Wason SB369

1922

ASIA

Wason SB 369

016 1922

CORNELL UNIVERSITY

LIBRARY

CORNELL UNIVERSITY • OS

BY DUNDED EZRA CORNELL

SERIE N° 568 HARGANA F. 0.50

00000 BABOOOOO

MĚJAK DJEROEK

KARANGANANAO @ J.J.OCHSE @

UITGAVE VAN DE COMMISSIE VOOR DE VOLKSLECTUUR

KALOEARAN BALE POESTAKA

CORNELL UNIVERSITY

LIBRARY

CORNELL

• UNIVERSITY • FOU COBYEZRA

SERIE N° 568 HARGANA F. 0.50

0000BABOOOOO

MEIAK DJĚROEK

KARANGANANA@O

J.J. OCHSE @

UITGAVE VAN DE COMMISSIE VOOR DE VOLKSLECTUUR

KALOEARAN BALE POESTAKA

Serie No. 568 Hargana f 0.50

MĚLAK DJĚROEK

KARANGAN

J. J. OCHSE.

DISOENDAKEUN KOE

M. E. NATASOEKARJA

KALOEARAN BALE POESTAKA.

DRUKKERIJ VOLKSLECTUUR-WELTEVREDEN-1922.

Wasen

SB 369 016

19% 2

W. 131 268

AT

NGARANNA ROEPA-ROEPA DJĚROEK MANIS DINA BASA LATIJN :

CITRUS AURANTIUM.

kana Rutaceae.

α Walanda.. Sinaasappel

b. Basa Malajoe:....Djěroek ma-
nis.

C.Basa Djawa:.....Djěroek légi.
d. Basa Soenda :....Djěroek ma-
nis.

e.Basa Madoera :...Djěroek ma-aja sa-
nis. baba-Djěroek raha boenglon.roepa.

f. Basa Inggris:....Orange.

g.Basa Parasman atawa Didong.Orange,ora-
nger. Oranger doux.

h Djěrman:.. Apfelsine

Orangenbaum 1

1. NGARANNA ROEPA-ROEPA DJEROEK MANIS ANOE TJANGKANGNA LEMES TOER IPIS,
   DINA BASA LATIJN :

CITRUS NOBILIS LOUR.

Asoep kana golongan Rutaceae.

Disěboetna dina: a.Basa Walanda :Mandarijn. Naartje(Afrika beulah kidoel). zoete oranje boom (Soeriname).

G. v. W.
b. Basa Malajoe:Djěroek paseh,-maseh.
Djěroek kěprok. Djěroek Djěpoen. Djěroek Tjina, Djěroek Tjina konde, Djěroek Tjina litjin.

C.Basa Djawa:Djěroek kěprok.
Djěroek Djěpoen. Djěroek tjémpaka. Djěroek oewik.

d. Basa Soenda : Djěroek paseh.
Djěroek ragi (Banten, Tjiamis).

e.Basa Madoera :Djěroek kěprok.

f. Basa Inggris:Tangerine.

Mandarine. Mandarin (Phil, Wester).

g.

:..

. :, Mandarine Pangerinenbaum.

ВОЕВОЕΚΑ.

Djěroek teh kaasoep kana boeboeahan anoe katjida dipikarěsěpna

koe oerang dieu,sarta aja pirang-pirang roepa, tapi anoe rek ditjaritakeun di dieu djěroek manis kěprok bae Hal mělakna djěroek gede sok dingaranan djěroek Batawi atawa djěroek atawa djeung djěroek mipis rek ditjaritakeun dina karangan

Di Hindia Nederland loba tempat mělak djěroek kěprok di Priangan djeung ti dinja Di onderdistrik djeung Poenten karesidenan aja kira kira djěroek kěprok djěroek manis sarta katjida pisan Tina pakarangan kira- kiratangkal hasil f 50.-atawa leuwih Eta lain saeutik lamoen kana těmpat dipělakan Geura pikir njawah atawa mělak palawidja di ngarah hasil dina f..-sabaraha dipělakan teh ? Kadjabatidinja mělak leuwih ti batan njawah atawapalawidja

hasilna leuwih Kangdjěng tingalieun jen hal mělak beuki madjoe dipariksa sarta diteangan mělak djěroek di Batoe ka beuki ngahasilkeunana ka leutik Ieu di ditjaritakeun ka Batoe djeung Poentěn tatjan tjara Di Djawa saeutik pisan jen djěroek dinja djěroek Noe njarahoëun radjeun njoba meuli titapi meunangna ngirimkeunana koe kareta ti Malang ka harita katjida Ti dinja Kangdjěng kareta keun Ti harita nepi ka ajeuna di kota kota di Soerabaja Djogjakartat Poenten djeung

Batoe

ti dinja harita Kangdjěng Goepěrěmen pikeun leutik Koe lantaran geus bisa matja kabar Djadi beuki perkara anoe samemeh tara hasil di njarahoëun ajeuna djadi njaraho maratja kabar ka Malang Djawa ka di tempat tempat Tah kitoe lantaran Bareto djěroek tapi něpi ka kěti kěti Poenten Batoe meunangna tina djěroek f 10.000.-dina tapi bisa něpif-ti dinja katjida matak ka koeli djeung ka djěroek Koe dinja bisa ngala tina Tatapi djeung djěroek kěprok tina siki djadi manan beuki beuki lila beuki Kadjaba ti koe siki bisa ngaliarkeun tjangkokan Mělak siki tjangkokan aja djeung le Děmi ngaliarkeun koe siki nja a tatangkalan tina siki aja akar pantjerna sarta akar pantjěr roeksak teu dipindahkeun tatangkalan akar pantjerna leuwih tatangkalan teu boga akar pantjěr katěbak akar pantjerna sarta teu bagian kahakanan njerot kahakanan tina leuwih leuwih Tapi eta dipindahkeun akar aja kapitjeun sarta deui akar

Eta aja akarna lantaran katerap atawa panjakit kitoe dipitjeun

matak sisikian salawasna sok diipoek heula, nja eta ngarah engkena katangen noe hade noe goreng, djadi oerang bisa milih pibibiteun. Koe sabab petetan noe dipindahkeun teh sok roeksak akar-pantjerna, oentoengna siki diipoek heula teh teu sakoemaha gedena.

b. Lamoen mělak pětetan oerang bisa ngatoer bangoenna tangkal sakahajang oerang.
2e. Děmi roegina ngaliarkeun koe siki teh nja eta :

a.tanggěl kana boeahanana. (Tina siki něpi kana boeahan lilana teh kira-kira 6-8 taoen).
b. Aloes-gorengna boeahna teu atjan poegoeh bisa ngala ka asal;sabab kembangna tangkal anoe asal tina siki teh sok dikěkěboelan koe kembang batoerna, djadi beeahna tampolana teh sok kabongan.
32. Moenggoeh oentoengna ngaliarkeun koe tjangkokan,nja eta: Ε a. boeah tjangkokan teh saroea aloesna djeung boeah tangkal noe ditjangkok(tangkal indoengna tea).
b. Tereh boeahanana : kira-kira 4 taoen měntas dilaliarkeun bisa kaala boeahna,noeroetkeun koemaha gědena tjangkokan bae.
4e. Ariroegina ngaliarkeun koe tjangkokan nja eta :

a.tangkal noe ditjangkok tea tangtoe djadi goreng katendjona bangoenna () sabab ari njangkok teh anoe dipilih ngan dahan-dahan noe harade woengkoel.
b.Tangkal noe asalna tina tjangkokan, engkena langka bisa aloes bangoenna, sabab dahan djěroek teh tjarang pisan anoe aloes pikeun tjangkokan. Tjangkokan noe asal tina dahan bingkeng sarta euweuh galeuhan, beunang oge dihadean, tatapi koedoe loba mitjeu- nan dahan anoe garoreng,ambeh bangoenna tangkal engkena bisa aloes, tapi kana boeahanana mah tangtoe leuwih tanggěl deui;leuirna tambah,kira-kira 2 atawa 3 taoen.
c.Njangkok teh kaitoeng pagawean leukleuk djeung bangga.

d.djadina tjangkokan nepi ka meudjeuhna diliarkeun aja kira-

kira 5-6 boelan lilana. Ajeuna oerang njaritakeun tarekahna noe geus dipětakeun di dieu sababaraha taoen, pikeun ngajakeun bangsa djěroek anjar noe asalna tina sababaraha bangsa djěroek sedjen. Noe rek ditjaritakeun didieu teh nja eta prak-prakanana njětik-inggris. Koe tarekah ieu, karoegian tangkal noe asal tina siki djeung karoegian tjangkokan sakoer anoe geus didadarkeun tadi di loehoer,meh teu aja bae. Njětik-inggris teh hidji tarekah, soepaja oerang bisa tereh ngaliarkeun tangkal anoe hade, henteu leuir teuing tjara koe diipoektea.

