Wason PL5179 486

V.2

ASIA

Wason PL5179

L86

CORNELL UNIVERSITY

LIBRARY

NELL CORNE UNIVERSITY •

RNELL BY FOUNDEDEZRA

Serie No. 282af0.50

KENTOES DJILID II

BALE

POESTAKA

BATAVIA-CENTRUM

Serie No. 282a

LELAKONÉ SI KENTOES

ANGGITANÉ

C. COLLODI

SING ANDJAWAKAKÉ

SOEHARDA (Balé Poestaka)

NGANGGO GAMBAR

DJILID II

Cornell University Library PL 5179.L86 Lv.2 Lelakoné si Kentoes /

3 1924 023 397 015 ech

Loriniumi

, 7 Carlo

BALÉ POESTAKA-1932-BATAVIA -CENTRUM

be

Wator PL5179

186 v.2

kaajoman

ingkang

1.94055

17/

XXI. KENŢOES DIEKON TOENGGOE KANDANG

PITIK.

Si Kenţoes atiné soesah banget .Moela bandjoernangis bengok-bengok, toeloeng-toeloeng. Nanging ora ana sing noeloengi. Kiwa tengené kono ora ana omahé, sanadjan ana, panggonané adoh banget.Wong liwat ija ora ana sidji -sidjia. Dèk samana wis boebar wajah soeroep srengéngé, saja soewé saja peteng. Kebonané njenjet, sepi ora ana swara, toer peteng. Kentoes rada wedi. Karo manèh sikilé sing kena pasangan, rasané kaja toegel- toegela. Larané ora karoewan, nganti Kentoes arep soemapoet. Doemadakan ana konang kelip-kelip marani. Kentoes bandjoer tjalatoe: ,, É, konang,akoe toeloengana, sikilkoe kedjepit pasangan, larané ora djamak! " Konang welas, weroeh si Kentoes maoe. Takon : - nganti kedjepit pasangan keprijé, „Kowé kok maoe ta?" -
arep golèk gantoeng..................... "
„Akoe maoe sirkoe téla „ Apatéla gantoeng koewi doewèkmoe, ta?" ,,Doedoe "

-,,Kok arep

kokoendoeh? " „Wong wetengkoe loewé! " - „Loewé ijaloewe,nanging amèk doewèké wong lija koewi djenengé njolong. Ija apa ora? " - Akoe „ wis kapok,wis ora arep manèh manèh-! " Lagi tekan samono, ana kresek-kresek soewarané wong mlakoe. Ija ikoe sing doewé kebon, arep niliki pasangané, manawa ana loewak sing kenapasangan.Bareng weroeh pasangané,sing doewé kebon maoe kagèt banget : doedoe loewak, nanging botjah.Tjalatoe karo nepsoe : - ,,, maling tjilik, ketjekel sing gawéné njo-Nah kowé saiki! Iki longi pitikkoe! " Kentoes mangsoeli karo nangis : Boten ,,,koela boten mandoeng ajam!Tijang koela namoeng badé mețik téla gantoeng! "

Ah wani téla wis wani pitik Titènana waé,kowé takadjar sing nganti ora lali " Pasangané bandjoer dioetjoeli Kentoes ditjandak di- tjengkiwing digawa.Bareng régolé omahé, dibroekaké ing karo diidak.

ArdiSoma.
,,.....

-,, Saiki wis wis Sésoek waé ti-Wingi kowé dadi " bandjoer dikaloengi kaja ora bisa méngo. Poetjoeké ranté tjagak Noeli tjalatoe:

-„Mengko bengi jèn kowé kandang asoe ko-

no Kono wis ana anjar lagi4 Karo jèn ana kowé ndjegoeg,

Sawisé wong tani bandjoer dikantjingi Si Kentoes kari idjèn awaké wedi loewé Sarta dèk nalika ikoe adem ba

nget. Kala -kala nggrajangi ranté sing ndjiret goeloené ikoe. Kentoes noetoeh awaké déwé karo nangis : ,,Ija iki, kaja ngéné iki opahé!Oepama akoe ora kesèd, oepama akoe ora nggoegoe kandané kantja-kantjakoe,mesți ora kaja ngéné iki!Jèn akoe bijèn kaé toememen olèhkoe sekolah, oetawa oepama akoe ora loenga saka ngomah,mesti akoe ora di-
tjantjang kaja asoe ngéné iki..... Ah, barang wis keban-
" djoer Sawisé noetoeh awaké déwé mangkono maoe, bandjoer mbloedoes mleboe ing kandang asoe, teroes toeroe.

XXII. KENTOES KETEMOE KARO SING MALING

PITIK.

Olèhé toeroe Kentoes lagi sawatara.Bareng tengah wengi nglilir, kroengoe ana swara bisik bisik-. Kentoes ngingoek metoe, weroeh ana ireng-ireng,tjatjahé papat,ana ing ngisor pager.Roepané kaja koetjing, nanging satemené loewak.Ija ikoe loewak sing gawéné mangani pitik oetawa endog kaé.Loewak maoe sing sidji bandjoer marani menjang kandang asoe, panggonané Kentoes karo ngoen- dang bisik bisik-: -,, Kemis,Kemis! " Kentoes mangsoeli: Akoe „ doedoe Kemis! " ,,Lo,kowé sapa?" Djenengkoe,,Kentoes!" "Kok ana kono. " Akoe „ diekon toenggoe ana kéné! " ,, La si Kemis asoe sing toewa, sing gawéné ana kéné kaé, saiki ana ngendi?" Wis ,, mati, lagi wingi! " -Mati,,?... Mesakaké temen!Mangka atiné betjik banget ! Nanging jèn mirid roepamoe kowé koewi ijaasoe sing betjik ! " „Hoes,akoe iki doedoe asoe! " ,, La kowé koewi apa?" Akoe „ golèk! " Kok ,, ana ing djero kandang asoe?"

„Akoe-Stt kowé takadjak, kaja si Kemis sing wis kowe wis ta wis

-Apa -Ngono ja

akoe teka njolong pitik Sing 7 takpangan, sing sidji kowé Na- api-api ora adja alok barang

.....

,,Apa bijèn ija ngono " Ija bijèn Kemis baé, ora taoe njoelajani Wis kowé waé sing waé, tak adepi pitik wis resik tanpa ana woeloené, kena kokanggo.Keprijé-Kok ja Ija ijawis " Nanging ing batin Kentoes moeni -waé

Loewak papat maoe pangirané wis ora ana bebaja apa-apa. Bandjoer teroes menjang kandang pitik sing panggonané djèdjèr karo kandang asoe maoe. Kantjingané lawang kandang pitik noeli dikrikiti,ora soewé lawangé menga. Bareng loewak papat pisan wis pada mleboe kabèh, djekrèk, lawangé mineb manèh. Sing nginebaké lawang maoe si Kentoes. Ora moeng ditoetoep waé lawangé,nanging isih nganggo digandjel watoe gedé, soepaja loewaké ora bisa oetjoel. Sawisé mangkono, Kentoes bandjoer djoegoeg, ora béda karo asoe:,,hoek,hoek, hoek !" Pak tani kroengoe djegoeg maoe tangi njandak bedil teroes mboekak lawang karo takon. „Anaapa ? " Kentoes mangsoeli. „Wontenpandoeng! " ,, Endimalingé! " „Wonten nglebet kandang ajam!" ,,Mengko disik,akoe noeli teka ! "

Ora soewé pak tani metoe, bandjoer marani kandang pitik. Loewaké ditjekel,dilebokaké ing djero karoeng, bandjoer karoengé ditalèni kentjeng karo tjalatoe gijak-gijak: ,,Ketjekel ora,kowé saiki. Akoe ija bisa matèni kowé, ngrang- kèt kowé sing nganti kapok kaé!Nanging apa preloené,akoe ora bodo! Sésoek waé takgawa menjang panggonané wong maroeng kidoel kono koewé, kowé mesti bandjoer didèndèng, disoegoehaké wong sing pada ngiras. Jèn pantjèna mono, iwakmoe didèndèng koewi, toemrap marang kowé, djenengé moenggah dradjaté. Nanging akoe iki wong betjik banget, moela ija wis tjikbèn waé."

Sawisé tjalatoe mangkono, pak tani noeli marani Kentoes. Pak tani ketara jèn atiné boengah banget,Kentoes dieloes-eloes goendoelé,karo ditakoni : - „ Kowé kok dadi bisa njekel maling sing sok njolongi pitikkoe koewi, keprijé maoené ? Mangka djenaté si Kemis kaé ora taoe weroeh, njatané bijèn ora taoe ndjegoeg?" Pantjèna si Kentoes ija kepengin ngandakaké alané si Kemis anggoné tansah ngapoesi bendarané. Nanging batiné : -
„Ah, preloené apa, njatoer ala wong sing wis mati..........

Mati wis ala!" Kentoes ora barang-barang Pak tani takon Dėk loewak iki tekan kéné kowé apa lagi apa melèk?"

-,,Koela, nanging

wonten soewanten kloetek-kloetek koela ladjeng nglilir Loewak ingkang satoenggal witjanten: adja ndjegoeg ija, mengko pitik sidji Kados poendi, jèn boten koerangadjar koela poenika roepi golèk katah awon koela Nanging jèn dipoen poerih kalijan dipoen poerih toemoet koela meksa kados Bener koewi Bagoes banget Moelané Saka boengah -boengahkoe kowé takloewari Wis ka-

Pak tani bandjoer ngoetjoeli wesi sing dienggo ngranté

XXIII. KENTOES NGGOLÈKI BAPAKNÉ.

Kentoes atiné boengah banget. Bareng ranténé wis dioetjoeli, bandjoer brabat, mlajoe anggeblas,karo loendjak-loendjak mloempat-mloempat. Olèhé mlajoe ora lèrèn -lèrèn nganti tekan ing dalan sing menjang omahé poetri peri bijèn kaé. Bareng tekan ing dalan, Kentoes mandeg karo ngingetaké ngiwa nengen. Alasé ija katon, dèk dèwèké ketemoe karo asoe adjag lan koetjing kaé ija ana ing alas kono koewi. Kajoe gedé, panggonané Kentoes nalika digantoeng, ijakaton.Nanging sing digolèki, ija ikoe omahé poetri peri, ora ana. Kentoes olèhé nggolèki,matané dielèk elèkaké-meksa ora katon. Atiné deg degan-. Kentoes mlakoe manèh gegantjangan.Ora soewé tekan papan mloewa,sing dek bijèn prenah panggonané omahé poetri peri kaé. Omahé wis ora ana tabeté babar pisan.Nanging ing kono ana koeboerané nganggo kidjing, sing ditoelisi oeniné mangkéné: Ing kéné koeboeré poetri peri

ditinggal si

Sawisé diédja Kentoes ngreti soerasané. Kentoes teroes ndjoengkel ana ing kidjing kono karo Olèhé sawengi moepoet nganti awan ija isih nangis Panangisé seroe nganti kiwa tengen kono, ngoemandang ana ing poentoek -poen- sing ora adoh kono Tangisé: - „Okeprijé, peri kowé kok Kok akoe sing mati bok akoe waé sing mati Bapak ana ngendi
ana ngendi? ......... Ana ngendi bakjoe
Ora bakal-loenga manèh ... Bakjoe peri kowé rak ora ta?
Rak ora mati..... Hiiiii kowé ora
Mengko pada akoe ndjoet digantoeng ndjoet
nan!......... Keprijé iki Bapak ora ana, kowé ora Sing
akoe sapa Akoe toeroe jèn bengi " Bok akoe mati wis genah Hi hihiiiii Sakıng, kaja didjebol djebola-Nanging sing dianggo kajoe dadi ijaora djebolé Doemadakan ana manoek dara lagi ana ing -aroeh É kowé lagi Kroengoe karo Wangsoelané rada

Kowé ora Akoe ikilagi Manoek dara pitakon kowé sing Kentoes. " Ija akoeikising Manoek dara noeli moedoen njedaki Dara ngoengkoeli pitik Manoek „Dadi kowé ija mesti wis wanoeh karo sing karan pak Domblé ? "

Kentoes kagèt,kroengoe djenengé pak Domblé.

-„Pak Domblé ? Wis mesti wanoeh,toer banget!Ija koewi

bapakkoe! Ora, olèhmoe weroeh ana ngendi? Apa, apa bapak ija isih oerip?Saiki ana ngendi
.......... "
- Wis „ teloeng dina iki akoe weroeh pak Domblé ana ing pinggir sagara. "

-„Lagi apa, lagi apa! " - ,,Lagi gawé praoe tjilik,arep dianggo njabrang sagara

. Olèhé ndjadjah bapakmoe wis ana 4sasi, nggolèki kowé. Nanging ora ketemoe, moelané arep digolèki menjang tanah sabrang. " Kentoes takon : Pira „ dohé saka kéné menjang pinggir sagara?" Koerang pal. ,,loewih ana sèwoe. " - Sèwoe „pal? O,manoek dara,mbok akoe iki doewé elar kaja kowé ngono!.." - Akoe „ rak ija bisa nggawa kowé,jèn kowé gelem. " ,,Keprijé rekané?" ,, Kowé noengganga gigirkoe kéné.Kowé abot apa èntèng?" - Akoe „ ikièntèng banget,kaja kapoek waé! " Kenţoes ora sranta,bandjoer noenggang gegeré manoek dara, kaja wong noenggang djaran kaé, ngetapel karo moeni : - Hrrr ,,,kk,kk!ajo, adja soewé-soewé! " Manoek dara noeli maboer. Ora soewé mèh tekan panggonan méga. Nalika ikoe Kentoes kepengin ndeleng mangisor, nanging saka doewoeré singoenen. Samar manawa tiba, bandjoer agé-agé ngrangkoel goeloené manoek dara maoe. Olèhé maboer sadina moepoet. Bareng ngarepaké soeroep srengéngé,manoek dara tjalatoe: - Akoe „ ngelak banget! " Kentoes njamboengi: - ,, La, wetengkoe loewé banget! " - „Nah, kaé ana pagoepon!Ajo, lèrèn sadéla waé. Mengko maboer manèh. Sésoek ésoek rak tekan pinggir pasisir ." Ora soewé pada tekan ing pagoepon dara ikoe. Pagoepon maoe wissoewoeng.Ing kono ora ana barang barang-,kadjaba moeng banjoe ana ing tjoewo karo katjang idjo sabatok. Djaréné Kentoes,dèk bijèn awaké koewi ora taoe mangan katjang idjo,weroeh waé wis moetah moetah-. Éwadéné nalika ikoe olèhé mangan sengkoet, nganti sabatok entèk goesis.Bareng wis bandjoer tjalatoe :

Erdi Soma.

Manoek dara noeli maboer.

„Akoe maoené ora ngira jèn katjang idjo koewi ija énak banget!" Manoek dara mangsoeli:

„ bener kandamoe koewi,Toes! loewé koewi ora barang-barang Sanadjan katjang ija Loewé ikoe lawoeh sing peng-pengan Sawisé bandjoer Ésoeké pinggir Kentoes dioedoenaké dara sawisé toemoeli ora Manoek dara teroes ora wis ora Ing pasisir kono wongé pada alok -alok karo ding Kentoes takon karo nini -nini Ni ana ta iki ? Kaé lo wong djaréné anak Anaké moeng sidji.Digolèki ngendi-endi ora ketemoe saiki arep digolèki tjilik waé Saikiné La la kaé, kèrem ni " "Kaé, lo, kaé " Nini -nini karo praoe sing katon ketip-kețip ing tengah sagara, wongé sing noenggangi ora tjeta roepané Kentoes ija tjilik Bareng tjeța pandelengé karo

Nalika di ontilang doenTjat katon ana ing tjat ora ngadeg ana ing watoe karang karo oendang-oendang: Paaaak karo awé-srawéjan Roepané pak Domblé sing ana ing ikoe ijaora pangling Marga ija katon-awé nganggo pinggir Nanging-kaja kono ! Doemadakan ana doewoer banget,

teroes keblebeg, moesna .Wong-wong sing pada ndeleng ana ing pasisir maoe pada ngentèni, bokmanawa praoené mantjoengoel manèh.Nanging ora, praoené teroes ilang. Sing pada meroehi maoe pada moeni :

E.Fragoma
,,Pak, taktoeloengi !"

Ah "

Ana sing bandjoer ana sing ngoetjap: ,,Inna'llilahi wa inna'llilahi rodjioen bandjoer pada klendèh- klendèh Doemadakan ana soewara ndjerit. Bareng wong-wong maoe mé

ngo, weroeh Kentoes lagi ambjoer saka ing doewoer karang,karo ndjerit : "
,,Pak, taktoeloengi!.........
Kentoes ikoe awaké sing dianggo kajoe, moelané ija ora kesilep, koemambang waé. Dasar ija prigel nglangi. Kala-kala sok katon

katoet aloen, manèh. Goendoelé sok tjoengoel- tjoengoel sok sing katon srawéjan Saja soewé saja adoh saka pasisir Wong-wong sing, pada-O kok ija Bandjoer pada pada

XXIVKENTOES KETEMOE MANEH KARO

POETRI PERI

Kentoes olèhé nglangi ana ing sagara sawengi moepoet. Dèwèké doewé pangarep-arep bisa ketemoe karo bapakné. Nalikané Kenţoes nglangi ana ing tengah sagara maoe, petengé ndedet.Langité katoetoepan mendoeng, oedané nganggo prahara, gloedoegé goemleger tanpa kendat. Bareng wajah ésoek, anginé rada menda, langité wis resik. Srengéngéné katon djoemedoel saka ing sagara ana ing kéblat wétan. Ing kadohan katon ana ireng-ireng ngrenggoenoek, roepané kaja poelo. Kentoes diepeng olèhé nglangi, soepaja agé-agé tekana poelo maoe.Nanging tanpa goena, djalaran aloené isih ngombak-ombak. Angger Kentoes wis rada tjedak, dibalèkaké manèh. Doemadakan ana aloen gedé! Kentoes katoet, dioemboelaké,weroeh-weroeh wis tiba ana ing gisikané poelo maoe. Olèhé tiba rada kanteb, nganti baloengé kemrepjek kabèh, nanging batiné :

-„Ija wis tjikbèn, nanging akoe saiki wis ana pentasan. "

Srengéngéné nalika samono saja doewoer. Sagarané mari ngombak-ombak kaja maoe. Kentoes bandjoer tjoetjoel, sandangané diepé soepaja garing. Dèwèké ndeleng ngiwa nengen bokmanawa ana praoe tjilik sing ana wongé.Nanging ora ana barang-barang. Anané moeng langit karo banjoe.Ing kadohan ija ana praoe tjilik, nanging praoe lajar, katoné ketip-ketip satengoe -tengoe gedéné.

