chakekating Budi, ingkane, inga- ken paosaning DAT,-ninangka wiwaraning Atma, dados wahananing alam Addjesam. KIDJAB, winastan Dinding djalal togesipun: warana Kan gung. Katjarijos ing Kadis:medal saking sosotya ingkan, mantja warni. Ing nalika mosik ançanakaken: uruh, kukus, toja punika cha- kokating djasnd, minangka sesadaning Atma, dados wahananing alam Insankamil. XI Pratelan saking Idjemak Kijas. Papangkataning dinding.djalal. Henggoh pratelanipun saking Idjemak Kijas, papangketaning dinding djalal, ingkang awarni u- ruh,- kukus, Toja. wau, sami dados nigong warana ingkanc kasebut ingandap punika:

a.Ingkang rumijin: uruh, ngcdalaken tigang pangkat 1. hidjab kisma, dados djsad ing djawi, kadasta.kulit daging sapanunggilanipun - 2. Kidjab rukni, dados wahananing djasad. ing-lebot, kadosta utek, manah, manik, djantung- sapanunggilanipun- 3. Kidjab rctna, dados wa hananing, djasad ingkang lembat, kadosta: ma- ni, erah sungsun sapanunggilanipun.
b. Ingkang kaping kalih: kukus, ngedalakon tigang pangkat: l. Kidiab pepeteng. dados wahananing napas sa, anunggilanipun.- 2. Kidjab guntur, dados wahananing pantja indrija. -3. Kidjab latu, wahananing nafsu.
c.Ingkang kapinc tiga: Toja ugi ngedalaken ti-

-10- gang vangkat:

1. Kidjab BUN. TOJA. GESANG, dados kahananing SUKNA.
2. Kidjab NUR RaSA, dados kahananing RAHSA.
3. Kidjab NUR TJAHJA ingkan sakalangkung pa dang dados kahananing ATA. Sadaja punika warananing DaT, sama dumunung- wonton ing I n s a n k a m i l, tegesipun ka s a m p u r n a nin g lanungsa. Sampun uwas swmnelan ing galih. sebab: ka- ananing uwot sirotolnustakim, suwarra, nara-
   ka, bumi, langitsaisen-iscnipun sadaja,-punika, sampun kawengku wonten saleboting w a r a n a, sinamadan doning DAT-kita kang maha agung, gume lar dados kaelokaning SIPAT-kita kans esa anar tani ing purbaning ASíA-kita kangwisesa, amrata ndani, ing kavasaning APNGAL-kita-kang sampurna Pratelanipun kados ingandep punika: Ing nalika ingkane Maha Sutji karsa mudjuda ken SIPATIPUN winastan Adam, saking kawan praka wis: 1. Siti,-2. Latu,-3. Angin,- 4. Toja, punika kahananipunkasebut ing dalil ingkang kaping tiga, saking pangandikaning Pangeran ingkang Ma ha Sutji, makaten djarwanipun: Sadjatine Manungsa iku RASANINGSUN, lan ... INGSUN IKI rasaning Manungsa karana Ingsun ani- tahaken Adam asal saka ing anasir patang prakara: 1. bumi, 2. geni, 3. angin, 4. banju, Iku dadi "kawudjudaning Sipat" INGSUN. Ing kono ing sun-pandjingi udah limang prakara: I. Nur=Tjahja, II. RasRahsa, III. Roh=Njawa, VI. Nafsu = Hawa, V. Akal=Budi Ija iku wahananing WADJAH-Ingsun KANG MAHA SUTJI. Menggah dunungipun makaten: MUDAH punika Dat-ing kawula. WADJAH punika Dat-ing GusTI kang sipat langgeng tjarijos ingka dispandjinging mudah gangsal prakawis wau, wiwit saking embun-embunan, kandel wonten ing utek,la djeng tumurun dateng netra, ladjeng tumurun dateng karna, ladjeng tumurun dateng grana, ladjeng tumurun dateng lesan, ladjeng tumurun dateng djadja, h djeng sumarambah dateng djasad adaja;

• 11-
  dgangkepipun djumeneng Insan-kamil. Makaton punika kawimbuhan saking karsanipun Ingkang -Maha Sutji, anggenipun andjenengaken maliganing DAT, ingkang katata wonten ing Bet'ullah dados tigang kahanan kados ingkang kasebut inginggil; punika sadjato- sipun minangka k a j e k t e n i n g- k a a nansatunggal-tunggal,anan- dakaken k a l a r a t i n g DAT ingkang agung, kang Mahà mulya, langgeng boten kenging ewah gi- ngsir saking Kahanan djati. XII Para Wali Wolu imgkang karsa medjang ngelmi makBipat ing djaman Demak. Punika warahing.Idajat djati, ingkang anada- haken dununging pangkatipun ngelmi makripat, we- djangan saking parawali ing tanah Djawi. Saseda- nipun Kandjeng Susuhunan ing Ngampeldenta sami karsa ambuka wiridan ingkang dados widjining we- wedjanganipun suraosing-ngelmi kasampurnan pijam bak- pijambak. Wijosipun inggih punika asal saking: Dalil, Kadis Idjemak, Kijas. kados ingkang sampun kasebut wonten salebetin Wirid sadaja. Menggah pa- pangkatipunsatunggal-tunggal kapratelakaken ing ngandap punika: Ingkang rumijin: saangkatan kala djaman awa- lipun nageri Demak, para wali ingkang karsa me- medjang amung wolu:

l. Kandjeng Sunan ing Giri kadaton, wedjanganni pun wisikan ananing DAT.
2.Kandjeng Sunan ing Tandes, wedjangnipun; we- daran ananing DAT. Kangdjeng Sunan ing Madjagung, wedjanganipun
3. gelaran kahananing DAT. Kangdjeng Sunar ing Bonang, wedjanganipun pa-
4. mbukaning tata malige ing betalmakmur. Kangdjeng Sunan ing Murjapada, wedjanganipun:
5. pambukaning tata malige ing dalem Detalmucha- ram.
6. Kangdjeng Sunan ing Kalinjamat, wedjangnipun: pambukaning tata malige ing dalom Betalmukadas
7.Kangdjeng Sunan ing Gunungdjati, wedjanganipun

-12 - santosaning Iman.

8.Kangdjeng Sunan ing Kadjenar, wedjanganipun: sasahidan.
XIII. Para Wali ingkang karsa medjang ngelmi ing akiripun djaman Demak.

Ingkang kaping kalih, ing saangkata malih,

ing- kala djaman akiripun ing Demak, para Wali kang karsa medjang inggih amung wolu:

1. Kangdjeng Sunàn ing Giriparapen, wedjangani-

pun: Wisikan ananing DAT. Kangdjeng Sunan ing Daradjat, wedjanganipun:

2. Wedaran wahananing DAT. Kangdjeng Sunan ing Ngatas-angin, wedaranipun 3。 gelaran.ananing DAT. Kangdjeng Sunan ing Kalidjaga, wedjanganipu:
3. Pambukaning tata malige ing dalem Betalmakmur. Kangdjeng Sunan ing Padusan, wedjanganipun :
4. Pambukaning malige ing dalem Betalmukadas. Kangdjeng Sunan ing Tembajat, wedjanganipun:
5. Pambukaning tata malige ing dalem Betalmucha- ram. 7。 Kandjeng Sunan ing Kudus, wedjanganipun: Santosaning Iman.
   8.Kangdjeng Sunan Gesang, wedjanganipun: Sasahidan. Dene wedjangan ingkang kasebut inginggil punika suraosipun inggih anunggil kemawon, amargi sämi wiwiridan saking pamedjangipun Kandjeng Su- suhunan ingNgampeldenta sadaja. Mila ing samang- ke dados satunggal, supados gampila anggenipun angraosaken riwajating Dalil, Kadis, Idjemak Ki- jas. Sarehne kakekatipun DATING PANGERAN kang ma ha sutji punika binasakaken: s a k a l a n.g k u n g G h a i b.- tanpa warna tanpa rupa, asi- pat: dede djaler dede estri dede wandu, sarta : boten mawi djaman makam, boten arah boten enggen dinulu boten kenging, boten katingal, dinumuk bo ten kantenan, - punika isbatipun amung Tjipta-sa amita dumunung ingkang waskita. Mila wisikanipu katen:

-13- Sadjatosipun boten wonten punapa-punapa sakatahing Asja (sawidji-widji) ingkang kasebut punika d e d e T a d j a l i n i n g Pangeran ingkang maha sutii sadaja, (Inggih punika d e d e "Ingkang Murba-misesa, kang kawasa muhung Ingsun, kang maha sutji, maha mulya muhung Ingsun".- Menggah wisikan makaten punika, m a n a w i dorengsaged anampeniing- p a n g g a l.i h, mugi dipun taberi marsudi ing suraosipun. Pangimpuning para wedjangan sadaja, kados ing kang kasebut wonten warahing Idajatdjati makaten: Sodjatosipun DAT INGKaNG MAHA SUTJI punika a- sipat ESA. Dipun basakaken DAT MUNTELAK KDIM A- DJALI ABADI, tegesipun asipat SATUNGGAL kang mas- ti RUMUHUN PIJAMBAK,- kala taksih awang-wung sa- laminipun ing KiHANAN KITA; inggih punika DJUME-NENG PRIBADI wonten salebeting NUKAT CHAIB ingkang sakalangkung. langgeng. Ingkang minangka w a r a n a n i n g DáT, sa ha dados w a h a n a n i n g SIPAT, ASM, hPNGAL sadaja -ingandap-punika babaripun.satunggal-tungghl

1. KAJU-tegosipun GESANG; dumunung sadjawining DAT

2. NUR-tegesipun TJAHJA; dumunung sadjawining GESANG.

   3. SIR-tegesipun RAHSA; dumunung sadjawining TJAHJA

3. ROH-tegesipun NJhWA; dumunung sadjawining RAHSh.

4. NAPSU-tegesipun Angkara; dumunung sadjawining-SUKMA(NJAWA).
5. 'AK.L,-tegesipun BUDI; dumunung sadjawining Napsu.
6. DJASAD-tegesipun Badan; dumunung sadjawining Budi. Dene KiJU punika ingkm g kapasrahan pangawasaning DAT, kinarsakaken anggesangi kahananing TJAHJA, RAHSA, SUKMA, NAPSU, BUDI, BADAN sadaja, sumarambah sa- king wiwitan dumugi ing wekasan. Menggah wiwidjanga- nipun kados ingandap punika:

~14-

Iy Ing nalika KAJU anggesangi kahananing Tjahja

sunarambah ing Netra, wahananipun dados sa

ged sninrali. Inggih punika Paningaling DAT

ngagem netra kita.