Ari dahan tina tangkal a djeung tangkal leutik keneh Dahan tangkal a rek tea tina tangkal djeung djaba ti eta Atoeran diterangkeun Lamoen ngalampahkeun njětik inggris tangkal roek : le aja dina tangkal tina siki tjangkokan bisa djadi djeung atawa aja dina tangkal tina siki atawa tjangkokan bawa Koe lantaran kadjadianana diterangkeun di la akar pantjěr petetanana dipindahkeun radjeun djadi, nja bisa nerehkeun kana boe-

djeung setik inggris ngadjadikeun tangkal

tangkal sětik inggris tereh dina ka 4 geus hasil djeung Boeahna tangkal sětik inggris teh deui bakal aloes; ari bakal teh nja tina tangkal 4a teu matak kana tangkal diala laleutik njětik inggris teh pisan sětik inggris dina djèro11/2něpi ka 2 boelan geus djadi sarta diliarkeun di tempat njadangkeun Tapi nja eta moal deui Koe djalan njětik bisa ngajakeun tangkal sarta djeung njaritakeun prakna njětik inggris njaritakeun heula sakoer samemehna prak njětik

NGIPOEK PITOENGGOELEUN ANOE BAKAL DITOEMBОЕ

Pikeun njětik inggris djěroek djeung njětik inggris nja koedoe njawisan heula

Noe pikeun teh, nja eta pětetan ,atawa djěroek koe Walanda dingaranan Japansche Mandarijn tea Eta di teu atjan loba, langka keneh Koe eta henteu ngipoek pitoenggoeleun

tina siki Děmi matak di antara djěroek aja di djěroek kapilih pikeun nja awahing Dina 1918 koering geus njoba njoba njieun tina baraha tapi wěleh teu aja djadi Kaběněran dina hidji koering di Malang tangkal tatjan ditjoba sarta pikeun diarah toenggoelna djěroek dibeuli sarta dipindahkeun kana pěrtjobaan nja hajang njaho sikina rek diipoek pikeun Katendjona djěroek pikeun djadina toer djabati eta rada meureun mangke djadi tangkal- toemboe djadi kaajon koe djěroek kaprahna anoe dipělak di Batoe djěroek sok katjida teuing amisna

Babakoena njětik inggris teh nja eta njieun tina tangkal dipělak tina siki tangkal sedjen keneh djeung bisa tereh ngaliarkeun tangkal toer Njětik inggris nja tangkal soepaja hidji ngawinkeun teh pikeun ngahadean hasilna tangkal djeung tangkal nja eta bisa tereh tangkal anjar, leuwih Ana kitoe djadi mimiti dilampahkeun pitoenggoeleunana heula

Tadi ditjaritakeun di loehoer tina siki bangsa djěroek kěprok djeung djěroek diipoek teh anoe haseum tea Ana kitoe oerang koedoe ngoempoelkeun sikina tatapi tina ditangkalna dikoembah eta siki dianginkeun bae soepaja toehoer keun kakoeatanana pikeun djadi kiemkracht Diipoekna diheuleurkeun sarta didjadjarkeun tjarangna djadjaran 15 c Djadi heuleuran roebakna M aja djadjar

Děmi siki Taneuhna digarapna siki siki njěbarkeun tea koedoe keun saeutik ka

K

a a

g. 1g. 2
Akar noe narikěl. Akar noe ngarangkadak.

Lamoen tjai siki dina djěro oge djadi Tiloe ti kira kira 15-20 dipindahkeun (diděděr Aridipindahkeunana kana sarta Tjarangna tina tangkal kana tangkal c heula kira kira sarta akar noe taloehoer dipitjeunan leuwih Děmi mělakkeunana koedoe apik djeung diati narikěl,matak tangkalna di djadina saperti dina Lamoen bisa akar tangkalna djadina tjontona dipindahkeun, pětetan disiram atawa dikotjoran tjai leuwih djadina Teu lila eta deui tapi eta siroeng diantěp hidji ditinggalkeun nja eta djeung disěmplakkeun ka pitjeunan 60-siroeng dipiara tea koedoe dikětok dikabiri děmi neukteukna Teu lila bidjil deui tiloe sarta tangkalna beuki Lamoen tangkal kira kira tjinggir No. kakara kangkal dikawinkeun

NJĒTIK INGGRIS NGAWINKEUN

Něpi ka ajeuna tarekah pikeun nja njětik inggris (ngawinkeun Saratna pikeun mětakeun peso seukeut (peso paranti njětik ilikan gambar No. 4), lamak

g. 4 peso paranti njětik.
g. 4 peso paranti njětik.

lontar koe pikeun meungkeutna paraffine teh tjara lilin liat ditaheur atawa dihaneutan toeloej lějoer tjara minjak Eta paraffine di Petroleum minjak. bakal djeung atawa sětikan dina basa Walan- djeung eta meunang leutik saeutik tapi pisan leuwih

Děmi rek pak gambar No. 5 6) sarta tina taneuh 3-4pikeun něpi ka 5-7Nja kitoe deui sětikan tjara djadi Di tengah-djeung dahan setikan ditjowak saeutik ditjagak djadi lamoen eta sětikan ka dinja

g. 5 g. 6
Tangkal-toenggoel anoe disopak -lodongkeun sarta ditjagak-goentingkeun, soepaja aloes disamboengkeunana.

Dahan panoemboe koedoe beunang milih anoe aja mamatana (pisiroengeun) doea atawa tiloe sarta pandjangna kira-kira aja 10