Kentoes tjalatoe dèwèkan :

-,,Bok

akoe weroeh djenengé poelo iki, ija! Ikiapa ana wongé apa ora, jèn ana apa wong betjik-betjik, apa wong ala, tegesé: apa wongé sing sok njekeli botjah tjilik bandjoer digantoeng ing wit-witan kaé? Nanging sing taktakoni sapa ? Wong ora ana manoengsa sidji -sidjia ngéné, keprijé?" Sarèhné roemangsa kaidjènen ana ing poelo maoe, moela atiné Kentoes soesah banget, kaja arep nangis -nangisa. Doemadakan weroeh ana iwak gedé lagi nglangi ana ing pinggir, mentongol,endasé lan awaké katon kabèh. Kentoes ora weroeh djenengé iwak maoe, moelané olèhé takon:

-„É, goes iwaak, akoe arep takon sadéla waé! "

Iwak maoe roepané betjik banget atiné, mangsoeli :

-„Ija,ana apa ? " -

„Akoe wèhana weroeh, apa kéné iki ija nagara, apa ija ana wongé sing kena didjaloeki mangan, nanging ora genti mangan ?"

-,,Ana pisan

! Malah ora adoh saka kéné! " -,, Dalané metoe ngendi ? " - „Dalan tjilik kiwamoe koewi toeroeten waé. Jèn mlakoe si- rahmoe méngoa menjang boeri waé, tjikbèn adja bingoeng."

-„Ija! O,ana manèh sing taktakokaké! Kowé koewi sabamoe

moeng ana sagara waé, apa kowé ora kepetoek karo bapakkoe noenggang praoe tjilik! "

-„Bapakmoe sapa, ta! "

• ,,Bapakkoe moeng sidji, sadjagat sing koewi ora ana madani! Akoe iki anaké,moersal banget! " -, Ija, bengi ketempoeh prahara gedé, praoe- „ O kaé! dèk maoe né kèrem! "

-„Bapak ndjoet keprijé?" -bandjoer ditjaplok iwak lodan nggegirisi,

saiki lagi ana in kiwa tengen kéné, nijaté apa sing katon ditjaploki waé." Kentoes wedi banget, kroengoe tjaritané iwak tjalatoe karo ngoplok - ,,Apa iwak lodan koewi-Gampangé, lagi tjang- „Wé ora waé totok waé gedéné wis pada karo djoglo, jèn mangap, bok gerbong ija kleboe "

-Wé

Kentoes kagèt-agé, bandjoer pamitan:

Wisja iwak Adja dadi olèhkoe ngroesoehi kowé iki Lan akoe kasih wis awèh " Kentoes noeli dalan tjilik sing dikan- dakaké iwak maoe kaja mlajoe mlajoea-Angger sațițik waé bandjoer, wedi iwak lodan sing djaréné bisa Bareng wis olèh djam Kentoes tekan ing Loe- -loeroengé kebak wong pada Ora ana sing sidji-sidjia pagawèjan-déwé. Sanadjan digolèkana nganti ndjlimet ora wong sing -tengoek ala ja ora ana Kentoes botjah: Ana ing kéné iki doedoe Akoe iki dititahaké ana ing alam donja ora diekon "
Nanging....... nalika ikoe Kentoes loewé banget
Wis sadina sawengi ora pangan, katjang idjo pisan ora Atiné akalé moeng loro : ndjaloek ndjaloek ndjaloek

Kentoes rada isin jèn diekon ngemis. Bapakné wis wong sing ngemis wong wong sing tjatjad Sing wadjib diwelasi ikoe dadi moeng wong sing djalaran wis tjatjad ora bisa gawé Déné sing waras ikoe wadjibé Manawa ora ija tjikbèn mati kaliren Ing nalika ikoe ana wong liwat. Kringeté dalèwèran -menggèh djalaran grobag kebak moendjoeng moendjoeng-, tanpa réwang. Kentoes wis ngira jèn wong betjik.Diparani rainé, Tjalatoené

-Njoewoen paring arta sakelop

Padaran koela loewé " Toekang

„, pisan takwènèhi, anggeré kowé gelem ngréwangi ngoesoeng areng iki! " Kentoes Lo koela Koela kéwan La ijajèn ta Nanging jèn kowé ja mangana rong tjoewil adja

jraiSama

Ora batoe liwat lagi Kentoes Prijantoen bok welas dateng laré ingkang kaliren Njoewoen paring arta 5 " Toekang

-Ija akoe toeloeng gawakna

Adja sing 5 pisan tawis "

-Tijang awrat Mangka koela

"

-Jèn kowé soetik ija wis waé. Karia "

Ora ana satengah djam sing liwat wis ana wong rong poeloch

Kabèh maoe diemisi doewit marang Kentoes, nanging wangsoelané :

-,,Botjah ora idep isin!Tinimbang kowé moeng kloejar -kloe-

joer ngono koewi,bok ija njamboet gawé, sinaoe golèk pangan déwé!" Wekasan ana wong wadon isih enom liwat. Wong wadon maoe nggawa klenting loro. Kentoes ngelak banget, noeli nemboeng:

-„Jèn kapareng, koela badé njoewoen ngombé tojanipoen sa-

kedik kémawon." Wangsoelané:

-„Ngombéa, lé, enja ngombéa! "

Wong wadonmaoe karo njèlèhaké klentingé. Kentoes olèhé ngombé nganti wareg; bareng wis tjalatoe karo ngoesapi tjangkemé: - ,,Saiki ngorongkoe wis mari, nanging wetengkoekok isih loewé.Ngéné iki ana sega ngono, saiba énaké, ja! " Bareng wong wadon maoe kroengoe tjalatoené Kentoes,noeli mangsoeli:

-„Jèn kowé gelem nggawakaké klențingkoe sing sidji iki nganti

tekan omahkoe, mengko takwènèhi sega sapiring! " Kentoes ngingetaké klențingé, ora mangsoeli apa-apa. Wong wadonmaoe tjalatoe manèh: „Seganénganggo lawoeh iwak terik karo djangan lodèh." Kentoes isih ngingetaké klențing, karo meneng waé. -,, Jèn wismangan, ndjoer takwènèhi djeroek keprok. " Bareng Kentoes kroengoe temboeng djeroek keprok, ora bisa ngamped manèh, tjalatoe:

-,, Inggih, sampoen koela bektané. "

Klențingé abot. Kentoes ora koewat, disoenggi waé. Bareng tekan omahé wong wadon maoe si Kentoes bandjoer dikon linggih ana ing ambèn, karo diadepi sega sarta lawoehané. Kentoes olèhé mangan ngangsa-angsabanget, nganti kaja wong sing kaliren wis 5 sasi. Sawisé rada wareg, ndengèngèk arep awèh tarima kasih marang wong wadon sing mbetjiki awaké maoe.Nanging doemadakan kagèt,karo moeni : „Oooooo! " Kentoes saking kagèté nganti meneng kaja toenggakora obah, tangané isih njekel djeroek, tjangkemé mlongo kebak panganan. Wong wadon pitakon: - „Ana apa kowé kok kagèt ?"

Kentoes mangsoeli pedot-pedot:

-,,Anoe,...... tijang sampéjan......

sami kalijan...... Nah,
kémoetan koela...... mripaté...... ramboeté...... inggih, pan-
djenengan kok sami......O,allaah, bakjoe periiii!...... bakjoe
peri! ......... sampéjan rak inggih bakjoe koela sajektos ta? .........
Bakjoe peri,koela kala anoe nangis!......... "
Kentoes bandjoer ambroek ana ing pangkoné.

XXV. KENTOES SAGOEH MARÈNI OLÈHÉ NAKAL.

Sakawit wong wadon maoe ora gelem ngakoe jèn poetri peri, nanging rèhné wis konangan, moelané ija bandjoer blaka waé. „ Keprijé,Toes,kowé kok weroeh?" - „Koela boten pangling. Panglinga tijangé, manah koela boten pangling." - ,,Saiki akoe wis toewa, wis patoet jèn dadi iboemoe!" Kentoes mangsoeli boengah : ,, Nah, inggih,saniki koela jèn njeboet sampéjan boten, „bakjoe", nanging„iboe ?". Pantjèn empoen dangoe koela kepéngin
gadah iboe,kados limrahé laré-laré nika!............ Nanging napa
sababé sampéjankok ladjeng énggal sepoeh nikoe?" ,, Koewi ana wadiné! " - ,,Bok koela njoewoen wadosé. Koela kepéngin dados laré ageng.Tjobita, koela rak namoeng ngaten mawon wiwit lair!" Poetri peri mangsoeli: „ Wong kowékoewi pantjèn wis ora bisa moendak gedé! "

-,,Sabab napa boten saged ?"

,,Sabab golèk ikoe ora bisa moendak gedé. Dilairaké dadi golèk,matiné ijaisih dadi golèk. " Kentoes koekoer koekoer-goendoelé: Koela ,, empoen bosen dados golèk, empoen wantjiné saniki koela dados laré kados limrahé laré laré-nika! " „Kowé bésoek rak ija dadi oewong, anggeré kokpredi déwé! " ,, Napa inggih ? La, dospoendi akal koela?" Gampang

,,koewi, anggeré awakmoe déwé kokparsoedi kaja

loemrahé botjah betjik. " ,,Napa koela dédé laré saé? " - pisan botjah betjik ijanggoe-Babar doedoe! Jèn ikoe rak
goe menjang wong toewa,balik kowé............ "

,,Koela

• Jèn botjah betjik rak lan
  gawé balik kowé.......... "
  „Koela
  Jèn botjah betjik rak ora taoe goroh balik kowé......... ?"
  „Koela goroh

-Botjah betjik

" - Jèn koela padaran koela Nanging wiwit saniki koela adjeng "Kowé

traisoma

„Jèn botjah betjik....."

• „Sagah. Koela adjeng dados laré saé, soepados dados andel- andelé bapak -koela. Bapak saniki onten poendi ? " ,, Emboeh,ora weroeh." „Napa koela saged pinanggih malih ? " - „Kirakoeija bisa! Ora dik,kowé mesti bisa ketemoe. " Bareng tampa wangsoelan mangkono, Kentoes boengah banget, saking boengahé nganti njandak tangané poetri peri karo diam- boengi. Sawisé mangkono, bandjoer tjalatoe manèh : ,, Anoe,boe, sampéjan boten tilar donja jektos,ta? " Poetri peri nggoejoe:

-„Ajaké ora!" -„Oepamisampéjan soemerep nggèn koela nangis, sareng

koela maos :Ing kéné koeboeré! "

Akoe Anggonmoe nangis koewi tanda jèn betjik Botjah betjik rada nakal oetawa ija isih kena didandani-betjiké Awit saka ikoe moelané akoe tekan kéné nggolèki kowé Kowé takang- anakkoe Kentoes tjalatoe karo loendjak -loendjak. Nanging kowé ija koedoe nggoegoe apa kandakoe " Inggih inggih
-......... kowé

Kentoes loendjak loendjak- - Bésoek jèn wis bandjoer " Kentoes mari Poetri peri takon Hara kowé Kentoes-gremeng-Anoe jèn kapoerih-Ora tjah Éling-jèn ora enom ora toewa pada waé Nanging koela boten poeroen-Ana ora Djalaran jèn ladjeng-Anakkoe nggèr Wong sing mangkono ikoe bésoek ing tembé arep njemploeng pakoendjaran oetawa nje- sakit Takkandani ja Wong gawé Titènana waé wong sing kesèd Kesèd lan loemoehan ikoe lelara sing mbebajani Sarta koedoe dirékadaja soepaja adja nganti kelèpètan lelara maoe wiwit tjilik pisan Djalaran jèn wis angèl rada kleboe ing atiné Ndangak karo tjalatoe

-Inggih koela badé Koela badé

koela sampoen dados golèk Koela badé dados laré saèstoe; kados tjrijos waoe " - Nah ijaakoe ija wis kanda Saiki kari ana kowé "

XXVI. KENTOES KARO KANTJA-KANTJANÉ

.

Ésoeké Kowé wis mesti bisa ngi- -ira Kentoes tekan ing djero klas botjah-botjah lijané pada nggegoejoe ora lèrèn -lèrèn Kabèh pada mbebéda. Ana sing klambiné ana bandjoer dianggo

HH

E.YrdiSoma

„Tekakoe mréné ora arep kokanggo édan-édanan....."

njlorèng-njlorèngi Malah sikilé karo tangané, ndjogèd Maoené Kentoes meneng api-api ora roemangsa lan nisih. Nanging-soewé ora botjah karo

-Hoes ngati-ati Tekakoe ora arep kokanggo édan-

édanan. Akoe ora akoe ora kok ganggoe " Botjah -botjah saja kekelen sing tjalatoe:

• „Ih,ih,ih,ana botjah kok gemaib temen. Ih, malangkerik kaja gerèh pètèk ! " Sing ndoegal déwé ngatjoengaké tangané arep mites iroengé Kentoes.Nanging koerang tjikat,kedisikan dengkoelé ditépang Kentoes.

-„Ato,sikilé atosé kaja watoe! "

Ana manèh sing mentas kena sikoeté Kentoes, sambat : „Eeek,dadakoe ampeg ! eeeg, eeeg, sikoeté krandjingan! Ngoengkoeli sikilé! " Saboebaré ana sing kena tépang karo ana sing kena sikoet maoe semoené kantja-kantjané sing ndoegal pada éring. Bandjoer pada betjik marang Kentoes. Apadéné goeroené ija ngalem Kentoes, djalaran dèwèké lantip sarta mempeng, lan sregep. Jèn teka menjang sekolahan disik déwé, jèn moelihmesți ngèrèni. Tjatjadé Kentoes ikoe sok isih gelem anoet groebjoeg kantja-kantjané, mangka ana sing ndoegal, sing kesèd oetawa sing ora nijat mempeng sinaoe. Goeroené sarta poetri peri olèhé ngandani ora kendat-kendat, ngélikaké: „Sing ngati-ati, Toes!Kantja -kantjamoe koewi jèn soewé-soewé kowé diodjok-odjokidipenging sinaoe !" Kentoes mangsoeli karo gèdèg-gèdèg dridjiné diatjoengaké mandoewoer: ,,Ah, mangsa sageda ! " Ing batiné: -,, pinter tinimbang kantja kantjakoe Mangsa Akoe rak loewih-. diblitoek ora

Nanging...... noedjoe sawidjiné dina wajah si
mangkat sekolah, kepetoek karo kantja -kantjané. Botjah -botjah tjalatoe: „Toes anoe kowe wis weroeh kowe wis „Hè " -
,,Ing sagara koewi lo, tjedak kono...... iwaké lodan
pada karo goenoeng." -
„Temenan...... Mengkogèk iwak sing ngoental bapak
kaé?" -,, Iki pada arep pinggir Kowé "

-„Emoh sekolah kok -

,,, wong Ah waé kok! Sekolah karo ora ikoe rak pada waé, sekolaha ijaisih bodo, ija ora pinter. "

-didoekani goeroe -Ja tjikbènTjikbèn tjatoeran déwé Olèhé dibajar oléh blan-

dja ikoe rak diekon karo-La siboe keprijé - ,, rak ora ngerti barang barang-" Kenţoes tjalatoe manèh

-Mengko „ disik, ta Temené akoe ijapreloe iwaké

lodan koewi Nanging waé,jèn wis Ana sing Bonto kiApa iwaké koewi nganti kowé? Mengko waé wis nga- lih panggonan. " - pinggir Pira dohé saka-Ahtjedak bola bali-lakon "

-Ajowis Sapa disik

Kentoes bandjoer mlajoe. Kantja kantjané-pada mlajoe karo njangking.Nanging botjah botjah-olèhé mlajoe ora bisa rikat Sing rikat Kentoes Kala-kala sok méngo karo kantja -kantjané sing pada kreng- gosan
Kentoes ora ngreti apa sing bakal kalakon............

XXVII. KENŢOES GELOET.

Bareng Kentoes wis tekan pinggir sagara,ngingetaké ngiwa nengen,iwaké lodan ora ana. Takon marang kantja -kantjané:

• Endi iwaké Ana sing karo Kirakoe iwaké lagi golèk sarapan Ana sing-Ora kok,iwaké lagi Kroengoe sing ora toer nganggo nggegoejoe Kentoes bandjoer ngreti jèn diapoesi Noeli tjalatoe karo

• „Anangapakok akoe diapoesingéné iki?"

-„ Ja tjikben! Kowé tjikbèn ora sekolah! Kowé ora isin, saben

dina ngapalaké karo sinaoe koewi; ora isin ngoengkoeli kantja-kantjamoe iki?" - „Kowé kok pada dahwèn? Akoe rak nglakoni apa mesținé botjah sekolah ?Apa kowé katoet ketjangking,rak ora ? "

-„Ketjangking pisan ! Sabab akoe sakantja bandjoer olèh dje-

neng ala karo pak goeroe! " - „La ana ngapa ? " „Ana ngapa keprijé? Anggeré kowé sregep, akoe sing kesèd rak bandjoer ketara,ta?" - ,,Hem, karepmoe keprijé, soepajané pada-pada kepénaké ?"