II Ing nalika KAJU anggesangi kahananing Rahsa:

sumarambah ing grana, wahananipun dados saged angganda. Inggih punika Panggandaning DAT ing nalika ngagem grana kita.

III Ing nalika KAJU anggesangi kahananing Sukma:

sumarambah ing lidah,-wahananipun dados saged angandika. Inggih punika Pangandikaning DAT ing kala ngagem lesan kita.

IV. Ing nalika KAJU anggesangi kahananing Napsu;

sumarambah ing Talingan, wahananipun dados saged amijarsa. Inggih punika Pamijarsaning DAT angagem Talingan kita.

V. Ing nalika KAJU anggesangi kahananning dja-

dados sad: sumarambah ingdrah, wahananipun saged ambekan, Ladjeng nuwuhaken kuku wulu sasa minipun; inggih punika APNCALING DAT ing nalika ngagem "sa-ulah" kita. Saestu boten pae ing nalika a m r a t a n d a n i A p n g al s a l e b e t in g a l a m: ladjeng saged molahaken surja, wulan, lintang, angin sapa-
nunggilanipun....... saisen-isenipun sadaja
-sami dumunung wonten ing PURBA-WISESANING DAT, kados ingkang kasebut ing ngandap punika:

1. DAT amurba: Kaju. Tegesipun: DAT punika wi-

ting Gesang• KAJU amisesa: Nur. Tegesipun: Gesang punika

2. amengku Tjahja.
   

   3. NUR amisesa: Sir. Tegesipun Tjahja punika a-

mengku gesanging Rahsa.

4.SIR amisesa: Roh. Tegesipun: Rahsa punika a- mengku gesanging Sukma.
=5.RoH amisesa: Napsu. Tegesipun: Sukma punika amengku gesanging Budi.

6. NAPSU amisesa: 'Akal Tegesipun: Napsu punika amengku gosanging Budi.

-15- AKAL amisesa: djasad Tegesipun: Budi punika

7. amengku gesanging badan wadag. Menggah wangsulanipun makaten: Diasad kawisesa dening Budi. Tegesipun: eba 1。 hhing badan punika kaprabawa saking osiking Budi. Budi, kawisesa dening Napsu Tegesipun: osi-
8. king Budi punika kaprabawa saking Hawa napsu Napsu, kawisosa dening Sukma Tegesipun: hawa
9. ning Napsu punika kaprabawa saking wahana ning Njawa. Suksa, Kawisesa dening Rahsa. Tegesipun: wa-
10. hananing Njawa punika kaprabawa saking pra-mananing Rahsa. Rahsa, kawisesa dening Tjahja. Tegesipun:
11. pramanáning Rahsa punika kaprabawa saking pramananing Tjahja.
12. Tjahja, kawisesa dening Kaju. Tegesipun: Pra mananing Tjahja punika kaprabawa saking kawasaning GÉSANG. Kaju, kapurba ing DAT. Tegesipun: kawasaning
13. GESANG punika kaprabawa saking Purba-wisesaning DAT. DAT punika tanpa dunungan. Purba-wisesaning
14. sampun wonten kanjatahaning GESANG-kita pri- badi. Milanipun wahananing Gesang punika tanpa wangenan kalajan ANANING DAT, Inggih Inggih " G E S A N G K I T A punika "Dat-ing GUSTI KANG MAHA SUTJI SADJATI". Sampun uwaS sumelang ing panggalih m o k m a n a w i ke-ngingpambangusingpa- raambarongan.
    XIV. Panekung: wasijatipun Kangdjeng Panembahan Senapati ing Mantawis. Dene santosaning pangesti, kajektosaken ing-kang dados tandanipun, punika manawi pinesu sale beting panekung, anungku semedi, aneges karsa, AMARSUDI KWaS, Adad ingkan g sampun kalampaha n wonten "mangunah" dateng, kabokta ing utusan, me dal saking Sarira kita kang Maha, Mulja, amawa

二16--

tanda katingal saking PRAMÁNA, karao3 ing dalem

RAHSA. Ingriku manawi katarima, ingkang tjinip- ta: dados; ingkang sinedya; wonten; ingkang ki- san: dateng- saking parmaning Kang kawa- sa. Menggah patikelipun manawi bade manekung,- punika saking wasijatipun Kangdjeng panembahan Senapati ingalaga Mentawis, kados ingadap punika Wiwitangirangidaarsa- r e, anjegah sahwat., ambirat napsu hawa ing da lem sawatawis dinten; ladjeng sijama a n g 1 o wo n g, sarta ambisu ing dalem tigang dinten-tigang dalu, boten kenging ngemu sak-serik,duka -tjipta.. Manawi sijamipun kantun sadinten sada- lu, sampun ngantos sdre.. Sareng ing wantji te- ngah dalu:. siram, ladjeng angagem busana ingkang sarwa sutji, sarta akokonjoh ganda wida djebad- wangi, adudupa medjeng mangetan utawi mangilen, angadjengaken keblatipun pijambak; dumugi-nipun ing wantji bangun endjing: punika wiwit tapakur pedjah raga, nutupi babahan hawa sanga Patrapi- pun lenggah pitekur: djempol suku kapanggihaken sami djempol suku den- papak polok kapanggihaken sami polok den-gatuk; djengkulkapanggihaken sami djengkulden-rapet; padjaleran sapalandungani pun sinipata kakalija djempol suku den-leres,- sampun ngatos katindihan; nunten asta kalih ang rangkul djengku, atrap sidakep suku tunggal; da ridjining asta sami antuk selaning daridji,kados angapurantjang; djempol asta den-aben sami djem pol asta, ladjeng winawas kalijan putjuking gra na. lunten anata wedaling napas, anpas,tanapas, nupus, sampun ngantos tumpang-suh kumpulipun da dos satunggal, Ing ngriku tinarik saking kiwa,- dumugi ing puser: kendel saantawis dangunipun; ladjeng ka'urumaken anongen: medal ing leng gra na tengen ingkang alon, sampun ngantos kasesa,- Menawi sampun sarch, narik napas malih saking-tengen, dumugi ing puser: kondel saantawis da- rgunipun; ladjeng katurunaken mangiwa, medal ing leng grana- kiwa, ingkang alon, sampun ngantos kasesa, ambal kaping tiga. Kados-makaten pana -

-17- riking napas, wekasanipun manawisampun sareh, a- narik napas malih: saking kiwa, mubeng nengen, saking tengen mubeng mangiwa, kakumpulaken dados satunggal wonten ing puser; ladjeng katarik manginggil leres ingkang sareh; kendel tinata won- ma- ten ing djadja; ladjeng katarik manginggil lih ingkang alon, kendel tinata wonten ing sirah Ingriku angeningaken tjipta sarwi osik matrapaken pandjenenganing DAT kita, kados makaton: Ingsun tadjalining DAT kang Maha Sutji, kang

amurba amisesa, kang kawasa ngandika "KUN"- PAJA

KUN" dadi satjiptaningsun: TEKA sakarsaningsun, metu saka kodrat-Ingsun. Manawi sampun makaten, adat sanalika kemawon kajektosan ingkang dados tandanipun. Nunten pa- nariking napas katurunaken medal ing leng grana kalih pisah, ingkang alon, sampun ngantos kasesa ing wekasan pasrah anenangsa dateng DaT-kita pi- jambak. Menggah patraping panekungan punika, parjogi nipun sageda kalampahan ing saben wulan sapisan. Botenipun, amung ing saben dinten Idjabah kemawon sampun ngantos katawongan. Sabab, ingriku wek tuning katarimah saliring panuwun, kados ingkang kapratelakaken ingandap punika:

1. Wulan Mucharam, idjabahipun tanggal kaping 9 kalijan 10.
2. Wulan Mulud, tanggal kaping 12.
3. Wulan Redjeb tanggal kaping 27. Wulan Ruwah tanggal kaping 15. Wulan Sijam, tanggal kaping 21. 23, 27. 29. Wulan Besar, tanggal kaping 8. Sanesipun punika sami sepen tanpa dinten i- djäbah andjawi idjabahing wantji ing dalem sadin ten sadalu kaping sakawan: l ing wantji:serap surja, 2 ing wantji tengah dalu, 3 bangun endjing 4 tengangé leres.
   xV. Pratelan wahananing Dat ingkang .urut

Ing mangke kapratelakaken urut-urutaning na manipun wahananing DaT ingka g sampun kasebut ing ngadjeng sadaja wau, kados ingandap punika:

A. Ingkang rumijin: KAJU, tegesipun GESANG;
dipun wastani KAJUN, tegesipun PANGGESiNGAN; dipun wastani malih KAJAT, tegesipun ANGGESANGI; dipun wastani malin KAJU DAIM, tegesipun GESANG KANG TETEP. Ananging sadjatosipun inggih amung s a t u n g g.a 1 "KAJU" punika. Makaten ugi sa- sampun ingkangnama "daim" kados ta: Imam daim,
salat daim.... punika sami dumunung ing dalem -
"KAJU DAIM" sadaja, tegesipun: TETEP wonten ing kahananing GESANG KITá pribadi.

B. Ingkang kaping kalih: NUR, tegesipun TJàH-
Já, punika sadjatosipun inggih amung satunggal, ananging dipun namani dados gangsal sesebutan:

1. NURIJhH, tegesipun: Tjahja samar; warnanipun tjemeng.
2. NUR.NI, tegesipun Tjahja keknlih, inggih punika Tjahja kaping kalih; warnanipun abrit.
3. NUR MAHDI, tegesipun: Tjahja sumirat; warnani pun djenar.
4. NUR BUaT, tegesipun: santosa; warnanipun idjem
   

   5. NUR MUCH.MMáD, tegosipun Tjahja kang pinudji;

warnanipun petak. Monggah gerbanipun sadaja punika, kasebut na- ma. "NUR'ULLAH" tegesipun TJAHJANING ALAH.

C. Ingkang kaping tiga SIR, tegesipun: RAHSA,
punika sedjatosipun inggih amung satunggal, ananging dipun namáni dados nenem sesebutan.