c.M. (gambar No. 7, 8 djeung 9 di handap). Njamboengkeunana, sawoedoena oge sabeulah mah koedoe noem- boe pisan, datang ka papagan djeung leuleueur toenggoel papak pisan patěpoeng ngadjadi hidji djeung papagan sarta leuleueur panoemboe henteu meunang geseh. Samboenganana diběběd koe lamak atawa agěl tea toeloej dipoelas koe paraffine, sanggeus kitoe ditioengan koe daoen kalapa, daoen kawoeng atawa nipah beunang nganjam (ilikan gambar 10 djeung11 di handap ), nja eta soepaja raheutna tea oelah kapa- nasan atawa kahoedjanan atawa kaiboenan,bisi boeroek. Děmi ngaběbědna (koe lamak atawa agěl tea) salawasna koedoe tihandap madjoe ka loehoer,sarta beulitan noe tihandap koedoe katindihan koe beulitan noe ti loehoer. Aloesna ieu atoeran njětik kieu : koe lantaran ditjowak ditjagak goentingkeun tea, toenggoel djeung panoemboe sanggeusna ditoemboekeun teu koedoe ditjěkělan, djadi meungkeutna teh beunang dipětakeun koe leungeun doea. Kira-kira heuleut doea-tiloe minggoeti saměntas disamboeng- keun,lamoen toenggoel djeung panoemboe geus djadi hidji, toeloej eta panoemboe teh siroengan,doea atawa tiloe (gambar No. 12 di handap). Noe pangbadagna djeung pangmoeloesna diingkeun,ari anoe sedjen mah koedoe disěmplekkeun bae (oelah dikeureut). Lamoen siroeng anoe dipiara tea loehoerna geus 60-65 с.М., eta geus meudjeuhna dipotong, motongna kira-kira sěmět toeoer, sabab nepi ka dinja kaina geus kolot (gambar No. 13 di handap). Tina mamata noe pangloehoerna bakal bidjil deui siroeng3 atawa 4; nja kitoe deui tihandapeunana sakapeung sok bidjil siroeng; tapi siroeng ieu mah noe tihandap tea djeung siroeng-siroeng noe djadi dina toenggoel, koedoe dipitjeunan bae. Di mana eta siroeng anoe dikarikeun tea pandjangna kira-kira geus aja 20 c.M.,eta tangkal meudjeuhna pisan dipindahkeun ka kěbon. Ari mindahkeunana koedoe dina moesim ngidjih. TANAH NOE KOEMAHA NOE HADE DIPELAKAN DJEROEK MANIS DJEUNG DJEROEK KEPROK
SARTA SABARAHA LOEHOERNA.

Biasana djěroek koedoe keusik sarta loba humusna nja kalakaj, babakoena lapisan pisan kakoerangan kahakanan akar tara djěro.

Lahanna

Pikeun djěroek ti laoet panghade kaki děmi kěprok teu pati tampikan. Di tanah kaki di tempat

MELAKKEUNANA

sětikan ditjaritakeun dina katja (gambar di dipělak nja dina tataloenan atawa Tjarangna pikeun kěprok djěroek manis 7-9kěprok 6- Mělakkeunana bisa ditoerih wadjitkeun Walanda kruis bar 14) teu djadi tatangkalanana babari leuwih dina Walanda vierkant verband) ilikan

Lamoen nendjo milih milih djeung deui di djadjaran tatangkalan dina doea tiloe taoen mimiti palawidja tina meunang hasil ti dinja teh teu hadja moal aja malawidjaan Pitempateun bakal dipělakan djěroek tea mimitina koedoe diadjiran kitoe kakara di dinja, oelah leutik teuing Pikeun djěroek di djěrona Eta lombang diingkeun taneuhna oelah haseum Geus kitoe deui taneuh ari deui disaeur koe njampoer pamitjeunan pakandangan kalakaj Njaeurna taneuhna. Djadi njaeurna rata lèbah dinja sarta tjihoedjan di dinja matak kana akar djěroek mělak tea hal diingětkeun dilaliarkeun pětetan ngawinkeun dipitjeun na akarna

X X X

.) X X

(kruisverband

Xdipasoengkeun X

atawa 14. g X X X

wadjitkeun -

X X XX ditoerih

anoe

mělak XX

.

X X X

. Hal di, .-, --, ,,

X X

X X X

. )

X Xverband

X X

(vierkant

X X X

dipasagikeun

XX anoe

mělak

XX

Atoeran 15 .g

X X X

X X

akar djeung tangkal gambar djeung no Lamoen ngirimkeun ngawinkeun neukteukan djeung akarna, saperti noe

diterangkeun di loehoer tadi akarna

garing narapěl kana akar pisan

mindahkeunana dipoetër djadina ti batan, darapon

Nja dipindahkeun, disiram kitoe lamoen euweuh hoedjan saeutik toer tjarang lahanna tjaian leuwih babari kamalir paranti ngotjorkeun tjai ka dinja

PEPELAKAN ANOE HADE DITOEMPANGKEUN DINA

SELA-SELA PELAK DJĚROEK.

Dina doea-tiloe taoen, nja eta sadjěro tangkal djěroek masih keneh laleutik mah, sěla-sěla pělak djěroek, beunang ditoem- pangankoe roepa-roepa lalab-roembah,asal mělakna bae oelah deukeut teuing kana tangkal djěroek, nja eta oelah koerang ti 3/4-1 meter tina watěs daoen djěroek. Djaba ti lalab-roembah noe hade ditoempangkeun teh bawang, bajěm, roepa-roepa roaj, terong djeung sabangsana djaba ti eta : djagong, pare hoema, boled.Beunang oge ditoempangan koe roepa -roepa boeboeahan noe tereh kaala hasilna, kajaning:ganas, gědang, tjaoe. Di kěbon djěroek manis noe tjarangna tangkal pada tangkal 8 M.,dina sela-selana oerang bisa mělak ganas nepi ka 6 djadjar, (ilikan gambar no. 16 djeung 17 di handap), gedang sadjadjar atawa tjaoe sadjadjar. Děmi dina oenggal djadjaran tjarangna ganas 0,60 M., gědang 3 M. djeung tjaoe5-6 M.

1,50 0,60 1,60 0,60 1,60 0,60 1,50 Μ.

X= Djeroek

8Μ. Π = Ananas

g. 16 Gěněp djadar ganas di antara doea djadjar djěroek.
Sarereaoge moal aja anoe bireuk, jen kěbon teh di handapna koedoe běrěsih djeung lenglang,teu beunang pisan aja djoedjoekoetan;lamoen dina sela-selana tatangkalan tea teu di-

Mělak djěroek.

tangtoe eta kotor,

matak kana tatangkalanana, tapi lamoen mah moal Djadi pikeun moal Kawoewoeh eta waragad koe hasilna tina tea kaalana sarta hasilna lain loemajan, beunang didjoeal

NGAGEMOEKΝΑ

Dina mimiti eta pělak djěroek teu deui ari taneuh dipake njaeur lombang njampoeran djeung kalakaj boeroek. Koe geus tjoekoep Dina taoen sakali dina ngidjih, nja beuki tambah djaradina teu meunang sakama kama

Koe lantaran di Hindia teu djadi di dieu teu naon Tapi pamitjeunan leuwih batan djieun Aripamitjeunan. Lamoen hade pisan dieusi kahakanan pikeun stikstof kali djeung fosfor Dina djieun kahakanan teu hidji hidji Lamoen dina aja djarami, atawa gararing eta matak kana taneuh, nja bisa djadi djeung taneuh di lantaran kasaeuran kalakaj djadi tapi kitoe lamoen kabawa Noe nja pamitjeunan ingon kajaning sapi, djeung patjampoer djeung pamitjeunan istal tangkal Tanahna koe eta teh beuki tambah beuki djadi tambah dipigawena koe patjoel atawa Kotoran teu atjan waka tapi diingkeun heula Lamoen kakara dipětakeun