-,,Koedoe

manoet tjarane kantjané!Botjah -botjah iki kabèh moengsoehé teloe : sidji sekolahan,loro woelangan,teloené goeroe ! Ikoe koewé ija koedoe nganggep moengsoeh! "

-„ Jèn akoe ora gelem prijé? Wong akoe arep sinaoe mènpin-

ter!" - „Kowé didjotak! Sarta jèn orakebeneran ditaboki! " Kentoes matèntèng karo nggoejoe ngétjé: - „Èh,èh,èh,kok nggoejokaké temen. " Botjah sing gedé déwé bandjoer njedaki Kentoes karo tjalatoe getem-getem: - „Toes, adja koerangadjar,koewé lo! Koemakimoe, paténtang- patèntèng. Kok arani wedi apa kabèh iki karo kowé! Matamoe bok koklèké, botjah pitoe gilo, kowé idjèn ! " Kentoes malah nggoejoe: ,, Pitoe,ih, bangsat pitoe ! " - ,, Lo, gilo tjah,kowé dioenèkaké bangsat kabèh! " - „Toes, énggal ndjaloeka pangapoera! Jèn ora, mlajoea waé! " Kentoes malah djogédan karo kendangan: ,,Pak, pak, gentong! " - „Toes,titènana lo! " ,,Pak, ketjoepak, gentoeng! " -,, Ditaboki lo kowé!" - „Tak, gentoeng-tong tak! " „Raimoe bèn mantjoer-mantjoer! "

-„Dang tong tak djoerrrrrrrr! "

Sing kendel déwé ora sranta, tjalatoe karo njedaki Kentoes :

-„Ajo ndjogéda manèh!Enja, gilo takwèhi lento!" Karo ngge-

djil si Kenţoes. Kenţoes ija males, kaploek! Diwales manèh, keploek! Keploek,
keplak, doeg!.........Kentoes dikroeboet, tangané karo sikilé sra-
wéan ngantemi ngiwa nengen. Moengsoehé ora pada wani njedak, sabab tangané Kentoes karo sikilé pada atosé. Singa kena keten- dang teroes matoentoeng. Bareng Kentoes njata angèl ditjedaki, pada golèk akal lija. Boekoe-boekoe sing ana ing djero tas pada didjoepoeki, dianggo mbalangi Kentoes, sebat -seboet ana boekoe : Lan dalan, Papa rara. Boekoe étoeng,Boekoe paramasastra lan lija -lijané. Nanging Kentoes tansah ngéndani,ora taoe kena. Boekoe-boekoené teroes njemploeng menjang sagara. Kotjapa! Iwak sagara pangirané ana mangsan, agé-agé pada ngambang. Boekoe-boekoe ditjaploki, nanging noeli diwoetahaké manèh. Ana iwak sing njaplok „pangrimbagingtemboeng", nanging bandjoer gebrès -gebrès dilepèh karo moeni : -,, Iki doedoe pakanankoe. Jènpakanankoe loewih énak manèh." Ing nalikaikoe olèhé pada geloetan saja ramé, nganti ana ke- piting moenggah menjang daratan karo tjalatoe glereg -glereg kaja dermènan sing nggebeber: ,,Wis,wis,wis, botjah oegal-oegalan!Adja pada kerengan, moendak ora betjik kadadéjané! " Nanging tanpa goena ! Kentoes méngo karo mrengoet ngoedjar- oedjari : ,,Hoes, meneng!Tjangkemé ndadak ngomèl ! Kana goléka témpé bosok dienggo goerah,bèn adja kaja montor boebrah swa- ramoe koewi! Karo ngoentala aspirin, ndjoet kemoelana sing broe- koet,bèn soemoek! " Ing nalika ikoe botjah-botjah wis ora doewé boekoe sing dianggo mbalangi. Doemadakan weroeh wadah boekoené Kentoes, teroes direboet, boekoené dioedal-oedal. Ana boekoené sing gedé sidji, nganggo samak kandel. Boekoe ikoe boekoe étoeng,boboté antep.Ditjandak salah sawidjiné botjah-botjah maoe, bandjoer dibalangaké sarosané marang Kentoes. Nanging ora kena Kentoes, kena goendoelé kantjané déwé.Botjah maoe poetjet dadakan,niba karo sambat:

-
„Adoeh bijoeng, toeloeng.... mati!"
Teroes nglékar ana ing wedèn. Bareng kantja-kantja weroeh kaja mangkono maoe, teroes pada mlajoe boebar kabèh, ora soewé pada ora katon. Nanging Kentoes isih kari déwé.Sanadjan atiné djoedeg banget imboeh wedi, nanging noeli mlajoe menjang sagara, katjoenédi- telesi, bandjoer goendoelé kantjané ikoe diblebed. Kantjanédi- tjeloeki karo nangis daléwéran eloehé. Sambaté Kentoes:

-„Dja, Wakidja, Dja, Dja! Meléka Dja!Ingetna akoe!.........

Kok ora mangsoeli, Dja?... ...... Akoe ora,lo Dja,akoe ora nga-
noe kowé,akoe ora apa-apa, Dja!......... Dja, tangia, Dja! Gèk
keprijé akoe, jèn kowé mati ?Apa akoe wani moelih? Mengko gèk
keprijé?...... Tobiiil, jèn ndelik, gèk ndelik menjang ngendi? ......
......Ah,bok maoe akoe sekolah waé,ora apa-apa! Akoe maoe
ija gelem diadjak mréné!
...... Mangka pak goeroe wis ngandani,......siboe kerep ngé-
likaké : „Toes,adja sok koempoelan karo botjah sing ora betjik ...
Nanging akoe nggoegoe karepkoe déwé;...... akoe koemaki,woe-
lang woeroek ora takrèwès!...... Saiki kaja ngéné iki!...... Iki
" keprijé iki? Kentoes nangis nggelolo, karo naboki goendoelé déwé. Olèhé metiki kantjané tanpa kendat. Doemadakan kroengoe ana wong mlakoe.Bareng mengo,weroeh ana oepas loro teka. Oepas takon : - Ana ,, ngapa kowé kok toeron ana ing lemah? " Koela ,, saweg noeloengi kantja koela. "

-„Apa kantjamoe kelaran?" -„Ketingalipoen inggih! "

Oepas sing sidji bandjoer ndingkloek njedaki :-Pilingané,, tatoe ! Sapa sing natoni iki maoe?" Kentoes kamisosolen : Koela ,, boten! "

-Jèn „ doedoe kowé, sapa? " -Koela,,...... bo...... ten ! "

Olèhé „ natoni nganggo apa? "

-„Nganggé boekoe poenika!"

Kenţoes ndjoepoek boekoené sing nganggo samak loelang maoe, noeli dioeloengaké marang oepas.Oepasé takon :

Iki Gadahan
,,Wis...... Ajo
Tijang koela,kok? " -

-Mèloe..... koerangadjar ki "

Oepas loro njeloek wong golek iwak ing pinggir sagara kono diweling

E.Andisoma.
„ Ajo mlakoe, botjah ndoegal !

,,Botjah niki sampéjan opèni.Pilingané tatoe.Sampéjan ga- wa moelih, sampéjan betjiki —, sésoek koela tiliki! " Sawisé mangkono Kentoes bandjoer digawa loenga diapit-apit opas loro,karo digetak-getak.

-„Ajo mlakoe, botjah ndoegal!Adja kakéhan tjrèwèt,takta-

poeki kowé mengko!.......... "
Kentoes noeroet waé, ora moeni barang-barang, metoe dalan sing menjang désa kono.Nanging pikirané ora karoewan, roemangsané kaja ngimpi!Pandelengé dompo, sikilé rasané abot,lambéné

koemitir...... Katik kajamaling digawa oepas!Njoet,Ken-
toes kėlingan mengko ngliwati panggonané poetri peri!......
Wé
lah, keprijé mengko !......... Ah,emoh ora gelem jèn metoe ka-
na!... Bareng arep mleboe désa, koeploeké kaboer kanginan. Kentoes pitakon: -,, Koela badé mendet koeploek koela, poenapa pareng ? "

-„Ija, djoepoeken, nanging gelis waé! "

Kentoes noetoeti koeploeké, didjoepoek...... nanging ora di-
anggo; koeploeké ditjakot teroes bablas mlajoe nggendring menjang pinggir sagara. Oepas roemangsa ora ketjonggah noetoeti Kentoes. Moelané asoené noeli diojakaké. Asoené maoe dèk ana balapan asoe wis
taoe olèh pris angka sidji. Saiki...... balapan karo Kentoes, nga-
doe rikat, ngadoe napas!......
Kentoes plajoené rikat, nanging asoené loewih rikat manèh. Keprijé sabandjoeré ? Sing pada ndeleng pada arep weroeh.Nanging Kentoes karo asoe ora soewé wis ora katon, sabab bledoegé ing dalan moebal- moebal ngaling-alingi.

XXVIII. KENTOES AREP DIGORÈNG.

Kentoes wis ngroemangsani ora bakal bisa ontjat,mesti ketjekel, sabab si Gombloh, ija ikoe djenengé asoené sing noetoeti,wis tjedak banget. Malah roemangsané Kentoes, karia ija ora ana sakilan, sabab napasé Gombloh wis krasa ana ing gegeré. Toedjoené wis ora adoh karo sagara. Samenit engkas Kentoes wis tekan gisikan. Kentoes tanpa antjang-antjang teroes mloem-
pat,...... tjegoer! tiba tengah-tengahing ombak,teroes
nglangi kaja kodok. Gombloh pantjèna arep mandeg, nanging sarèhné olèhé mlajoe rikat banget, dadi teroes waé njemploeng banjoe!Mangka ora bisa nglangi. Sikilé papat pisan srawéjan,nanging malah ambles, saja soewé saja djero. Bareng mentjoengoel, matané plorak-plorok karo djoegoeg,sambat: ,,
Haebb,haebb,akoe......... keblebeg ! "
Kentoes lega atiné,saiki ora samar jèn ketjekel.Wangsoelané karo ngétjé:

-,,Modara pisan, tjikbèn kapok

! "
„Haebb,Toes, toeloengana......... akoe mati! "
Kentoes dasaré atiné pantjèn betjik, bareng kroengoe Gombloh sambat -sambat, bandjoer welas.

-„ Jèn kowé taktoeloengi, apa kowé ora bakal ngojak -ojak akoe

manèh ?"
,,Haebb, gfffff.... hija, hija,ora,ora!.........
Gelis, akoe selak......... haebbb !"
Kentoes isih godjag-gadjeg. Nanging noeli kėlingan kandané bapakné: „Jèn noedjoe ana waktoené nindakaké panggawé betjik, tindakna! " Moelané Kentoes bandjoer nglangi noetoeti Gombloh, ditjekel boentoeté nganggo tangan loro, teroes digèrèt menjang gisikan. Si Gombloh wis ora bisa ngadeg djedjeg. Olèhé ngombé banjoe sagara rada kakèhan, nganti wetengé mlemboeng kaja ballon. Nanging Kentoes isih rada koerang pratjaja,moelané njemploeng ing sagara manèh, karo nglangi mentengah tjalatoe: ,,Wis ja,Gombloh,andoem slamet! " Gombloh mangsoeli:

-„Ija,Toes! Akoe trima kasih banget koktoeloengi iki. Akoe

roemangsa kepotangan kabetjikan karo kowé.Djaréné : sapa sing mbetjiki oewong, koewi mesti genti bakal dibetjiki. Bésoek waé ketemoe manèh,bokmanawa akoe bisa males." Kentoes noeli nglangi teroes, nanging isih oeroet pasisir waé. Wekasan weroeh ana goewa ana ing pinggir sagara. Dikira ing kono kena dianggo ndelik. Ana keboel koemeloen metoe saka nggoewa maoe. Kentoes tjalatoe:

-„ Sadjakéing goewa kono ana geniné. Malah kebeneran,akoe

bisa api-api ngirasmanggang klambikoe.Tjoba daktilikané." Kenţoes nglangi marani goewa maoe. Nanging kotjapa, lagi petèkèl-petèkèl mènèk mandoewoer,krasa katoet barang sing metoe saka ing banjoe, saja soewé saja doewoer. Kentoes arep ngontjati wis kasèp.Bareng ditamataké djeboelané dèwèké ketjemploeng ing djaring sing gedé banget, awor karo iwak akèh. Iwaké warna-warna, gedé tjilik, pada klèpèkan ngiwa nengen. Bandjoer katon ana toekang golèk iwak metoe saka ing goewa. Roepané nggilani kaja memedi sagara. Ramboeté kaja soeket,dawa-dawa,warnané idjo, koelité idjo, matané kelong-kelong idjo.

Bréwoké nganti klangsrah lemah. Nganti ora sipat manoengsa,nanging kaja léjong Tjina sing oerip. Patoet jèn diarani boeta idjo. Bareng djaringé wis tekan pentasan,boeta idjo tjalatoe: -,, Éh,kebeneran temen dina iki, olèh-olèhakoe akèh ? Éh,akoe takmangan iwak sing nganti wareg kaé!" Kroengoe temboeng mangkono, Kentoes rada ajem atiné, tjalatoené ing batin: - „Toedjoené akoe doedoe iwak, dadi mesținé ora katoet dipangan." Djaringé digawa menjang ing djero goewa. Ing tengahing goewa ana wadjan gedé isiné lenga moempal-moempal. Semoené doedoe lenga klentik,sabab amboené leteng. Ingdjero goewa moeleg marga peloeké geni kajoe. - „Hèh, tjoba takdelengé isiné! " Karo tjalatoe mangkono, boetaidjo tangané dilebokaké ing djaring.Tangané gedé nganti kaja tjikrak oewoeh. Iwaké didjoepoeki sidji -sidji,diamboe, bandjoer ditjemploengaké ing djembangan tanpa banjoe. Oeniné karo ndremimil : - „Hemm, énak, hemm, seger ! Iki dorang, iki tjoetjoet,lah! iki kakap,la tengiri, lajoer, ija lajoer! " Iwaké ngloempoek kabèh ana ing djembangan maoe,pating ke- lèpèk,pating kroentel. Kenţoes kèri déwé ana ing djaring. Bareng diwetokaké, boeta idjo kagèt banget, matané mlorok karo nggereng:

-„Heeeengng, iwak apa iki?Anèh temen,akoe doeroeng taoe

weroeh! " Diiling -ilingi ngisor doewoer,diwolak-walik : - Ooo „, ija,iki oerang ajaké! " Kentoes diarani oerang maoe nesoe,tjalatoené : „ Apa?Akoe oerang ? Koerangadjar,ki ? Karo manèh,nan- dangi wong kok sagelemgelemé-waé ! Bok melèk! Akoe iki golèk, gilo! " -, golèk golèk doeroeng Eh „? Temené iwak koewi akoe malah taoe weroeh rasané.Malah kabeneran! " -,, arep kokpangan, Nanging apa Dadi akoe ta ? kowé ora weroeh jèn akoe iki doedoe iwak?Akoe rak bisangoetjap oetawa doewé pikiran kaja loemrahing manoengsa? "

• ,, Eh,bener,bener, bener! Sarèhné woedjoedmoe iwak, mangka bisa tjalatoe kaja oewong, moelané ija bakal takadjèni sapan- tesé!" ,, Keprijé olèhmoe ngadjèni?" -,,Arep takekon milih: apa digodog loegoe, apa diolah nganggo brambang bawang, apa digorèng? " „Temené akoe pilih oetjoelna waé! " „Oeoeh, adja oegal -oegalan ! Apa kowé ngira bakal taktjoel- aké. Akoe doeroeng mesti oleh kaja roepamoe iki. Wis adja kakéhan remboeg: kowé bakal takgorèng toenggal karo iwak lija-lijané. Ora bakal idjèn! " Bareng Kentoes kroengoe temboeng mangkono bandjoer nangis nggelolo: -,, Hiiiii, oepama akoe maoe sekolah, ora kaja ngéné,hiiiii,
  sing marahi kantja-kantjakoe!......... "
  Polahé Kentoes ora karoewan. Boeta idjo ora sranta,Kentoes bandjoer ditalèni tangané karo sikilé, roepané ndlolèr kaja sosis. Noeli dilebokaké ing pengaron awor iwak akèh.Pangaron ikoe isiné glepoeng beras. Iwaké diwedaki glepoeng. Kentoesija diwedaki, roepané nganti ora karoewan. Sing tiba disik déwé iwak tengiri, ditjemploengaké ing wadjan, ora soewé mateng. Sawisé tengiri bandjoer iwak kakap. Kentoes weroeh mangkono maoe nganti ora bisa sambat, moeng kelang-kelong matané waé, nanging boeta idjo ora ngrèwès. Bareng iwak-iwak wis rampoeng kabèh, kari Kentoes déwé. Ken-
  toes dioelig-oeligaké ing glepoeng, ditjekel endasé, bandjoer......

XXIX. KENTOES KETOELOENGAN.

Nalika Kentoes lagi ditjekel arep ditjemploengaké wadjan,ana asoe gedé mleboe ing goewa kono. Olèhé tekan kono maoe djalaran mamboe gandané iwak goréngan. Bareng weroeh ana asoe teka, arep ngroesoehi, digoesah, karo toeding-toeding: „ Ajo, minggat! " Nanging asoe maoe loewé banget, ora gelem loenga, moeng kipit -kipit boentoeté kaja arep tjalatoe: „Akoe ndjaloek iwakmoe satitik waé. Jèn wis takloenga! " Boeta idjo nggetak manèh :

-„Minggat, minggat! " karo arep népang. Asoené digoesah

meksa ora gelem, malah ndjoegoeg, mringis ngétokaké oentoené. Nalika ikoe ana soewara lirih: - „Gombloh,akoe toeloengana.Jèn akoe ora koktoeloengi mesți kelakon digorèng." Gombloh nitèni soewarané Kentoes, bandjoer weroeh, jèn sing ana tangané boeta idjo, sing roepané kaja gedang gorèng kebak glepoeng ikoe ija si Kentoes. Gombloh ora sranta bandjoer mloempat. Kentoes direboet saka tangané boeta idjo, ditjokot alon-alonan,noeli digondol metoe saka ing goewa.

Boeta idjo nepsoe banget, sabab iwaké sing aneh direboet asoe maoe. Arepnoetoeti, lagi oleh teloeng petjak, bandjoer watoek-watoek,noeli ora sida. Bareng wis tekan dalan sing menjang désa, Gombloh bandjoer mandeg, Kentoes disèlèhaké alon-alon. Kentoes tjalatoe: - „Trima kasih banget, Gombloh,akoe trima kasih banget !" Wangsoelané Gombloh: „Ah, moeng kaja ngono waé, toemrap marang akoe ora se- piraa. Akoe rak moeng males kabetjikan djenengé. Kowé wis noeloengi akoe,saiki akoe genti noeloengi kowé, sabab wong ana ing donja ikoe wadjibé koedoe toeloeng tinoeloeng." - „Kowé kok dadi tekan goewa maoe, keprijé ?" - „O, kotjapa,akoe maoe bareng wis kokentasaké, rasané awakkoe kaja wong satengah mati. Doemadakan akoe mamboe gandané iwak goréngan.Wetengkoe bandjoer krasa loewé banget, lan akoe noeli nggolèki panggonané sing nggoreng iwak, woesana nganti tekan goewané boeta idjo. Ora, Toes, oepama tekakoe maoe "
kasèp samenit engkas waé, keprijé?..... ....
Kentoes mangsoeli karo kirig -kirig: - ,, Ah,wis,wis, adja tjatoeran! " Gombloh nggoejoe mrèngès karo ngatoengaké sikilé ngarep sing tengen. Loro--loroné bandjoer salaman, noeli pada pisahan. Gombloh moelih.

Kentoes teroes marani omah goeboeg sing ora adoh saka kono, noeli takon marang wong toewa sing lagi tengoek-tengoek ana ing ngarep lawang:

Si Kenţoes II

-,,Boten, pak, sampéjan

waoe napa mireng kabaré botjah sing tatoe goendoelé, sing djenengé si Wakidja?" -,, Weroeh pisan! Si Wakidjamaoe ija digawa mréné. Sing
nggawa kantja-kantjakoe wong amèk iwak! Saiki......... "

-,,Saniki

temtoené empoen pedjah?"