1. SIR: IBTADI,.tegosipun RAHS. PURBA, inggih punika dados wahjaning asmaranala.
   

   2. SIR: KAHARRI, tegesipun: RAHSA WISESA, inggih

punika dados wahjaning asmare tura. SIR: KAMALI, tegesipun.RHSA SAMPURNA, inggih

3. punika dados waj-aning asmara turida. 4, SIR: NGADJI, tegesipen RaHSA MULJA, inggih, punika dados wahjaning asmara nada. SIR: CHAKI I, tegesipun R/HS SEDJATI, inggih punika dados wahjaning asmara tantra.

6.Sir: WAHDI, tegesipun RHSA TUHGGAL,dipun wastani SIR: CHAIB, inggin punika dados wahja ning asmara sama. Menggah gerbanipun sadaja punika kasebut nama "SIR'ULLAH", tegesipun RAH SANING ALLAH.
D. Ingkang kaping sekawari ROH, tegesipun NJa-
WA utawi SUKMA. Punika sadjatosipun inggih amuung satunggal, ananging dipun namani dados pitung se- sebutan:

l. ROH DJáSMANI, tegesipun: njawaning djasad, Ing gih punika wewajanganing NJAWa ingkang angge- sungakon angcotuning BADaN; dipun ngibarataken Roh chowani tegosipun kaupanakaken njawa ingkang nggesangi sato-kewan.
2. ROH NABATI, tegesipun: njawaning tumuwuh. inggih punika wewajanganing NJaWa, ingkang nuwuha ken wulu kuku sapanunggilanipun, tumanem dados gesanging Budi.
3. ROH NAPSANI, tegesipun: njawaning napsu, inggih punika wawajanganing Njawa, ingkang anggesanga ken hawaning napsu.
4. ROH ROCHANI, tegesipun: NJAWANING SUKMA inggih punika wawajanganing NJAWa, ingkang nggesangaken warananing SUKA.
5. ROH RAHMANI, tegesipun: NJAWA KAN G ASIPAT IURAH dipun wastani ROH RAB.NI,.tegesipun NJaWaNING-PaNGERni, ingrih punika wawa janganing NJAWa, ingkang nggesangaken kahannning RáHSa.
6. ROH NURRANI, tegesipun: NJAWANING TJAHJA, ing- nunik wwa janganing NJAWa, ingkang nggesa ngaken wahananing TJahJA.

7. ROH ILAPI, tegesipun: NJAWA KANO WENING, dipun

wastani ROH CHUDUS, tegesipun NJAWA KANG SUTJI inggih punika wajanganing NJaWA, ingkang angge sangaken kahananing ATM. Menggah gerbanipun sadaja punika kasebut nama ROHIULLAH, tegesipun NJAWANING ALLAH. Dene terangipun wewidjanganíng Roh punika, m- nawi karudukaken kalijan wasijatipun Ingkang Si- nuhun Kangdjeng Sultan hgung, kala musjaworatan ngelmi; kadawuhaken dateng kijai pangulu amat ka- tegan, makaten pangnndika dalem:

4 -20- "Sadjatine Roh iku SAWIDJI, minangka kahana- kasebut aran "Sukma". Prabedane pada mawa tanda sowang-sowang:

1. Tandaning Roh iku nganakake getih.
2. Tandaning Njawa: nganakake keketeg.
   

   3.Tandaning Djiwa: nganakake napas,

4. Tandaning Suksma: nganakake rasaning djosad,

"Ananing Suksma iku ana papangkatane dadi pi- tung warna." Iki sawidji-widjine:

l. Patemoning djasad lan napas, iku den-arani Suk sma wahja, tegese: Suksma lahir.
2. Patemoning napas lan budi, iku den-arani Suksma dyatmika, tegese: Suksma batin.
3. Patemoning budi lan napsu, iku den-arani Suksma lana, tegese: Suksma tetep.
4. Patemoning napsu lan njawa, iku den-araniSuk sma mulja, tegese: Sukma mulus.
5. Patemoning njawa lan rahsa, iku den-arani Suk sma djati, tegesi: Suksma njata; den-arani ma neh: Suksma rasa, tegese, Suksmani rahsa.

6. Patemoning Rasa lan Tjahja, iku den-arani Suk

sma wasesa, tegese: Suksma wenang.

7. Patemoning TJAHJA lan URIP, iku den-arani Suk sma Kawekas, tegese: Suksma wekasans Dene patemone k a b e h mau dadi SUKSM DI. LUWIH, tegese: Suksma utama. Jen kumpul, dadi RET NA INTEN DJUMNTEN, iku ngibarating martabat Wa- kidajat; Sampurna dadi SuSTRh LUDIRA, iku ngiba rating Martabat Wahdad; Sampurna: dadi SOTYALUDI Rá, iku ngibarating martabat AKaDIJAT, walujd di MANIK MáJA, Gumilang tanpa wewajangan, tegese bali dadi DAT-ing NUKAT GHaIB, mulih marang ADJA LIABADI. Wangsul amratelakaken uruting namanipun wa hananing DAT.
   E. Ingkang kaping gangsal NAPSU, tegesipun
   angkara, punika sadjatosipun inggih amung satu nggal, ananing dipun namani dados kawan sasebu- tan:

l. Napsu áluamah, tegesipun angangsa; darbe hawa murugaken dahga arep, luwe, sapanunggilanipun Wahananipn wonten ing waduk, wahjanipun sa- king lesan; 'kasebut dados ngibarat kaananing,

-21- manah ingkang asorot tjemeng. Sampurnaning nn rik leburing wulu kuku.

2. llapsu Amrah tegesipun sereng; darbe hawa murugaken angkara, panasten, duduka sapanunggula nipun. Wahananipun ing ngamperu. Wahjanipun sa king karna kasebut dados ngibarat kaananing ma:. nah ingkang asorot. Sampurnaning anarik leburing kulit erah.
3. Napsu Supijah, tegesipun: meles; dipun namani, harda, tegesipun: adreng: darbe hawa murugaken murka, penginan, pakareman, kabingahan sapanunggilanipun. Wahananipun ing lilimpa Wahjanipun saking netra; kasebut dados ngibarat kaananing manah ingkang asorot djenar. Sampurnanipun na- rik leburing daging otot.
4. Napsu Mutmninah, tegesipun: djinem; darbe hawa murugaken loba dateng kautaman punapa dene we- las asih sapanunggilanipun; terkadang ngantos, keladuk kadostn: sumedya anglampahi tanpa bra- ta ingkang kelantur,:boten mawi watawis, Wahananipun ing babalung. Wahjanipun saking grana. Kasebut dados ngibarat kaananing manah ingkang asorot petak. Sampurnanipun anarik leburing ba lung sungsum. Dene manawi kapatitisaken, witing Napsu punika saking utek; dumunung ing manah: dados Tjipta: dumunung ing djantung: dados birahi Wednlipun saking djantung ladjeng dados Nupus; ka tampen ing manah malih ladjeng dados Anpas; anung gil lampahing erah ladjeng dados Tanapas; napas, suwara-punika sami medal saking hawaning Napas sa-
   daja.

F. Ingkang kaping nem:lKAL, tegesipun: Budi
Punika sadjatosipun inggih amung satunggal, ana- nging dipun namani dados gangsal sasebutan.Menawi kaetang dalah ingkang rangkep nama, dados pitung- sasebutan; sami anartani dateng ngibarat namaning manah. Kadadosanipun anunggil sasebutan.

1. Budi: Maknawi, inggih manah Maknawi, tegesipun

wahjaning budi.

2. Budi: Sanubari, inggih manah Sanubari,tegesipun

wahananing budi.

3. Budi Suweda, inggih manah Suweda, tegesipun :

-22

woding manah; dados ngibarat kahananing budi.

4. Budi Puat, inggih manah Puat, tegesipun: woding djedjantung; dipun namani budi zaki uta- wi manah zaki tegesipun: manah sutji; dados, ngibarat Pramaning' budi.
   

   5. Sudi Sierrie, inggih manah Sierri, tegesipun:

Rahsaning manah; dipun wastani budi Sofi, uta wi manah Sofi, tegesipun: manah, inggih wening ingih ngibarat pangaosing budi. Dene manawi kapatitisaken pakartining Budi pu nika dipun wastani "Pantja ndrija", tegesipun:ma nah gangsal, inggih punika pangawasa ingkang me- dal saking rahsani Budi. Peperanganipun dados, tigang pangkat sami anggangsal pakarti:

l. Dipun wastani Karmindrija, tegesipun: purba- ning budi, kados ta: paningal, pamijarsa, pang ganda, pamiraos.
2. Dipun wastani Antarondrija tegesipun: antawi- sing budi, kados ta: keketeg, napas, kedeping netra, raosing lidah, kenjaming lati.
3. Dipun wastani Djajendrija, tegesipun: wasesa- ning budi, kados ta: raosing kulit, pardji dju bur, asta, _suku.
G. Ingkang kaping pitu: DJASAD, tegesipun: ba
dan wadag; punika sadjatosipun inggih amung satu nggal, ananging dipun namani dados kalih sesebu- tan:

l. Djasad wadag, tegesipun: badan kasar, kadado- san saking lebu, winastan djisim, ugi kawasta nan badan djasmani.
2.Djasad latif, tegesipun: badan alus, winastan djisim latif, ugi-kawastanan badan chewani. Menggah saking djandjinipun: badan wadag kali jan badan alus punika, boten kenging pisah sang- kan paranipun,-anunggil kahanan sadjati-upami sa tu mungging rimbagan. Ananging wawangsulan: ing tembe badan wadag punika luluh sampurna wónten, salcbeting badan alus, kalimputan dening Kaju da im, tegesipun: gesang tetep dumunung ing Kahanan kita pribadi. Mila dipun pralambangi: warangka mandjing tiuriga, tegesipun: badan wadag dumunung salebeting badan alus. Kala badan wadag taksih daios embanan, lambangipun: tjuriga mandjing wa- re ngka, tegesipun: badan alus taksih dumunung sa