Ari sababna dina gemoek weuteuh mah masih loba zat-zat noe matak roeksak kana akar-akar. Lamoen akar-akarna roeksak, tangkalna oge koerang hade djadina, tampolana mah nepi ka toeloej paeh. Eta sababna oerang leuwih hade make gěmoek noe satengah boeroek. Noe disěboet satengah boeroek teh, nja eta gemoek beunang ngampihan sababaraha boelan di tempat noe teu kahoedjanan. Koe sabab eta katjida mangpaʻatna,lamoen pamitjeunan pakandangan dikeureujeuh dikoempoelkeun sarta diampihan dina těmpat beunang ngahadja njadangkeun. Ari sababna lamoen digoendoek- goendoekkeun henteu disaoengan mah tangtoe kapoë djeung kahoedjanan, djadi za-zat kahakanan-kahakanan noe përloe pikeun pĕ- pělakan lolobana kabawa palid atawa leungit, njamboeang sawareh. Ngagěmoek djěroek teh kieu pětana : mimiti sakoerilingna tangkal djěroek watës sipat daoen koedoe dikamalir atawa diparigi, roebakna djeung djěrona kira-kira 30 c.M. Eta parigi satengahna dieusian gěmoek noe disěboet di loehoer tea djeung satengahna deui koe taneuh pangalian. Lamoen saban taoen dipětakeun kitoe,matak aloes djeung hade djadina dahan,daoen djeung boeah. Hal ngagěmoek koe gěmoek-djieun teu beunang digěbrag-ratakeun atawa disakaroepakeun,sabab taneuhna teu saroea, djadi meta- keunana teh koedoe nimbang-nimbang kana kaajaanana tanah. Djaba ti ngagěmoek koe gemoek-djieun djéung gemoek pamitjeunan pakandangan atawa kalakaj teh aja deui akal pikeun ngahadean taneuh djeung pěpělakan, nja eta anoe disěboet gěmoek-hedjo;hartina koe pělak toempang, roepa-roepa pěpělakan anoe kembangna siga koekoepoe, kajaning:katjang gobang, katjang djěpoen (kaděle ), katjang tanah atawa soeoek, bang- saning taroem djeung sabangsana. Mělakna didjadjarkeun sarta tjarangna djadjaran1něpi ka 11,kaki. Roepa-roepa pěpělakan anoe disěboet bieu teh bakatna pada bisa njeuseup stikstof tina hawa, nja etahidji roepa kahakanan noe pěrloe pikeun sagala pěpělakan. Eta stikstof dikoempoelkeunana dina akar, sarta akarna tingbarěndjoel baroeleud laleutik. Eta noe baroeleud teh sasat minangka goedang stikstof. Ari noe ngoempoelkeunana bangsa sasatoan leutik pisan, alah batan djaram atawa koeman, ħgarana bacteriestikstof 1). Eta bacterie aboes kana akar bangsa katjang tea.Djadi pangäjana noe ngabarëndil dina akar bangsa katjang teh, koe lantaran dina taneuh aja bacterie stikstof atawa sanggeusna eta taneuh katjampoeran koe taneuh anoe aja bacteriena. Di noe baroeleud teh ngagoendoek kahakanan tandon,

1) Eta bacterie koe oerang tara kadeuleu, bawaning koe lemboet; lamoen
oerang hajang neuleu koedoe make kekěr paragi mariksa noe kitoe, ngaranna microscoop.

stikstof Tapi sabalikna dina taneuh teu pisan stikstof aja dina hawa moal disěrot ka dinja Bangsa katjang njërot stikstof tina hawa koe lantaran aja bacteriestikstof nja kitoe deui bacteriestikstof lamoen katjang bisaeun njokot eta stikstof katjang djeung teh teu bisa Tapi kaliroe, pangira katjang Eta pangira katjang hidji misilna tara kana katjang gadjih atawa djaat tapi Geuning sok kadjadian mělak katjang dina kakara radjeun tara hasil ari dina eta atjan aja bacteriestikstof hiroep djeung katjang Lamoen hidji tanah dipělakan katjang, kalina toeloej dipělakan katjang tapi koe bangsa saperti taleus koeměli atawa atawa djeung lalab kajaning djeung dipělakan salianna katjang, kajaning ba vang Aridipambrih sikstof di katjang stikstof ka Djadi hidji pisan dihantěm dipělakan pěpělakan tapi diganti ganti koe Hal ieu tani di terangeun lamoen hidji di pelakan deui hasil kalina Bangsa galibna dikali tapi diraboet tangkalna Koe kitoe dina akarna nja stikstof miloe kabawa djadi kapake dipělak di dinja Tapi stikstof kabawa tangkalna sarta dina deui Lamoen hajang koe tatangkalan hedjole

patjoel disina Eta nja eta nambahan stikstof kana Djabati dinja pikeun kěbon moal Djadi misilna dina dipělakan koe

diarah hasilna atawa pěpěląkan keur ngagěmoek tea,asal bae ngoeroesna dihade-hade; ongkos ngoeroes eta kěbon tangtoe katitih moerah,sabab le.waragadna pikeun ngaběrěsihan djoedjoekoetan matak ngoerangan, djeung 2e.oerang teu ngamonjah- monjah tanaga koe digawe ngored eta kěbon.

MIARANA (MOELASARANA).

Ajeuna meureun geus terang pisan, jen kebon boeboeahan teh sabisa-bisa di handapna koedoe lenglang,běrěsih,teu meunang bala koe djoedjoekoetan. Lamoen lahanna miring,leuwih hade disengked sarta seng- kedna koedoe njangsaja meueusan,bahe ka djěro, soepaja taneuhna oelah loentoer djeung palěbah sisi sengked diajaan kamalir pamitjeunan tjileungtjang. Toeroet sisi sengked beunang dipělakan antanan atawa djoekoet bangsa hade, soepaja di mana aja hoedjan gede,taneuhna teu loentoer, tatapi eta djoekoet pělak tea koedoe minděng dibabad,oelah sina bala. Kěbon noelinjih,lamoen katiga banget,taneuhna moal sakoemaha garingna, hartina moal tegar pisan tjara kěbon anoe pinoeh koe djoekoet,asal bae taneuhna minděng, diriridoeh,koe di kored atawa di parang.

MANGKAS.

Di loehoer geus ditjaritakeun,sětik-inggris teh dipindahkeunana ka kěbon,lamoen siroeng-siroengna noe dipiara, nja eta bidjil tina mamata noe pangloehoerna tea, geus 20 c.M. pandjangna, kabehna aja3 atawa 4 dahan. Tina oenggal dahan mangkena dahanan deui 2 atawa 3,eta koedoe diantěp disina djaradi. Lamoen djaradina henteu sakoemaha gesehna,meureun bangoenna tangkal teh aloes, rada boeleud, katendjona saperti balon. Tampolana mah aja oge dahan-dahan noe djaradina leuwih gantjang, leuwih pandjang tibatan dahan-dahan noe sedjen. Tah dahan-dahan noe narondjol kitoe koedoe dipangkas, soepaja pandjangna saroea deui djeung dahan-dahan noe sedjen,sabab lamoen henteu di pangkas, tangtoe bangoenna tangkal moal bisa aloes djeung boeleud. Siroeng-siroeng anoe laleutik noe moal bakal hade djadina, nja eta siroeng boeroeng, eta mah leuwih hade dipitjeun bae, nja kitoe deui dahan-dahan noe ngahalang-halang kana bangoenna tangkal. Bangsa djěroek teh galibna kembanganana dina dahan-dahan noe laleutik,noe baridjil tina tangkal noe kaina oemoerna kakara

Koe teh ngan pikeun dahan halang kana ti dinja tangkal oelah pambrihna djadina ilikan di. Djadi hal djěroek kana bangoenna tangkal bae,ari dahan Koe lantaran kas tangkal něpi ka djěro bisa katodjo djeung teu hawa Ari milihna teu koe toelis koe djeung dikeureut atawa diragadji Ari wates kai paeh hiroep Motongna sarta raheutna ka njanghareup ka tjai njangkroeng di dinja sarta djěro matak Lamoen diragadji tea raheutna teh diratakeun diter boeroek bisi aja panjakit Parabot paranti tea, nja goenting djeung ragadji gambar Parabot

g. 20Ragadji paranti mangkas.
g. 20 Ragadji paranti mangkas.
g. 20 Peso parantos mangkas.

g. 20 Goenting paranti mangkas.
g. 20 Goenting paranti mangkas.
g. 20Goenting paranti mangkas.

