Wason PL5177

1921 v. 5-6

ASIA

Wason

PL5177 548

4.5-6

CORNELL UNIVERSITY

LIBRARY

ELL UNIVERSI

UNDE

5-6

. SERAT POENIKA9,10m ISINIPOEN /1

Katja 1 Lampahan Semar djantoer 10

1.

2.Djaladara rabi.21

"

3.alap-alapan Soertikanți.30
Banowati

4434. 77" 38
      Droesilawati

4435. "44

4436. doelit " Fandawa
      

      PAKEM RINGGIT POERWA

DJILID V sarta VI

Tjap-tjapan ingkang kaping kalih

idji Mawi gambar 20

419ech 3 1924

DE UITGAVE VAN VOOR DE COMMISSIE

VOLKSLECTUUR WEDALAN

BALÉ-POESTAKA

POUCRO.UITV.

BASA DJAWI

tijanga poenika sok ingandap. ing Weltevreden BALE POESTAKA mawi post- roemijin dateng kénging toembas kedah kakintoenaken dienst „ " bajar Jatra panoembasipoen-waoe badé kakintoenaken, nanging kedah inggih kénging

SERAT-SERAT

ingkang kaseboet Serat-serat dateng kantor

serat serat wissel. Déné ingkang toembas. Rembours pangintoen. wragading

. NAMANING PANGARANG

Sasrasoetiksna.

M. Idem.. Wirapoestaka.
M. Ng.
Hardjawiraga Jitnasastra

M. Sastradiardja.

R. Tjitrawasita

. Masdan. Idem..

R.Roeslan Poerwaadiwinata
M. Sastrapratama. Dawoed. Hardjasapoetra.
M. Idem. Aminkanapi.
R. Soemarja. Wirjasaksana.
.

S. Darmaprawira
Sastrawijata..

M. Sindoepranata
.

R. Sasrakoesoema
M. Soetardja
. Samsirmihardja.

M.
M. Wirjadihardja
..

K. Hardjasoewita
M.
.

R. M. Mangkoedimedja
.

R. Poerwasoewignja
M. Poedjaardja
..

R. M. Mangkoedimedja
M. Kartasiswaja
.

R. Wirawangsa
. Sastratama.

.REGI. NAMANING SERAT

0.40
I.Tig lan Tor.
f

Soeripta. II. Dongèngmandoem iwak. " 0.95

I. Dongèngé
njai Padma-II. soesastra.

.0.40

I.Keţèk lan koera

II .Tridyatmika. 1,040

I.Dandoen.

II. Gelangadi.

I.Oemoekipoen
Kahana

.77
0.60
kalihan Soemboel .Moelja tjarita. IISoewi-

I.Dongèngipoen dakloro.
. 120.75
II. Tri daja kawarna. wong koena III. Dongèngé IV.Tjeraki.

V. Dongèng krété

. 77

0.20
Pangoelir boedi.

0.20
I.Pandjilaras
. 19 soengkawa.
II. Langendrija 17

0.29
Sawoer sari. "0.21 Dongèng koena.

770.06
Tijang remen main.

130.12
Djaka Djohanis.. " 0.11 Waris lan Lalis 1,0.05 Pasrèn.,, 0.19 poerwa wahja. Serat,, 0.08 Nembelas tjarijos. "0.23 Sarimoelja. " 0.15 Asta tjarita. 3e.dr. (). 11

0.25
Pétroek dados ratoe. ,,

0.35
Pangresoelaning kéwan ,,

0.11
Walidarma. ,, 0.15 Tri djaka soewala.

d Regi f 0.50

Serie No. 59

SERAT

PAKEM RINGGIT

POERWA

DJILID V sarta VI

Tjap-tjapan ingkang kaping kalih

Mawi gambar 20 idji

WEDALAN BALÉ POESTAKA

DRUKKERIJ VOLKSLECTUUR WELTEVREDEN

1921.
ADUCRO, UITV.

SLIBRARY

PLOITT 548

192.1

1.5-6

GAMBAR

No. 1.

1. Poenika lampahan Semar djantoer.
   (Gambar No. 1).Adegipoen Ratoe ing Mandaraka, Maharadja 190 Salja,kalih ingkang poetra,Radèn Roekmarata lan Patih Toewajata, ingkang ginoenem saitjalé ingkang poetra Dewi Érawati, ndangoe mring kang poetra Radèn Roekmarata; ingkang dinangoe prakawis ingkang lampah-lampah mantri boepati ingkang ngoepados saitjalé Dewi Érawati; kondjoek jèn boten wonten ingkang angsal damel.Ingkang poetra Praboe Ngastina sagah-sagah kémawon,noenten ingkang poetra Radèn Roekmarata ingoetoes dateng ing Ngamarta animbali ingkang poetra ing Madoekara. kinèn mbekta ing salampah-lampahira; noelja mangkat,noenten kadatonan; Dèwi Setyawati lan Dewi Soertikanţi,Banowati;saoendoeré ingkang raka awewarti :jèn badé animbali ingkang poetra ing Madoekara. Soertikanți,Banowati sami mijarsa.

djawi Radèn Arja Boerisrawa

raji sarta warta. Roekmarata jèn Ngamarta animbali ingkang raji mangkat Toewajata.

Sinigeg; genti kotjapa Praboe Koeroepati, ingkang masanggrahan wonten ing pasisir sa Koerawa sadaja, katrendjoeh lampahing kerлнови pandoeng ingkang mbekta Dewi Erawati; sarengkaboetoehakenn

badé katjepeng, poen pandoeng nggebjoer dateng saganten, ladjeng itjal ingkang katingal, Koerawa Radèn kinèn mring Mandaraka sarta winekas; mangkat Radèn

Sinigeg; genti kotjapa, adegipoen ing Madoekara,Radèn Djanaka,ketamoean ingkang raka Radèn Roekmarata, sasampoenira binagèkaken,Roekmarata dawoeh jèn ingkang raji ngandikan dateng ingkang oewa.Djanaka matoer sandika, noelja bodol, 121 Semar Nalagarèng Pétroek, samja toemoet. Noenten adegipoen Salja malih, amanggihi oetoesan saking Ngastina Radèn Sroetajoe,matoer sapitoengkasé ingkang raka. opetraalt. Praboe Salja ladjeng djoemoeroeng kersané ingkang poetra;Sroetajoe ladjeng pamit.Saoengkoeré Sroetajoe, datengé Roekmarata, PAKEM RINGGIT POERWA V-VI. : 1.

birkjasuvelance

uremiage wothies creed. rumvaçi:?

ngoendjoeki oeninga, jèn poetra sampéjan poen adi sowan, ladjeng ti- mellemteswet nimbalan doemateng ngarsané ingkang oewa,kaparingan prembagé, noelja kaparingan sajembara,saitjalé ingkang raka Dewi Érawati,

saged manggihaken kadaoepaken. Radèn kémawon jèn anglam-

Salja ingkang binekta ing lan ingkang Dewi Setyawati Dèwi Soertikanți kinèn mbagèkaken mring Radèn Djanaka Dèwi Banowati kinèn ingkang raji Radèn Djanaka Djanaka pamitan ingkang oewa Mradja Salja ngandika mring kang kekalih Soertikanți lan Banowati sami kinèn njangoni poetri kekalih Soertikanţi njangoni roemijin Banowati njangoni ladjeng mangkat Radèn Djanaka

Praboe ing pasisir Radèn jèn rama Mandaraka dasar Dèwi Érawati Praboe Koeroepati kinèn djeliroe kodal kinèn mimis sarta djemparing

kodal 182Gambar No. kotjapa ingkang wonten telenging Ratoe ingkang kagjat nawa pepatihira mimis saking daratan animbali poenggawa kinèn mariksa sangka- mimis Tjaraka pasisir

Sinigeg genti kotjapa lampahé Radèn Djanaka ingkang sampoen doemoegi ing pasisir,let tigang ondjotan lan baris Koerawa;tan antara dangoe doeta tetiga saged Karja marga. Danawa ingkang masisir anggènira mentas katrendjoeh Radèn Djanaka,danawa tetanja mring Radèn Djanaka.Ingkang tinanja ngaken jèn bebalang 15saking Mandaraka. Danawa sampoen ngraos jèn mengsah,Djanaka tjinepeng lepat, ladjeng prang ramé,danawa kawon pedjah sadaja. Sasampoenira perang,Semar kinèn priman. késah Semar lan kiloerah Kantongbolong, Nalagarèng kantoen;késahé Semar ladjeng nenawoe angsal oelam boeloes,weloet lan lintah, kinèn mbekta lan ki Pétroek,loerah Semar mbarang djantoer,Pétroek sampoen wineling:

. 2. NO

GAMBAR

GAMBAR

.NO 3.

سسسس

„Jèn akoe ndjaloek djanoer, weloet tjepakna, jèn godong waroe, boeloes tjepakna, jèn gedang kloetoek, lintah tjepakna." Ladjeng mangkat.