-23- lebeting badan wadag. Dene pratikelipun angluluh badan wadag wau,sa king wasijat dalem ingkang sinuhun Kangdjeng Su- suhunan Paku Buwana kapisan, kenging kalarteh a- nglampahi tapa brata kados ingandap punika

l. Asusutii, tegesipun taberi siram endjing.
2. Angirang-ngirangi dahar, tegesipun: adahar na mung manawi kraos luwe.
3. Angirang-ngirangi ngundjuk, tegesipun: angun- djuka namung mawi sanget kasatan.
4. Angirang-ngirangi sare, tegesipun: asarea manawi sanget karipan.
5. Angawis-awisi ngandika, tegesipun ngendikaa-manawi ngangge mangsa kala.
6. Anjunjuda sahwad, tegesipun: sahwata kalijan, garwa manawi sanget kangen.
7. Ambarsta napsu, tegesipun: sampun ngantos ngum bar hawa, angagema budi trima, lila, legewa utami. angger saged kalmpahan makaten, manawi boten kawistara sarta dumunung ingasepen, inggih walla hu alam katarimahipun. Dene manawi bade waskita dununging ngasepen, punika, sakaliring rupa kita, kapasrahna- dateng, Kang darbe rupa; saliring suwara kita kaantuk na dateng kang darbe suwara. raningal kita, pamijar sa, kita, pangganda kita, pangraos kita, pamijar- sa kita, sami kawangsulana dateng sangkanipun, pijambak. Menggah patrapipun: anjidikaken ening- nging rahsa, angawasaken eninging pantja ndrija Tegesipun angendelaken saniskaraning ngagesang sadaja. Ing sanal ika ngengkoki dados Tadjalining Gusti kang Maha Sutji sadjati, kang murba amise- sa, kang kawasa andadosaken sawarnining "asja" sadaja. Manawi sampun saged makaten, inggih puni ka salat daim, ingkang dipun wastani sadjatining salat. Bebasan: salat ngiras njambut damel, ang- lamapahi padamelan kasambi salat: lenggah sarwi lumampah; lumampah kalijan andeprok;lumadjeng salebeting kendel; ambisu kalijan tjarios; kesah,

-24- sarwi tilem, kalijan melek. Kados makaten ngiba- ratipun. Sebab kakekating salat daim punika: ade gipun inggih djumenenging gesang kita; rukukipun inggih paningal kita; iktidalipun inggih pamijar sa kita; sudjudipun inggih pangganda kita; wawa- osaning ajatipun inggih pamiraos kita; lenggahi- pun inggih tetep ing iman kita; tahjatipun inggih manteping tochid kita; salamipun inggih ma'- ripat Islam kita; pupudjinipun inggih pandjing-widjiling napas kita;-ing nalika mandjing mungel "Hu" wedalipun mungel "Allah-- Dikiripun inggih awas--emut kita; keblatipun inggih madep dateng ening kita. Sampun uwas sumelang malih. Mila makaten djumenengipun DAT, SIPAT, ASMA, PNGAL kita punika sampun dados Kuran sadjati, amratanda- ni sadjatining salat sadaja; dipun wastani Salat daim. Manawi iktitahipun salat daim punika maka- :ten:

"Nijat-Ingsun salat daim, kanggo_ing salawa-

se urip-Ingsun; Adege ija Urip-Ingsun; rukuke i- ja paningal-Ingsun; iktidale ija pamijarsaning-sun; sudjude ija pangambuningsun; wawatjaning a- jat ija pangutjap-Ingsun; lungguhe ija Imam-Ingsun; tahjate ija manteping tokid-Ingsun; salame; makripat-Islam-Ingsun; keblateija madep marang eneng-ening-Ingsun; Perlu nglakoni wadjib saka Kodrat-Iradat-ingsun dewe". Ladjeng pasrah na- longsa dateng DAT-ing GESANG kita pribadi Titi.

-25- XVI Urutipun wahananing salat. Ingandap punika mratelakaken ddrah urut-urut taning namanipun wahananing salat sadaja.

Nif 3 2 I

3 2 456 N

I 2 3 4 56 7

DAT MUNTELAK KANG KADIM ADJALI ABADI kasebat: Wisesa.

KAJUN, tegesipun GESANG, kasebut Atma.

2. NUR, tegesipun TJAHJA, kasebut Pranawa.
3. SIR, tegesipun RAHSA, kasebut Pramana.
4. ROH, tegesipun NJAWA, kasebut Suksma,
5. NAPSU, tegesipun: angkara.
6. 'AKAL, tegesipun: Budi.
7. DJASAD, tegesipun: bdan wadag.
8. Dene DAT punika canpa tuduhan, amung dumu
   nung anarambahi wonten salebeting GESANG kita. Ananging katah ingkang sami katambetan,awit de

-26--

ning binasakaken boten mawi djaman' makam, tegesi pun boten arah boten enggen, akanta tanpa warna tanpa rupa, asipat-elok, dede djaler, dede es- tri, dede wandu; dipun pralambangi "kombang anga

djap ing tawang," tegesipun kombang angeleng won

ten ing awang-awang. Mila' ing .dalem martabat kasebut Chaib saking dereng sanjata kahananipun. II. Dene KAJU, punikaminangka Tadjalining, DAT, awit kasorotan saking purbaning DAT sadjati dipun pralambangi "KUSUMA and jrahing tawang". Mi la ing dalem martabat kasebut "Takjun awal" dene wiwit sanjata kahananipun, III. Dene NUR, punika minangka tadjalining, Kaju, inggih punika dados tarsandaning gesang a- wit kasorotan saking wisesaning Atma sadjati; di pun pralambangi: Tundjung tanpa telaga, tegesi-Mila pun: sekar terate gesang boten mawi toja. ing dalem martabat kasebut: "Takjun sami" dene sampun njata ing kahananipun. IV. Dene SIR、punika minangka Tadjalining NUR awit kasorotan saking wisesaning Pramana sedjati dipun pralambangi: isining wuluh wingwang, tegesipun boten kawistara isen-isening wuluh wung- wang punika. Mila ing dalim martabat hsebut "A- kajan sabitch", dene sanjata tetep ing kahananni pun.

V. Dene ROH punika minangka Tadjalining Sir,
awit kasorotan saking wisesaning Pramam sadjati dipun pralambangi Tapaking kontul angla jang, tegesipun: boten mawi labet tapaking peksi kontul nglajang punikalila ing dalem martabat kasebut

"Akjancharidjiah, Dede sanjata medal ing kahana

nipun.

VI. Dene NiPSU punika minangka Tadjalining Roh,

awit kasorotan saking wisesaning Sukma Sedjati; dipun pralrnbangi.Latu murub ing teleng samodra,

tegesipun: kelokan urubing latu wonten salebe

ting toja punik. Mila ing dalem martabat lase-

but "Akjan muchapijah", dene sanjata gesang ing-

ahananipun.

-27- VII. Dene BUDI, punika minangka Tadjalining, Napsu, awit kasorotan saking wisesaning angkara, sedjati; dipun pralambanci:Kuda ngerap ing pan- dengan, TEGESIPUN: kapal njander taksih kinurung wonten salebeting djadjaran dados.upatjara:. su- raosipun sami kalijan lumpuh angineri djagad.Mi- la ing dalem martabat kasebut "Akjan maknawijah" dene sanjata kawedar ing kahananipun. VIII. Dene DJASAD, punika minangka Tadjalining sipat, dados embananing para mudah ingkang. sampun kasebut ingadjeng wau Awit saking kalimputan dening pakumpulaning sorot, sami sumarambah mara tani salir anggotaning badan djasmani sadaja.Mi- la manawi taksin djamaning sipat dipun pralambangi: kodok kinemulan ing leng, tegesipun, kodok-punika ngibarating mudah, ingkang. wonten salobe- ting djasad; cleng punika ngibarating djasad ing kang wonten ing sadjawining mudah, inggih punika kahananipun DAT ing GUSTI, taksih kalingan doning sipating kawula. Sae manawi djamaning DaT.ing de lahan; dipun pralambangi kodok ngemuli leng, te- gese; gentos dumunung wonten inglebet,inggih punika kahananipun sipating kawula sampun kalimputan dening DiT-ing Gusti. Dados sami tarik-ti- narik, tetep-tinctepan, kados ingandep punika de rahipun: Wangsulan DAT-ing Gusti punika; kaotipun kalijan kawula, dening andarbeni pangawasa, wenang mbabar prabawa, saha narik wedaring gelar küky- dan. Kados upaminipun: manawi karkating djasad, ka tarik ing pangraosing Budi, pangraosing Budi kalirup ing hawaning napsu, hawaning napsu kasirep dening wisesaning Suksma, berem salebeting Botal makmur, ladjeng muntu wiwaraning Pramana, anglee maken saniskaraning pantja drija, mangka la pra- bawan dening panguwasaning Suksma, anggelar pangraos, wahananing dados t i l e m kahananing, djasad kita. Ingriku saking pangraos: katingalan 'alam-ing supena, kalaksanan-saliring soiah bawa sadaja. Manawi pangawasaning Suksma mbabar pantja ndrija sarta mbuka wiwaraning pramana, hdjeng

-28- njirnakaken hawaning napsu, anuwihaken pangraosing budi ngantos sumarambah ing djasad sadaja, ingrikù, wahananipun dados t a n g i kahananing djasad kita, ladjeng uninga malih dateng 'saniskara ingkang:katingalan ing alam donja. Mi ha dipun pralmbang: anenun senteg sapisan aniga si, tegesipun: saweg sakedab ing paningaling a- lam supena ladjeng saged wangsul uninga ingkang latingalan ing alam donja. -Kados makaten ugi upaminipun manawi karka- ting djasad katarik ing pangraosing budi,pangra osing budi kairup kawasaning napsu, kawasaning, napsu kasirep dening wisesaning Suksma, wisesaning Suksma kakukut dateng pangawasaning Rahsa, ladjeng luluh mandjing ing dalem Prawaning Tjah ja, anunggil kalijan Purbaning Átma, mantuk dados sadjatining DAT MUNTELAK keng kadim, adjali abadi; ingriku wahananipun dados winastan "pe-djah" kahananing djasad kita,Ananging saestuni pun boten pedjah, namung ngalih panggenan kema- won; malah waluja, gesangipun langgeng wonten ing Kahanan ingkang Maha Mulja. Mila dipun pra- lambangi tanggal pisan kapurnaman, tegesipun de reng lami tumitah wonten ngalam donja, ladjeng saged wangsul malih dados Manungsa ingkang sam purna sarta waskita ing saniskara. XVII. Pralambang ingkang sampun dipun tegesi maksudi- pun. Ing mangke ndumugekaken urut-urutipun ing panunggilaning pralambang sadaja. Ananging tege sipun sakatahing para marsudi ngelmi sami darbe pijambak-pijambak. lepos lepat/ kula mborongaken ing. dudugi-prajoginipun, kados ingkang ka prate- lakaken ingandap punika.