-,,Ora,

isih oerip! Malah saiki wis moelih menjang omahé!" Kentoes kroengoe temboeng mangkono maoe boengah banget.

-,,Èstoe, pak?

Dadosé tatoené nikoe boten napa-napa, ta?"

-„ Nanging oepama ora mangkono, tatoenémaoe ija bisa oega

dadi djalaran,malah bisa dadi djalarané mati. Sabab sing dianggo ngeproek goendoelé Wakidja ikoe boekoe gedé toer nganggo samak loelang!"

-„Singngeproek nikoe toeréné sinten ?"

-,,Anoe,

koewi lo, kantjané, sing djenengé Kentoes." Kentoes api-api ora weroeh. ,,Kentoesnikoe sinten ta, pak?"

-„Djaréné Kentoes koewi botjah ndoegal, koerangadjar, pe-

tèké wong akèh ora bakal dadi wong......... "
,, Ah,nikoe wong tjatoerané wong oegal-oegalan! "

-„Apa kowé wanoeh karo Kentoes déwé,ta? "

-„Soemerep pisan, nanging nggih dèrèng tepang saé."

Wong toewa maoe takonmanèh : - „Nèk moenggoeh ing kowé, Kentoes koewi keprijé?"

-„Jèn koela, dèwèké nikoe botjah betjik, sinaoené mempeng,

teng bapakné wedi!......... "

Kentoes anggoné tjalatoe mangkono maoe karo ndemok iroengé, krasa iroengé moendak dawa, roemangsa loepoeté, bandjoer goegoep, tjalatoe: ,, Boten,dik pak, ampoen ngandel kanda koela nikoe waoe! Koela koelina banget kalih Kentoes nikoe. Kentoes nikoe pantjèn botjah ndoegal banget, kasèdéboten ènten sing ngoengkoeli, wong toewané boten diwedèni. Gawéné mblajang, boten gelem sekolah!" Sawisé kanda mangkono iroengé Kentoes bandjoer bali kaja maoené manèh. Wong toewamaoe takon semoe goemoen: - ,,, roepamoe poetih kaja mangkono Ora la kok koewi sababé keprijé?"

Kentoes isin arep mangsoeli jèn mentas diwedaki glepoeng,moelané bandjoer golèk pawadan: ,, Nikoe ta, koela waoe kepèpèt témbok sing mentas dilaboer, wah ketjemploeng enten laboeré pisan, dadiné gloeproet kawoer! " -,, La klambimoe, katokmoe barang ana ngendi? Koktinggal ngendi?"

-„Wong koela waoekepapag bégal loro, koela waoe diblèdjèti

nganti woeda! Boten pak, sampéjan kagoengan napa saènten-èntené ngrikoe. Koela mblindis ngoten niki, mengké rakboten bisa moelih!" -

„Wo,la,akoe ora doewé barang-barang, djaba moeng karoeng goni wadah katjang.Jèn kowé arep, ija nggonen Kentoes ora énggal didjoepoek. Ing doewoer diwènèhi bolongan teloe, ing ngisor loro, noeli dianggo kaja katok monjèt. Sawisé Kentoes bandjoer Ana ing dalan atiné ora kepénak banget.

-,,Iboekoe peri gèk keprijé

iki? Apa ora nepsoe !......
Ah,iki wis mangsa, ora! Ja kaja ngéné iki dja- loekané botjah kaja akoe iki, wong akoe iki ora genah, ora nggoegoe woelang woeroek ! " Tekan ing désané wis langkah wajah ngisa. Oedané deres banget kaja disokaké, moelané Kentoes teroes waé ngener omahé poetri peri.Nanging bareng tekan ngarep omah, atiné wedi banget,bandjoer bali ana rong poeloeh petjak .Ora soewé marani manèh menjang lawang, nganti kaping teloe moeng bola bali-wać. Wekasan atiné diwanèk wanèkaké-bandjoer totok totok-lawang. Kentoes ngentèni bokmanawa ana sing metoni. Bareng wis oleh 1½ djam, tjendela ing lotèng angka loro (omahé poetri peri ikoe nganggo lotèng papat)menga. Ana kéjong gedé ingoek -ingoek karo nggawa tjolok dijan tjilik ditjanţèlaké ana ing soengoeté. Kéjong njapa : - Sapa

,,kiiiii, bengi bengiiii-?"

Kentoes mangsoeli pitakon: - Apa poetri peri ngomah „ ana?-" -" peri lagi, diwoengoe sapa, Poetri saré ora karsa. Kowé ta? " Akoe ,,! " - Akoe „sapa?" Akoe „ Kentoes! " - Kentoes ,, sapa?"

,,Kentoes sing ndèrèk poetri peri kaé tal" - „O, ija wis ngreti akoe! Entènana sadéla, akoe takmidoen, ngengakaké lawang! " „Rikat waé akoe selak kademenl"

-,,Mengko disik, tjah bagoes !

Akoe iki kéjong, kéjong koewi ora kena kesoesoe! " Wissadjam, rong djam, teloeng djam, lawangé ora ana mengal Kentoes ora sranta,awaké kademen tili tili-;bandjoer totok totok-manèh loewih seroe tinimbang karo maoe. Nalika samono tjandela ing lotèng sing angka sidji menga,kéjong ingoek-ingoek manèh.Kentoes noeli mbengoki saka ngisor : - ,, É, kéjong,bok ija sing rikat,nèh! Akoe iki wis ngentèni rong djam. Oedané deres,wetengkoe loewééééél Sing rikat,ta ! " Kéjong mangsoeli sarèh : - Toes „,akoe ikikéjong. Kéjong koewi ora kena kesoesoel " Tjendélané bandjoer mineb manèh. Tèng „-tèng tèng-", djam teloe, „tèng ",manèh djam papat! Kentoes wis saja selak ora koewat, golèk wilah,olèh, noeli dienggo njabeti lawang.Nanging wilah maoe doemadakan malih,
dadi......... weloet, krogèl krogèl-mroetjoet saka tangané.
Kentoes saja nepsoe banget : Wé „ la, oegal oegalan-kabèh iki! " Kentoes bandjoer moendoer antjang antjang-,lawang ditendang seroe.Saking seroené nganti sikilé sing sidji kedjepit.Ditarik -tarik meksa ora kena, malah kentjeng kaja dipakoe. Bareng wis ésoek lawangé sing sasisih menga.Kéjongé metoe. Dadi wiwit saka lotèng sing ndoewoer déwé nganti tekan ngisor dilakoni 9 djam.Kéjong kringeté dléwéran.Bareng weroeh Kentoes metèngkrang sikilé ikoe,bandjoer takon karo nggegoejoe : Sikilmoe ,,kok kokpamèraké ana kono koewi ana ngapa?"

-„Tjilaka wis! Gelis agé,akoe toeloengana sikilkoe iki! "

Koewi ,, sing bisa noeloengi kadjaba moeng toekang kajoe, mangka akoe doeroeng taoe dadi toekang kajoe. "

-„Ija wis poetri peri waé atoerana,kaé rak karsa noeloengil" -

peri lagi, diwoengoe Poetri „ saré ora kena. " - Dadi „ akoe iki apa diekon ngéné waé teroes-teroesan?" - ,, ngétoengi sing, La ija sambinen semoet liwat koewi bèn keslamoer. "

-„ Ija wis waé. Wetengkoe

banget!"

-,,Entènana

! " Kéjong Bareng wis oleh teloe

„Koewising bisa noeloengi kadjaba moeng toekang
kajoe.......'
bali karo njoenggi tépak isi panganan, ija ikoe : sega poetih sape- nak,iwak baloer satjoewil karo djeroek keprok.Kéjong tjalatoe : Gilo ,,, dienggo sarapan,paringé poetri peri. " Bareng weroeh panganan ana ing tépak maoe, Kentoes rada ajem atiné.Nanging kotjapa, sing kaja sega poelen maoe djeboelané doedoe sega temenan,nanging kapoer diendèg endèg-.Sing

kaja iwak baloermaoe koelit kajoe; djeroeké keprok sing digawé lilin. Kentoes nepsoe banget. Tépak saisiné arep ditendang. Nanging emboeh saka nepsoené maoe, emboeh saka wis ora koewat, Kentoes bandjoer niba ana ing lemah, ora éling barang-barang. Bareng nglilir wis ana ing ambèn ditjedaki poetri peri. Poetri peri tjalatoe: ,,Saiki isih takngapoera, nanging titènana wać jèn kokpindo manèh." Kentoes sapata-sapata bakal marèni. Temenan, sataoen Kentoes netepi kasagoehané. Bareng ngarepaké liboeran Kentoes diexamen,bisa oleh bidji betjik,olèh panga- lembana. Awit saka boengah -boengahé bareng Kentoes tekan ngomah dirangkoel karo poetri peri. Poetri peri noeli tjalatoe: „Kentoes, sésoek ésoek pandjaloekmoe mesti katekan." ,,„Napa,boe?" „Kowé sésoek bakal mari dadi golèk,wiwit sésoek bakal dadi botjah temenan kaja lija-lijané kaé." Bareng kroengoe temboeng mangkono, Kentoes boengahé ora karoewan! Sésoek ésoek kantja-kantjané bakal dioendang kabèh diekon seneng -seneng. Poetri peri wis meling panganan sing énak-énak karo wis meling premèn tjoklat menjang toko Tjina. Wah saiba senengé! Ning ana ningé!

XXX. KENTOES ORA SIDA DADI BOTJAH.

Kentoes bandjoer pamit, arep ngoendangi botjah -botjah. Poetri peri mangsoeli:

-„Ija, kantja-kantjamoe pada oelemana, nanging sadoeroengé

soeroep kowé koedoe wis moelih. Ngreti ?" Kentoes sagoeh:

-„Sadjam kémawon koela rak sampoen wangsoel." -

„Tenan,nèh ? Botjah koewi adaté moeng sagoehé baé, na- " nging ,,Nanging koela boten kados limrahipoen laré ta? Angger koela sagah mesti saèstoe."

-„Ija ta,soekoer ! Nanging jèn kowé ora goegoe marang woe-

roek, ija mesti kodjoer."

,,Kados poendi?" „Botjah ikoe jèn ora gelem nggatèkaké piwoelang betjik

mesti nemoe bilai. " Kentoes mangsoeli karo Inggih, pantjèn" koela pijambak naté
........
Tjoba,saiki kowé bisa netepi apa ora?" Kentoes pamit noeli loenga karo oera2 lan djingklak -djingklak Doeroeng nganti anggoné oelem-oelem wis rata kabèh Sing akèh-akèh pada sagoeh arep teka. Ana oega sing sadjak ora ngandel.Nanging bareng dikandani jèn sésoek koewi nganggo olèh tjoklat barang,kabèh bandjoer pada sagoeh. Tjalatoené:

-„Ija ta, jèn ngono takteka, nanging tekakoe maoe moeng

arep nglegani atimoe,lo. " Kari sidji sing doeroeng ditekani Kentoes, ija ikoe kantjané sing ditresnani déwé, djenengési Keploek. Keploek ikoe ana ing sekolahan kesèd déwé, toer ndoegal déwé. Kentoes tekan ngomahé, Keploek pinoedjoe ora ana. Dipindoni, doeroeng moelih, pingteloe meksa ora ana ngomah. Kentoes kéwoehan, batin atiné: „Lah ana ngendi?" Bareng digolèki temenan, ketemoe lagi tengoek-tengoek ana ing ngarep régolé tanggané.Kentoes takon: ,,Kowé ana ngapa ana ing kono?" ,,Akoe loengan djam rolas "

„ Menjang ngendi?" „Oe adoh banget "

,,Akoe wis kaping 3 menjangpanggonanmoe, ko-

wé.......
,,Arep apa ta?" ,,Apakowé doeroeng kroengoe?" - Kroengoe apa „? " - „Akoe sésoek rak wis mari dadi golèk, bakal dadi botjah kaja botjah loemrah kaé! " „Lo, seneng kowé, ja? Nèk mengkono akoe ija mèloe boengah, Toes! " - „Kowé sésoek tekaa, nggonkoe bantjakan, nganggo premên tjoklat barang." -, mengko arep loengan „Akoe maoe rak wis kanda ta akoe!"

-,,Djam pira ? " „Sadéla engkas! "

„ Menjang ngendi ? " - ,,Akoe arepdésa Njamleng ja ikoe sing kepénak banget kanggo botjah -botjah. Kowé

„Apa -

Owong kodjoer Bok goléka sadonja iki ta mangsa anaa botjah-botjah kaja désa Njamleng Takkandani ja kana koewi ora ana dadi ora wong sing sok ngojak -ojak botjah sidji -sidjia ija ora Ngahadé Jèn liboer wiwit Sawal nganti tekan Pasa "

• „Ora,la ana kono koewi ndjoet ngapa ?" „Oraapa-apa,moeng dolanan wać, wiwit ésoek oemoen- emoen nganti tekan soré. Jèn bengi toeroe. Ésoeké dolanan manèh teroes-teroesan." ,, Ehem." Kentoes mlenggong, sadjaké ing batin moeni mangkéné: -

„ Kaja ngono koewi oerip kepénak! " Keploek takon manèh :

-„Prijé,kowé arep mèloe apa prijé?"

,,Emoh,ora -ora!Tjekaké akoe ora mèloe. Wissagoeh karo boekoe peri arep dadi botjah betjik,kok! Ah,wis wengi! Wis ja, mjangoni slamet! " ,,Kok kesoesoe ta ?" ,,Mengko selak peteng. Maoe akoe sagoeh moelih sadoe- oengé soeroep, ki! " ,,Ajah,sadéla engkas rak ija kena.Mengko dakkandani manèh !" ,,Wiswengi,ah! "

-„ Sadèlit waé! "

-,,Mengko jèn disrengeni

! " Keploek mangsoeli karo mringis: - „Wèh, kațik kaja doeroeng taoe kambon srengen ! Wong disrengeni waé, anggeré ora mangsoeli, sing srengen jèn wis kesel, sak ija meneng déwé! " Kentoes mbeneraké temboengé Keploek, bandjer njedak,takon:

-„ Ora,kowé menjang désa Njamleng koewi idjèn apa ana

kantjané?" -,,Ana ,satoes loewih takkandani! " „Mlakoe apa noenggang kréta! " - „ Noenggang kréta, mengko sadéla engkas rak teka krétané sing arep ngeteraké tekan désa Njamleng! " ,, Eh,bok ija ndang teka ta, krétané! "

-„ Arep apa ta,kowé! " i

„Lo, ja arep weroeh toekmoe da mangkat! " ,, La, ngentènana,ta! " „Ora ah,akoe arep moelih waé! " - „ Keprijé ta,koewi, djaré kepéngin weroeh, djaré arepmoe lih?"

,,Lo,toekkoe loenga iki wis soewé, moendak dientèni! "

-,,Sapa sing ngentèni ?"

-,,Boe peri

." „Mbok ija mèn ngentèni,karo mèn adjar -adjar betah melèk." ,,Mengkonoa kaé,mesakaké! " ,,È-èh,ana botjah teka mesakaké wong toewa, lagi tjaramoe, Toes,Toes!" ,,Apa tenan ta, Ploek, nèk ing désa Njamleng ikoe ora ana sekolahan?"

-„Apa karo kowé waé akoe ndadak goroh?"

,,Lah, goeroe apa ija ora ana tenan ? "

-„Tjekaké moengkari ana kowé déwé, ngandel apa ora! Nèk

ngandel ja soekoer,nèk ora,akoe ora boetoeh pijandelmoe!" ,, Mengko nèng kana gèk dikon ngapalaké barang?"

-„Sing akon sapa, bapakmoe apa?Wisgenah dikandani jèn

goeroe ora ana, kok ndadak koewatir diekon ngapalaké! " ,,Wah, pénak tenan ajaké!" Kentoes anggoné moeni mangkono maoe kambi ketjap-ketjap, semoené kemetjer banget. Bandjoer tjalatoe:

-„Lagi dikandani waé, kok wisajem atikoe! "

,,La mèloea,ta!" - ,, Ah, kowé koewi pidjer mèla-mèloe waé;wis dikandani: kéné wis kebatjoet sagoeh moelih, kok! " „Ja wis ta, moeliha! Kana, moelih kana ! Njangoni slamet ! Moeng jen liwat sekolahan waé akoe pamitna ! "

-„Ija,wis ja Ploek! Lakoemoe slameta ! Moeng nèk ana apa-

apa waé akoe sambaten! " Kentoes mangkat moelih. Doeroeng adoh si Keploek tjeloek-tjeloek: ,,Téga temenan apa, Toes, dak pèk déwé, lo!"

„Ora désa,

-"Ora

Ana tjangkem wong dipadakaké tjang-kodok waé " Liboeré apa ija wiwit Sawal tekan Pasa temenan ?" ,,Emboeh wis akoe ", Mengko kowé koewi gèk ngapoesi Ploek ?" - wis ndang

-,,Mangkatmoe kapan,

ta nèh ? "

-,,Sadéla engkas

! " - „Oepama wis emèh, takentèni !" 1 ,,Mengko disrengeni iboemoe poetri kowé?"

-„Wijah, wong wis kewengen waé, sisan. " -

,,, kaja botjah ngono apa Lo kok nèk koewi ! Wani temenan kowé, jèn disrengeni? " ,,Wani waé, anggeré mboedegi waé rak oewis! " Sasoewéné omong-omongan maoe wis peteng .Ora soewé saka kadohan tjlorot -tjlorot teka, sarta kroengoe soewarané slomprèt kréta. Keploek bandjoer djingklak -djingklak karo alok -alok,semoené ora pati mikir marang Kentoes:

-,,La kaé teka! La kaé teka!"