Wasi Djaladara kalih ingkang raji Dewi Endang Panalika ingkang tjinatoer wasi Djaladara, ingkang raji kinèn awèh pangan wong keloewèn 183 wong kasatan jèn wong mampir jèn wong kobawoni sakelaré Djaladara mring antara ki loerah Semar djantoer mring Éndang Panalika ditakèni opahé Atoering Semar kang peparing kinèn lekas ndjantoer Semar neda djanoer koening toer Pétroek „ Weloeté pinangan (Gambar Semar neda godong noelja wiwit ndjantoer waroe Pétroek takgetjek getjek " Semar kloetoek mring para njai sarta ladjeng wiwit ndjantoer kloeţoek lintah, ingoentjalaken Endang Panalika lintah Endang Panalika kamigilan njainé Semar toe moet sarta ki Pétroek Panalika loerah Semar tinimbalan lan ki

, adjeng Endang Panalika peparing jatra kalih semat Kantongbolong Semar jatra kémawon ing soemboel Semar mbekta, Semar njai kadamel tékor țékor sinoekakaken kinèn noemplaki ing țékor, para njai kémawon satja-Semar, 34 lalaban gambir winor Semar pamit țékor ladjeng binekta Kotjapa Radèn Djanaka lan ki ki Semar djedjantoer țékor Ardjoena tetanja mring Semar Ikising iwak iki dimor sidji kijé ?" Loerah Semar matoer Inggih ingkang njoekani ngrika, ellaston

wadah djangan toewoeng sarengred bekta boten ing țékor "

giveien kakang koewé, kaja we verte ed wèwèh lila tan lila

Ardjoena narik mring Kotjapa Éndang Panalika lan njai ingkang ginoegoe kang mbarang djantoer : kloețoek teka bisa dadi lintah balia Tan ningali wonten tijang ngagar-Panalika adjrih mladjeng grija yawingking, Wasi Djaladara sampoen pinanggih wonten grija; Endang Panalika jèn ana wong ngamoek Wasi Djaladara modjarJa wis wis wiwitané teka djantoer wiwitané koewé " Wasi Djaladara pinara tiga sarta wedak Radèn Djanaka wasi malangkadak sarta mring Djanaka 125 lijané kéné kéné kijé dasar jèn ana wong dakwales anjar lajaké si koewé ndjeliraken ing kadikdajané, anjatakaké

Djanaka jèn katjiwa siti Djanaka mring Wasi Djaladara Wasi Djaladara ladjeng latah Wasi modjar Lah ija, wong betjik betjik wong ala si adi wewanginé Ardjoena modjar Koela tijang saking Mandaraka Djanaka tanja malih prijaji Ardjoena: „Koela dèrèng prijaji taksih panakawan ,,Arep Ardjoena malih „Koela Kangdjeng ing Mandaraka dikakaken ngoepadosi itjal koela ingkang dikakaken " Djaladara modjar malih Si koewé ?" Atoeré Djanaka: Boten " modjar malih Si adi jèn karo kaja kaja bisa maling kang nggawa poetri koewé kang nggawa koewé Ratoe Ratoening balané leksan joetan "

,

رظن= hesencremen wasla

Consirlera 5

} Ardjoena ladjeng modjar dateng wasi Djaladara: „ Jèn kados kénginga koelaatoeraken dateng Sinoehoen / makaten, sampéjan ing Mandaraka." Wasi Djaladara kagèt: „Ikoe diatoeraké keprijé,adi ? ” ,,Mila sampéjan koela saosaken, makaten nalaripoen: jèn poetri 196 poenika kadamel sajembara,sinten-sinten ingkang saged manggihaken poetri poenika, dados djatoekramanipoen. ” Wasi jaladara modjar: „Si adi apa temen;menèkné angloropaké?” Modjar Radèn Djanaka: „ Ila-ila poenapa ingkang koelapanggih, jèn koela angloropena ing sampéjan." Wasi Djaladara lega galihé, ladjeng loemebet ing dalem,teta- rosan ingkang raji.Endang Panalika anggèndoli ingkang raka. Wasi Djaladara tan kénging, ladjeng medal panggih lan Djanaka, ladjeng mangkat.

Sinigeg genti kotjapa kadaton Tirtakandasan,Dewi Érawati ingkang pinanggihaken soetaning danawa Praboe, dèrèng saged tjarem, tansah dèn arih-arih;Dewi Érawati kakoe galihé, kang raka ladjeng diloropaké, oedjaré Érawati : „Gelem akoe mawongan, nanging akoe ndjaloek sanakkoe tekakna kéné, loepoeté si Soertikanți,si Banowati, soekoer teka karo pisan,akoe iki ölèhkoe ana kéné wong lola, jèn soeker sakit anaa sing takdeleng- deleng." Radèn Mandradjid ladjeng sagah : „Bijèn-bijèn ndjaloeka kaja mangkono, mangsaha ngangsi banjoe sinaring." Radèn Mandradjid ladjeng moemboel ingawijat, ladjeng ndoesța mring nagari ing Mandaraka.

Noenten ngadeg Ratoe ing Mandaraka, datengéWasi Djaladara lan Radèn Djanaka;Praboe Salja angandika, ndangoe mring Djanaka. Djanaka moendjoek jèn boten angsal damel: „Nanging koela njaosaken sadèrèkankoela, poenika sagah. " Praboe Salja ngandika: „ Wong teka ngendi? " Djanaka matoer : „Aloehoeng sampéjan dangoe pijambak." Noelja dinangoeWasi Djaladara. ,,Tijang saking Nogasonja,namakoela Wasi Djaladara."18: Praboe Salja ngandika malih : „ Kowé kang bisa nemokaké menjang anakkoe, ja mara golèkana, jèn kowé ingkang nemokaké, takgandjar sarta taktrimani. " Wasi Djaladara ladjeng sagah: „Nanging koela semados, béndjing-éndjing kémawon koela mangkat; pramila koela njoewoen semados, mangké daloe badé wonten tjobaning Djawata,salebe-

ting kadaton mangké daloe badé wonten pandoeng awon ingkang

koelaoepados déné badé dipoenwangsoeli." Praboe Mandaraka kagjat ladjeng ngandika „ Wis jèn kaja sadjroning kadaton taksrahaké menjang kowé, sawengi Wasi Djaladara matoer sandika nanging wonten ingkang ingkang kemit koela tijang anjaran mirsa ing berwarn tjatjahipoen manawi gil kémawon ” Djaladara kalihan Djanaka ladjeng Djanaka pinernak wonten ing régol mring Djaladara „ Mengko jèn ana swara pating meulendikebat olèhmoe " Lädjeng tinilar Djanaka kantoen wonten ing Wedalé Banowati medal ing anda ladjeng nggoegah mring Djanaka Djanaka tjampoeh

matak noenten Wasi Djaladara wingkinging wasi mring pan-. Kikang pandoeng anarik Djaladara mring datan pasah, tinoebroek taksih swara pating Kotjapa Radèn Djanaka swara ting mring kang raka mring Banowati 120 wati ladjeng, katampèn ing Djanaka mring kang raka kepetoek ing Djanaka ing kontal datan pasah Djanaka kagjat ladjeng,"mring Djaladara kasompok ladjeng miber ontjat mantoek Djanaka tinoebroek mring Djaladara mirsa kang raji ladjeng jèn katoera mring Praboe Mandaraka itjaling jèn lelintoe Djanaka kinèn kantoen mring Wasi Djaladara Wasi mring wismaning Djanaka ladjeng katilar lebeting kapoetrèn Djanaka osik wardaja jèn ingkang raka

sabadé kontit Djanaka ladjeng mring kang raka Wasi

Djaladara katjandak wonten Djanaka tinanja mring DjaladaraJa teka Djanaka matoer : Mila koela koela boten kapijambaken koela kalih sampéjan ."

GAMBAR

.NO 4.

Djanaka ladjeng rinangkoel mring Wasi Djaladara, Djaladara angling mring Djanaka : „Satemené taktjoba baé si adi,olèhkoe ninggal koewé;wis ta, jèn kaja mengkono, ajo pada boeboeh-

boeboehan moea poen, si kakangaditakboeboehi. " lelemboetané
, jèn ana agalé kate .q....

Sigra ladjeng.