mah tatangkalanAri oeroet ngeureut atawa ngaragadji djadi lila djaba ti eta babari keuna koe koe djaram hileud ngorowokan djeung Peso gawena pikeun ngeureut dahan laleutik ari digoenting Dahan rek dipitjeun sakabehna dikeureut deukeut pisan kana djadina rek dikeureut Mětakeunana di ilikan gambar teu meunang pisan aja beulah loehoer ilikan gambar

g. 21 Njěkěl goenting anoe běněr (panjiněkelanana di handap ).
V

Ragadji pikeun mitjeun dahan atawa noe teu koe atawa koe Děmi mangkasna keur katiga keur lalantangan

tea

tangkal tapi diingkeun di dinja matak djadi nimboelkeun panjakit sarta kana tangkal tangkal tjageur

ROEPA ROEPA PANJAKIT HAMA DJEUNG NGALEUNGITKEUNANA

Bangsa

neuleu tatangkalan noe Loekoet loekoet atawa dahan dipitjeunan sikat atawa wilah awi Lamoen dipitjeunan pisan dikeureut tea,

Eta dina Djawa ngaranna

,dina waktoe ari dihakan manoek sikina diisingkeun deui dina djadina goreng bireuk teh hiroepna njeuseup tina djeung tangkal djěroek matak teu kana pisan mangandeuhna dipitjeunan ti djěroek kajaning batok djeung bangsa lege Eta koetoe-bladluis

Noe matak dingaranan batok, tjara laleutik Eta batok djeung salianna Hiroepna dina djeung laleutik ari dina laleutik

Eta pisan matak ngaroeksak djeung matak teu montok kana tangkal djěroek ari kahakanan tina djeung tea djeung boeah roeksak koe batok teu pati

sok Aja dina basa Djawa dingaranan sok ngaliang dina tangkal djěroek Aja deui ngaroeksak nja těka těka tea koe sok didjieun panitih Pikeun ngaleungitkeun hama di dieu tjoba sarta hasil oge nja minjak Eta hampas minjak didjieunna di pabrik minjak Wonokromo aja di D. P. M. Petroleum ari dipake njampoeranana Inggris Handprint Eta didjoealna leundjeuran,

K.G di Lamoen rek njieun minjak tjai djeung Eta blek minjak aja tjětjěkělanana kawat Ngeusianana tjai hidji hidji blek/4- na, toeloej ditaheur Tidinja leudjeuran djeur-dikeureutan keureut kitoe diantjlomkeun kana tjai noe ngagolak lějoer gantjang
dikotjek Lamoen lějoer ditjitjian minjak blek, sarta ngotjekna oelah direureuhkeun bae Blek tadina dieusi na teh koe tjai djadi dieusi 3/4 na nja tjampoeran tjai minjak Ajeuna ditjitjikeun kana kompa atjan dikotjek karetna lilana djam Ajeuna Pulverisator lain pikeun tapi keur ngangsretkeun eta kana tatangkalan Eta ditjampoeran tjai haneut Tatandingan tjai kana djadi dikira kira ditjampoeran tjihaneut eta pulverisator Tidinja mah beunang diangsretkeun tangkal djěroek pikeun maehan batok djeung Ilikan gambar No. No. di Tangkal leutik dikompa koe kompa leutik ilikan sarta dipětakeun koe

Tapi pikeun tatangkalan djeung di leuwih koe kompa noe gede ilikan gambar No. 26 leuwih tarik mantjerna oebar leuwih sarta leu perloe katjida bagian

walatra djabati eta eusina ka koe sakali ngeusian pirang tangkal Lamoen diangsretkeun kana liang liang dina tangkal koe tea, tangtoe bidjil sarta babari Aja deui hama ngaroeksak tangkal djěroek nja hileud diroeksak Katěranganana hileud kieu Eta hileud leutik kolot sarta ngorowokanana tangkalna keur leutik liangna pandjang katara ngalangkang Njatjakana ditikělkeun leutik sarta ti aja djangdjang rada patjampoer dina totol " Eta hileud awahing loba, ka teu bisa kana tangkal djěroek leutik Tapi diterangkeun di tadi loba noe paeh.

Ajadeui hileud

djěroek koelitna Kateranganana Dammerman eta hileud kieu Hileudna leutik tjangkang koena dina gede djěroek manis ka ti korowok sarta eta tjaian leutik ” Eta hileud teu tapi djěroek tjatjad kitoe rada koerang Lamoen djěroek diroeksak dipitjeunan hileudna djadi Noe ngaroeksak tangkal djěroek di mawonna djěroek nja eta sabangsa Noe diroeksak katendjona tampolana kawas koe Ari timboelna lamoen djěroekna katepaan batok sok njeuseup tatangkalan sok Eta hiroepna tina tea sarta djeung. Tangkal katěrap kitoe teh katendjona kawas atawa ilikan di Lamoen tangkal djěroek di batok sarta aja djadi hideung kabeukina tea

ΜΟΕΡΟΕΝΑ DJĚROEK.

teh di tangkalna Katarana jen asak lamoen koelitna koneng Eta meudjeuhna pisan sarta sawatara ti diala kakara didahar Lamoen dikirimkeun ka tempat sarta bisa tahan lila lilana 10-12 di djalanna djěroek masih dipipit dikěprak atawa Boeah dikěprak koe gantar atawa dioragkeun taneuh tangtoe eumeur sarta teu dikirimkeun ka eumeur

Mipitna djěroek teu kahontal ti, ilikan gambar

1) Oerang Soenda loembrahna sok koe peso, digagangan koe gantar.

Lamoen beunang Lamoen

matak dahan Boeah tjarangka Noe dipake koe djadi lamoen

ka tempat roeksak koe sakoer Geus kitoe bisa djeung leuwih leuwih

dipipitna koe, digoenting apik datang ka aja atawa raroeksak dina tahoen ha hasilna djěroek Eta diingětkeun mětik diwadahan diati ati pisan bisi roeksak keur tjarangka sok tea ari djěroek katjida tjarangka baris dipilih Sakoer atawa lantaran ragrag dipisahkeun kotor kakara dipilih Pikeun koe leungeun tapi (ilikan gambar milihna

POERADIREDJA

milih tea koe silinder ari leukeun bisa njieun di Eta silinder tapi ka ti batan ka Silinder sahidji aja titin- tjakanana koe kai, paranti (ilikan gambar Djěroek djěroek tea kana silinder sarta kana Eta katjida pikeun milih manis Djěroek bakal dikirimkeun ka tempat noe dareukeut djadi di djalanna atawa dipilih diiangkeun dina tjarangka atawa dina Tapi rek dikirimkeun ka loear Poelo Djawa djěroek rek dikirimkeun diteundeun heula sawatara dina tempat tiis Koe kitoe tjai koelitna djadi saab djadi djěroekna tea leuleus Ana ditjabak henteu teuas atawa heuras tapi ieu rada.Djěroek kitoe dikokolana dikirimkeun ka tempat

NGAWADAHANANA

Kaprahna ngirimkeun sok hade hanana katjida Geura dikirimkeun dina wadah tapi koeat katendjona tapi djadi bibita ka rek mareuli teh koe tjarangka awi loemajan pisan ilikan gambar diamparan koe djarami kararas dilapis lapis Nimbang kana dilalaworakeunana nja tjarangka teh geus njoemponan tjarangkana sing koeat tatapi wadah moal matak kabita ka lantaran katendjona Noe djěroek atjan ngarti sarta tapi

matak raris, meuli Loembrahna dipake di kas minjak Běněr teh rada tapi lantaran eusina saeutik djadi katitih mahal teuing Kapan nepi ka rea teu meuli sangkan dibeuli koe sarerea djadi raris

=

ngirimkeun kana kareta api

K. G. atawa koerang, dina K. M. ngan 40 sarta 50 K. M. saleuwihna tina
K. M.
salian ti hade djeung milih anoe meudjeuhna deui, dipinoehan koe beuratna djědjeg pisan 30 K. G. Aripikeun di dieu mah.

di PoeloDjawa,koe tjarangka oge geus njoemponan, tapi pikeun ka loear Poelo Djawa koedoe make kas; ongkoh deui pikeun djadi pangbibita.