Kentoes takon:

-,,Apa, sapa sing

teka ? " „Krétané!Prijé, kowémèloe apa ora?" ,,Nèng kana apa ora diekon sekolah tenan,ta Ploek?" ,, Emboeh! "

XXXI. KENTOES MENJANG DÉSA NJAMLENG.

Nah,saiki wis teka tenan krétané! Tekané ora nganggo soewara barang -barang, sabab rodané dioebet-oebeti gombal karo damèn. Sing narik koeldi rolas, gedéné pada, nanging roepané warna-warna. Ana sing toetoel, ana sing lorèk-lorèk koening oetawa biroe. Nanging anèhé koeldi rolas maoe sikilé doedoe sikil koeldi sing nganggo tapel wesi. Sikilé sikil oewong, nganggosepatoe poetih. La koesiré keprijé? Koesiré lemoe banget, kak kong, tegesé sikilé tjendak banget, nganti sikil karo toengkak amor dadi sidji. Awaké saking lemoené nganti gindjoer-gindjoerkaja djenang djagoeng. Rainé abang kebak koekoel.Tjangkemé njoemik tjilik adjeg nggoejoe. Jèn tjatoeran soewarané kaja koetjing loewé ndjaloek tjadong. Angger botjah weroeh koesir maoe, wis mesti bandjoer seneng tepoeng. Sarta reboetan arep pada mèloe menjang désa Njamleng koewi.Ing gambar kar désa Njamleng ikoe ija ana, malah ditoelis nganggo aksara gedé toer tjeţa. Moelané kréta maoe ija kebak botjah, sabab akèh sing pada

mèloe. Olèhé linggih pada soek-soekan kaja ditetel. Nganti mèh pada ora bisa ambegan, nanging ora ana sing sambat. Atiné pada boengah lan bakal tekan désa Njamleng koewi,

mangka kana ora ana goeroe,ora ana sekolahan,ora ana boekoe. Ananémoeng dolanan.Botjah -botjah maoe saka senengé atiné, nganti ora krasa loewé oetawa ngelak. Bareng kréta wis mandeg, koesiré méngo karo mèsem, tjalatoe marang Keploek: „É, goes,kowé apa gelem mèloe menjang désa Njamleng ?" „Mesti mawon, pakdé! "

-„Nanging dakkandani ja, krétakoe wis kebak banget,wis

ora ana panggonané!" Keploek mangsoeli: ,,Gampang mawon! Jèn nglebetempoen boten enten nggoné, koela trima ènten ing gontjèngan! " Keploek teroes mloempat menjang gontjèngan, bandjoer linggih ongkang-ongkang. Koesir noeli takon marang Kentoes: „La kowé, tjah bagoes, kowé keprijé? Mèloe apa kari ana kéné waé?" Wangsoelané: ,,Koela kèri mawon, adjeng moelih ! Koela adjeng sekolah, adjeng sregep kaja botjah lija -lijané nika,kok! "

-„Ja wis,ta, njangoni slamet! "

Keploek noeli adjak -adjak: - „Hoes,Toes, nggoegoea akoe! Mèloea ta, mengkorak se- meng!" -,, Emoh,emoh,emoh! " Botjah akèh pada adjak -adjak saka ing djero kréta: - „ Ajota,mèloea, mengko dolanan karo akoe!Tjekaké seneng banget,ta wis! " „Jèn akoe mèloe, lahengko iboe peri keprijé?" Kentoes wis godjag -gadjeg pikirané. -,, Ah, wong gagasan kok kaja ngono! Bok kokpikir,kowé mengko tekan désa Njamleng bakal dolanan,bakal seneng -seneng sing tanpa watesan.Kepénak apa ora, kaja ngono koewi?" Kentoes tanpa mangsoeli, moeng dehèm-dèhèm waé. Ora soewé tjalatoe: ,, Ija wis ta,kono akoe ndjaloek panggonan satitik waé! Akoe ✔ takmèloe!" Koesir lemoemangsoeli :

-„Panggonané wis sesak ! Nanging sarèhné akoe boengah ba-

nget kowé sida mèloe, kowé manggona ana ing koesiran kéné "
waé!........
„Lasampéjan ?" ,,Akoe mono mlakoe waé! "

„Boten, jèn ngoten. Koela loewoeng noenggang koeldiné salah sidji nikimawon. "

Kentoes teroes marani koeldi sing ngarep déwé sing sisih kiwa, arep ditjéngklak. Dèwèké doeroeng taoe noenggang koeldi, moelané bareng saiki oleh noenggang, atiné boengah banget,wis saja ora kèlingan ngomah. Nanging koeldi maoe minger karo ndodos wetengé Kentoes nganti keloemah kréngkangan; sikilé ana ing doewoer.

Mesti waé botjah -botjah pada nggoejoe kepingkel-pingkel. Nanging koesir lemoe maoe ora nggoejoe babar pisan. Koeldiné diparani, kaja arep dibisiki, nanging djeboelané koepingé koeldi ditjakot saparo.

Kentoes nepsoe banget. Tangi grégah, noeli mloempat tjlèger, noenggang gegeré koeldi.Botjah -botjah weroeh olèhé mloempat maoe pada goemoen, mari pada nggoejoe, pada ngalem alok -alok karo keplok-keplok: - „Nah, bagoes Toes, bagoes!! " Nanging doemadakan koeldiné njlentik. Kentoes kontal, nganti tiba mbalik -djoengkir ana ing toempoekan watoe. Ger, botjah -botjah pada nggoejoe manèh. Koesir lemoe marani koeldiné manèh,dieloes-eloes noeli ditjakot koepingé sing sidjiné. Bandjoer tjalatoe marang Kentoes: -", Wis,saiki noengganga, adja wedi! Koeldi iki pantjèn rada ndoegal, nanging wis takbisiki. Saiki wis mesti ora njlențik manèh ." Kentoes noeli noenggang. Kréta wiwit mlakoe. Nanging nalika koeldiné pada mlajoe sarta krétané mlakoe, Kentoes roemangsané kroengoe soewara lamat-lamat ora pati tjeța. Oeniné mangkéné : - „O, botjah bodo, koemaki nggoegoe karepé déwé! Titènana, kowé mbésoek mesti kedoewoeng! " Kentoes wedi banget kroengoe soewara maoe, ngingetaké ngiwa nengen, nanging ora ana apa-apa. Koeldi rolas rakit maoe mlajoe teroes, krétané goemlinding, botjah-botjahing djero kréta pada

toeroe kabèh.Keploek ngorok kaja sapi dibelèh, koesiré lagi oera-oera karo ngelisi:

,,Botjah -botjah, daktembangké midjil, Isik -isik imong, Wismenenga wis toeroea kabèh, Adja ana sing oesreg ngalisik, Adja pada wedi, Ditoenggoe bapakmoe ."

Bareng wis olehsatengah pal, Kentoes kroengoe soewarakaja maoe manèh,oeniné :

-„Botjah bodo!Élinga, botjah sing ora demen sinaoe, sing

ora demen boekoe, sing senengé moeng dolanan waé, koewé bésoek tjilaka..Akoe wis ngrasakaké déwé,moelané bisa ngandani. Titènana waé, jèn wis tekan kala mangsané,kowé
mesti nangis kaja akoe saiki........... Nanging akoe iki wis ke-
bandjoer! " Kroengoe soewara maoe Kentoes saja kagèt banget, doeroeng taoe atiné deg-degan kaja nalika ikoe. Kentoes noeli moedoen, koeldi sing ditoenggangi ditjekel endasé. Bareng ditamataké temenan, koeldi maoe djeboelané nangis kaja botjah. Kentoes tjalatoe marang koesir lemoe semoe goemoen : ,,

É, pak! Kok anèh temen ! Koeldiné nangis! " -,,Ah, ija wis bèn waé nangis

!Mengko rak ija meneng déwé! " ,,Boten,kok bisa tjalatoe kaja oewong nikoe napa samang adjari, ta?"

-,,Ora

, nanging wis taoe koempoel karo asoe pangadjaran nganti 3 taoen,dadi ndjoer bisa nirokaké tjatoerané manoengsa sitik -sitik! "

-„O, kok ija mesakaké temen!" -,,Wis

ta wis,wis adja kakéhan réka !Wong koeldi nangis wać kok dirèwès!Mengko moendak kesoewèn ana ing dalan ! Wisnoengganga manèh, moepoengiki rada kepénak hawané! Isih adoh, ajo énggal-énggal! " Kentoes ora mangsoeli noeli njèngklak manèh. Krétané mlakoe teroes.Bareng wajah ésoek tekan désa Njamleng. Désa Njamleng koewi sadjagat ora ana loro. Sing ana kono moeng botjah-botjah tok.Sing toewa déwé kira-kira oemoer 14

sing tjilik déwé oemoeré

ana 8 taoen. Kabèh pada -pada dolanan pating brengok, nganti. Olèhé dolanan pada Ana sing djirak,ana sing obrog, oembak bèdji Ana manèh sing lagi pit glindingan teloe. Rada adoh sațițik ana sing loendjak -loendjak dadi nganggo tjedaké kono ana sing tjara wajang wong. Ana manèh sing mlakoe babak djoengkir.Sagolongan manèh ana sing baris-barisan nganggo tam- boer, derèdèk-derèdèk. Ana sing bengok-bengok,ana sing keplok-keplok,ana sing soerak-soerak.Tjekaké raméné ora karoewan. Bango -bango akèh banget. Ana dremolem, sing nglakokaké botjah kabèh.Sing noenggang kebak-kebak.Ing gedeg -gedèg lan pager-pager pada ditoelisi, oeniné : „Sing pada seneng-seneng! " ,,Kéné ora ana boekoe! " „Akoe ora arep sekolah! "„Kéné ora ana goeroe! " lan sapanoenggalané. Bareng Kentoes, Keploek lan kantja-kantjané maoe tekan kono, teroes mèloe nggroebjoeg waé. Ora soewé wistepoeng karo botjah-botjah lijané,noeli mèloe dolanan. Atiné pada boengah banget.

Kentoes ndina-dina moeng dolanan tok. Awit saka boengahé nganti ora krasa barang-barang, roemangsané sadina ikoe moeng sadéla banget. Sawisé olèh sadina, bandjoer rong dina, teloeng dina, seminggoe; noeli sasasi, rong sasi,ora krasa, kaja moeng saketjlapan waé. Kala -kala dèwèké sok kepetoek si Keploek. Kentoes bandjoer tjalatoe : -,, Wah,bener kowé,Ploek, pantjèn pénak tenan désa Njamleng iki!" Keploek mangsoeli : -,, Ta, ngandel ora, kowé saiki! Andèkna ora, kowé maoené bot-boten,koedoe arep moelih menjang nggoné boe peri waé!Bijèn kowé moeng ndekoekoel ngapalaké waé, saiki,hara prijé? Saiki rak ora soesah ngapalké,ora soesah sekolah!Adja ana akoe, mangsa ngono!Adja kowé koewi kantjakoe, mangsa takkan- danana,ora! "

-,,Bener kowé tenan, Ploek

!Ija, adja ana kowé, akoe mangsa tekana kéné! Eh, mangka bijèn koewi, pak goeroe jèn ngolok-olok kowé ora djamak-djamak! Kandané njang akoe: „ Kowé adja koem-

حه

Singpada Senengseneng ana Kéné oragoeroa ana boekoe

. Bardi Soma. Désa Njamleng

poelan karo si Keploek. Dèwèké ikoe botjah ala, gawéné ngodjok- odjoki sing ora betjik! " Keploek mangsoeli karo gèdèg-gèdèg:

,, Eh,! Akoe ija ngreti jèn awaké ikoe sengit karo akoe, ditjatoer ala Nanging atikoe betjik banget dadi ija wis bèn Ija Ploek pantjèn betjik koewi " Kentoes bandjoer ngrangkoel Keploek nandakaké trima kasihé Kentoes ana ing Njamleng wis olèh 5 Dina-dina tansah dolanan lan boengah -boengah ora taoe ke- oetawa Nanging sawidjining dina dèwèké tangi ésoek -ésoek lelakon sing ora ndadèkaké atiné

XXXII. KENTOES DADI KOELDI.

Taktjritani, ja tjah!Bareng ésoek-ésoek Kentoes tangi, kaja adaté wong tangi toeroe bandjoer koekoer -koekoer goendoelé. Nanging kotjapa, bareng goendoelé dikoekoer,krasa Mara,badénen,krasa apa? Krasa koepingé moendak dawa, nganti satjengkang. Mangka kowé kabèh ija pada weroeh, maoené koepingé Kentoes ikoetjilik banget,malah nganti ora katon. Gèk bandjoer dadi sakilan! Kentoes noeli grégah tangi golèk katja dianggo ngilo.Nanging ora ana bandjoer golèk pantji,diisèni banjoe.Bareng ngilo kagèt banget, doeroeng taoe ana lelakon sing kaja mangkono!
Goendoelé katon ana koepingé loro, toer koeping......... koeldi!
Kentoes atiné djoedeg banget kanți isin. Saking bingoeng nganti nangis nggelolo, sarta goendoelé ditatap-tatapaké témbok. Nanging malah saja moendak bingoeng, koepingé saja moendak dawa,toekoel ramboeté. Tanggané, ija ikoe marmot, sing panggonané ana ing lotèng ing doewoer kamaré Kentoes, kroengoe olèhé tangisan maoe, bandjoer marani. Takon semoe goegoep: „Anaapa,ana apa,kok bengak-bengok! " -, banget „Akoe lara Marmot! Akoe wedi! Kowé bisa nitik larakoe?"

Si Kentoes II

-„Ija sitik -sitik ngreti! "

-,,Tjoba titiken. " Marmot ngangkat sikilé ngarep sing tengen. Tangané Kentoes di demok,noeli tjalatoe:
,,É, kodjoer kowé iki............ "
- „ Apa, apa ?" „Kowé koewi lara sawan! "

,,Sawan apa ? "

,, Iki sawan koeldi. " : ,,Lo, doeroeng taoe kroengoe akoe! "

-..Ngono koewi,takkandani! Kowé mengko rong djam, oetawa

3djam engkas wis mari dadi golèk oetawa dadi botjah, nanging..."

-„ Nanging kaprijé?" -

Dadi „ koeldi temenan, toenggalé sing sok dikon nggèrèd grobag oetawa dimainaké ana koemidi harmston kaé! " ,, Tobiiiiil,tobil! Gèk prijé akoe iki,nèèèh! " Kentoes olèhé nangis saja seroe karo koepingédi gèrèdi kaja arep didjebol djebola-, anggepé kaja doedoe koepingé déwé. Marmot welas, karepé arep ngejem jemi-atiné Kenţoes : " Ah,wis tawis,iki wis dadi papestènmoe.Kowé ora bisa ngowahi barang -barang, sabab wis dadi oedjaré lajang-lajang : botjah kesèd sing sengit karo boekoe boekoe-lan ngemohi piwoelang, sarta pilih dolanan lan seneng seneng-waé, ikoe ing tembé ora woeroeng dadi koeldi. " Kentoes takon karo membeg-membeg :

-Apa„ ija temenan ta koewi?"

,, Ija, pantjèn tenan. Moela kowé nangis ikoe wis tanpa goena. Maoe maoené-kok ora gagasan! " ,, La wong doedoe loepoetkoe! Iki sing marahi si Keploek! " Sapa,, ta, Keploek koewi?" - Anoe ,,,kantjakoe.Pantjèna akoe wis arep moelih, arep mba- tjoetaké olèhkoe sinaoe, arep mempeng,.. djeboel si Keploek djaréné:-Apa „ kowé arep sinaoe? Kok dadi ndadak sekolah barang? Loewih betjik kowé mèloe akoe menjang désa Njamleng, kana ora ana boekoe,ora ana sekolahan.Sing ana moeng botjah-botjah pada seneng seneng-dolanan sakatogé! "

-Wong

„ botjah kaja ngono kok kokgoegoe! " - „La pijé ta, wong akoe iki golèk,ora doewé oetek satitik-

țițika.Oepama akoe iki doewé oetek,rak ija boe peri ora taktinggal minggat ngéné.Mangka boe peri koewi atiné betjik banget,tres- nané kaja iboekoe déwé!... Djoet akoe wis mèh mari dadi golèk,wis arep dadi botjah tenan!Ija, titènana,angger akoe meng-
ko kepetoek si Keploek,tak............! "
Kentoes arep metoe, nanging kelingan koepingé. Sarèhné awaké isin jèn roepané sing kaja mangkono ikoe keweroehan oewong, moelané bandjoer mara badénen,ndjoepoek apa? Kentoes ndjoepoek kopjah sajid, dianggo nganti mbleseg, nganti koepingé ketoetoepan tekan iroengé pisan. Dèwèké noeli metoe. Keploek digolèki menjang ngendi endi-. Digolèki menjang panggonan wajang wong, menjang panggonan dremolem, nganti majeng-majeng,ora ketemoe.Sapa-sapa sing kepetoek ditakoni, nanging ora ana sing weroeh. Sawisé ikoe,noeli omahé diparani,mbokmanawa Keploek isih ana ngomah. Kentoes dodog dodog-. Keploek takon saka djero: ,, Sapa iki?" Akoe „! " ,,O, mengko disik, entènana, takngani lawang. " Bareng wis satengah djam lawangé lagi menga. Kentoes weroeh Keploek kagèt banget,sabab dèwèké ija nganggo kopjah nganti mbleseg noetoepi koepingé. Kentoes mbatin : Wé ,, la, apa Keploek iki ija lara kaja akoe, ngono?Apa ija lara sawan koeldi?" Nanging dèwèké api -api ora weroeh,sarta takon karo mèsem : ,, Apakabaré,Ploek?" Betjik,, waé, adjeg! " ,, Tenan nèh?"

-Apa

,, akoe kokarani goroh ? " Lo ,, ora ngono, moeng kok nganggo kopjah nganti noetoepi koeping koewi ana ngapa? " ,, Iki sing akon dokter, sabab dengkoelkoe lara. Balik kowé kok ija nganggo kopjah koewi ana apa ? " - ,, Iki sing akon ija dokter,djalaran sikilkoe woedoenen." -,, O, mesakaké temen,Toes! " O ,,,Ploek! " Sawisé ikoe pada meneng bareng,moengkari inget-ingetan

waé karo pringas -pringis.

: „Ora,Ploek,blakané waé, apa kowé wis taoe doewé lara koeping?" ,,Doeroeng la kowé ?"

-Ija doeroeng taoe, nanging wiwit

koepingkoe sidji iki kok krasa lara ,,Akoe "

Ardi Soma. Bareng tekan „teloe ", kopjahé pada ditjopot.

,,Lo,kowé ija? Sing tengen apa sing kiwa? " ,,Loro pisan, la kowé ?" ,,Ja loropisan. Apa ija pada ngono larané?" ,,Ajaké." ,,Bok anoe,Ploek! " ,,Anoe apa ? " - ,,Anoe, akoe kepéngin weroeh koepingmoe." - ,, La ija ta!Nanging akoe ndeleng doewèkmoe disik, Toes! " ",,Ora, kowé disik! " - Emoh,kowé disik, ndjoet akoe,rak ngono!"

,, Wisngono waé! Rèhné pada kantja,saiki djandjian waé! "

-„Apa djandjèné?"