Sinigeg genti kotjapa Ratoe boeta,ingkang angadeg sadasaring

sagara, kagjat sadatengé poetra; ingkang jèn ing Mandaraka Dewi Soertikanți lan Banowati boten kénging koela koela ontjat bilai kénging koela " 189 Kang rama angandika Ikoe ingkang akon sapa kowé " Matoer ingkang Mandradjid : „ Ingkang akèn poetra Érawati ingkang, wonten ingriki lola " Ingkang rama mirsa ingkang poetra jèn ingkang ingkang poetra ryu Dewi Érawati dikakaken sima Gelem ja ja mati jawis poetri Ladjeng Radèn Mandradjid ladjeng loemebet

ingkang wonten Dèwi Érawati rinten

ingkang raji Radèn Boerisrawa lan Radèn Roekmarata Radèn Djanaka lan Djaladara ningali Djaladara larang poetri kijé pati Djanaka kantoen pijambak rinangkoel mring kang raka tinangisan sireping tangis ingkang raka dinèkèk ing Djanaka Gambar 4 ) Kotjap wasi Djaladara ingkang malangkadak pintoe Radèn Mandradjid kagjat aningali wonten tijang malangkadak tinakonan mring Mandradjid Djaladara blakaJèn akoe kongkonan saka ing Mandaraka njekel menjang kowé ana ing dèk kowé " Mandradjid narik tjoeriga Djaladara tan Mandradjid tinampiling sirah binalangaken mring djawi,tiba ingkang rama mirsa ingkang poetra njana jèn kalebetan

den.

djala, ingkang rama gadgotèng anggro tan ngantos amepak bala, sigra loemebet panggihlan Djaladara, ladjeng dènemplok ing 190 sirahé.Djaladara étja anggènira malangkadak, noelja kaétang nenggalanira, pinoesti anggènira mangsah, Praboe jeksa ka- tjoendoek ing nenggala pedjah.Ladjeng mantoek kalih ingkang raji,Dèwi Érawati kinèn ngiringaken mring kang raji. Radèn M tereo Djanaka botentipis poeroen: almi „ Jènkoela ingkang ndèrèkna, kakang mas lampahé ". Djaladara ngétjani prajané ingkang raji, Érawati dèn iring mring Djaladara,let saroeboehing landèjan, Djanaka wonten wingkingé kapara tebih.

Sinigeg genti kotjapa Praboe Djajapitana, ingkang wonten ing marga sa Koerawanira sadaja,mirsa jèn wonten tijang loemampah

sarimbit kinepang Djajapitana kang nakèni Djaladara jèn saking Mandaraka wwacht ti japitana adamel_gelar ngaken panekar ing Mandaraka Koela mirsa ing nama mirsa ing warni bus, vie Ladjeng poetri roemijin mring Djajapitana modjar malih Koeladèrèkné pijambak si adi sami djaler lan Érawati Djaladara tinoebroek meenivid mring Koerawa katah tan nganti binanda mring Koeroepati narik keris Djaladara tinilar Koerawa Radèn Djanaka nangisi ingkang raka Djaladara ragi Ardjoena matoer atakèn poerwa Djaladara Jèn dipréwang Mandaraka, bandjoer takandel bandjoer poetri didisikaké, noeli ing boeri akoe nive datte menjang kantjané nglarihi" Djanaka kagjat mijarsa, adjeng mring annel Radèn Djanaka Djaladara „Adja, wis pinėsți kéné kang djalaran njang wis pinesți lelakonkoe, kowé mlajoea njang Nogasonja; sarta djaken mréné warahen jèn akoe kaja mangkéné karo wekas " Djanaka sigra méntar Djaladara ladjeng Kotjap kang wonten Nogasonja wasi Djaladara Dèwi Érawati Djaladara siram pantjoeran kinèn ngonjohi mring Éndang Panalika kaseratan Éndang Panalika tinoetoeran mring kang raka poetri ing Mandaraka, iki. " Endang Panalika Dewi Erawati ladjeng sinanding sarta tanja mring kang raka sing bijèn "

Djaladara modjar: „ Taktinggal ana ing boeri,mèh teka kéné kaé, moelané akoe dingin, akoe selak kangen menjang kowé,bari awakkoe selak oejang temen, moelané akoe teka bandjoer adoes.” hanar Dèrèng dangoe sadatengé ingkang raji Radèn Djanaka, nanging kèndel wonten ing latar kémawon,mila boten loemebet grija, jèn dipoenpaiben;wonten kalih pamoetjang anggènipoen ngadeg wonten ing latar, djinorog-djorogaken mring ki loerah Semar, sarta kațah-kațah atoeré. Modjar Radèn Djanaka: „Ijaakoe menèk digoegoe,menèk akoe dipaido,olèhkoe ndokok raikoe ngendi. " Kakrasana mirsa wewadiné ingkang raji,Radèn Djanaka katjeța jèn soemelang, Djaladara watoek-watoek, kapriksa mring Radèn Djanaka,boten samar jèn soewarané ingkang raka, ladjeng dèn- intip mring Djanaka, sareng pratéla jèn ingkang raka, noelja

loemebet padané ingkang raka, sarta anangis 192 lirpéndah goepoeh pawèstrianoengkemi. Djaladara sigra angandika: „Wismenenga adi, sing ora-ora,kon prant wong ora ana apa-apa, sing mati kana maoe doedoe akoe,soem- pingkoe ika maoe, takboewang karo pisan, sing tengen dadi akoe, sing kiwa dadi poetri Mandaraka,wis soewé olèhkoe teka kéné, ngangsi adoes, ngangsi beborèh,toeroea wis olèh saimpèn. " Djanaka ladjeng kemboel dahar,Dewi Érawati sinaosan dahar mring Endang Panalika; sasampoenira dahar,Radèn Djanaka ladjeng kaoetoes mring Wasi Djaladara, angatoeraken Dèwi Érawati : „Si adi takgawé awakkoe, jènana pandangoené, ja moendjoeka blaka, jèn akoe kang nemokaké, déné mengko jèn wis katoer, apa pangandikané jatadahana, toetoera menjang akoe, nanging adja ndjoedjoeg kéné,kéné soewoeng,akoe moelih menjang nagarakoe Mandoera, jaakoe poetra Mandoera ingkang djeneng Kakrasana." Djanaka sigra anggènira njoengkemi,kalih mirsa jèn poetrané ingkang oewa Praboe Basoedéwa, Djanaka nembah méntar, angi- ringaken ingkang raka Dewi Érawati mantoek mring Mandaraka. Kakrasana mantoek mring pradja Mandoera sarta ingkang raji Dèwi Bratadjaja. Ladjeng atantjep kajon.

2. Poenika lampahan Djaladara rabi.
   Adegipoen Ratoe Mandaraka kalihan Roekmarata,Patih Toewajata. Praboe Salja ndangoe mring kang poetra lampahé dipoenoetoes angoelem-oelemi mring Ngastina. Roekmarata matoer mring kang rama, jèn Praboe Ngastina badé dateng, béndjing raméning damel datengipoen.Sadangoening potjapan kesaroe gègèring djawi rawoehé Praboe Ngastina,Roekmarata kinèn ngatoeri loemebet noenten moenja gending ladrang,salebetira : mbekta Radèn Sengkoeni.Sasampoenira binagèkaken,Praboe ing Ngastina ladjeng pinasrahan damel mring kang rama Praboe Mandaraka. Koeroepati modjar matoer mring kang rama Praboe Mandaraka : „Sinten ingkang sampéjanoelemi sadaja? " Praboe Mandaraka ngandika: „ Moeng kang raji Ngamarta, ingkang koelaoelemi, nanging sampoen wonten pasanggrahan, kala wingènipoen anggènipoen dateng. " Praboe Ngastina matoer mring kang rama : „Jèn damel kapasrahaken dateng koela, koelapoendoetiPraboe anom ing Mandoera, béndjing jèn ngarak nganggéa patah wanodya kang saé-saé, goenggoengipoen satoes kawan dasa, béndjing jèn ngarak sadja-

, kolalilani dipoeniring tijararak doemoegiagara doemoegi salebeting kemawonrangkah, tijang èstri kémawon ingkang ngiring, jèn mawi tijang djaler, koelawangsoelaken pangantèné. " Roekmarata kang tinoedoeh mring Mandoera, ndawahaken pepoendoetan; ladjeng boedal; Djajapitana masanggrahan. Kotjap kadatonan Dewi Setjawati,Erawati,Soertikanți lan Banowati;saoendoeré Praboe Salija ngandika mring kang garwa, kinèn sesaos dedaharan, kang poetra Praboe ing Ngastina ingatoeran kemboel dahar sarta ingkang poetra ing Ngamarta,Radèn Brataséna,Pintèn, Tangsèn.

Sinigeg paséban djawi Radèn Roekmarata lan Boerisrawa, 1 Boerisrawa winartanan mring kang raji: „Jèn damel poenika 15

dateng Praboe, kangdjeng koela ladjeng ing Mandoera kakang Praboe kawan tijang èstri " Roekmarata ladjeng, Patih Toewajata oemiring.

GAMBAR

.NO 5.

Cocina

:

:

GAMBAR

.NO 6.

Sinigeg genti kotjapa, angadeg ing Tirtakandasan. Jaksèndra Koeranda-Geni, gadah poetra satoenggil djaler,Radèn Prakangsa, moendjoek mring kang rama ngatoeraken soepenané, kepanggih

poetri ing Mandaraka Dewi Érawati mring kang rama jèn boten kapanggiha lan Dèwi Érawati kaki kaki Ingkang rama ladjeng danawa repatan, sarta pinaringan... iber iber kinèn mring Ratõe Mandaraka kang kinon samantrinira

Sinigeg genti kotjapa adegipoen Praboe Kakrasana, patih Praba-

wa,;Kakrasana nèng pandapa, manggihi Radèn Roekmarata binagèkaken ing lampahira Roekmaratá timbalané rama amawia kawan mawi kirang " Kakrasana sandika,Roekmarata pamit Kakrasana nimbali ingkang raji Radèn Narajana lan Pragota Prabawa Narajana dinawoehan kinèn sidji tetindih, Pragota Prabawa pinoendoetan njatoenggil tetindih palara lara Narajana ladjeng méntar mbekta Radèn Pragota Prabawa lan Prabawa Narajana ladjeng minggah mring woekir, panggih lan Kapi Djembawan.