Di tanah sedjen,oekoeranana eta kas saperti ieu di handap: djěro 301 c. M., pongpok 30 % c. M. djeung palajoe 61 c. M. atawa 29,2 c. M. djěro, pongpok 29,2c. M. djeung palajoe581/2 с. М. Eta oekoeran-oekoeran teh lain dikira-kira atawa djangdji njě- boet angka bae, tapi oekoeran anoe ajeuna geus beunang didjieun patokan,ari kapanggihna sanggeus njoba njoba sababaraha kali. Oerang teu koedoe neangan deui,leuwih hade make oekoeran noe geus kapanggih koe batoer bae, moal njapekeun deui.

Kas pikeun djěroek kěprok biasana leuwih leutik, nja eta : djěro 14,4 c. M. pongpok 50,5 c. M. djeung palajoe 61 c. M. Njo- kotna oekoeran lain ti loear,koedoe ti beulahdjěro. Soepaja eta kas tambah koeat,di tengah-tengahna koedoe dipěnggèl koe papan. Ana geus ditoetoep, toengtoengna kentja-katoehoe djeung di tengah-tengahna diběngkěr deui koe beusi, kai,hoë atawa awi, dipageuhan koe pakoe, soepaja tambah koeat Papan ka palajoena,dasarna djeung toetoepna koedoe 6 m. M kandělna,ari pikeun pongpokna djeung palangna anoe di tengah-tengah, 2 c. M. oge geus tjoekoep. Lamoen diatoer kitoe, tangtoe bisa wěwěg.

Lamoen rek ngengken,leuwih hade njieun heula 1 atawa 2 pikeun tjonto;oekoeranana saperti noe tadi tea; djadi oerang moal hese tjape deui. Oekoeran kas pikeun djěroek noe loba, engke diterangkeun di handap; panghade-hadena nja eta : 30 × 30 × 61 с. М.

Doemeh gedena djěroek teu saroea, ěngke dina pratelaan di handap,disěboetkeun oge sabaraha reana djěroek, pikeun saroepa-saroepana,bisa diwadahan dina kas noe oekoeranana saperti di loehoer.

Dina gambar geus ditetelakeun, koemaha noe panghadena ngentepkeunana djěroek, soepaja bisa asoep loba (ilikan gambar no. 33).

g. 33 Koemaha koedoena ngentepkeun djěroek dina pěti kirimkeuneun.

g. 33 Koemaha koedoena
ngentepkeun djěroek pěti Mělak djěroek. dina kirimkeuneun.

:

g. 33 Koemaha koedoena ngentepkeun djěroek dina pěti
kirimkeuneun.

Eta kas-kas koedoe saroea gědena, soepaja noe lian bisa noe- roetan njieun. Pikeun njieun eta pěti koedoe aja medja,di loehoerna dililintjaran kai 6 djadjar dipakoe. (Ilikan gambar no.

34).
paranti njieun pěti. toeloej

Pěti bakal tea,sisina kentja-katoehoe djeung paměnggělna noe tengah-tengah, diterapkeun,sina nangtoeng di antarana eta lin- tjar. Ti dinja sok něrapkeun papan pibiriteun kas, toeloej dipakoe sanggeus dipageuhan koe pakoe, toeloej dibalikkeun.Ajeuna kari něrap-něrapkeun papan-papan palajoena bae. Djěroek meunang milih tea samemeh dikirimkeun djaoeh,koedoe diboengkoesan heula koe kertas langlajangan. Barang noe dikirimkeun kalawan hade-hade,salawasna matak pikabitaeun noe rek meuli. Sanggeus eta kas dieusi (ilikan gambar no. 35), toeloej toetoepna dipakoe. Ti dinja kakara dibengkěr koe beusi,hoë atawa awi, soepaja oelah roeksak di djalan.

. KĚPROK DJĚROEK

" 2,4 1,3 "

. .- ... )

ti

,(..

MANIS DJĚROEK

KOEPERASI.

didjoealna; ngadjaroealna teh pakia kia pikeun ngirim- djěroekna nja eta pasarikatan boekti hasilna Ieu katjida dikanjahokeun

Biasana pakarangan dipělakan Koe sabab bisa majeng ngirimkeun ka meuli ka atawa Tapi ngadjadi hidji eta diliwat sarta bisa ka kana dikeupeul djěroek Koe lantaran leuwih pinter leuwih Djadi nimpahan hasil tangkal Keurna pentil djěroek ditimpahan satangkal Tapi radjeun di Ari meulina deui dina Djawa " atawa welasan" Biasana teh tina siki Koe djalan mah djěroek mahal sarta djadi panarik kana djeung kana Tapi sabalikna dikirimkeun teh teu beunang atawa tjatjad Saban hasilna sawareh ka ělid Koe sabab djěroek sapapait-sarta kalawan pisan těmahna hasilna tambah hade Eta dibagikeun kabeh sawareh,bisa modal tjalon pitaal pikeun meuli a bibit b sakoer pikeun djeung panjakit

C.měsin pikeun milih atawa měting djěroek,noeroetkeun gědena;
d. kas keur ngirimkeun boeah; eta kas teh koedoe leuwih hade batan noe geus dipake;
e. parabot mangkas;

f. gemoek djeung salianna, nja eta noe dianggap barisnga-

madjoekeun radja-kajana ělid-ělid. Dina pagoejoeban ngirimkeun(verzendvereeniging)bagian noe pangpěrloena pisan nja eta hal ngoeroesna toetoelisan djeung tjatětan-tjatětan. Elid-ělid kabeh koedoe pada těrang noe saběněrna, kana kaajaan pagoejoebanana, djadi oeroesan toetoelisanana koedoe těrang,sarta lamoen dipoendoet koedoe gantjang ditembongkeun ka pangoeroesna (bistoerna). Ieu boekoe diasoepan lampiran No. 1, 2, djeung 3, nja eta tjonto ngoeroes boekoe djeung tjatětan noe dipake koe „ pagoejoeban-Poenten " di Malang (karesidenan Pasoeroean). Lampiran1,nja eta tjonto boekoe tjatetan leutik noe ditjěkěl koe noe boga djěroek( élid tina pagoejoeban). Dina eta boekoe ditjatět lobana djěroek anoe geus dipasrahkeun koe manehanana ka pagoejoeban,kalawan diterangkeun,naha eta djěroek kaasoep kana No. 1 atawa No. 2, naha koelitna ipis atawa kanděl. Eta koedoe aja kopena salinanana di kantor pagoejoeban,sarta noměrná saroea. (Ilikan lampiran2). Lampiran ka 3, nja eta tjontona boekoe kasboek noe dipake di eta pagoejoeban. Dina eta boekoe kanjahoan, oepama modalna ngaborong koe pagoejoebanf2,50, ladangnaf3,50, ongkos ngirimkeun ti Malang kaSoerabaja katoet majar rěmboesna f0.65. Djadi eta djěroek didjoealnaf 3.50 + f 0.65 =f4.15. Ari pikeun majar pagawe, ongkos ngirimkeun,meuli tjarangka, pěti, pakoe, majar roda ti Poenten ka Malang djeung ongkos noe sedjen,eta kabeh koedoe dibajar tina oentoengna;sasesana dibagikeun ka ělid-ělid. Dina toetoep tahoen eta pagoejoeban teh sok radjeun kadjadian, manan meunang oentoeng anggoer sabalikna, nja eta roegi, lantaran djěroek anoe dikirimkeun tea aja noe maling atawa aja noe emboeng majar.Djabati eta dina bab „ ladang " tina boeah noe teu ditarima koe noe mésěn koedoe ditoelis „ ladang boeah noe teu ditarima tea ", nja eta didjoeal di sětatsion tempat tjitjingna noe pěsěn tea. Lamoen hajang ngadegkeun pagoejoeban sedjen, oepamana pikeun ngirimkeun hasil boeah, mang- goe,lalab-roembah djeung sapapadana, ngoeroesna teh tangtoe koedoe dirobah saeutik, tapi tjonto noe di loehoer rarantjangna beunang ditoeroetan. Dihandap rek diterangkeun tjonto soerat-kakoeatan (acte) ngaděgkeun pagoejoeban-ngirimkeun. Eta soerat-kakoeatan beunang njieun toean Adviseur Volkscredietwezen, dihadja diasoep