1. Gigiring punglu, tegesipun: gegering mimis, ngibarat kaclokaning DAT, denin: boten ,arah boten enggen:. Ing pundi estuning panggenanipun:sa jokti amuns dumunung wonten DAT-ing GESANG kita
2. Tambaning putjang, togesipun ngibarat kaelo- kanipu: Sipating DAT, dening binasakaken de- dedjaler

--29- dede ostri dede wandu. Kados punapa saestuning sipatipun: sajekti amung dun nung wonton Si-. pating Gne NG kita. Wonten ingkan; mastant: tambaning putjang punika elenning rrana keka- lih. Saking panginten mbok-manawi kalentu-ing seserepan.

3. Wekasaning langit, tecesipun: punika ngibarat

wangenanipun soroting Tjahja, sumarombah, dumu gi ing Sipat kita. 4。Wekasaning samodra tanpa tepi, tegesipun; ngi barat wangenanipun pangawasaning Rahsa, suma- rambah dumugi.ing.sipat kita.

5. Galihing kangkung, tegesipun: punika ngibarat

wahananing Suksma, dumunung ing. kahannning Si pat kita.

6.Latu sakonang ngasataken samodra, tegesipun; punika ngibarat hawaning napsu wimbuh salebeting pantja ndrija kita.
7. Peksi miber ngungkuli lancit, tegosipun punika ngibarat ing rosanin Budi wimbuh salobe- ting apngal kita.

8. B aita amot samodra, teresipun baita punika,

ngibarating djasad, samodra punika ngibarating manah sapañunggilani un.

9. Angin katarik ing baita, togesipun punika ngi

barat lampahing napas medal sakin djasad.

10.Susuhing angin, teresipun punika ncibarat pa- kendelaning napas dununung ing djantung. Wonten ingkang mastani, susuhing angin punika:re ma. Saking panginten mbokmenawi kapendet. saking pamrajogi kemawon. ll.Bumi kapotak ing salebeting siti, tegesipun punika ngibarating wudjud kita: asli saking
- siti, ing tembe kapendem ing siti; inggih·punika wahananing dados daging.
12.Mondot latu adedamar, sami kalijan latu salebeting latu, utawi latu binesmi ing latu, te-
asal gesipun punika ngibarating wudjud kita saking latu, tansah andadosaken latu, inggih punika wahananipun dados napsu.

13.B arat kati jup ing angin, sami kalijan angin,

anginte prahare,

-30 - togesipun punika ngibargting wudjud kita:asal saking, anggung angingsep angin, amedalaken, angin, inggih punika wahananipun dados napas

14.Angangsu rembatan toja, sami kalijan toja won ten salebcting toja, utawi toja kinum ing to fa; togesipun punika ngibarating wudjud kita asal saking toja tansah kailenan toja; inggih punika wahananipun dados. erah. Mila won-
tojo ten ingkang mastani: tojo salebetingt punika erah.

15.Srengenge pinepe, suraosipun sami kalijan ka tja angemu srengonge, tegesipun punika ngiba rat Tjahja kasorotan inr, Surja, utawi Surja wonten salebeting Tjahja; inggih punika waha nanipun dados Pramaning netra.
16.Widji wonTen saleBETING UWIT? uwit wonten sa lebeting widji, tegesipun punika ngibarating kawula dumunung wonten ing Gusti; Gusti dumu nung wonten ing kawula. Dipun basakakon: pa- ngleburan papan tulis.
17.Kakanganing pambajun, adining wuragil, tegesipun punika ngibarating martabat Insan kamil; ing nalika tanadjul, dawoh wonton ing wekasan pijambák; sareng tarki, ing tembe da dos wiwitan. Monggah Insan kamil punika waha naning Gesang kita pribudi.
18.Busana kantjana retna boten mboseni, sairib, sami kalijan Busana wastra tanpa scret; tege sipun punika ngibarating djasad; busana kantjana retna wahananipun dados djasad inglo-bet, busana wastra wahananipun dados kulit.
19.Tugu manik ing samodra, tegesipun punikangi barat pantenging Tjipta, anerus dateng tele- nging. paningal. Wonten ingkang mastani tugu manik punika kaiam;mbok manawi saking; pangin ten kemawon.
20.Sawanganing samodra retna, dados ngibarating Babul ar'bab, tegosipun korining Pangeran, inggih punika kakekatipun palawanganing DiT, dumunung wonten ing babahan hawa sanga salebeting djasad. Menggah kabudanipun sawanca- ning samodra retna, punika winastan kadi se-

-31- ma matangkep, dados ngibarat melarmingkuping maras utawi、nga-mingkeming lati.

21.Samodra winotan kilat, dados ngibarating wot sirotol-mustakim, tegesipun: margi kang le- res, inggih punika kakekatipun pesating Atma, dumugi ing Kalarating DAT. Wonten ingkang mas tani wot sirotalmustakim punika kakekatipun; wodaling pamiraos; inggih sami pakantukipun.
22.Bale Tawang gantungan, dados ngibarating Nga ras kursi; tegesipun ngaras: padaleman, inggih punika kakekatipun pasewakaning DaT, du- mumung ing sirah utawi ing djadja. Tegesipun kursi: palenggahan,inggih punika kakekatipun palenggahaning DAT, dumunung wonten ing lebet utawi ing djadjantung.
23.Widji tuwuh ing sela, dados ngibarating loch kalam. Tegesipun loch: papan, kasebut "lochil makful tegesipun: papan kang rineksa, inggih punikákakekatipun sipating D.T, dumunung wonten ing djasad rinesa ing malaekad Kiraman. Tegesipun kalam: panjaratan, inggih punika kakekatipun wajanganing DAT, dumunung wonten ing Budi, tumuwuh wonten ing angen-angen,rineksa ing malaokad Katibin.
24.Tengahing arah, dados ngibarating Midjaan:Te gesipun midjan: teradju, ingih punika kakekatipun: panimbanging DÁT, dumunung wonten, ing Paningal. Ing sapunika namung kakendela ken samanten kemawon urut-urutanipun panung- gilaning perlambang sadaja manawi kapratelak aken ing sadumuginipun tanpa wekasan, tur bo ten patos ndadosaken parluning suraosipun.De no manawi'wonten pralambang elok ingkang ka damel tjangkriman, pradikanipun kawawas sa- king dugi prajogi kados ingandap puniká: Sawarnanipun ingkang binasakaken ageng, wi- jar, pandjang, inggil, langkung sapanunggila nipun, punika dados ngibaratipunananing DAT. Sawrananipun ingakang binasakaken alit, tii-
jut, tjelak, andap, kirang ..... sp, punika,
dados ngibarat wahananing sipat. Upami unge- lan makaten: "Botok banteng winungkus: ing godong asem,

kabitingan ing șlu bengkong",-punika pradika

nipun botok banteng dados ngibarat, wahananing DÁT, godong asem dados ngibarat wahananing, sipat; alu bengkaong dados ngibarat kahananing APNGAL sadaja. Menggah dunungipun makaten:hna ning DAT kita punika, awarana wahananing sipat kita, katanda solah-bawa kita; nanging wardi- nipun ingkang sadjati, punika boten prajagi, manawi kadamel raraosan ingakatah. Kenging di pun wiraosaken amung kalijan ingkang sampun, sami tunggil ngelmi, sarta ingkang sampun katuwuhan dudugi, tegesipun langkung tengah tuwuh.Me nawi kawiraosken dateng ingkang dereng darbe dudugi, mindak karumijinan tuwuh, amargi dereng du munung wahananing tumuwuh,liripun kados wiraja-. ting para sopuh, ingatasing tijang gesang punika awit saking lahir dumugi seladjengipun: awijos, katuwuhan "Iradating DaT" ngantos kaping kalihwe las. Ing dalem satuwuhan antawisipun nom taun,ka dos ingkang kapratelakaken ing ngandap punika:

1. Awit saking lahir dumugi 6 taun katuwuhan su- pe; tegosipun dereng saged anget.
2. Awit umur 7 taun 12 taun katuvuhaken engot.
3. Awit umur 13 taun dumugi 18 taun katuwuhan Budi.
   

   4. Awit umur 19. taun dumugi 24 taun katuwuhan

birahi.

5. Awit umur 25 taun dumugi 30 taun katuwuhan-murka.
6. Awit umur 31 taun dumugi 36 taun katuwuhan-weweka.
7. hwit umur 37 taun dumugi 42 taun katuwuhan-dudugi.
8. Awit umur 43 taun dumugi 48 taun katuwuhan- santosa.
9. Àwit umur 49 taun dumugi 54 taun katuwuhan-rumos.
   10.Awit umur 55 taun dumugi 60 taun katuwuhan-wirangi,.tegesipun apikan, resikan.
   11.Awit umur 61 taun dumugi 66 taun katuwuhan- djatmika,tegosipun anteng. .Awit umur 67 taun dumugi 72 taun katuwuhan pepeka. Dene langkungipun saking punika, a

-33- adat katuwuhan supe malih, tegesipun asring- a- sring kasupen. Menggah pratikelipun supados sam pun supe malih, punika namung njegah napsu hawa sabab sadjatosipun ingkang dados awisesánipun u lah ngelmi kasampurnan punika n a m u n g n ap su.Manawi sa ged mbirat napsu adat kadunungan a w a s, e m u t. Manawi.tansah awas emut, saestu manggih kamuljan ing sengkan, paran, sasaminipun Kados wirajating para ahli ngelmi, kasebut ingandap punika: ITaberi, sutji, temen-mangka pambirating dur- gan dana, tegesipun: ganda awon. II Angirangi dahar minum,-mangka pangluluhaning raga. III Angawis-awisi sare sahwat-mangka pangluju- ting Djiwa. M IV. Angirang-ngirangi napsu Juwus-mangka pangle- njepaning Rahsa. Manawi sampun lenjap rahsa- nipun, kabar ladjing lujut dados Tjahja gu- milans tanpa wajangan ing Kahanan kita kans sadjati. Punika sarehning kula dereng saget ang- lampahi pijambak, dados namung njumanggakakèn-pa manggihing panggalih kemawon. XVIII Mratelakaken manawi sampun parek ing dinten kija mat, bade kadatengan bangas. Ing wasananipun mratelakaken Riwajating Ka- dis, manawi sampun parok ing dinten kijamat. Ing riku wonten ingkang dados tand? bade kadatengan, bangas,tegesipun utusaning Pangeran Ingkang Maha Sutji: andawahaken djandji dateng alam donja,awi jos warni malaekad Djabarail, kinen mundut sada- ja pangkat, kados ingkang kasebut ingandap punika.

l. Mundut barkating bumi: punika manawi isbating

wudjut kita, dados ngibarat: sudaning rupa

warna.