Gambar No. 5) genti kotjapa gara -gara

Pétroek ngiring Radèn Djanaka wonten ing wana sowan Sétragandamaji wonten margi danawa tjaraka saking Tirtakandasan sekar danawa kawon Ladjeng Bațari Djanaka lepat ing kawong Sétragandamaji Djanakatowor katingal tinimbalan Djanaka Djanaka matoer Bațari

Bațari modjar: „ Ja wis " Gambar ( No. Djanaka kadamel èstri Rantansari Semar Pétroek Semar ngalih njai Melik njai Péto Pétroek njai Premoni modjar mring Djanaka „Jèn kakanganmoeekend. Kakrasana rabi didjaloeki jèn rabi "

Djanaka ladjeng pamit sapanakawanira,wonten margi kepetoek Pragota,bok Rantansari tinaros dados patah poeroen, ladjeng binekta.

(Gambar No. 7).Sinigeg genti kotjapa ngadeg ardi Gandamadana Bagawan Kapi Djembawan,kalih Radèn Narajana, sareng sampoen binagèkaken, Narajana nemboeng anjamboet poetrané poen Djembawati,kadamel lebetan patah: „ Béndjing jèn kakang Praboe sampoen kepanggih, koelaantoekaken poen Djembawati. " اوBagawan Kapi Djembawan lega, kang poetra ladjeng binek- takaken; Narajana pamit mring Kapi Djembawan.

ngadeg radja, Togog sampoen dateng ngoendjoeki oeninga,danawa pedjah wonten margi kalih Radèn Djanaka seratnja kondjoek malih Danawa radja pijambak ing

Ratoe Mandaraka Ratoe ing Ngastina Ratoe Ngamarta Brataséna Pintèn Roekmarata mring kang kawan

Praboe Salija ngandika mring kang Radèn Roekmarata kang kinèn kapoetrèn : „Adja jèn taktimbali " Roekmarata méntar ing kapoetrèn Salja taksih pinarak lan Praboe kekalih

Sinigeg kang wonten salebeting kadaton Dewi Setyawati,Érawati, Soertikanţi,Banowati,sakondoeré ingkang rama,Praboe Salja, ndangoe mring kang poetra Dewi Érawati; kang poetra madjeng ladjeng dinèkèkaké ing sesoepé; sadatengé Radèn Roekmarata, dinangoe mring kang rama: „ Kowé apa ana gawémoe? ” Kang poetra matoer : „Anggènkoela loemebet ingriki, inggih anglampahi pangandikasampéjan. " Salija ngandika: „ Kowé takkon apa ?" Roekmarata matoer: „ Koela sampéjan dikakaken tengga kapoetrèn:adja metoe-metoe jèn ora taktimbali;makaten pangandikasampéjan. " Praboe Salija ngèstoeti: „Ja akoe kang lali, wong toewa mono anané lalèn,bari kakéhan olèhkoe ngombé anggoer,awakkoe

. 7. NO

GAMBAR

taktoerokné kowé metoea Ngastina, Ngamarta jèn kowé dadi wakilkoe "

Roekmarata ladjeng kotjapa ing Praboe Ngastina Ngamarta Pintèn étja Radèn mring kang Roekmarata dangoe boten

Salja ngandikaJa kowé teka Roekmarata matoer kliwenging manah-; koela dikakaken koela kapoetrèn koela dikakaken kadamel wakil " Kagèt rama Akoe teka soewawi anak Praboe ing Ngastina koela késah saking ngriki ?" Ngastina Satingalkoela " Mandaraka mring kang Praboe Koe-Kalebetan batjinipoen kadaton mariksani "

Praboe Koeroepati mring kang Praboe ing Mandaraka Inggih jèn taksih Koeroepati " Koeroepati mring kang raji Praboe Joedisțira „Si adi mara kang kidoel kakang kang elor tjapoeri saparo ingkangzhe case elor balané poen kakang karo siadi jèn mlajoe si wisa kakang jèn ja wis " Ladjeng Sengkoeni kinèn ngerig Koerawa kang elor bala kinèn sigra Praboe Ngamarta ingkang baris wonten kidoel Brataséna pinernah kidoel Praboe Joedistira baris kidoel Kotjapa Koeroepati ingkang djaga wonten ing régol kang lèr ngirid Koerawa Koeroepati peparéntah Koerawa kinèn ing Koerawa kinèn kang minda Praboe Mandaraka Koerawa sigra

Kotjapa kang minda Praboe Salja taksih Koerawa gangsal wigih; kang aminda Praboe Salja tinoebroek Koerawa

kalenger sadaja Koerawa sigra anggènira

:mring Prabõe Koeroepati jèn

boten Praboe Koeroepati kang raji Radèn Djanaka ladjeng hoetoesan mring kidoel kinèn nimbali ingkang raji Praboe Ngamarta Joedistira ing plataran ingkang ngiring kinèn me- sadjawining tjapoeri Ngamarta lan ingkang raka Koeroepati Joedistira mring kang raka Koeroepati jèn mari takgentèni Joedistira prijangga sarta djemparing tan wigih mring kang minda Praboe Mandaraka tan wawang djinemparing djadjanira sigraJa Ratoe Ngamarta kèri kélangan, bakal takgawa " Danawa

Kotjapa kadaton saitjaling poetri

Sinigeg ingkang anangis, kotjap Praboe Mandaraka pepakan

sadaja,Praboe,,Brataséna, samja pirembagan itjalé Erawati Koeroepati: oetoesan mring saitjaling poetri kang binekta pandoeng jèn sagah manggihaken Radèn Roekmarata ingkang kinon sigra mangkat.

Sinigeg genti kotjapa Praboe anom Mandoera, ingkang pinarak .) manggihi patih Pragota, angatoeraken angsal-angsal, sigra kinèn madjeng, sareng tiningalan kapratjaja angsal-angsalé Patih Pragota. Sembadra tinimbalan, wedalé Dewi Sembadra ladjeng ginadoehan palara-lara, angsal-angsalé Pragota ladjeng binekta loemebet dateng kapoetrèn saréntjangé sadaja, sadatengira kapoetrèn ladjeng tinoenggil saré, réntjangnja ginadoehaken mring para njai njatoenggil. Sembadra sampoenira saré manahé boten sakétja,bok palara-lara étja anggènira tilem, nanging ladjeng babar malih djaler; Sembadra kagèt, sareng tiningalan tijang djaler:loemadjeng medal. Ngadeg Praboe Kakrasana ing djawi, sadatangé Radèn Roekmarata,toer oeninga jèn ingkang raka binekta pandoeng, palara-lara sampoen boten kanggé, jèn sagah manggihaken tamtoe damelipoen. Kakrasana sagah. Roekmarata pamit kalilan;sawedalé Déwi Sembadra wroeh jèn palara-lara malih lanang,Praboe Kakrasana sigra loemebet, mirsa ponang palara-lara, sareng doemoegi kapoetrèn sigra anggènira ngintip, doepi tiningalan ingkang

raji ing Madoekara,Praboe Kakrasana ladjeng ngendelong doeka-

nja;sinoewaran :;;„ Wis kowé loenga-loenga teka takarani kowé " Kakrasana sigra animbali patih Pragota 201

kinèn madjeng ladjeng gandjar salirang Pragota kagèt ingkang " Kakrasana ngandika „ Emboch iga- jèn " Pragota matoer Boten wonten ingkang keraos, iga toewin sadjawining iga boten wonten, resik " Kakrasana olèh kaé wadon wong Pragota „ Poenapa jektos ." Kakrasana „ Wis si Djanaka Pragota matoer : teka, koela tijang boten sajektosipoen, kalihan koela! -- tijang alit kénginga kilap tingal 4 ? kilap koela malih jèn noendjak- a noendjak " Kakrasana malih Wis Pragota tjetjatoeran teka kowé tjetjatoeran ing taktjatoer si Narajana wis teka ?" Pragota rajisampéjan wonten inggih " Kakrasana ngandika Wis Pragota karia kéné loenga, menèk kowé akoe takniliki si Narajana " Ladjeng Adegé. Radèn Narajana kalih Dewi Djembawati Kakrasana dateng wingkingé Narajana kèndel mawon Kakrasana Djembawati matoer mring Narajana Koela poenika béndjing kalih ingkang raka djengandika ?" Narajana modjar ora takatoeraké taklironi takgolèkkaké ing kono jèn ” Kakrasana tangan ingkang raji dipoenagagi biți Djembawati malih : „ Sadèrèk dika Praboe Kakrasana " Narajana modjar malih toenggal pati apik isih apik sok wonga baé arep, wadon " Djembawati malih kalih? Narajana : karo langit

"