„ Ajo pada njopot kopjah bareng. Gelem ora?" ,, Ija, roedjoek. " „Wisja! " Kentoes ngétoengi: ,,Sidji,loro,teloe! " Bareng tekan: „teloe! " kopjahé pada ditjopot. Nah, ing kono ana lelakon sing anèh banget oepama ora kelakon temenan, mesti kowé pada ora ngandel! Bareng Kentoes karo Keploek pada weroeh doewé koeping koeldi,ora malah sedih oetawa soesah atiné, nanging malah pada di- obah-obahaké koepingé karo djogédan nggoejoe tjekakakan ora ana oewis- oewisé. Si Keploek nganti katog olèhé nggoejoe, nanging bandjoer nggloejoeri sarta oelaté poetjet,sambat-sambat : „Toeloeng,Toes, toeloeng! " „ Apa,kena ngapa?" „Akoe ora bisa ngadeg djedjeg! " - „Akoe ija ora bisa! " Kentoes nangis membeg-membeg sarta oega noeli nggloejoeri. Ora let soewé botjah loro maoe pada ambroek, noeli mlakoe brangkangan ana ing djero ngomah kono. Sikilé pada malih dadi sikil koeldi,rainé modot, tjangkemé dadi tjongor,sarta gigiré toekoel woeloené klawoe nganggo toetoel -toetoel ireng. Nanging sing saja ngagètaké banget ikoe, bareng pada doewé boentoet!Botjah loro pada isin banget sarta soesah ati- -né.Saking djoedegé noeli pada nangis nggelolo. Nanging saja kodjoer! Ing nalika ikoe ana wong dodog-dodog lawang,sarta tjeloek-tjeloek saka ing djaba: ,, Éééé, dingaké lawangé! Akoe sing ngoesiri kréta bijèn kaé, sing ngadjak kowé mréné !Ajo, dingakké, ndjoek lawang, mengkol
...............
1

XXXIII. KOELDI KENȚŢOES DIEDOL MENJANG

PANGGEDÉ KOEMIDI.

Djeboelané ora pada bisa ngengakaké lawang. Koesir lemoe sing ana ing djaba maoe ora sranta, lawangé noeli didjedjak,ambrol. Bareng wis mleboe bandjoer tjalatoe karo nggoejoe kaja adaté : ,,Èh, èh, èh, botjah bagoes -bagoes tenan! Wah, pinter mbengah, nganti kroengoe saka kadohan.Nanging akoe ora pangling karo soewaramoe, tjah! Moelané akoe bandjoer mréné ." Koeldi lo o maoe meneng waé, moeng pada ndingkloek,koepingé kèplèt-kèplèh mangisor, boentoeté ngawet. Koesir lemoengepoek-epoek karo ngeloes-eloes,noeli ndjoepoek kerok,koeldi loro pisan dikerok nganti aloes gilap. Sawisé noeli dikaloengi dadoeng, bandjoer ditoentoen menjang pasar, arep diedol. Bareng tekan pasar dadi reboetan,akèh sing ngarepi.Keploek ditoekoe wong tani; wong maoe djaré koeldiné mati! Kentoes ditoekoe panggedé koemidi harmston, arep diadjari kaja kéwan lijané, arep dianggo tontonan. Mara botjah -botjah, kowé apa wis pada ngreti panggaotané koesir lemoe maoe. Koesir sing mblekeneg, sing rainé kaja mentas dientoeb tawon goela,koewi gawéné menjang ngendi-endi karo krétané. Sadalan-dalan ngrimoeki botjah-botjah sing kesèd, sing ora demen sekolah, diitjoek-itjoeki karo diiming -imingi gelema mèloe dèwèké. Jèn krétané wis kebak botjah,noeli digawa menjang désa Njamleng, diekon seneng-seneng dolanan ndina-ndina ana ing kono.Nanging wekasané botjah -botjah maoe mesti pada dadi koeldi kabèh. Jèn wis dadi koeldi, bandjoer diedol menjang pasar oetawa menjang stélingan. Oleh -olehané doewit mesti baé akèh,moelané koesir lemoe maoe ija brèwoe. Bebandjoerané lelakoné si Keploek akoe ora weroeh.Moeng si Kentoes wiwit dina ikoe oeripé rekasa banget. Awit bandjoerdigawa menjang koemidèn,di lebokaké ing gedogan,wadahé pakan isiné dami. Kentoes lagi ngitjipi sațițik waé, wis dioetahaké manèh. Loerahé weroeh Kentoes ora gelem mangan pakané, kedoeme- lan. Noeli disalini pakan rèndèng.Nanging Kentoes ija ora dojan. Loerahé saja nesoe :

• ,,Lo, ndoegal ki,ora dojan rèndèng barang. Rasakna waé,

kowé oegal-oegalan wijahèn kaja ngono Noeli njandak petjoet Kentoes dipetjoeti, tjeter-kena poe-Krasa lara banget Kentoes nangis nggelolo atiné karo :

-akoe ora dojan

Loerahé koewi ija ngreti basané koeldi,noeli mangsoeli-La

EfrahSoma.

Kenţoes ditoekoe panggede koemidi Harmston

,,Ngjaaaaaah, ngjaaaaaaah jèn mangan rèndèng wetengkoe moeles! " Loerahé saja nesoe: ,,Apa nèk ora dojan rèndèng kokira bandjoer takwènèhi ingkoeng pitik,hè? " Kentoes noeli dipetjoeti manèh nganti meneng ora moeni barang-barang. Sawisé meneng panggede koemidi maoe noeli metoe, gedogané dikantjing. Kenţoes kari idjèn. Sarèhné wis pirang -pirang djam ora kambon pangan, wetengé loewé banget tansah klakeban waé. Sing ana moeng dami karo rèndèng, ora ana lijané manèh.Saking selak ora betah ngrasakaké loewéné,dami maoe dimamah-mamah

saka sațițik,saben wis lemboet pamamahé noeli dioeloe karo merem, legender!

-,,É,kok ija lotoeng dami iki,kena dienggo gadjoel!

Èh, oepama dèk anoe kaé akoe ndjoet moelih, ndjoet sekolah,ora kaja ngéné! Nèk mangan mesti mangansega poelen karo dèndèng agé ana ngomah, nganggo petjel, iwak lélé barang. Eh, barang wis kebandjoer! " Ésoeké tangi toeroe Kentoes golèk dami,wis entèk kabèh,sabab wis dipangan dèk soréné. Kentoes noeli ngosak-asik olèh rèndèng, dipangan. Mesti waé rèndèng ikoe rasané sédjé banget tinimbang karo sega liwetan sing isih kemeboel, gèk lawoehé bo- tok teri kaé! Kentoes tjalatoe karo nggajemi:

-„Ah, ija wis kebandjoer djenengé, arep apa manèh!...

.. Moega-moega lelakonkoe iki dadija piwoelangmarang botjah-bo-
tjah sing ora pada gelem sekolah...... Ija selot -seloté! "
Ing nalika ikoe loerahé teka, kroengoe temboengé Kentoes sing poengkasan: ,,Selot-seloté apa? Apa kokkira,kowé ana kéné ikimoeng arep mangan lan toeroe waé ? Kowé taktoekoe koewi marga arep
takmegawèkaké, arep takanggo golèk doewit!..... Ajo, me-
toe, menjang kana!Takadjari mloempat-mloempat, karo adéjan, djogédan!Adja moeng ngorok waé! " Kentoes kepeksa adjar mloempat -mloempat lan lija-lijané maoe.Teloeng sasi lagi bisa, nanging ija nganggo dipetjoeti tanpa kendat. Soewé-soewé wis tekan mangsané Kentoes arep dianggo tontonan ana ing koemidi maoe. Panggedéné koemidi harmston wis njebar wara -wara,ana sing di templèk -templèkaké ing témbok -témbok oetawa ing wit-witan pinggir dalan gedé. Bareng wis soré ing koemidèn maoe kebak wong nonton. Kar- tjisé nganti entèk,ora ana panggonan sing sela.Sing klas doewoer kebak,klas endèk saja djedjel oejel-oejelan.Sapa teka kèri ora bisa mleboe. Sing pada nonton ikoe sing akèh botjah -botjah, lanang wadon, gedé tjilik. Kabèh kepéngin pada arep weroeh olèhé ndjogèd koeldi sing djenengé Kentoes. Tontonané nganggo poetjoekan. Sawisé boebar poetjoekan noeli toewan panggede koemidi metoe. Panganggoné sarwa ireng.

Awas!Awas!

KOEMIDI HARMSTON!

MENGKO SORÉ

bakal ana tontonan sing ngéram -éramaké. Sing pada main wis misoewoer kabèh.

BADOETÉ AKÈH KÉWANÉ AKÈH

bakal dipamèri sing doeroeng taoe diwetokaké, ija ikoe

KOELDI KENTOES

WIS MISOEWOER SADJAGAT KARAN :

DJEMPOLANING DJOGÈD

klambinè ireng,dasiné ireng, sepatoené ireng, moeng katoké sè- rèd poetih, Bareng tekan tengah,noeli mendak, bandjoer tjalatoe: ,,Koela noewoen, para prijantoen, para bendara, para bèi, bagoes-bagoes, tolé-tolé, para dènmas-dènmas!Ing samangké sarèhné koela pinoedjoe wonten ing ngriki, inggih poenika ing na- gari ingkang misoewoer ramé toewin redjanipoen poenika,koela badé mamèraken dateng para prijantoen sadaja, satoenggiling kéwan élok anèh, inggih poenika koeldi koela nama Kentoes. Ka- woeningana,koeldi poenika sampoen naté ndjadjah pradja milang désa, sampoen naté sowan para nata ing tanah Europa, Ngatjèh, Tjina,toewin ngarsanipoen radja Poea-poea, ngatingalaken ka- sagedan saha kadibjanipoen. Saben-saben tamtoe angsal pa- ngalembana toewin mendali.

Boten langkoeng koela matoer gangsal èwoe sembah noewoen, déné para prijantoen sadaja sampoen karsa andjenengi tetingalan poenika,toer ingkang rawoeh boten sakedik. Doeh para prijantoen, moegi -moegi kaparenga anjepakaken pangapoenten mangké jèn wonten lepat koela toewin jèn wonten klèntoenipoen Kentoes! " Bareng wisrampoeng tjalatoené maoe, sing nonton pada keplok -keplok karo njoeraki. Olèhé pada ngeploki saja ramé bareng koeldiné di wetokaké. Koeldiné didandani sarwa anjar, nganggo èbèg -èbègan, nganggo kaloeng klinting, endasé didokoki boeloe- boeloe, apoesé boentoet diblebed soetra.Tjekaké roepané betjik banget. Pangedéné koemidi noeli tjalatoe manèh: ,,Para prijantoen, para minoelja,boten badé koela atoeraken sadaja rekaos koela anggèn koela ngadjari koeldi poenika. Koeldi poenika asalipoen saking tanah Mesir, pasabanipoen ing saganten pasir.Njatanipoen, soewawi mirsanana mripatipoen, roepinipoen abrit!Watakipoen boten poeroen dipoen rèh. Mila nalika koela adjari poenika, kepeksa koela erih-erih,koela eloes-eloes mawi petjoet.Nanging éwah watakipoen waoe boten, malah saja ndadra. Namoeng sareng koela priksakaken dateng tabib Sjech Asem- chetjoet, ngandikanipoen, ing nglebet oetak koeldi poenika wonten woedoenipoen, inggih poenika tandanipoen gadah watak re- men ndjogèd. Mila inggih ladjeng koela adjarindjogèd, namoeng kanggé nglantih roemijin koela poerih ngloempati klowong oetawi tong. Tjobi, prijantoen, soewawi koela atoeri mirsani sarta jèn won- natjad. 1 ten tjatjadipoen koela atoeri Para prijantoen, sadèrèngipoen tetingalan koeldi poenika dipoen wiwiti,koela kaparenga ngatoeri oeninga, béndjing éndjing sijang oegi badé dipoen wontenaken tetingalan. Jèn djawah inggih ka-

boten .Béndjing éndjing wiwitipoen djam Sawisé mangkono toewan maoe bandjoer mantoek, noeli tjalatoe marang Kentoes

-„Alon Toes kowé wiwit ngétokaké

sing pada mirsani iki disik! Kentoes noeroet, noeli ndjoengkel meneng waé Bareng wis olèh sawatara,toewan préntah

-,,Mlakoe!"

Kentoes ndjenggèlèk, teroes mlakoe moebeng. Olèh 5 oebengan, toewan aba : ,, Njongklang! " Kentoes plajoené saja rikat. ,, Mbandang! "

Kentoes rikat. Njander Kentoes saja mbalap Bareng dèwèké lagi mlajoe mangkono, toewan panggedé ndjoepoek pistoel dioenèkaké dor Kentoes api-api kena pistoel maoe kaja Wong -wong sing pada nonton pada keplok soerak roe-Olèh sawatara Kentoes-grégah arep tangi Doemadakan weroeh ing klas sidji ana poetri ajoe banget nganggo kaloeng ana golèk. Kentoes ora pangling, jèn wong ajoe maoe poetri peri bandjoer alok Lo koewi Wong wadon kaé boe peri " Atiné Kentoes boengah banget. Saking boengahé bandjoer tjeloek-tjeloek: - „Boe peri,boe peri!" Nanging ora bisa moeni mangkono.Moeng bengah-bengah kaja koeldi baé.Wong -wong sing nonton pada nggoejoe kepingkel-pingkel.Botjah -botjah pada soerak-soerak. Panggedé koemidi nesoe. Kentoes ditoetoek iroengé nganggo bongkot petjoet, soepaja mari olèhé oegal-oegalan mbengah ana ngarepé wong akèh. Kentoes krasa lara iroengé didilati nganti ana 5 menit, karepé bèn ilang larané.

mengo manèh maoe, wis ora ana! Atiné sedih kaja arep ambroek -ambroeka nangis dléwéran Nanging ora ana sing weroeh, saja panggedé koemidi pisan ora ngrèwès Panggedé koemidi

-Ajo

Toes Saiki kowé koedoe mamèraké " Badoeté sidji nggotjèki boewengan wesi. Ken-antjang-antjang arep ngloempati nganti kaping ora da

di² wis karo boewengané, ora wani ngisoré waé Bareng sing kaping paté, Kentoes antjang-antjang, sikilé ketjantol boewengan wesi bandjoer tiba, gebroeg! Kentoes ngatang-atang Bareng, lakoené Kentoes dingklang, nganti baliné menjang ndadak nganggo digèrèd. Botjah -botjah sing nonton pada welas weroeh Kentoes kaja mangkono maoe, pada bengok-bengok:

-„Ajo Kentoes, arep ndeleng Kentoes Kentoes endi

Nanging Kentoes soré maoe wis ora diwetokaké Ésoeké dipriksa dokter kéwan dokter, pintjangé ora bisa Moela panggedé koemidi noeli tjalatoe marang botjah sing gawéné ngresiki: ,,Lé koeldi iki wis ora ana goenané. Jèn takingoe tiwas gawé roegi waé Wis, gawanen pasar, dolen-pa- joené!" - ,,Inggih sendika,toewan " Kentoes noeli ditoentoen menjang pasar Ana ing kono ora soewé bandjoer ana wong sing arep toekoe, takon: „Lé,koeldimoe pintjang koewé kokedol pira? " -,, Sadasa roepijah,noen! " „Eh,doewit 10 roepijah koewi rak akèh ! Akoe arepmoeng sroepijah. Koeldi wis dingklang sikilé baé, mangsa anaa goenané ! Kang tak méliki rak moengloelangé, loelangé kandel, arep dakenggo njalini bedoegkoe sing ana ing langgar, mentas bedah. Awèh apa orasroepijah ?" ,,Enggih ta empoen, mirah-mirahan! " Mara,botjah-botjah, roengokna! Kentoes arep dikelėti,koelité arepdi- anggo mangkis bedoeg! Rasané atiné ora karoewan! Sawisé regané dibajar,Kentoes bandjoer ditoentoen digawa menjang pinggir sagara. Goeloené dibandoeli watoe gedé,karo sikilé sing boeri ditalèni dadoeng, noeli didjorogaké! Kentoes ketjemploeng ing sagara, djegoer! Sarèhné dibandoeli watoe, Kentoes teroes kelem mangisor. Wong sing arep gawé bedoeg linggih ana ing karang, nggoe- djengi dadoeng karo oedoed, ngiras ngentèni matiné koeldi. Jèn wis mati arep dikelėti pisan.