2. Mundut adiling Ratui punika mendwi isbating-

wudjud kita, dados ngibarat: ewahing paningal

pamijarsa pamigoosa.

3. Mundut lomaning para sugih punike manawi isba

-.34- ting sudjut kita, dados ngibarat: kendoning, otot, saranging erah,abering mani.

4.Mundut wirangining pandita; punika manawi is bating wudjud kita, dados ngibarat; gingsi-ring budi.

5. Mundud nastapaning ngawerda; punika menawi

isbating wudjud kita, dados ngibarat: wimbuh dahganing napsu. luamah tanda bade lerem.

. 6. Mundut sabaring ngasudra; punika manawi isba ting wudjut kita, dados ngibarat: wimbuh ang karaning napsu amarah, tanda bade sirep.
7. Mundut sih-ing kadang warga; punika menawi, isbating wudjut kita, dados ngibarat: wimbuh murkaning napsu supijah, tanda bade sirep.
8. Mundut wiranging pawestri; punika manawi isbating wudjud kita, dados ngibarat: wimbuh-lobaning napsu mutmainah, tanda badé sirop-pramanem.
9. Mundut imaning; muknin; punika isbating wudjud kita, dados ngibarat: gingganging Suksma
10.Mundut sastraning Kur'an; punika manawi isba ting wudjut kita, dados ngibarating: ingse'- ding Rahsa.
XIX. Mratelakaken panengeran manawi tijang bade ti- lar donja. Manawi sampun kaingsed manah rahsanipun,punika tanda sampun kawistare ing panengeran. Meng gah dununging panengeran punika kalih pangkat : ingkang sapangkat nedahaken panongeran saking, paningal kita pribadi, kalih pangkatipun nedaha ken panengeran ingkang kawistara ing paningal dateng lijan. Dene ingkang nedahaken panengeran saking ki ta pribadi, andjawi ingkang sampun kasebut ing salebeting serat Wirid sadaja, punika wonten pa nengcran malih saking riwajating kitab Tarikul- ngaripin. Makaten djarwanipun: Awijos, manawi sampun mantjad in dinten ki jamat punika ingkang dados ngalamatipun: kadate ngan tjahja kaping nem rambahan.

l.: Kadatengan tjahja medjil saking badan kita,

-35- warninipun kado bun kal amukan mina petak Sa lebeting tjahja katingal sipating rurupan wu- djud petak, awarni manungsa, busananipun sar- wa djenar, angaken nama malaekad, utusaning, para Nabi Poma sampun ngantos kaimanaken, sabab punika wawajangan dat ing utek kita priba di.

2. Nunten kadatengan tjahja midjil saking badan, kita malih. Salebetipun tjahja katingal peksi warninipun kados tawon, angaken nama Burak,me lampah katitian menggah dateng suwarga. Poma sampun kaimanaken, sabab punika wawajangan dat ing manik kita pribadi.
3. Nunten kadatengan tjahja midjil saking badan, kita malih. Salebeting.tjahja katingal wonten tijang djaler bagus, warninipun paningal ka-dos, kilat lesanipun tansah medal latu, suwa- ra kados gelap, paksa adamel gora goda. Poma sampun kagingsir ing tjipta, sabab punika wawajangan dat-ing budi kita pribadi.
4. Nunten kadatengan tjahja medal saking badan, kita malih, alimengan kados pepetenging dalu salebeting tjahja katingal kados katja: salebeting katja katingal wonten sorot gumilang : salebeting sotya katingal wonten tijang estri semunipun kados angatjarani. Poma sampun ngan tos kagimir ing.tjipta, sabab punika.wawajangan dat-ing napsu kita pribadi. Ingriku sampun ndungkap dumugining djaman karahmat'ullah Dipun santosa.
5. Nunten kadatengan tjahja midjil saking badan. kita malih, warninipun kados mega, ngadeg saking pulung manah dumugi ing sirah. Salebeting tjahja katingal.wonten sipating rurupan warni warni, tanpa etangan inggih punika Malaekad, kados bade metuk kita. Poma sampun ngantos ke njut ing tjipta, sabab punika wawajangan dat-ing suksma kita pribadi. Ingriku sampun ngam- bah salebeting djaman karahmat'ullah.Dipun santosa.
   

   6. Nunten kadatongan tjahja malih, midjil saking

badan kita, agengipun amung sarema, ngadeg ing

-36- ngadeg ing larapan kita, nunten mandjing dateng netra, tumurun dateng karna, dateng gra na, dateng lesan, dateng urat; medal malih katingal kados lintang, nurut dateng embun-embunan, kasatmata saking salebeting Tjpta, mandjing dateng utek, ladjeng manggen wonten ing Betalmakmur, dumunung ing Kahanan kang, Maha luhur, salebeting gedong kang Maha Sutji. Ing nalika punika wonten kang katingal aleng gah arah ing tengen kita, ngaken nama Malae- kad, amedalaken tjahja saking salebeting Betalmakmur, kabekta.dateng Kalarat'ullah. Po- masampun ngantos kasupen salebeting Tjipta, sabab punika wawajangan dat-ing Rahsa kita- pribadi. Ingriku sampun dumugi salebeting Ka sampurnan, dipun wastani Pamoring kawula Gus tio Dene ingkang nedahaken panengeran saking kaw vistara ing paningal dateng lijan,-pamawas kita kapratelakaken ingandap punika:

l. Nanawi kawawas sampun darbe. lagean ingkang, boda kalijnn adatipun, utawi wangsul kados Lagosanipun kala taksih la re, punika tanda- bode alijan;.tegesipun meh kadatengan bangas inggih punika utusaning Pangeran Ingkang Maha Sutji.
2. Manawi kawawas. sampun. sonja matinipun, utawi ulatipun sampun putjet, wajangan salebeting, netra sampun ontjat, urubing paningal sampun sirep: ndadosaken kamsawangen, :kedep sampun kendel, imbanipun sarpun tikel, talinganipun sampun pengleh grana -sampun mingkus, manawi kagrajang ketegipun sampun sepen, badan asrop sarta sampun mambet gandaning sawa, punika ingkang kawawas wau tanda sampun dumugi: ing djandji, ngalih dateng panggenan Kang Maha-mulya, nunggil Kahananing DAT kita kang Maha Sutji. Punika sumangga ing panampinipun Amung atur panudji kula: mugi-mugi sami sageda nam peni ing sasuraosing ngelmi sadaja. Sabab:da liling ngelmi: makaten djarwanipun: "Ageng-agenging dosa punika: tijang' ulah ngel

-37- mi makripat. "Tegesipun: manawi tijang oleh ngel mi makripat punika ketanggelan awit dereng kabu- ka ing pambudi, saestu dados dosa ageng, amargi, boten sumerep ing suraosipun. Dene manawi sampun terang: saged anampeni sa dajanipun, punika. saestu dados kamulyaning sang- kan paran tegesipun: ing awal achir boten wonten sangsajaning djiwa raga Sabab, ingkang kasebut, ing Kadis, makaten darwanipun: "Sinten ingkang sumeraping Pangeranipun-saestu sumerep ing ba-danipun.Sinten ing kang uninga ing badanipun, saestu inggih uninga ing Pangeranipun. Tegesipun ingkang sumerep Pangeranipun punika: inggih ingkang sampun sumerep ing suraosing, ngelmi makripat sadaja. Tegesipun uninga dateng badanipun punika: inggih ingkang saget uninga-da teng gesanging djiwa raganipun pijambak; sampun ngantos kalebetaken ingkang dados bekaning ngage

sang, kados riwajating Kadis makaten darwanipun.

XX Menggah bekaning ngagesang punika wijosipun dados kalih pangkat. Ingkang sapangkat, dipun wastani: bekaning Diiwa katahipun gangsal warni: Ngumbar napsu hawa.

2. Ambabar suka pirenaning karsa. Anggelar ambek angkara murka.
3. Medar watak dora, para tjidra.
   4.
4. Nuruti budi petenah panganiaja. Ingkang sapangkat malih dipun wastani: beka- hing raga, katahipun inggih gangsal warni:

3. Lumuh nastapa pudja brata. 45 Wijosipun riwajating Kadis punika, manawi ka lebetan ing beka kados ingkang kasebut inginggil tau, saking adat-luwangipun asring ndadosaken

-38 -

boten widodo ing gesangipun,. sabab kedadosaning beka sadaja kaleret ing bebasan kawan prakawis; makaten ralampitanipun:

1. Nists: papa. Tegesipun: nista manggih papa.
   

   2. Dora: sangsara. Tegesipun: dora manggih sang

sara.

3.Dusta lara. Tegesipun: dusta manggih sakit

4. Niaja; lena. Tegosipun: niaja manggih pedjah
   XXI Kawadjibanipun tapaning ngagesang sarto djakatipun pisan. Manawi gaget suminggah saking sakatahing be ka, punika aestu ndadosaken prajogining lulus, ranardja ing gesangipun. Langkung utami manawi saget nglampahi ingkang dados kawadjibanipun ta paning ngagesang sarta djakatipun pisan, kados ingandap punika pratelanipun: B adan, tapanipun: patrap amor raga. Djakati pui: taberì ulah pandamelan sae.

5. Manah utaw Budi, tapanipun: narima. Djakati pun: sepen saking panginten awon.

6. Nansu, tapanipun: rila. Djakatipun: sabar ing tjobg bilahi, sarta ngapunten ing kalepatan
   

   4. Njawa, tápanipun: temen. Djakatipun: boten

uahwen munasika.