Kakrasana lați sarta Narajana modjar malih tjatjadé kakang koewé astané karo lakoené rada bèkèl lan jèn ngandika tjedal ilaté tjoepet jèn ngandika grojok wong ditjlatoni " Kakrasana mijarsa raji ginetak saking wingking iki bok oewis " Do Djembawati kagèt Narajana sarta njentak 1,,Dah kang nikoe ndjedjaroehi botjah girasé boten djamak lagèk koela arih arih teka la kados poendi ta poenika Kakrasana modjar„Kowé petjétja petjétjé kowé 203kowé wong dikongkon wong kinongkon jèn wis olèh diwènèhaké kowé ikoe ta ora wong dikongkon teka " vor. Narajana modjar „Kakang

Kakrasana modjar teka ja généa ta ?" Narajana matoer manawi dèrèng dèk paimpoer karo tangan teka " Narajana apoenten Meningi wi- witanipoen koela kémawon boten malih ngaringi laré

2Kakrasana modjar aring aring, wong kogawé xmy kaé botjah Narajana matoer Laré ngerdi pandita warniné mila " Kakrasana modjar „Ja wis Poetri Mandaraka ilang dipèk ing maling karo akoe dimedjanani déwé si ditjekel " Narajana modjar „ Poenikoe jektos kakang Kakrasana „ Ora mloto kaja kowé Narajana soemaoer kémawon

Kakrasana modjar „ Akoe iki kalah dibanting nganti rengkeng kijé ndjaloek menjang kowé." Narajana taksih ? Kakrasana Isih Kakrasana Narajana adjokna" Narajana malih „ Tijangé

204-

kalih

„Gedé akoe, pada kara kowé." Narajana soemaoer : „ Poenapaa sampéjan kawon? "

Kakrasana Kalah pisan wong kari " Narajana modjar „ Mangké, koelagadoné atiné " Narajana sarta Kakrasana njegati Kakrasana disik takon kowé kowé wani wani temen karo medjanani" NarajanaI koela Kakrasana Ngangsi njoengir mara kowé wani wani djadjal djadjal kowé bisa mbanting bisa ngalahaké kalahna disik " Narajana mlèrok kalih modjar Naraε τον „Poenikoe nglakoni ja gawé odjat amrih " Kakrasana modjar„ Moelané kowé takadangi si Djanaka " nu Djanaka makaten boten betjiké Kakrasana modjarJa wis bener kowé wis patjangané2 koewé karo si Djanaka karoakoe bari 3 prakarané lara dek Nogasonja dèk djantoer lara kowé vemenangi éling dek pakangsa kaka- ! takgawé "205

|Narajana sampéjan pangandikakaken

tijang sami ?

wong " Kakrasana modjarJa wis, linggiha kowé " Kakrasana beloek „ Parta Parta " Alon Radèn Djanaka sarta ngabekti Kakrasana modjar kowé takkon prakara takomah wong wis disik " Ardjoena Jèn wonten karsa lah Mandaraka " Kakrasana modjar ilang digawa maling " Djanaka matoer Kakrasana mring Narajana V-VI

„Keprijé ta,olèhmoe ngalakaké, jèn didjaloek gawéning sanak, olèhé nglegakaké ati ora djamak, mak leng ora ana banèné,ora kaja kowé, padoemoe kemroesoek ora djeboel. " Narajana modjar : „ Sanadyan koela katjèk poenapa, jèn wonten pangandika sampéjan, dèrèng kantenan jèn koelaboten poeroen, saniki napa? ” Kakrasana modjar: „Ja mara golèkana. ” Narajana késah. Kakrasana takon : „ Lah,kowé menjang endi, teka menjang kebon koewé?" Narajana soemaoer : „ Mangké ta, roemijin, koela golèkané botjah wadon waoe roemijin,menèkné késah." Kakrasana misoeh mring kang raji: „ O, digegodjog! " Ladjeng boebar. Kakrasana noesoel mring Djanaka ketjandak wonten mergi. Oedjaré Kakrasana : „Akoe ora téga, dadia mati, oerip, ajo taktoet boeri." Ladjeng mangkat tijang kekalih.

Sinigeg kotjapa Ratoe kalihan poetrané

Ngandika Radja danawa „ Wis kena si Érawati takgawa wis bandjoer " Kasaroe lebeté Radèn Djanaka lan Kakrasana,sami katingal kalih ladjeng ing kadaton Semar Nalagarèng Pétroek Poetra.

Sinigeg adegé kapoetrèn,Dewi Érawati ingkang nangis, satibaning gamelan: datengé ingkang raji Radèn Djanaka, ingkang raji rinangkoel sarta tinangisan; sasireping tangis,Dèwi Érawati ladjeng dinèkèk ing sesoepé, Djanaka ladjeng medal ngoepados ingkang raka Radèn Kakrasana. Kotjapa Radèn Kakrasana, ingkang ngadeg wonten satengahing kori sarta amalang kadak kiwa tengen.Sadatengé poetra danawa aningali tijang malang kadak wonten ing pintoe,tinakènan mring poetra danawa. Kakrasana dadag saoernja: „ Akoe kongkonan saka Mandaraka anggolèki poetri." Poetra danawa kagjat,Kakrasana ladjeng tinoebroek,Kakrasana ladjeng maloempat ladjeng aprang; poetra danawa narik tjoeriga, Kakrasana sinoedoek datan pasah, poetra danawa tinampiling remoek ponang sirah, ladjeng pedjah,noenten ingoentjalaken medal dawah ngadjengané kang rama.

rama aningali animbali bala lan Kakrasana Kakrasana kang sirah Kakrasana
Radja Kakrasana neng-......ε ντου
Radja: tinilar Tan kotjapa ing wingking Kakrasana kalih raji Dewi Érawati kinèn ngatoeraken mring kang raji Radèn mantoek mring nagri Mandaraka Kakrasana mring raji winekas Bokmanawa

wis pratjaja kowé Ladjeng

kotjapa Bațara lan Narada Bațara

. Narada matoer Jèn Praboe ing lan poetri Mandaraka, poen Salja Érawati jèn kadjeng panakawan widadari " Bațara djoemoeroeng Batara Narada kinèn medoen,Widadari : mring si Kakrasana pakenira dadia pasoembang manira nganti pangawak bradja, sarta manira gandjar Praboe Baladéwa " pamit

Sinigeg genti kotjapa Praboe ing Mandaraka, pinarak pepakan sadaja, kang poetra Ngastina:kang poetra Ngamarta,Brataséna. Sadatengé Radèn Djanaka, dinangoe Djanaka matoer poerwa tekèng

doeksina Praboe Salja Anak jèn ngarak panakawan Déwa parekan Widadari, kembar200 anak ing kana " Djanaka pamit

Praboe Bațara amaringaken Déwa Widadari woloe lan kembang kajoe sarta nama Kakrasana Narada mesat Radèn Djanaka ngatoeraken kang oewa Kakrasana ladjeng sarwa wonten, ladjeng

Gambar No. Praboe Mandaraka,

kang pinarak lan sakalihan pangantèn pinirsa kekoedangan wonten kang géțang kang éndjing atantjep kajon

. 8. NO

GAMBAR

3 Poenika lampahan Alap-alapan

Soertikanti.

Angadeg nagari Mandaraka, maharadja Salja pinarak anèng pandapa,kalihan ingkang poetra Radèn Roekmarata lan Patih Toewajata, ingkang ginoenem damelé ingkang poetra Dewi Soertikanți, patjanganira Praboe Koeroepati. Sesoeroean Ratoe ing Ngamarta ingkang sampoen dateng. Dewi Soertikanți mbebana, loemampah dipoenpaèsi ingkang raji ing Madoekara. Radèn Ardjoena kantoen nengga nagari ing Ngamarta,Roekmarata ingoetoes mring Ngamarta animbali Ardjoena.Toewajata ingoetoes mring nagri Ngastina matedani oeninga, jèn daweg animbali ingkang raji ing Madoekara, sampoen agé angarak toemoenten, jènboten dateng ingkang raji. Roekmarata lan Toewajata ladjeng mangkat. Noenten kadatonan,Dewi Setjawati,Soertikanţi Banowati. Oendoeripoen Praboe Salja sarta ngandika mring kang raji Dèwi Setjawati, jèn saweg animbali ingkang poetra Radèn Djanaka, Radèn Roekmarata kang kinèngkèn.Boebaring daleman; paseban djawi Radèn Roekmarata, panggihlan kang raka Radèn Arja Boerisrawa, sampoen ingatoeran warti ingkang raka, jèn kinèn animbali ingkang raji ingMadoekara. Roekmarata sigra boedal.

Sinigeg genti kotjapa ing nagari Ngawangga, mahardja Koen djaja Karna,animbali danawa emban,awasta emban Ranihasa; Koendjaja Karna ngandika jèn ngimpi pinanggih lan poetri ing Mandaraka Dewi Soertikanți,anoedoeh danawa poenggawa awasta kjai Bragalba, ingoetoes mring nagri Mandaraka,sarta pinaringan soerat, ladjeng kinèn mangkat, Bragalba samantriné bodol sadaja.

Sinigeg kotjapa Semar Radèn

Djanaka Radèn Roekmarata Roekmarata modjar, jèn ingkang raji ngandikan mring kang oewa Atoeré Radèn Djanaka sandika, nanging ingkang raka kinen roemijinIanaka soemados tapak Roekmarata pamit Ardjoena ing wingking

cantan Sinigeg adegé repatan, ing marga danawa kèndel wonten, sadangoening potjapan kepetock Radèn Djanaka, ladjeng aprang, danawa kawon ladjeng pedjah, Djanaka ladjeng.