XXXIV. KENŢOES DADI GOLÈK MANEH.

Bareng wis sawatara soewéné, wong toewa maoe tjalatoe,nanging moeng ing batin baé: ,,Kirakoe koeldikoe iki wis mati.Tjobadaktariké, bandjoer dakkelètané pisan. " Dadoengé ditarik moenggah, ler,ler, ler!Bareng saja moenggah, weroeh mara badénen, tjah!apa sing katon?
doedoe koeldi, nanging..........golèk, krontjalan kaja weloet
kena kepantjing. Weroeh golèk kajoe maoe roemangsané wong toewa koewi kaja ngimpi.Saking goemoené nganti ora obah, ngadeg ndjedjer, tjangkemé mlongo, matané mențeleng. Bareng wis rada sarèh, noeli tjalatoe, nanging ija isih kamisosolen:
,,Koel....... koeldikoe........
ana ngendi, sing
taktjem........ ploengké sagara......... maoe ?"
Kentoes mangsoeli karo nggoejoe: ,,Koeldiné ija akoe iki! " ", Kowé? " ,, Ija,akoe! " ,, Hoes, adja sembrana, ta, wong toewa kok dienggo dolanan!" „Lo,akoe ora sembrana! Akoe ora goroh temenan ! "

-,,Jèn ngono,

la prijé, wong sing taktjegoerké ing banjoe maoe koeldi,saiki kok dadi golèk?" "

koewi ,,Lolo adja ta Mengko jèn akoe anjel-Ora pakdé Takkandani naging iki disik, dadi ora ngribedi Saka kroengoe tjaritané Kentoes, wong toewa noeli Bareng Kentoes wis oetjoel bandjoer tjalatoe ,,Takkandani ja pak Akoe iki maoené golèk kajoe ija kaja saiki iki roepakoe Akoe wis mèh dadi botjah kaja botjah Nanging akoe ora dak kantja kantjakoe-akoe bandjoer loenga ming-
gat............ Tjekaké sawidjiné dina, bareng akoe tangi

toeroe,akoe dadi koeldi, nganggo koeping koeldi, nganggo boentoet koeldi barang! Wah,isinkoe wis ora karoewan!Moega -moega

, pakdé ! diedol menjang pasar,ditoekoe panggedé koemidi harmston; diadjari barang Bareng sawidjining dina akoe lagi tiba saka ndoewoer Sikilkoe pintjang Panggedé koemidi ndjoer ora gelem ngingoe akoe diedol

Ija Lah saiki keprijé,

-„Mestiné ija ora ana kok dadi kowé bonggan Akoe kok-

toekoe ikoe sing kokpoerih rak koelitkoe ta, arep kokanggo bedoeg? "

-„Ija pantjèné! Lah saiki prijé hara,lèhkoe golèk loelang me-

njang ngendi?" - Wis „ ta pakdé adja soesah! Rak ija akèh ta, koeldi lijané?" Ora ,,, tjritamoe koewi wis rampoeng,apa doeroeng?" Kentoes mangsoeli: ,, Doeroeng,kari satitik ndjoet rampoeng.Bareng akoe wis koktoekoe, ndjoet kokgawa mréné, karepmoe arep kokpatèni, arep koktoeweg waé.Nanging kowé welas,dadi ora sida.Akoe bandjoer kokbandoeli watoe, koktjemploengaké sagara,karepmoe pa- tikoe bèn sampoerna.Kaja mangkono maoe sabab kirakoe atimoe betjik toer lantip. Akoe banget trima kasih.Nanging kowé ora njana, jèn boe poetri peri bandjoer noeloengi. " Poetri ,, peri sapa?" - Poetri ,, peri koewi iboekoe.Dèwèké ikoe tresna banget menjang akoe,akoe tansah dioelat -oelataké waé;jèn katjilakan bandjoer ditoeloengi, sanadjan akoe iki botjah moersal banget. Pantjèna akoe iki ora wadjib ditoeloengi waé saka nakalkoe iki!Ija koewi,bareng akoe wis mèh keblebeg, boe peri noelioetoesan iwak pirang pirang-ngrojok akoe. Dikira akoe iki mati,akoe dikrikiti. Wah, jèn mangan djeboelané iwak koewi ngoengkoeli botjah. Ana sing ngoental koepingkoe,ana sing njaplok tjongorkoe,ana manèh sing ndèdèli koelitkoe,wekasané ana wader sing njaplok boen- toetkoe. " Bareng Kentoes tjalatoe mangkono, wong toewa maoe moeni karo kirig kirig-:

• ,,, mangan Mengko Hiiiih wiwit dina iki akoe ora bakal iwak. jèn noedjoe mangan badèr ing djeroné ana boentoeté koeldi,rak tjilaka! " Kentoes mangsoeli karo nggoejoe : ,,Akoe ija mangkono!Ija koewi kotjapa, bareng olèhé ngrikiti iwak-iwak maoe loelangkoe wis goesis kabèh, ndjoet arep wiwit ngrikiti baloengkoe,... eh,beneré kajoekoe, wong baloengkoe iki sing digawé kajoe. Nanging bareng wiwit digaèl -gaèl, djeboelané ora sida,malah moetah moetah-, djalaran ora taoe mangan kajoe. Moela bandjoer pada loenga, bjoer,malah ora nganggo moeni : trima kasih barang! Nah,ikoe sababé anggonkoe saiki dadi golèk manèh. " Wong toewamaoe malah bandjoer nesoe,tjalatoené: - Oeh „, ija, ija, ija, kodjahmoe sakrandjang gambir ikoe akoe ija ngandel, nanging ora pratjaja.Wosing oewos,akoe wis me- tokaké doewit sroepijah sing dakanggo toekoe kowé. Saiki dak-djaloek bali!Tjekaké kowé arep takedol, takétoeng boboté kajoe! Kowé rak ija pajoe jèn diedol kaja kajoe obong waé! " Kentoes tjalatoe: ,,É,lah ija ta, dolen!Akoe manoet baé! " Nanging anggoné tjalatoe mangkono ikoe Kentoes karo mentjolot, ambjoer ing tengah sagara. Kentoes noeli nglangi karo tjikrak -tjikrak. Olèhé nglangi saja soewé saja adoh saka gisik. Noeli bengok bengok-karo méngo: - Wis ,, ja,pakdé! Jèn kowé isih boetoehloelang koeldi, nggolèkana akoe! " Kentoes teroes nglangi. Olèh sawatara noeli méngo manèh karo oendang oendang-: - Karia „ slamet, pakdé!Jèn kowé boetoeh arep dodol kajoe, nggolèkana akoe! " Ora antara soewé Kentoes wis mèh ora katon. Sing katon moeng goendoelé ireng, gedéné sagloegoet. Kala kala-katon sikilé tjeko- kalan.Olèhé nglangi mentjolot -mentjolot kaja iwak sepat ana ing bloembang jèn noedjoe mentas ana oedan. Kentoes anggone nglangi ora ana sing diparani, moeng sapa- ran parané-. Doemadakan weroeh ana karang ing tengah sagara, roepané poetih mentoer kaja marmer.Ing sadoewoeré karang maoe ana wedoesé,embak-embèk kajangoendang oendang-Kentoes soe

paja agé -agé tekaa ing karang maoe.Nanging ana anèhé, ramboeté wedoes ikoe ora kaja ramboet wedoes loemrah:ireng aloes kaja ramboeté poetri peri. Kentoes bareng weroeh roepané wedoes maoe

rada-degan Pangirané wis peri sing dadi wedoes Moelané nglangi ija saja diepeng Bareng koerang satitik ana ireng-, ija ikoe iwak lodan sing gedéné ora karoewan kaé Oentoené teloeng larik, toer dawa-dawa pating tjringih Tjangkemé-mangap Iwak lodan iwak sing girisé wong wong-kéwan -kéwan ing pinggir kono Bareng iwak lodan Kentoes miris Olèhé nglangi-njingkiri iwak Nanging iwaké saja rikaté kaja

Wedoes ing karang-tjeloek-Gelis Toes Kentoes nglangi saja tangan sikil lan

"Rikat, Toes rikat iwaké wis tjedak Kentoes
É-ati Toes njaplok La la......
Rikat rikat wé laditjaplok kowé rikat banget nglangi nganti kaja ing bedil. Kentoes wis tjedak karo sikilé, kaja
Nanging......... Iwak lodan
kaja wong ngoental;Kentoes iwak lodan. Saking rikaté ing djero-tatap, Kentoes nganti kelenger ora éling 14 Bareng wis éling, Kentoes ora ngreti ana ngendi Kiwa toer petengé iroeng, roemangsané nganti kaja ana ing isi mangsi.Ing kono njenjet ora ana barang-kala -kala Kentoes ana angin rainé Maoené ora ngreti asalé angin Nanging-soewé weroeh jèn angin ing iwak lodan lara watoek ngi dadi jèn ambegan nganti kaja angin prahara.

.

Soma

E.Ardi
!"

tjedak

wis

,iwaké ,rikat ,Toes

,,Rikat

Si Kentoes II5

Sakawit atiné Kentoes diwanèk-wanèkaké.Nanging saja soewé saja roemangsa jèn dèwèké koewi saiki ana ing sadjeroné wadoeké iwak lodan; atiné saja sedih,Kentoes bandjoer nangis nggelolo, karo toeloeng-toeloeng : „Toeloeng, toeloeoeoeoeoeng! Kok ija ora ana sing noeloengi akoe,iki keprijé ?" Doemadakan ana soewara glereg-glereg kaja soewarané der- ménan kakéhan banjoe: ,, Sing arep noeloengi kowé sapa ? " Kroengoe soewara maoe Kentoes ndjenggirat, kagèt banget, awaké nganti anjep kabèh. Noeli takon: „ Sapa koewi? ” „Akoe,iwak djambal, kaja kowé, ditjaplok iwak lodan. La, kowé koewi iwak apa ?" ,, Hoes,akoe doedoe iwak! Akoe golèk! " ,, É,doedoe iwak. Kok kowégelem ditjaplok." ,,Wong ora ditari.Oedjoeg -oedjoeg ndjoet ditjaplok waé; akoe ora bisa polah. Ora,la iki ndjoer keprijé ana ing petengan kaja ngéné iki? "

-„Ija wis ngentèni waé, nganti adjoer. "

Kentoes mangsoeli karo nangis: ,, Akoe emoh jèn diedjoer! " ,, Lo,akoe ikiija ora gelem.Nanging akoe sabangsakoe ikoe wis koelina nrima, sakèhing lelakon disangga kalawan kapénak. Oetawa toemrap bangsakoe mati ana ing banjoe ikoe dianggep loewih sampoerna tinimbang karo mati ana ing wadjan. " - Oeh „, ngèlmoené wong kepaoeng,ikoe." - Lo ,,,koewi pijandel.Mangka toemrapé bangsakoe iwak djambal, pijandel ikoe ora kena disapèlèkaké oetawa disoelajani. " Ora
,,.... tjekaké akoe arep mbradat saka kéné. "

-„Ija wis ta,mbradata jèn bisa!" -Apa

,, iwak lodan iki gedé banget,ta?" Wo „,kowé ora bisa ngira-ira. Awaké tok waé dawané wis sapal. Koewi doeroeng petité. " Lagi pada goeneman mangkono, doemadakan Kentoes weroeh ing kadohan ana kelip kelip-. Padang „ padang-kaé apa lo ? "

Kaé rak ija kantja pada baé karo akoe lan kowé,

kaé wis wis ana dijané Tjoba daktilikané Bokmanawa koewi iwak toe-doeh dalan marang akoe, soepaja bisa metoe saka " Ija ta akoe waé, ,, Wis ja djambal Ija ja

„Ketemoe manèh kapan?" ,, Emboeh sapa sing weroeh wis adja ko- arep-arep

XXXV. KENTOES KEPETOEK KARO.... MARA

WATJANEN!

Sawisé karo iwak djambal Kentoes teroes karo grajah-grajah ana ing djero awaké iwak lodan njang ana padang -padangé koewi

Karo Kentoes krasa sikilé midak djemek-djemėk kaja banjoe gadjih banjoe maoe iwak blarongan Saja tjedak dijané saja tjeța. Kentoes teroes waé olèhé Bareng tjedak weroeh mara tjah sing katon? Kowé ora Ing kono sing katon bangkoe tjilik; ana dijané lilin dipasang ing gen- doel ana wong linggih dingklik wis wis kaja tjanoen-tjanoen iwak tjilik-tjilik Sadjaké iwak sing dipa- koewi isih oerip, njatané kala-kala ana sing mentjolot

Bareng Kentoes weroeh wong toewa maoe atiné kagèt nanging karo sing ora ana pandingané Mèh waé kaja botjah ora waras Arep tjalatoe,ora ora bisa Bisané njoewara grojok ora tjeța Wekasan bandjoer ndaplang wong toewa karo-O saiki ketemoe kowé Saiki wis ora arep pi- akoe karo kowé ora arep pisahtenaaaan Wong-oetjek kaja-kaja ora ngandel marang, noeli tjalatoe

-
„Apa tenan ta iki? Kowé anakkoe,anakkoe tenan,....
Kentoes! "

-„,Kentoes ,!rak

wis kok, pakO kowé koewi kok ora Jèn takpikir nangingO, oepama kowé weroeha kodjoer pakJa koewi wis kokedol kokwèhi tja-

E.Ardisoma

O
rakan kaé akoe ndjoet minggat Bareng anoe ditjekel golèk arep disoegokaké ing geni dienggo ija koewi sing akoe doewit limang roepijah diekon mènèhaké kowé. Nanging akoe ndjoet adjag karo koetjing diadjak koplakan Asoené karo koetjingé koewi katik ora karoewan Bareng bengi akoe ditinggal Ana ing dalan akoe dirampog bégal Boe peri akon akoe dipriksa dokter „Jèn ora oerip botjah iki ija wis Akoe dawa nganti ora bisa metoeBa

reng anoe doewité5 roepijahtakpendem karo asoe adjag lan koetjing bètèt

4Nanging doewité ora Bareng

djaksa akoe ndjoer Metoe akoe arep golèk kari -kari sikilkoe Akoe ditalèni pak tani, kon toenggoe kandang pitik. Bareng weroeh nèk akoe botjah betjik ndjoet ditjoelaké. Akoe kepetoek oelané nganti mati Akoe bali menjang peri weroeh kidjing. Akoe nangis, darané marani Tjalatoené dara:Akoe weroeh bapakmoe lagi gawé praoe Akoe moeni-Eh akoe doewé soewiwi bisa maboer-Kowé arep ngono Ndjoet akoe

-sing nggawa akoe Dara,,Takgéndong ta "

Bareng akoe dara Ésoeké wong golèk iwak kaé pada tjalatoené akoe -,, Kaé ana wong toewa mèh klelep " Akoe ora pangling kowé pak kowé-awé
minggir............
Bapakné njelani: ,,Akoe pantjèn ija kepéngin minggir ora bisa Wong aloené gedé gedé-. Praoekoe kèrem Ora soewé iwak lodan, sing saba kono. Bareng weroeh ditjaplok kaja njaplok ento ento-waé " Kentoes takon Pira ,,lawasé ana kéné pak " Kira ,,-kira ana 2 taoen, nanging roemangsakoe 200 windoe-La ,, kok kowé isih oerip lilin iki saka di ? Kok ija doewé rèk barang, sing Takkandani jakowé Dèk ana prahara kaé, ora praoekoe waé sing kèrem ana praoe ija kèrem Man- troesé pada ketoeloengan ndjoet ditjaplok iwak lodan iki Sadjaké nalika samana
gedé maoe dioental sapisan............
Wé,toblas waé ? " ,,Ija tijangé waé diidokaké nanging ketjantol dadi slilid Ja koewi iwak roti koewit, kopi lilin karo

pirang -pirang pak.Ja koewiparingé Goesti Allah,akoe nganti bisa oerip ana kéné,wis 2 taoen lawasé. Nanging saiki kabèh maoe wis pada entèk,wis ora ana barang -barang, liliné ija moeng kari
sing daksoeled iki............"
- „Lah mengko ndjoer keprijé?"

„Ja wisndjoer kari petengan waé. " Opak adja ajo pada loenga
......... "
-,,Metoe?.... Menjang Keprijé ?"
Ija metoe saka tjangkemé iwak lodan iki,ndjoer nglangi .....
OAllah adja waé La ija bisa nglangi akoe kaprije ? Koewi ,, ora dadi apa pak ! Kowé nglangi rak ija tekan gisikan Pak Domblé-gèdèg

-Ija moeng waé kalakona ora Ngendi

golèk ora ana sadepa bisa nglangi karo nggén- dong akoe " Épak rak tenan Éwadéné jèn pantjèn kodraté koedoe mati la ija wis nanging rak ana petinga- ija ikoe akoe lan kowé Kentoes barang -barang liliné di- disik karo Tjalatoené

-Ajo

kowé ing pak Adja wedi Wong loro noeli pada-iwak lodan, teroes Bareng wis gorokan sing pada karo ngiwa lan ngiras mikir mikir-pada Wroehanamoe tjah iwak lodan wis toewa lan lara watoek lara maras Dadi jèn toeroe tjang-Moela bareng Kentoes wis tekan gorokan djaba weroeh langité padang lin- pating krelip dasar noedjoe padang boelan bandjoer bisik-bisik : - Pak iki. Iwaké lodan lagi kepati ora ana aloenéAjoakoe waé rak bisa tekan djaba

Kenţoes karo bapakné noeli pada ngliwati gorokan, bandjoer te-

kan djindjit-djindjit ilat Ilaté iwak lodan maoe dawa kaja dalan wis

wahing Kentoes karo koloe
...... bali kleboe wadoek Tjoloké
wong loro ing Kentoes rada Wé lah keprijé iki? " „Wis Toes wis adja kakéhan réka, sing-Lo adja pak Tjoba ajo, daktoentoen alon-alon waé adja nganti „Arep ngendi iki Tjoba ditjobaWis tapak, adja Bapakné noeli ditoentoen alon-alon nganti tekan gorokan Boebar gorokan ngliwati lidah bandjoer nèk ing iwak sing larik ikoe ambjoer Kéné pak sing kentjeng Mengko rak Bareng Pak Domblé wis digéndong sarta wis kentjeng Kentoes ing kimplah-kimplah ora ana man- tjorong dasar Iwak lodan olèhé toeroe kepati tangi

XXXVI KENŢOES DADI BOTJAH

Kenţoes nglangi Bapakné ana ing sikilé loro pisan ing Nanging ija krasa jèn bapakné ngoplok wél-wélan Anggoné ngoplok djalaran djalaran wedi ? Kira -kira ija sabab loro-Nanging wedi Moelané Adja rak wis tekan pasisir " Pasisiré ta Toes " Olèhé takon pak Domblé maoe karo ngintjang -intjeng kaja toekang mendjait jèn arep njoeroepaké kaé.-Akoe „ ngiwa, banjoe karo langit waé! "

, Nanging akoe weroeh pasisiré, pak!Wong akoe koewi awas banget, saja jèn bengi ngéné iki, pandelengkoe ngoengkoeli koetjing." Satemené Kentoes ikoe moeng api-api waé, ing batin ija rada djoedeg. Karosané saja soeda, ambekané saja ngangsoer diagak ora bakal bisa tekan pasisir, sabab pasisiré isih adoh. Kentoes nglangi teroes, nganti pedot napasé .Noeli méngo ndeleng bapakné karo tjalatoe megap-megap :

-",Pak, toeloeng...... pak

...... mati! "
Kentoes karo pak Domblé wis mèh keblebeg. Doemadakan ana soewara glereg-glereg kaja oeniné dolanan otog-otog, tjalatoené: ,, Sapa sing arep mati iki?" "Akoe karo bapak! " ,, Lo, kaja wis taoe weroeh lo,kok Kentoes! " ,, Ija,akoe, Kentoes lah kowé sapa ? " „Akoe iwak djambal, kantjamoe ana ing djero wadoeké lodan bijèn kaé." Kok wis tekan kéné ? "

„Akoe ngetoetaké kowé. Kowé sing noedoehaké dalan akoe.