5. Rahsg, tapanipun: utami. Djakatipun: kendel a nalangsa.
6. Tiahja, tapanipun: sutji, Djakatipun:: ening
7. Alma, tapanipun: awas. Djakatipun: emut. Andjawi saking punika, wonton malih ingkang, wenang dipun tapani utawi dipun djakati, kados ingardop punika pratelanipun:
   i. Netra tapanipun: njégah utawi ngirang-ngira- ngi sare. Djakatipun: lumun ningali ing kame likan.
8. Karna, tapénipun: njogah napsu hawa. Djakatipun: Lumuh mijarsa para paben.
9. Gzans,tapanipun: njegah ngundjuk. Djakatipun lunh ngisep awoning lijan. Lesan,tapanipun:-njegah-utawi ngirang-ngira- ngi daar. Djakatipun: lumuh ngraosi tijang.

-39 -

5. P ardji, tapanipun: anjegah sahwat, Djakatipun lumuh pandamel djina, babandrckan.
6. Asta, tapanipun: njegah tjolong tjalimut.Djaka tipun: lumuh mera tangan.
7. Suku, tapanipun: njegah lumampah pandamel awon Djakatipun: taberi lampah isterakatan. Manawi kalampahan makaten, saestu kasebut Djan ma utami. Mila wonten babasan saking wasijati- pun Kangdjeng Susuhunan ing Ngampel denta, ingkang kadawahaken dateng putra wajah, kados ingandap pu nika:
8. Rurua jen arep napsu. Tegesipun: manawi rumaos bade medal napsunipun kasamura tilem.
9. Napsua jen arep perang. Tegosipun: manawi bade porang kalijan mengsah, dipun purunna wedaling napsu.
   

   3. Poranga jon arep mangan. Tegesipun: manawi ka-

raos luwe sanget bade neda, kasajutanakados. mongsah prang sabil'ullah.

4. Mangana jen arep lumaku. Tegosipun: manawi ba-

de mangkat kekesahan tebih, sarapana daar sawa tawis.

5. Lumaku jen arep turu, Tegesipun manawi karaos

arip bado sare, sinamura kadamel lumampat-lumampah. ranawi kals taksih djanan Buda, wonten babawsan makaten:

l. Sabetjikane turu: betjik melck.
2. Sabetjikąni melek: betjik tangi.
3. Sabetjiane tangi: betjik lungguh.
4. Sabetjikane lungguh: betjik ngadeg.

5. Sabetjikane ngadeg: betjik malaku-mlaku.

Boten sisah mawi kategesan, sacstu sampun sami sumerep eliding babasan punika. Sumangga angening ngraosaken. Dene pakantuking tapa punika, amung lampah ing kang boton kawistara; inggih punika tansah prajit na ing gesangipun. Kados ta; Ebahing badan kodah angangkah-angkah. kedaling lesan kodah angirih-irih. Empanipun mawi papan. Patrapipun kanti dudugi prajogi. Tumanduk animbang watawis.

1-40- Tumindak akaljan riringa,tegesipun angen wah janing mangsa kala ingkang pantes. dawahing sam bawa kalijan sambada. Punika dados uger-uger- ring sudjana. Manawi saget nglampahi makaten, saestu lulus, solahbawanipun, kajuwanan ingkang dados sakarsa- nipun, sabab wonten babasan kados ingandap punika: Rongkodrungkuding badan kalingan dening solah su sila, Galap-gangsuling lesan kalingan dening pu- run.angawon. Warni awon kalingan.dening manah sareh. Sipat kutjewa kalingan dengan netya sumch. Taliti sudre kalingan dening,ber Budi bawa leksa na. Menggah ingkanz binasakaken Rongkod-rungku-ding badan, punika manawi tjarobo remen ngangge, busana kusut. Galap-gangsuling lesan punika mana wi kesluru ing udjar saru. Warni-awon punika ing kang boten sambodo. Sipat kutjiwa punika ingkang darbe tjatjad. Taliti sudra punika tedaking tijang alit. Samen-Kula ten punika mangsa borong in pangageman. darmi medaraken komawon. Sarehning dereng saged nglampahi pijambak, dados amung atur pupudji da- teng ingkang kasdu marsudi: mugi-mugi sami sage- da nglampahi; saking angsal parmaning. Pangoran, ingkang asipat mirah ing donja, asih ing acherat kasandnngan Iman Sabitah, togesipun iman ingkang tetep, kados ingkang kasebut ingandp punika: I Iman Hidajat, Dumunung ing kita: dados pito dahaning, awas. II Iman Mufasal, dumunung ing kita: dados pasi lahaning emut. III..Iman Sadra; dumunung ing kita: dados pambu- kaning·Budi. IV. Iman Chalir, dumunung ing kita: dados pange stining biráhi. pa-

V.Iman Maksum, dumunung ing kita: dados ngreksaning-napsu. VI. Iman Maktum, dumunung ing kita: dados pa- nuntuning eneng.

-41 VII. Iman, Makbul,.dumunung ing kita: panarima-ning ening. VIII.Iman Mudjamal, dumunung ing kita dados kae- lokaning wirangi. IX， Iman Ghaib, dumunung ing kita: dados panuk- smaning Suksma.

x. Iman Tajibin, dununung ing kita: dados pasu tjianing Rahsa. Iman Kamilmukamil, dumunung ing kita: dados XI. kasampurnaning Pramana. XII. Iman Daim, dumunung ing kita: dados panete- paning Atma. Ing wasana, liring pamudji kula: sampun ngan tos sami nandang Iman Mardut akalijan Iman Taghajur, ingkang ndadosaken panulaking e- nget kalijan ewah gingsir ing saniskara. Allahumma Istadjibdunga: abilcharatil Amin Amin, Amin, ja Rabbulingalamin!
XXII. TAMBHAN. Petjahin: Anasir kawan warni, dados njakaunn-nja- kawan kpin 18, kdos ingand p punika.

w

Nukat

AWI u

m mmisnanam

aa a a

Allah

ghaib: Tjahja Muchammad.

ija:

-42- ija:

Nukat.ghaib

ija:

I. Dat, Sinat Asma, Apngal.
2. Dat mutelak, Dat subekti, Dat salikin, Dan- suhut Anasir sadjati. Sipat: Kahar, Djalal,-Djamal, Kamal. hL.Alam: Nusut, Djabarut, Laut. 2 Nur, Sir, Roh; Djasad.
6. Napsu: Matrainah, Supijah, Amarah, Aluamah, 70Napas, Tanapas, Nupus.

8. Roh: llapi, Rahmani, Nurani, Rochani.

O.Rch: Rabani, Nabati, Chewani, Djasmani,

10. Sarenrat, Tarekat, Chakekat, Makripat.

I. Kant, Wadi, Madi, Manikem.

12. Sidik, Amanat, Tabligh, Patonah. 3. Dikir: Satarijah, Isbandijah, Bardjah, Dja

lalah.

Ih. Salat: Kusta, Chadji, Ismungalim, Daim.

15. Djohar, Adam, Addjebuldanbi, Insankamil,

26. Dalil, Kadis,Idjemak, Kijas.

17, Lapat, kna, Murad, Maksud.

8. Ekrem, Mikrad, Munadjad, Tubadil.-(Salat sa

djati). XXIII Tegesipun sipat kalih dasa. Allah: gun' g dumadi. Pangandika Allah. Kun:

Widji ingkang samar, inggih So,

Nukat ghaib: sotyà ingkang minulja, inggih-inggih Käratoning kabatinan, sinebut Nur Muchamad. 2。 Sudjud, Wudjuding Allah. Dat:

Warna, inggih Tjahja, Tjahja

Sipat: ning 4llah.

Áran, angarani Pribadinipun.

Asma:

Apngal:

Dat muntelak: Dat Subekti: Dat Salikin: Dat Suhut:

Kahar: Agung.

Djalal: Elok.

Djamal: Wisesa. Kamal: Sampurna.

Alam Nosut: Álam Malakut: Alam Djabarut: Alam Laut:

Wudjud: Ilmu: Nur: Suhud:

Nur: Sir: Roh: Djasad:

did

-43- Pakarti, pakartining allah.

3.
Djasad. Roh. Rahsa.

Tjahja=Nukat ghaib.

4.

Ingkang agung: Dat-ipun dening

nglimputi sagung dumadi.

Ingkang elok: Sipat-ipun, dening boten wonten inckan- nja- meni, dede djaler, dede estri,

dede wandu. Inckang wisesesa: Asmanipun,de ne nartani khanan sadaja Ingkang sampurna: ápncalipun, done anggelar kahanan, tanpa kutjewa.

5.
Alaming Djasad.

Alaming Roh (Njawa).

Alaming Ras?. Alaming Tjahja.

6.
Badan. Rasa. Tjahja. Sampurna.

7.
Tjahja. Rasa. Njawe. B adan.

8.

Napsu petak dumunung ing grana

abrit, tjemong Luamah:

Napas: Tanapas Anpas Nupus

Roh Illapi Roh Rahmani Roh Nurani Roh Rochani

Roh Rabbani

Roh Nabatti Roh Chewani

Roh Djasmani

Sarengat

9.
Ancining lesan.11 kárna. 11 netra. it gerana.

10.
gesanging grana. netra.

Djisim alus.

karna i1 losan

11.

Gunaning grána.

netra. 11 karna "1Djisim wadag losan.

12.
lakuning badan. 11

lí

13.
Njataning rasa.

Djatining rasa.

Kumpuling Rasa.

14.
Pratjaja. Nokakake. Witjaksana.

15.

lebeting alam Nasut, dipun wastani dikir sarengat;sam

pummaning dados boten re-

kasa.

Mad2

Amanat Tabligh Patoneh

Dikiring djasad, wonton sa Dikir satarjah, teg:

=1.5= dikiring ati, wonten sale Dikir isbandijah, teg: beting alam Malakut, dipun wastani dikir tarekat sampurnanipun dados boten karasa. teg:dikiring Njawa, wonten sa Dikir bardjah, Iebeting alam Djabarut,di pun wastani dikir kakekat sampurnanipun dados boten rumangsa. teg: dikiring Rasa, wonten sa= Dikir.djalalah, lebeting alam Laut, dipun wastani dikir makripat; sampurnanipun boten won-ten rasa punapa-punapa.

16.

salating lesan, dados neng. salating karna, dados Salat Ismungalim, teg: salating netra, dados awas e- salating grana, dados

17.
sosotya.