Gambar No.

laja mradja Radéja kalih ingkang poetra Radèn, kalih Radèn Soerjanirada.Mahradja Radéja ndangoe Radèn kekésahan Ingkang mring kang jèn kalih poetri Mandaraka poen Dewi Soertikanți Ingkang mijarsa jèn Ratoe Ngastina ingkang poetra pinenggak Radèn tan kénging, ladjeng pamit méntar Radèn Soerjani- mring kang rama kinèn memanoeki mring kang jèn tjelak kinèn nebihi Sigra ladjeng.

Sinigeg adegipoen Ratoe ing Mandaraka, kang poetra Ngamarta, Brataséna.Salja ngandika mring kang poetra, jèn ingkang raji tinimbalan, sinoeprih amaèsi mring kang raka Dewi Soertikanţi. Praboe Ngamarta djoemoeroeng miwah Brataséna. Tan adangoe datengé Radèn Roekmarata, ngoendjoeki oeninga jèn ingkang raji wonten ing wingking. Boten dangoe sadatengé Radèn Djanaka ladjeng tinimbalan. Sadatengé wonten ingarsa Praboe Salja ngandika, jèn kinèn maèsi kang raka Dewi Soertikanți béndjang jèn kepanggoeh. Praboe Salja oetoesan anımbali mring Banowati, sigra dateng Banowati. Praboe Salja ngandika mring Dewi Banowati pinaringan ga- doehan ingkang raji ing Madoekara kinèn gegadoeh. Sandika atoering Banowati, ladjeng binekta mring kapoetrèn, sadatengira kepoetrèn, Djanaka pamit mring Banowati,arsa toewi mring kang raka Dewi Soertikanți. Banowati modjar, Djanaka tinoętoeran : „ Kowé tilik ja tilika, nanging adja kowé soewé-soewé,menèk kowé kesamaran." Djanaka takon mring Banowati. Banowati modjar malih : „ Moelané kowé takpenging soewé-soewé, bakajoe ala polahé: bandrèk, moeng kowé sing taktoetoeri, wong sakadaton doeroeng ana weroeh. " Djanaka takèn malih : „ Wong ngendi batoeré demenan? " Banowati soemaoer : „Emboeh,ora weroeh omahé, tekané tanpa sangkan, maloempat baé pager bata, roepané abagoes mèmper kowé,wis lawas olèhé demenan, wis oleh satengah sasi. " Djanaka sareng mirsa sanget sakité manahé, roemaos jèn dipoenmedjanani, Djanaka sigra ladjeng mring enggèné kang raka, Dèwi Soertikanti.

SE

S

S8

. 9. NO

GAMBAR

Noenten adegé Déwi Soertikanți kalih Radèn Soerjapoetra, kotjap mentas woengoe saré sakalihan sadangoening gegoeneman,Radèn Djanaka beloek-beloek, Soerjapoetra kagjat tanja mring Soertikanţi. Soertikanți matoer: „ Poenika rajikoela ing Madoekara,mrikiné koelaoendang. " Soerjapoetra modjar: „Ija temonana, nanging adja soewé-soewé, samoebarang sing didjaloek noeli wènèhana,karbèn noeli loenga, kowé noendoenga awada ngeloe, akoe takana ing soewengmoe kono." Sampoen loemebet ing sengkang; Djanaka ingkang dateng sesampoenira binagèkaken, Djanaka tanja mring Soertikanţi : „Koela niki dikèn mriki wonten damel poenapa? "

Soertikanți ngandika, mring adja lija kang kang raji : „Kowé kadjabané takgawé kaoel, 7 menèk bisa omah-omah maèsi kowé. " Djanaka matoer mring kang raka : „Koela niki jèn boten menjanga,dados wandé oleh dikakrama,lah,koela sampéjan-gandjar poenapa? " Soertikanți ngandika : „ Lah kowé ndjaloek apa, apa sakarep- anamoe?" Matoer Radèn Djanaka: „Jèn koela sampéjansakadjeng inggih wonten ingkang koelasoewoen, agem sampéjan sengkang poenika ingkang koelasoewoen."

Soertikanți modjar: „Wong lanang ora gegedèn soeweng saméné, takgawèkaké baé kowé :anting. " Djanaka matoer : „ Boten koelaanggé, bèndjing manawi koela rabi :koelaanggèkaken rajisampéjan. " Soerjapoetra bisik-bisik sengkang kinèn ngoewèhaké : „ Akoe ngalih nèng ali-ali. " Sengkang sigra pinoetjat sinoengaken mring kang raji Radèn Djanaka.

Atoeré Radèn Djanaka : „Inggih sanget panoewoenkoela kakangbok, sampéjanparingi sengkang, sampéjanagem malih roemijin, koela noewoen titip mawon dateng sampéjan roemijin, bèndjing jènémah-émah mawon koelasoewoen, agemsampéjan soepé poenika koela remen. " Soertikanţi modjar: „ Akoe lagi akon gawé kembarané ali-ali kijé,bésoekjèn wis dadi pèken."

Djanaka matoer: „Ingkang kantoen kémawon sampéjanagem." ** Soerjapoetra bisik-bisik : „ Bagoes roepané,teka njlakoetis, ↓

aninggal wewangoenané,wènèhna-wènèhna,karbèk noeli minggat دو, akoe ngalih patoeron, jèn wis loenga ajo noeli toeroe wong loro. " Sigra pinoetjat ponang ali-ali sinoengaken mring kang raji Soertikanți modjar: „Enja enggonen apa sedeng, kowé noeli lèrèna, menjanga panggonanmoe, tetoeron-tetoerona."

matoer; sampéjanparingi 214kakang bok malih roemijin koelatitip kalih Ingkang nata poenika sinten teka kaleresan jèn Soertikanţi ngandikaJa " Djanaka ing, dipoenkentjengi tinetepaken, sigra minger winedalan saking poengkoer. t. gènira lenggah wonten satengahing kasoer asila wentis Djanaka par bokor kantjana Koemrompjang kendi pratala kagjat noeli.Djanaka lir gènira Soertikanți jèn ingkang raji ingkang raka nanging taksih katingal ingkang raka Ijanaka kang katingal kados sinatrija salah tonen Kena jèn dora Djanaka kijé mari mari jen kena karep Ora ana sing takdjaloeki si Djanaka, kakang Praboe ing " Soertikanți mladjeng mring

Sinigeg adegé Praboe ing Mandoera moenggèng pasanggrahan, kang wonten ngarsa Patih Pragota,Prabawa.Kang dinangoe Praboe Baladéwa sesaosan soegoeh tamoe: „ Sembeléhan adja nganti ngisin-isini,di mbloedagadja nganti ngisin-isini kandjeng rama. " Pragota matoer : „Kala waoe dateng kekintoenan saking Mandoera, maésa goenggoeng kalih-belah, saoewosipoen saboem- boenipoen"

Baladéwa soeka goemoedjeng : „ Mangsa entèka, sapira gawéné si Soertikanţi ". Tan adangoe datengé ingkang raji Dewi Soertikanți,asesambat adjrih-adjrih. 215Baladéwa kagjat: „Wedi ana apa?"

Soertikanţi matoer : „ Koela tamoean rajisampéjan ing Madoekara, ingkang koelasoewoen badé amaèsi anggènkoela dados pangantèn, sareng dateng ngarsané ingkang rama, ladjeng toewi dateng koela, koela soeba-soeba,koelakoermati,koela tijang tamoean sadèrèk anèm, poen Djanaka ladjeng malebet dateng patilemankoela, sajadanipoen angleresaken kadjang sirah,koela- lilani, sareng doemoegi patileman salah ton kalih ngagar-agar doewoeng.

یلما

eS

.GAMBAR .NO

modjar "

mirsa Radèn Dja-jektos kalih Ba- djadja Éman temen tekant... " lara kaja jèn teka kang

GambarSigra Baladéwa ingkang raji sigra

saking Radèn Djanaka ing wonten Djanaka ladjeng noetoet matoer mring kang raka koela " Modjar Praboe ngagar keris koewé njekel " matoer Tijang wonten " Baladéwa Ja lah

Djanaka matoer kakang Praboe ing Baladéwa dat datan ta takgawa takatoeraké kangdjeng rama si adi Ngamarta si " Ladjeng binekta Kotjapa Praboe Mandaraka ingkang taksih dahar étja ing Ngamarta lan Brataséna samiglo ingkang Praboe ing sarta mbekta ingkang raji Radèn Djanaka binanda ngadjeng tjindé sekar kagjat tanja mring kang Praboe Baladéwa Alon matoer Praboe Mila koelatjepeng nalar saking Soertikanți jèn Ardjoena jektos kalih ladjeng Djanaka kémawon " Ardjoena mring Mandaraka Ardjoena matoer „Mila koela teka tonen makaten jèn koela wit koela saking kakangbok Dèwi Banowati ingkang tjetjrijos koela pramila koela " Mandaraka ngandika kinèn nimbali Dewi Banowati Dewi Banowati mring kang kaprijé koewé teka dadi salah ton djaréné nalar teka kowé kotoetoeri Banowati matoer koela kakang roemijin Mila raji tjepeng saking sinten ?"