Moelané bisa metoe! " ,,Anoe, djambal,bok akoe wong loro iki kok toeloengi! Welasana! Jèn ora koktoeloengi,wis mesti mati! " ,,Ija, ija, ija,mesti taktoeloengi! Wis kéné, goedjengana pe- țitkoe kéné,tak gèrèt.Sadéla waé rak tekan pasisir. " Pak Domblé karo Kentoes énggal -énggal goedjengan pețité iwak djambal.Nanging gagasané tinimbang ana ing petit waé, loewih kepénak noenggang gegeré djambal pisan. Kentoes takon :Apa,, iki ora kaboten,ta ? " - Ora, kaboten apa, wongmoeng saméné waé! " Pantjèn mèmper oepama iwak djambal ikoe koewat nggendong wong loro maoe, sabab gedéné sabelo, toer delengé djentot. Bareng wis tekan pasisr,Kentoes mloempat disik, noeli noeloengi bapakné. Kentoes bandjoer tjalatoe marang iwak djambal:

-„Djambal,kowé wis noeloengi bapak karo akoe.Akoe nganti

ora bisa ngandakaké trima kasihkoe.Nganti mbésoek pitoelangan- moe ikoe bakal dakéling éling-waé. " Anggoné tjalatoe mangkono maoe iwaké djambal karo diepoek- epoek. Iwak maoe krasa atiné.Matané bandjoer mbrebes mili sa

bab doeroeng taoe oleh trima kasih kaja nalika ikoe.Nanging semoené isin jèn anggoné nangis nganti konangan Kentoes moelané teroes loenga klépat angsloep ing djeron banjoe. Samana wis ésoek. Pak Domblé kaja -kaja ora koewat mlakoe. Kentoes tjalatoe: ,,Wis, pak, ajo dakdjagani lèndèjana akoe waé. Ajo mlakoe, ajo! Ora soesah rikat -rikat, nggremet kaja semoet waé rak oewis! Mengko jèn sajah, ja mandeg ngono, lèrèn ana pinggir dalan." Pak Domblé takon: „Iki arepmenjang ngendi, ta? Toes ? "

-,,Golèk

omah ngono, sing kena di djaloek -djaloekisega se- pintjoek,karo diéjoebi." Kentoes karo bapakné noeli mlakoe. Doeroeng ana satoes petjak weroeh ing pinggir dalan ana wong ngemis loro.Ija ikoe siasoe adjag karo koetjing, nanging roepanéwis manglingi banget,wis akèh malihé.Koetjingé sing dèk bijèn gawéné merem api-api pitjak,saiki kadoeroesan pitjak tenan. Asoené adjag saiki wis katon toejoek-toejoek, goedigen toer belang-belang. Boentoeté wis ora ana. Dèk bijèn,dèk isih dadi bégal ija soegih,nanging saiki wis mlarat banget.Saking mlaraté, nganti koloe ngedol boentoeté, diedol menjang toekang tjoekoer dianggo keboet. Bareng asoe adjag weroeh Kentoes, bandjoer tjalatoe ngasih-asih :

-„Toes, tjah bagoes, mbokakoe kok-welasi,kok -wèhi pangan,

akoe saiki mlarat banget. " Koetjing njamboengi: „Mlarat banget. " Kentoes méngo karo mangsoeli: Makloemé „ baé wong kowé gawémoe apoes-apoes! Akoe bijèn wis kokapoesi,saiki mangsa doewéa welas akoe marang kowé. " Tenan „,Toes, saiki akoe mlarat tenan! " Koetjing njamboengi. Tenan ,,!"

„Jèn kowé saiki pada sangsara,ikoe wis patoet waé ! Bener oenèn oenèn-: Dénga apoes nemoe apes!Wisja! " Bok ,, kokwelasi Toes!"... Welasi
,,....... "

Kentoes mangsoeli manèh : - „Ora arep melasi wong ala, akoe!Maling baé mangsa moe- loesa,ora! " „ Adja koktinggal,Toes! " "
Koetjing:-,,Adja koktinggal!.......
,,Wisja,andoem slamet!Moeng wekaskoe adja lali marang karepé oenèn-oenèn : Sapa sing demen ndèdèli bakal kadé- délan." Sawisé tjalatoe mangkono, Kentoes karo bapakné noeli mlakoe manèh alon-alonan.Bareng wis olèh satoes petjak manèh,weroeh ana omah gedeg nganggo pajon gendèng, ana ing pinggir dalan. Kentoes kanda. ,, Pak,omah kaé mesti dienggoni ngoewong. Jo, ndodog kana, jo! " Bareng tekan omah maoe noeli dodog-dodog. Ana soewara saka ing djero, njapa: „Sapa koewi ?" Wangsoelané Kentoes: ,, Koela tijang kasangsara kalijan bapak koela. Koela boten gadah arta,boten gadah grija. " „ Sogoken saka djaba waé, lawangé rak menga déwé! " Kentoes ngengakaké lawang, kaja welingé swara maoe, pada mleboe.Bareng wis ana ing djero, ngingetaké ngiwa nengen, ora ana oewongé. Kentoes ngoedarasa karo goemoen : „ Sing doewé omah iki ana ngendi?" ,,Akoe ana ing doewoer! " Kentoes karo bapakné ndengèngèk mandoewoer,weroeh ana djangkrik ana ing saka,Kentoes noeli tjalatoe: - „Lo, djeboelané wong toewakoe,Ki Toetoer! " ,, Ija, ija, ija,saiki kowé ngakoe wong toewa akoe.Bijèn akoe kokgoesah, kokpatak nganggo gandèn nganti pèndèng. "
,,Ija,Ki,akoe isih kelingan............Ja wis,saiki akoe toen-
doengen waé oetawa keproeken nganggo gandèn.......
nanging welasana bapakkoe iki!............ "
,, Akoe welas, ija marang bapakné ija menjang anaké.Moeng waé akoe arep ngélingaké kowé.Wong dèk bijèn kowé koewi

ndoegal banget. Saiki éling-élingen: wong koewi, jèn ora gelem dialani adja sok ngalani. "

-,,Bener,ki,bener.Woelangmoe iki bakal takéling -éling ngan-

ti tekan bésoek.Nanging kowé saiki kok doewé omah
betjik temen,iki............ ?"
,,Iki olèhkoe éntoek saka wedoes, sing ramboeté ireng moe- loes, betjik kaé! " Kentoes kagèt,noeli takon manèh : -,, Saiki wedoesé ana ngendi? " ,, Emboeh, ja,akoe ora weroeh! " ,, Baliné mréné kapan ? " „Wis ora bali manèh.Wingiwedoesé nangis karo embak-embèk, gadjegé moeni : - „O,Toes,mesakaké temen saiki akoe wis ora bakal ketemoe manèhwis mesti di-
pangan iwak lodan.......... "
-,, Tenan,ki,kanda ngono tenan? O, wedoesé kaé
wis mesți..boe peri...... mangsa oraa! "
Kenţoes tjalatoené pedot-pedot,karo nangis mingseg-mingseg. Sawisé sawatara,loehé noeli dioesapi, bandjoer nata damèn dienggo toeroe pak Domblé. Bareng wis rampoeng, takonmarang ki Toetoer : „Ora,ki, apa akoe bisa golèk presan sagelas waé, dienggo ngombèni bapak iki. Jèn diombèni presan, bapak iki rak ndjoet waras." ,,Bisa waé,Toes! Kana galo, teloeng boelak engkas ana wong désa, djenengé pak Karta, gawéné nandoer soeroeh. Ikoe doewé sapi presan.Ndjaloeka mrana, mengko rak olèh! " Kentoes mangkat. Bareng tekan ngomahé pak Karta,noeli nemboeng ndjaloek presan sagelas. Pak Karta mangsoeli,takon: -,, Kowé ndjaloek presan sepira ?" ,,Sagelas mawon! " ,,Presan sagelas regané5 sèn. Kéné doewitmoe 5 sèn." Kentoes mangsoeli karo mringis isin: „Koela boten gadah, sabribil mawon boten mbekta ." „Ja wis, jèn kowé ora doewé doewit ija ora dakwèhi presan satètès-tètèsa." - „Wé lah pripoen?" Kentoes wis arep loenga.

i

Pak Karta tjalatoe manèh :

-„Mengko disik,ta!Ngono waé, kowé gelem, takekon ngoe-

bengaké gilingan timba."

-,, Napa nikoe, gilingan timba nikoe! "

,, Koewi gilingan sing dianggo nimba banjoe soemoer. Jèn wis, banjoené ndjoer takenggo njirami soeroeh." ,, Enggih tjobi mawon. " „Jèn kowé olèh satoes èmbèr, takopahi presan sapi sagelas." ,,Enggih empoen. " Kentoes noeli diadjak menjang soemoer,ditoedoehaké anggoné ngoebengaké gilingan maoe. Kentoes bandjoer toemandang.Nanging doeroeng olèh 100 èmbèr, kringeté wis deléwéran,awaké sakodjoer kringeten kabèh. Doeroeng taoe dèwèké njamboet gawé kaja mangkono. Pak Karta tjalatoe : „Maoené sing takekon ngoebengaké gilingan iki koeldikoe. Nanging saiki koeldikoe lagi lara, arep mati ajaké! "

-,,Tjobi,koela pareng ningali koeldiné. "

„Ajo,ta! " Kentoes mleboe ing gedogan; weroeh ana koeldi lagi toeron ana ing damèn. Koeldi maoe wis ora doewé kekoeatan djalaran loewé; panggawéjané abot. Bareng dideleng temenan, Kentoes kagèt, batiné. „Lo, kaja akoe wis taoe weroeh koeldi iki? Rainé akoe ora pangling." Kentoes ndingkloek karo tjalatoe nganggo basané koeldi:

-„ Kowé koewi sapa, ta?"

Bareng ditakoni mangkono, koeldiné melèk plorak-plorok karo mangsoeli pedat -pedot:

-„Akoe Keploek

." Koeldi merem manèh, teroes mati. ,,Ploek Keploek! O, mesakaké temen!"

Kentoes nangis,srikoetan ngoesapi loehé. Pak Karta kagèt weroeh Kentoes nangis maoe : ,,Koeldi mati waé kok koktangisi, toer doedoe doewèkmoe. Kowé ora ngetokaké doewit. Oepama kowé mbajara mana gèk keprijé?" -
„Koela atoeri, pak............ Koeldi niki tilas kantja koeła."

,,Kantjamoe? " ,, Enggih,tilas kantja koela sekolah." Karta nggoejoe ngakak:-,,La dalah,doewé kantja kok koeldi, saiba mempengé olèhé pada sinaoe!" Kentoes meneng waé. Noeli ndjoepoek gelas sing wis diisèni presan digawa moelih. Kentoes saben ésoek isih oemoen-oemoen wis tangi, teroes menjang omahé Pak Kartangoebengaké gilingan banjoe. Saben dina olèh presan sagelas dianggo ndjamoni bapakné, sabab larané bapakné lara toewa. Nanging ora moeng mangkono waé. Saka sitik Kentoes sinaoe nganam tépas,wakoel, tjeting, klasa sapanoenggalané, nganti bisa. Oleh-olèhané diedol. Papajoné lotoeng. Doewit maoe noeli di- toekokaké boetoeh saben dina,toerahané dianggo toekoe sandangan. Kentoes ngotak-atik gawé grobag soeroengan tjilik. Sabab bapakné saiki jèn mlakoe wis rekasa. Jèn pinoedjoe hawané kepénak, bapakné ditoenggangaké grobag, diadjak dolan oeroet sawah oetawa oeroet tegalan, preloené golèk hawa sing resik. Jèn bengi Kentoes sinaoe matja karo noelis. Dèwèké mentas toekoe boekoe ana ing désa ora adoh saka kono.Regané moeng 5 sèn,boekoené wis rontang-ranting tanpa samak. Éwadéné tansah diwatja baé. Jèn arep noelis, wong ora doewé pèn mangsèn, sing dianggo noelis kalam.Mangsiné peresan woh gendolak. Bareng Kentoes mempeng kaja mangkono,ora moeng bisa nge- pénakaké oeripé bapakné waé, nanging saiki malah bisa njèlèngi. Tjèlèngané wis rong roepijah.Karepé arep dianggo toekoe iket, djas karo djarik. Noedjoe sawidjining dina Kentoes tjalatoe marang bapakné: ,,Pak,akoe takmenjang pasar, ja pak, arep toekoe iket,toekoe djas,karo toekoe djarik.Mengko jèn moelih kowé mesti pangling, pak! " Kentoes tjelatoe mangkono ikoe karo nggoejoe. Bapakné awèh Kentoes boengah noeli mangkat

rerikatan. Doemadakan ana ing dalan kroengoe ditjeloeki ing boeri, bareng weroeh ana kéjong pager. Kéjong takon: Kowé pangling karo akoe Toes Ija " -„,ora..

-„Kowé ora kélingan? Akoe iki sing toenggoe lawang dalemé

poetri peri kaé!Bijèn kaé ta,akoe ndjoet midoen, malah sikilmoe kedjepit lawang kaé! " Kentoes kėlingan énggal mangsoeli karo takon:
,,Ija, ija,akoe kèlingan........ Ora,la saiki boe peri ana
ngendi? Saiki lagi apa ? Akoe apa diapoera? apa ija isih ngrasani akoe? Apa omahé adoh saiki?Apa akoe kena tilik ?" Pitakoné Kentoes sing warna -warna maoe diwangsoeli sarèh : ,, Kentoes,saikiné poetri peri ana ing roemah sakit." „Ana roemah sakit ?" - ,, Ija. Poetri peri mentas kesangsaran,saiki gerah santer,ma-
lah wis ora kagoengan doewit kanggo....... "
- „Tenan apa kandamoe koewi?Wé la,mesakaké temen! Oepama akoe doewé doewit samiljoen,takwè- nèhaké kabèh Nanging akoe moeng doewé 2 roepijah
.... la iki, gilo! Iki arep takenggo toekoe iket karo klambi
pantjèné. Wis ta, kéjong, doewit ikigawanen waé, mbokmanawa boe peri boetoeh! " -,, La, olèhmoe arep toekoe klambi barang keprijé ? " - Ah ,,, ija wis bèn waè?Malah oepama sing takenggo iki pa-
joe dakedol,takedol pisan, preloené dienggo tambah.........
Wis ta, kéjong, mangkata saiki...... Soek embèn balija,akoe
rak wis doewé doewit manèh. Tekan saiki akoe adjeg njamboet gawé, dakenggo ngopèni bapak. Maoené akoe njamboet gawé moeng tekan djam 6 soré,saki arep dakloewihi, soepaja bisa ngoe- roeni boe peri. Wis,kéjong,andoem slamet.Soek embèn takentèni ana kéné. " Kéjong mangkat. Lakoené ora kaja adaté,saiki rikat, nganti kaja kadal jèn kodanan. Bareng Kentoes tekan ngomah, bapakné takon : 199Klambiné,endi,Toes?" - Anoe ,,, pak,ora ana sing sedengan,moelané akoe ora sida toekoe.Bésoek waé golèk lijané. " Soréné Kentoes olèhé njamboet gawé ora kaja sabené,nganti tengah wengi isih mempeng, oleh olehané-ija akèh. Sawisé rampoeng.Kentoes noeli toeroe. Bareng wajah bangoen dèwèké ngimpi.Ana ing pangimpèn roemangsané ketemoe karo poetri peri. Roepané ngoengkoeli adat

saben. Poetri peri maoe ana kanané tjalatoe karo mèsem, tangané ngeloes -eloes goendoelé Kentoes: „Lé,Kentoes,kowé saiki dadi botjah bagoes temenan! Moelané sapira kaloepoetanmoe dakapoera.Botjah sing tresna marang wong toewané, sing noeloengi bapa bijoengé jèn noedjoe kesoe- sahan oetawa noedjoe lara, ikoe wadjib dialem sarta diwènèhi gandjaran.Sanadjan kowé,Kentoes,sok nggoegoe karepmoe déwé, nanging ija patoet diwènèhi gandjaran.Welingkoe marang kowé, ing tembé kowé sing ngati-ati, samoebarang kang arep kok- lakoni koedoe nganggo dipikir sing dawa disik! Jèn welingkoe ikikokenoet,kowé mesti bakal bisa seneng oeripmoe! " Tekan samono impèné,Kentoes noeli nglilir, bandjoer melèk. Kagèt banget,sabab wis mari dadi golèk kajoe! Wis dadi botjah, kaja loemrahé botjah anaké wong wong-kaé.Ngingetaké ngiwa nengen karo plenggang plenggong-. Omahé sing maoené gedèk wis roesak,saiki malih dadi gebjog tjèt tjètan-anjar. Patoe- roné dadi kantil nganggo kasoer lan klamboe.Ing djero kamar kono isiné : lemari wadah sandangan, katja gedè, bangkoe lan lija-lijané. Kabèh sarwa anjar,toer wis ditata betjik. Bareng Kentoes moedoen saka kantil,wis ditjepaki selop se- pasang isih anjar kabèh. Kentoes mboekak lemari sandangan isiné bentet sandangan anjar -anjar. Kenţoes noeli dandan, nganggo saroeng batik kawoeng. Bareng
nganggo djas,kantongané digogohi,nemoe..... dompèt ana
lajangé,oeniné : Poetri ,, peri mbalèkaké oetangé2 roepijahmarang Kentoes sarta paring trima kasih. " 1 Bareng dompèt maoe diboekak, isiné doedoe roepijah selaka, nanging roepijah emas! Kentoes noeli menjang ngarep katja, arep ngilo. Bareng ndeleng katja pangling awaké déwé. Saiki wis mari dadi golèk, nanging dadi botjah lentjir koening, bagoes, mripaté resik djlalat-djlalat. Kentoes boengahé atiné ora karoewan, nganti roemangsa kaja ana ing impèn. Doemadakan tjalatoe :-„Lo,lah bapak ana ngendi saiki?" Kenţoes noeli metoe saka kamaré, weroeh bapakné ija wis malih.Katon enom manèh,katon rosa,sarta seneng kaja dèk bijèn. Pagawéjané ija isih pagawéjan lawas,ija ikoe dadi toekang kajoe.

Pak Domblé lagi gawé lemari katja nganggo oekir -oekiran ngre- mit. Kentoes marani bapakné, dirangkoel:-,,Pak, pak,kok kabèh malih iki sababé keprijé,ta? Akoe kok ora ngreti?" Pak Domblé mangsoeli karo ngeloes-eloes goendoelé anaké: ورو „Malihésamoebarangikimarga saka kowé, nggèr! " - ,, Lo,kok akoe dadi sabab keprijé?"

-„ Ngono, ja lé!Botjah, sing maoené ndoegal, nanging ban-

djoer dadi botjah betjik,koewi sakabèhing kaanan sing ana ngomahé ija bandjoer malih!Kaja kowé koewi! " „La, golèk kajoe, sing djenengé Kentoes, saiki ana ngendi? " ,, La kaé,ana kana kaé!" Pak Domblé karo noedingi golèk kajoe sing soeméndé ing koersi. Golèké ngloemproek. Kentoes weroeh golèk maoe, noeli mbatin: „É', bijèn akoe iki dadi golèk toer ndoegal. Saiki wis dadi botjah temenan ! Wah, boengah,akoe! "

E.Ardiboma.

Gaylord PAMPHLET BINDER Syracuse, N. Υ. Stockton, Calif.

DATE DUE

MAY 4

GAYLORD PRINTEDINU.S.A

RLG EXCLUDE

Gaylord PAMPHLET BINDER Syracuse, N. Y. Stockton, Calif.

DATE DUE

OCT 119/2L

MAY

GAYLORD PRINTEDINU.S.A

RLG EXCLUDE