Addjebuldanbi

Pangandikaning Allah, dateng Kangdjeng Nabi Huchà mmad. Dawuhing Kangdjeng Nabi,

para pandita utawi mukmin

-46-

19.
Lapal teg: tembung Arab.

20.
Ekram, teg: tjengeng, eling, ndjinggleng ing Dat'Ullah;sampurnanipun kantun DAT-ing Allah pijambak. Mikrad, teg: muljakaken utawi ngluhura-ken ing Dat'Ullah. Munadjat, tog: sapotjapan, inggih punika, ngendelaken utjaping kawula sampurnanipun kantun Pangan dikaning Allah pijambak.Ing kang dipun pangandikaken inggih Allah. Ngubadul, teà: molah, niirnakaken, polahing kawula;sampurnanipun kantun Polahing (Apngaling). Allah- balaka. XXIV. Chakekating Roh Pitu, Ati pitu, Suarga, Naraka pitu.

1. Ati puat,_ja iku djantung Palawangane ing pu ser. Rohc Roh'Ullah. Suargane: Djanat'ulnaim tegesc luwih nikmat; njatane: turu kepati.Na rakane: djahanam, tegese: luwih panas; njata ne: luwo lan lara weteng.
2. Ati mudjarat, ja iku sulbi; palawangane ing- dakar. Rohe Roh kudus Suwargane Djanat'ula- dnin, terese: iuwih endah Njatane: metu mani Nerakane: 'djakin, tegese luwih adem: njatane adus djinabad lan ngujuh.
3. Ati tumadjuh, ija iku waduk. Palawang,ne ing djubur. Rohe Roh Sirrik'ulalam. Suwargane: Djanat'ultawab, tegese lega; njatane ngentut

-47- lan ngising. Narakane: welul, tegese luwih-lara; njatane: laro ngising, lan ngising ge- tih.

4. Ati salim, ja iku gindjel; palawangani ing i

rung; napsune Mutmainah, rupane putih, lakune anggonda. Rohe roh Rochani. Suwargane:Dja _nat'ulfidos,tegeso luwih lawas: njat ne we- tuning napas. Narakane: Asapalarsápilin..tegese luwih sesek. Njatane: lara mengi, lan-ampek.

5. Ati Sanubari, ja iku limpa Palawangane. ing-mripat. Napsune: Supijah, rupane kuning. Lakune: ndeleng Rohe roh Rabbani. Suwargane: Djanat'ulsamsi, tegese luwih padang; njatane weruh, samubarang. Narakane: sahir, tegese pe teng njatane lamur utawe wuta.
   

   6. Ati Maknawi, ja iku amperu. Palawanmane: ing

kuping. Napsune Amarah, rupaneabang. Rohe
roh ...... Suwargane Djanat'ulmaot, tegese -
luwih elok, njatane: pakumpulaning-swara.Narakane: Lalim, tegess pepet; njatane lara ku ping utawatuli.

7. Ati Sawadi, ja iku usus. Palawangane ing lo-

san. Napsune Luamah, rupane ireng. Lakune: ngutjap. Rohe roh Ilapi. Suwargane: Djanat'ul sukri, togese luwih suka; njatano: gumuju.Na rakano: Sukra, tegese suker; njatane: nangis xxv. Bab dikir, warni-warni.

1. Dikir satarijah, punika dikir ing alan nasut inggih dikir sarengat: "La Illa ha Il Allah" dikiring lesan.
2. Dikir Isbandijah, punika dikir ing alam mala kut,inggih dikir torekat: "Il Allah, Il A- llah", dikiring manah. Dikir Bardjah, punika dikir ing alam djabarut
3. inggih dikir kakekat: "llah, Allah", dikir-Roh. Dikir Djalalah, punika dikir ing alam Laut
4. inggih dikir makripat,"Hu Hu", dikirng Rasa.

--48 -

5. Dikir napas, punika bade anurutaken kalimah

ingkang runijin, nalika malebet"Allah".

6. Dikir manah, inggih punika nalika dikir:ing salebeting manah sampun ngantos ngalem bilih punika wau paworing kawula Gusti, awit panu nggiling Allah ing kawula wau sampun salami nipun (boton petjat sakodap, netra). Dikir Sughul insankamil, inggih punika nali
7. ka adjeng-adjengan kalijan gurunipun, kate- dahaken paesan djati, kinarja angindjen-indjen ing DAT'ULLAH TANGALA.
8. Dikir Sughul kalahijah, inggih punika dikir nalika lumampah: nalika ngidakaken suku ing. kang tengen, anurutaken kalimah ingkang ru- mijin: "La Illa ha": Nalika ngidakaken suku kiwa, kalimah ingkang kantun"Il Allah". Dikir Sughul Ismu Dat, inggih punika nalika
9. bade anurutakén Asma allah ing dalom manah, kalijan pikir, kalijan mangsi kantjana, ing káng pinda tjahjaning Surja, tjandra, karti ka.
   10.Dikir Sughul Ibarat, inggih punika nalika-bade anjipta asma allah kadjumbuhaken kalijan ingkang kamirengaken, ingkang katingalan tuwin ingkang kaganda.
   

   11. Dikir Sughul Mirat, inggih punika nalika ba

de aningali ing dalem paesan kalijan ndjing gleng ing wawa jo.nganing DaT; sadgja wau pae san angindjen-indjen DAT-ing ALaH TANGALA.

12. Dikir'Sughul Istije, Hu lan HU Istija.Bab pu nika boten kenging kababar pratingkahipun, menawi boten kalijan pitedahin Guru, Boten sampurna manawi boten saking pitedahing Guru, sinartan pitulunging llah. Inggih puni ka Dikir ghaib.
    ---TAMMAT---

Pratelan isinipun serat Wirit punika. Katja Prasaben...

Gelaran kahananing D.T.35666 IV.

v. Pambukaning tata malege ing dalem Betal

VI. Pambukaning tata melige ing dalem Betal VII. Pambukaning tata malige ing dalem Betal VIII. Panetep Iman, ingkang dados santosaning IX.
X. Wiridan ingkang sanpun mawi murad maksud XI. Pratelan saking Idjemak Kijas papangkat
aning dinding djalal. :

ngelmi nakripat ing djaman Demak...13 Para wali ingang karsa medjang ngelmi Panekung, wasijatipun Kangdjeng. panem-

..20
Pratelan wahananing D.T ingkang urut.

.28
Pralambang-pralambang ingkang sampun XVIII.Mratelakaken manawi sampun parek ing

dinten kijamat bade kadetençan bangas..36

Mratelakaken panengeran manawi tijang ey

..37
Xx. Bab bekaning ngagesang dados kalih pangkat.

XXIII. Tegesipun sipat kalih dasa Chakekating Roh pitu, ati pitu Suarga XXV.

Hak pengarang dilindungi menurut Undang-undang.

Baru sjah peredarannja, bila. sudah dibubuhi tjap tanda tangan Penerbit sebagai di paweh ini:

Penerbit, +)

Faukevenswog

Pendjualan buku jang tidak ada tjap tanda tangan seperti diatas, dapat diadjukan kemuka Pengadilan.

TELAH TERBIT BUKU-2 BAHASA DJAWA HURUFLATYN.

Karangan R. Ng. Ronggowarsita. Idajat Djati. Buku Wirid punika karanganipun R. Ng. Ronggowarsito. Kapendet sarinipun sarta katambahan saking sa nes2 buku ingkan sami medaraken ngelmi marifat... Rp.10,- Sapta Darma. Karanganipun pudjangga R. Ng. Ronggowarsito i sinipun: Kalatida, Djoko Lodang, Tjandra Sang kala, Sapta Djati, Sedda Jatmoko, Wedda Raga- sadaja dipun wudjudaken tembang. ..Rp.4. Tiga Sastra. Isinipun serat Sopanalaja, Bambang Parasara,- (petian Pustakaradja), Resi Bjasa(Petian Pus-. .Rp. 6, takaradja). Weddha Satya. Karanganipun Pudjangga R. Ng. Ronggowarsito a njariosaken Batara Paswo kalijan Batari Dari- ni bab Katrennaning djaler lan estri. .Rp. 5, Adji Dopomontro (Primbon). Ilmu gaib, dosa-2 djapa, mantra rafal dll.

.Rp.15.
Darmo gandul. Babad bedahing Karaton Madjapait Miturut sura.. .Rp.15. osing serat Walisanga. Gato-lotjo. Bantahanipun Gatolotjo tanding kalian Dewi Perdjiwati, patrap-pratingkahing Asmaragama

tuwin dumadosipun widjining manusa,. .RP. 8,

Katunanggan. G. Katuranggaing Djaran, manuk Perkutut lan Ku- tjing.··.... .Rp. 6.

Sari Warsita. Nerangaken maksudipun ramalan Djongka Pudjong ga R. Ng. Ronggowarsita, Ing Surakarta. Dipun terangaken ngangge tigang basa. Tembang (kawi) Ngoko, lan basa Indonesia, isinipun Kala'tida Sapda tama Sabda djati.... .Rp. 5. Wiwaha. Ngewrat tjekak-asosipun tjarijos·Wiwaha, ing kang mengku pitedah tatatjara Djawi ing djaman kina, bab lampah-lampahipun tijang madosaken- djodo anak estri, ngantos dumuginipun kalampa han daup... .. .Rp. 4. WULANG REH.T. Anggitanipun Sri S. uhunan ingkang kaping se- kawan, buku punika pitutur ingkang perlu kawi gatekaken para anem miwah sepuh, wudjud tem-bang matja pat.... .Rp. 6.- Djampi Djawi. Isinipun ratjikan djampi Djawi ingkang tulen, asalipun saking empon-2 ngantos 303 matjem re sep, djampi.. ..Rp.10. Mardi laras G. Inggih punika kangge sinau angudi larasing gen ding Djawi, utawi sinau nabuh gamelan, ingkang boton ngangge piwulangipun Guru, enggal menger tos tuwin saged nabuh pijambak.. ..Rp.5.- Sukmo Wiworo G. Huruf Djawa Basa djawa. Pratikel gampil anggenipun anglampahi, piteda hing kasampurnan, sarta tetedan damel pepeling aluamah tuwin amarah. .Rp. 8, Sasmita Warni-2 G. Huruf Djawa Basa djawa. Bab Sasmitaning, supena, Grahana Lindu, Sato-Kewan sasmitanipun, tuwin kedut, keterangan-Batunggal-2 wahananipun, ingkang bade pinang-
gih awon utawi saenipun.........Rp.6.