Baladéwa ngandika mring kang raji Dèwi Bonawati : „ Moelané adimoe si Djanaka taktjekel, kakanganmoe si Soertikanți mlajoe

, toetoer salah, maleboe patoeron angagar-agar keris,sarta mlajoe-mlajoe, bareng taktiliki njata taktjekel nalaré Bonawati modjar Ajoe temen kakang Dewi Soertikanți plaoer karo koela poenika moendjoek blaka kémawon kalih ing koela alingana 215 kakang Soertikanți kénging kakangbok poenika ngiwa 1warniné kalih rajisampéjan ing Madoekara warnanipoen; rajisampéjan toewi raji koelatjrijosi manawi kalih manawi kasamaran raji Madoekara teka dateng koela,koelablakani mila makaten" Baladéwa angandika mring kang raji Banowati: kaja Banowati Ila ila jèn koela ing lami temen ngalingi koela 20 raji boten lila tombok reremenan Praboe Mandaraka angandika anak Praboe jèn kaja makaten dikaoetjoeli Soertikanți sing kowé wong kaja " Atoeré Banowati adjrih manawi toembak tjoetjoekan manawi " Praboe Salja mring kang poetra Praboe Jèn makaten dikarodjongi " Baladéwa Brataséna, ladjeng katiga pisan Baladéwa dipoentilar ing kori Brataséna ing Ardjoena pijambak Kotjapa Dewi Soertikanți kalihan ingkang raka Radèn angandika raji mantoek ing Petapralaja Soertikanți Poeroen koela mrika koela ngarih rajidika dikabekta mariki si Soerjawati " Ingkang raka; boten Ardjoena soembar Soerjapoetra mijarsa kagjat ladjeng pinețoekaken

Kotjapa Radèn Soerjanirada mirsa ingkang raka ladjeng tetoeloeng pinețoekaken mring Praboe Soerjanirada kawon mladjeng tjinegatan mring Brataséna mladjeng mangilèn tjinegatan Baladéwa Soerjanirada njalimpet ladjeng itjal kepanggih lan ingkang raka ingatoeran; Soerjapoetra kantoen Praboe Man- lan lan Djanaka samja

-

GAMBAR

.NO .11

Atoeré Radèn Djanaka ingkang raka tinilar : „ Sampoensampéjan moendjoek, jèn boten dateng koela, koela djoedjoelé pandoeng

grijanipoen Brataséna jèn si Djanaka." Mangkat Radèn Djanaka, ladjeng mring nagri Pețapralaja.

Sinigeg genti kotjapa adegipoen Ratoe Pețapralaja Mahradja

,,sambat-sambat Radèn Soerjapoetra. Mradja Radéja ngandika Wis teka kakangan- menjang Mandaraka teka kakanganmoe " Boten dangoe Radèn Djanaka tinangisan mring Dèwi Soerjawati dipoenwastani ingkang raka Ngandika Mradja Radéja Ana Mandaraka teka kogawa Djanaka matoer „ Mila koelabekta Soerjawati koelabekta pangarih " Mradja Radéja ingkang raji kinèn mbekta ladjeng binekta Dewi Soerjawati Radèn Djanaka lan Kang rama teka bali mbalèni

Ingkang rama : „Lah sing 219

kowé ja wis kowé " matoer Kang " matoer " ladjeng lan Soerjanirada ketjandak wonten margi Soerjawati tineda ladjeng ramé Soerjanirada tetoeloeng mring ki loerah Kantong Soerjanirada ladjeng kalenger ènget noelja tijang kekalih : Pétroek Nalagarèng Kantoen lan Djanaka idjèn wonten ingkang sami modjar Djanaka dipoendjak ingkang ketjandak dadi kalahé mawi tal saoewit Djanaka mladjeng roemijin binedag mring tal kétjandak (Gambar No.- Radèn,Radèn Djanaka sigra mbedag ing kirang kadjambak ing

kawon Adjeng pinedjahan mring Radèn Djanaka Bațara Narada mring Djanaka Adja kopatèni koewé ingkang lahir teka ing ina kowé karo si Koenți olèhé anak dèk prawan si Karna Ardjoena mijarsa Bațara Narada ladjeng sami ing kalihnja 220Narada ngandika malih mring Radèn Djanaka Wis ta Djanaka koewé si Soertikanți koewé woes pestiné dadi si si Koeroepati si Banowati Ladjeng kalihnja Narada moemboel Karna Ardjoena mring Mandaraka

kotjapa Koendjaja Karna ingkang jèn tiwas selak wonten margi kalih Radèn Djanaka kantjakoela Koendjaja Karna angandika Wis ora tak patiné kantjamoe wong ora takkon kekerengan lan kowé balia takgawani poma " ?.Emban sigra

kapoetrèn Dewi Soertikanți lan para emban èstri sarta boten katingal wingkingé Dèwi Soertikanți nitik anggènira tjap kalih ingkang tetéla jèn Dèwi Soertikanți ladjeng binekta andjrit

Praboe Salja Baladéwa Ardjoena Brataséna Ardjoena matoer, jèn panggihipoen kalihan kakangbok Soertikanți " Praboe Baladéwa Banowati kinarja lelintoe sami katigané Kasaroe djoeki jèn ingkang binekta ing !Mandaraka modjar mring Radèn Djanaka jèn Soertikanți Ardjoena pamit ladjeng mangkat Brataséna kang ing wingking.

Sinigeg genti kotjapa, adegé poen Koendjaja Karna nagri ing

, sadatengé emban moendjoek angsal damel poetri kabekta, ladjeng kinèn saking Déwi Soertikanți kadaton lan Ardjoena adji kemajan boten ketingal ing kadaton Poen Koendjaja Karna Soertikanti Ladjeng Soertikanți wonten sarta Boerisrawa lan Roekmarata satibaning gamelan Soertikanți kinèn

Kotjapa Radèn Djanaka Dewi Soertikanți Koendjaja Karna Soertikanți notok mring Koendjaja Karna Soertikanți sigra malih warna Ardjoena, Koendjaja Karna ținoțok Ardjoena „ Koendjaja Karna biloloken matamoe Djanaka Ladjeng Koendjaja Karna djinemparing mring kang kadoton wedaling njai tjrijos kang wonten djawi danawa samja pinetoek mring Wrekoedara Noelja Djanaka modjar Ardjoena kinèn lan Brataséna kinèn jèn mantoek Ratoe wonten nagari Ngawangnga Djanaka sigra méntar

Ratoe Mandaraka, Praboe Baladéwa wingkingé Salja Ngamarta modjar mring Praboe Salja Salja mring patih Salja Ketiwasan adi poetri saking tiwasé awon ingkang: kantoen Banowati ingkang kalih Praboe ing Ngastina mring kang poetra Dèwi Banowati kinèn Banowati mring Patih Narpati ing Ngastina Inggih poenika warninipoen, ingkang manis ingkang ” Ngastina mijat warnining Banowati

Noelja kajon

4. Poenika lampahan Alap-alapan
   Banowati.

Ratoe wonten Ingkang Dèwi Banowati, Ngastina jèn ingkang srati poetri Praboe Ngastina mring Radèn Kartamarma animbali ingkang raji ing Kartamarma jèn ingkang raji sowan alon tinimbalan Praboe Ngastina ngandika mring kang raji Madoekara Ngastina amoendoet liman petak ingkang srati poetri " Sandika ingkang raji pamit kinèn pijambak, toernja sigra lèngsèr Kotjap Déwi Gendari ingkang poetra Koeroepati mring kang jèn ingl raji ing kinèn liman petak sarta paman ing Plasadjenar koedi patjoel ingkang. Ladjeng Radèn Koerawa, binekta

Sinigeg genti kotjapa, nagari ing Timboeltaoenan,Ratoe danawa

, anjoepena pinanggih lan poetri ing Tasik-Dèwi Retna Djoewita sigra nimbali poenggawa danawa pinaringan kinèn mring nagari sigra samantrinira

Ratoe Kasèndra lan Kaséna imbal watjana tinimbalan toeraken tinampèn mring kang Kaséna binoeka anglamar Kaséndra pasrah mring kang Radèn Kaséna Wekasan ing tan ing radjabrana danawa kentjéngan ladjeng tinoedoeh kinèn medal Radèn Kaséna sigra tetindih Patih ing Tasikmadoe Patih Djajaloekita pepak bodol

C

(6)
GAMBAR

.NO

lan mantri winartanan jèn prang njaosi kentjéngan kantjané awit kekațahen lampah jèn kondjoeka tijang ingkang bjar dèrèng ing Tasikmadoe ladjeng pinetoekaken mring Pradjoerit kapoetran kațah risak Djajaloekita madjeng
ketèmper Radèn Kaséna....
katèmper malih Adegé Praboe Kaséndra ingkang jèn kawón Kaséndra ngandika:Kang poetra kinèn minta sraja ingkang ngawonaken sigra méntar kinanţénan patih Djajaloekita sigra pamit