39 1

keun kana ieu boekoe,malakmandar djadi panoengtoen ka noe nariat ngadegkeun koepěrasi-ngirimkeun. Ngaděgkeunana pagoejoeban-ngirimkeun noeroetkeun eta soerat-kakoeatan sarta ditoelisna dina segel;eta saroea bae djeung pěrdjangdjian ělid pada ělid. Lamoen sanggeus2-3 taoen kanjahoan,ělid-ělid tea geus bisa njoemponan kana kawadjibanana,kakara oerang bisa ngaděgkeun pagoejoeban kalawan widina Pangagoeng. Noe disěboet kawadjiban di loehoer, nja eta kawadjiban boedi, těgěsna kieu : ělid-ělid koedoe někanan djangdjina, jen maranehanana rek masrahkeun hasilna ka pagoejoeban baris didjoeal, sarta maranehanana sakedah-polah rek noeloeng pagoejoeban,di mana katimbang perloe.

TJONTO SOERAT -KAKOEATAN (ACTE) NGADĚGKEUN.

I.Ngaran, tempat djeung lilana.

Artikel 1.

Ieu pagoejoeban ngaranna: „Pagoejoeban-ngirimkeun-Poenten " bogana oerang Priboemi, tempatna di Poenten distrik Penang- goengan.apdeling Malang,karesidenan Pasoeroean; diaděgkeun
pikeun 29 taoeneun, mimiti diitoeng ti............
1

II. Maksoedna djeung tarekahna.

Artikel 2.

(1). Maksoedna ngamadjoekeun radja-kajana ělid-ělid koe nga
djoeal hasil kebonna kalawan goejoeb, djeung koe akal-akal noe sedjen noe teu ngarěmpak oendang-oendang nagara.

(2).Soepaja maksoedna katěpi, pagoejoeban rek meulian
djeung ngirimkeun djěroek. Y Artikel 3.

(1). Meulina kentjreng; ngirimkeunana"woengkoel ka noe
pěsěn bae.

(2).Harga meulina djeung harga ngadjoealna ditětěpkeun koe
bistoer (pangoeroes) kalawan timbangan adviseur,noe diterangkeun dina artikel 13.

(3). Elid-ělid pagoejoeban koedoe djarangdji, moal ngadjoeal
djěroekna lian ti ka pagoejoeban, kadjaba lamoen meunang paidin ti bistoer sarta koedoe ditjatětkeun dina boekoe.

(5). -ělid teu satjoekoepna,
1). pagoejoeban eta :

(4) Elid ělid teu hak maksa ka
meuli Lamoen ělid bisa njawisan djèroek kawidian meuli djěroekti djělěma lain ělid

III Elid

Artikel

( Noe djadi ělid tina nja α djadi ditarima koe bistoer djadi ělid sakali

(2) Noe teu ditarima bistoer ka sarta katarima
tangtoekeun sora Tandana jen djadi atawa dina register-ělid registěr ditjěkělna koe (4 ) Koe lantaran atawa ngadjěmpol dina sapěrti diterangkeun dina ajat eta elid dina djeung sarta aja bakal diajakeun ělid ělid oemoem salianna ti djadi pikeun kalawan perkara ngahidji djeung diloear di djěro. 5 ) Eureun tina djadi nja a kitoe ngan dina bae dieureunkeun bistoer tapi bisa

(6 ) Bowes jen eureun tina djadi ělid djadi ka pehak, nja prèsiden nanda dina dina ajat bisa harita tea eureun disahkeun koe Adviseur kaoeni artikel tea ( 7 ) Elid ělid didistrik

Artikel

() Elidanjar majar entri lobana f harita disětorkeun

(2). Lamoen eta elid eureun,eta doeit teu dipoelangkeun
deui, tapi diteundeun pikeun nambahan pangabogana pagoejoeban.

Artikel 6.

(1).Tanggoenganana ělid-ělid pikeun majar hoetangna pagoe-
joeban kabeh saroea, nja eta lamoen banda pagoejoeban njata teu mahi pikeun nětěpan perdjangdjian-pěrdjangdjianana.

(2). Etatanggoengan noe eureun djadi ělid oge koedoe miloe
keneh nanggoeng,lilana sataoen tibarang manehna eureun, nja eta pikeun hoetang pagoejoeban, beunang ngindjeum dina samemehna manehna djadi ělid atawa saeukeurna djadi ělid.

(3). Elid-ělid dianggap geus milih tempat tjitjingna noe di-
tětěpkeun koe oendang-oendang,dikantorna pagoejoeban. 1

IV. Bistoer pangoeroes ().

Artikel 7.

(1).Pagoejoeban dioeroesna koe bistoer, nja eta hidji presiden
djeung ělid bistoer,noe dipilih saban taoen koe ělid-ělid ti antero pada ělid dina koempoelan oemoem. Bistoer noe eureun beunang harita dipilih deui. (2 ). Presiden ngawakilan pagoejoeban, boh didjěro boh di loear pangadilan kalawan kawasa tiělid-ělid noe geus diterangkeun dina artikel 4, ajat (4).

Artikel 8.

(1).Koempoelan ělid-ělid meunang mere ganti karoęgian ka
ělid-bistoer sapantěsna,lamoen katimbang eta pagawean katjida matak ripoehna.

(2). Anoe djadi ělid-bistoer teu beunang bari djadi pagawe
pagoejoeban.

Artikel 9.

(1).Soepaja ieu reglement djeung reglement-reglement noe
sedjen bab ieu pagoejoeban bisa didjalankeun, bistoer meunang meu ngangkat pagawe, ngatoer hak-hakna djeung kawadjibanana kana pagoejoeban,marentah eta pagawe-pagawe kalawan timbangan/ Adviseur,noe disěboet dina artikel 13. (2 ). Elid-ělid-bistoer masing-masing pada naranggoeng dina aja karoeksakanana atawa karoegianana eta pagoejoeban,anoe kadjadian lantaran palsoena,leledana atawa gagabahna bistoer atawa

salah-sahidji ělid-bistoer. Hidji ělid-bistoer leungit tanggoenganana,lamoen bisa nĕrangkeun, jen manehna geus mětakeun

kias ka roek- něrangkeun jen manehna sama sakali taja bisa nolak karoeksakan karoegian.

(2) .Pagoejoeban meunang,
(2). oentoeng běrěsih :

V. Sarat ( Artikel
() Noe didjieun koe nja a doeit entri b tina doeit ngindjeum d lian lian ngindjeum doeit kalawan rěmpoegna Adviseur dina koe ělid atawa kalawan ngaranna diindjeum

(3) Lamoen doeit diteudeun atawa
ngaranna ělid rek ditjokot deui heula ti

(4) Doeit diteundeun di direntěnan dibadamikeun heula sarta kalawan
timbangan djadi Adviseur % dibajar pikeun

VI

Artikel

() Dina diajakeun di 3 bistoer koedoe keun nja lapor kadjalanan djeung dilaporkeun eta pertelaan dipariksa heula Adviseur artikel Tina ditjokot % pikeun djadi kakajaan % pikeun % pikeun 60 % pikeun ělid

Artikel 12

(1). Pagoejoeban koe noe koe
(2). noe pagoejoeban eta :
(3). eta pěrkara, perloe, koe
(1). oemoem -koerangna
(2). oenggal koempoelan, boga sora. noe

ělid ělid ka sing

VIIPangloris

Artikel

diloris hidji Adviseur diangkat

Hakna djadi Adviseur nja a djeung bistoer atawa timbangan dina nětěpkeun d ka kanjahokeun sarta bistoer

mariksa djeung kalawan ngajakeun atoeran-timbangan Adviseur pikeun

Waragadna lamoen dibajar kas

VIII

Artikel

Toean mimitina.............

Artikel

Koempoelan sakoerang diajakeun dina sakali djaba ti diajakeun bistoer, koe Adviseur atawa koe élid ělid na tina elid kabeh

Dina ělid hidji Elid teu datang teu sorana Lamoen presiden noe

(3) Elid ělid ditětěpkeun dina koempoelan

(4). Poetoesan-poetoesan tea kabeh koedoe ditjatětkeundina.
hidji register,sarta ditanda koe ělid-elid -bistoer noe aja dina koempoelan,lamoen maranehanana barisaeun nanda.

(5). Kana koempoelan-oemoem taoenan sakabeh ělid-ělid koedoe
daratang,noe teu datang diděngdaf........ eta doeit děngdaan
djadi milikna pagoejoeban.

Artikel 16.

Dina koempoelan bistoer masing-masing ělid-bistoer boga hidji sora,lamoen matang, dipoetoes koe prěsiden.

IX.Ngarobah statuten djeung ngaboerak pagoejoeban.

Artikel 17.

(1). Pikeun ngarobah statuten atawa ngaboerak pagoejoeban,
koedoe njieun koempoelan oemoem noe ngahadja diajakeun pikeun ngoeroeskeun eta pěrkara,sarta reana ělid noe datang, pang- saeutikna oge koedoe 2/3 tina djoemblah kabeh,sarta adviseur oge koedoe diondang.

(2). Lamoen lobana ělid noe datang teu njoemponan, meunang
ngondang koempoelan oemoem kadoea kalina,diembarkeunana sakoerang-koerangna doea minggoetianggalna, nja eta pikeun moetoes pěrkara-perkara noe disěboet dina ajat( 1) tea.

(3). Lamoen ngaboerakna tea teu dibeuratkeun ka bistoer eta
koempoelan,sarta kalawan timbangan Adviseur,koedoe ngangkat komisi tina ělid-ělid pikeun ngadjalankeun eta pagawean.

(4). Doeit pasesaan teu dibagikeun ka ělid-ělid, tapi pikeun
pěrkara noe ditangtoekeun koe koempoelan, nja eta baris sagala ka- perloean anoe goena ka tempat pangdoemoekan eta pagoejoeban.

X.Ngabereskeun patjogregan.
Patjogregan-patjogregan antara bistoer djeung ělid-ělid pagoejoeban,lamoen aja panoehoenna salah-sahidji pehak, dipasrahkeun kana timbangan noe djadi Adviseur, eta noe minangka djadi hakimna.

Katangtoean panoetoep.

Masing-masing ělid meunang salinanana acte ieu hidji sewang, koe basa...

-. TJONTO REGISTER ĚLID ĚLID

.- Noměr Tanggal Ngaran Tem-Tanda ta-Tanggal waktoe waktoe Tanda tangan presiden

.. eureun tina.

těroes.pat tjitjing.djeung Adviseur

ВOЕКОЕ NOE DITJOETAT DJEUNG NOE DIPAKE PATOKAN PIKEUN NGARANG IEU BOЕКОЕ.

Citriculture in the Philippines, karangan P. J. WESTER. Landbouwdierkunde van Oost-Indië," K. W. DAMMERMAN. Sooty mold of the orange and itstreatment, karangan Herbert

J.WEBBER.
djěroek,eta pasihanana

BOLDINGH di

i

EUSINA.

katja

Boeboeka1. 5 Ngipoek pitoenggoeleun bakal 8

Njětik ngawinkeun 11

manis djěroek kěprok sarta 13 14 dina pélak djěroek 17

18.
Miarana 21 Mangkas 21 panjakit djeung ngaleungitkeunana 25 28 1 30 Koepěrasi 37 Tjonto soerat39

:

GAMBAR

LAMPIRAN BOEKOE „ MĚLAK DJĚROEK”.

G. 3.. Pětetan keur pitoenggoe-.G. 5a djeung 6a Tangkal-toenggoel.tea leun gedena sagěde tjinggir dipotong disopak lodongkeun

9.

G.
8.

G.
7.

G.

.x. WASH Jap NAV citroen

,,

anjar.beunang..

G. 13. Dipotong sěmět toeoer.

.

sěla djěroek

G. 18.Tangkal djěroek noe moeloes.

G. 19. Tangkal djěroek noe moeloes.

G. 23.

STOCK

G. 24. Parabot(paranti).njiram G. 25. Parabot(paranti).njiram G. 26. Parabot paranti njiram.tang- kompa oebar kompa oebar kal djěroek noe galěde

G. 31. Karandjang dieusi djěroek, iangkeuneun.
G. 32. Karandjang paranti ngirimkeun djěroek.

. -lalaban

lalab

bangsa

dipělakan

-sělana sěla

,anoe

Poenten di

djěroek

Kebon

33.
G.

G. 34. Tangkal djěroek noe aloes katjida.

G. 35. Tangkal djěroek anoe geus meh poeroegoel, lantaran minděng ditjangkok.
G. 36. Kebon petetan pitoenggoeleun.

G. 37. Kebon djěroek, dina sěla-sělana dipělakan taleus.

haseum, tapi

3 8

G. 41. Djěroek Tjina, amis rada heuras.
01 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

G. 42. Djěroek Paseh ti Bandjar, rasana amis, roepana koneng.
G. 43. Djěroek Bandjar, noe leutik.
01 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

G. 44. Djěroek manis ti Kroja, rasana amis.
G. 45. Djěroek manis noe leutik ti Kroja keneh, rasana amis.
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

G. 46. Djěroek Garoet ( Tjiandjoer), rada aja haseuman.
G. 47. Djěroek manis ti Soekorědjo, rasana amis aja haseuman.
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20ייייייייי₉01

G. 48. Djěroek mandarin Djěpoen, rasana haseum, ti Poenten.
G. 49. Djěroek Banten, rasana aja haseuman, eusina roepana koneng.
C 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

G. 50. Djěroek ragi ti Banten djeung ti Tjiamis.

0 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

.

G. 53. Djěroek manis Rembang. Djěroek mandarin Tasikmalaja. " " Ngandang. " kěprok Poentěn.
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

G. 54. Djěroek manis.
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 || 12 13 14 15 16 17 18 19 20

G. 55. Djěroek Garoet.
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 1920

G. 56. Djěroek paseh atawa djěroek Garoet.
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

G. 57. Djěroek manis.
G. 58. Djěroek manis.
01 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Lampiran: I.

No. 1.

Inlandsche

Verzendvereeniging

POENTEN

NAAM Pa Samin

WOONPLAATS dessa Boeloekerto

INLANDSCHE VERZEND

BETAALDRemboursONTVANGEN Te Κ. vracht ontvangen P. M. Manis Keprok spoor Datum

250 065 415 12 Mei 415

LIGE SALDO'S ONTVANGEN VOOR VERVALLEN ZENDINGEN

Bedrag Bedrag

RLG FILM

Gaylord PAMPHLET BINDER Syracuse, N. Υ.

.

3 1924 022 046 803

OLIN LIBRARY-CIRCULATION

DATE DUE

MAR-2-9-199

GAYLORD PRINTEDINU.S.A.

RLG