Sinigeg genti kotjapa gara-gara: Semar, Garèng,Pétroek,Sesampoené bebanjolan, panggih lan Djanaka,winartanan mring ki loerah Semar, ladjeng mangkat analasak wana. Kotjapa satengahing wana wonten sarpa sadjodo,atali mangsa, 224 sadjodo lawan sima, galaknja anglangkoengi, djalma mara djalma mati. 1) Sang taksaka nangis aminta pangan mring sima kang djaler, tan adangoe mambet gandaning manoesa, noelja sami ndingkik, tinoeroet sangkaning samirana. (Gambar No. 12).Kotjap Radèn Djanaka, ingkang kèndel asaré soeméndé ing kadjeng kendajakan, kongsi gingsiring soerja; Semar, Garèng,Pétroek ingkang atengga. Pétroek tjetjangkriman lan ki Garèng,kadamel tjagak elèk; dangoening tjangkriman sadatengé Singaprendjana ndjongok wingkingé ki Pétroek, Pétroek angrasa koemepjoer manahé, mengkarag gițoknja.Sareng

dènemèk wingkingé wonten poek-empoek atos, sareng ngoelèt anoleh tiningalan sima ndjongok,Pétroek ladjeng angloemba, loe -c madjeng sarta beloek-beloek dateng Garèng,kinèn mlajoea: „Boerimoe ana kaki wilwa!" Garèng sareng nolèh kantjilen soekoenira, loemadjeng kalih késod; ki loerah Semar kantoen,bineloek mring Nalagarèng, kang rama kinèn loemajoe:,,Boerimoeana gemah! "

1) Poenika ing padalangan, ambasakaken panggénan ingkang sanget
angker, gawat oetawi amcetawatosi, kados ta: Setragandamaji kajangani- poen Batari Poerga, wana Lodaja toewin Ngajah Limrathipon temboeng nakaten waoe kawetahaken : djalma mara djalma mati, sato nara sato mati Pikadjengipoen : Sinten kémaw on ingkang amer- peki panggonan poenika, n anggih bilai oetawi tiwas.

Semar sima kantoen pijambak tinoebroek Ardjoena kagjat Ardjoena noelja djemparing djinemparing watgata Noelja taksaka kang patining lakinira djinemparing kenèng telakira kawatgata pedjah djoewata sadjodo Kamadjaja lan Ratih mring Radèn Djanaka sekar Kamadjaja lan Ardjoena ladjeng toetoer ing poerwanira kenèng tjin- traka sarta modjar mring Ardjoena tanja ing paranira Ardjoena liman petak kang srati poetri Kamadjaja modjar kinèn mring nagari ing Tasikmadoe dja Kaséndra „Déné poetriné loro retna Kasimpar retna Djoewita kang enom kang doewé gadjah toewa " Ardjoena Kamadjaja Ardjoena kapetoek ladjeng kapinta sraja Ardjoena kabekta. Patih Djajaloekita kinèn sarta kinèn mețoek titihan Djajaloekita sigra bidal ing tan wonten Djajaloekita weling atoer ladjeng kondjoek sigra tinimbalan, Djajaloekita Jèn minta sraja taksih wonten wingking koela roemijn .' Praboe Kaséndra ngandika poetra kinèn metoek Tan antara ingkang kang jèn wonten djawi kinèn nimbali Radèn Djanaka mring Praboe Kaséndra Djanaka matoer tijang Ngastina Radèn Djanaka Noelja tinantoen prang kalihan danawa Djanaka Praboe Kaséndra osik sadjroning wardaja Jèn takdoea 220dingin menèk mati taktemokna karo anakkoe disik matia wis " Ladjeng binekta kondor. Adegira ni bok Dèwi Tjlekoțana lan ingkang poetra Retna Djoewita sarawoehé ingkang raka pinețoek mring Dèwi Tjlekoțana tata Radja Kaséndra ngandika mring kang garwa Jèn wis minta sraja poetra Ngastina Radèn Djanaka karepkoe disik taktemokaké karo Retna Djoewita jèn kowé

Dèwi Tjlekoțana mring kang raka Jèn koela boten jèn béndjing kémawon Oetawi kawona toewin; poetra boten imah imah kaping kalih "

Praboe Kaséndra ngandika : „Ja bener kowé,akoe kang kesoesoe,

nanging wis tiba oedjarkoe sabda. " Tjlekoțana meksa boten kénging Kaséndra malih Lah wis jèn kaja lilanana taktemokné lan Retna Kasimpar idep takgawé panantjang dingin djaja tiwasa wis taktemah nganti lowong" Atoernja Dewi Tjlekotana kémawon Ka- djengkar Radèn Djanaka kabekta

Adegé Dèwi Retna Kasimpar kalihan ingkang para emban Tan ingkang poetra nja lenggah kinèn akrama ,,Idep kowé." Ingkang poetra tan kénging matoer,Imring para selir pinanggihaken ingkang rama noelja kondoer Kotjap Radèn Djanaka ingkang kapanggihaken lan Retna Kasimpar dinten katjarita tjarem ingkang garwa tinilit mring kang kersa pamit prang ingkang raji kedah Dèwi Retna Kasimpar noelja pinondong tjindé poespita oume la léla tinembang laré, kasilir ing samirana noenten wonten ing tandva sinarèkaken ing ing Djanaka maring tiningalan ingkang raji mentjorong, Djanaka ing drija sarta ing tresna Djanaka sowan mring kang kang kagjat ngandika mring poetra Djanaka naka matoer njoewoen pamit badé prang ingkang rama kersaning sarta Radèn Kaséna kinèn oemiring kangraka lan Patih Djajaloekita Kotjap danawa lan samantrinira sadaja sami pangandika Tanantara wedaling ing pinețoekaken mring poenggawa Radèn Kaséna njoewara Koerang kijé kakang jèn wis kalah pinta srajakoe bandjoer konen ngarak Djanaka danawa,danawa Radèn Kasèna Radèn Djanaka... njimpang boten sowan kang rama Radèn Kaséna ingkang 130 kinèn kang. Kotjapa Dewi Tjlekotana maring Radèn Djanaka pinanggihaken lan dèwi Kasimpar ni Tjlekoțana sanget jèn kinawajoeh Tjlekoțana maring amarani mring Dewi

Retna Kasimpar Dewi Retna Kasimpar

-VI3

saweg asaré, Tjlekoțana sigra dandan, anoelja Retna Kasimpar djinambak;Retna Kasimpar kagjat andjrit, noelja tinekak mring Tjlekoțana ladjeng sinembelèh,Retna kasimpar pedjah, ladjeng pinendem ing soemoer mati ingoeroegan oewoeh, Tjlekotana mantoek dandan, ladjeng angagem ganda wangi. Genti kotjapa,liman petak mirsa, jèn goestiné mati,meta wonten wantilan, rosaning liman : koekoehing djanget pedot, liman loemadjeng ngintar ngoelari Radèn Djanaka, tijang kang kapetoek sami adjrih. Kotjapa Radèn Djanaka ingkang mantoek,Semar, Nalagarèng,Pétroek, oeninga wonten liman meta sami loemadjeng, moeng kantoen Radèn Djanaka. Liman petak sigra moeroegi mring ngarsané Radén Djanaka sarta amendak kalih anangis, loehipoen derodosan, jèn tasageda ngoetjap: „ Goesti,koela ngoendjoeki oeninga ing sampéjan, raji sampéjan Dewi Retna Kasimpar angemasi, dipoentjidra déning iboedjengandika Dèwi Tjlekotana,kasembelèh ing doewoeng, samangké dipoenlebetaken ing soemoer;koela sampėjantitihi, koela oeningakaken pang- gènané raji sampéjan. " Gadjah petak telalénira amalelet-lelet soekoené radèn Djanaka,medar telalé ngadeg dinoemoekaken gigirira prijangga, tinon kadya liman njembah. Radèn Djanaka sigra nitih,alon ؟ ناlampahing dirada, sigra loemebèng taman,Semar,Pétroek atoet-poengkoer dateng salampahing gadjah ing soemoer pedjah. Liman petak moebeng sapinggiring soemoer, sampoen djangkep ping tiga mendak.Djanaka moedoen saking liman,alon djoe- meneng, limannja taksih andjeroem,sarta loehira mili,telalé anggajoeh oeroeging soemoer, kinèn angréntjangi Nalagarèng. Pétroek.Setelasing oewoeh, goestiné gilang-gilang moenggèng salebeting soemoer, sigra sinamboet mring ki loerah Garèng. Pétroek nglawani binekta minggah mring anda; Radèn Djanaka mirsa, ladjeng sinamboet,dènemban sarta dènaras, ladjeng binekta sowan mring kang rama. Kotjap adegé Praboe Kaséndra lan ingkang poetra Radèn Kaséna, moendjoek mring rama ,jèn djoerité ingkang raka oenggoel,danawa pedjah sadaja; poetra sampéjan dèrèng ngarsakaken sowan, ladjeng mantoek dateng taman,Praboe Kaséndra ngandika: „Lajak kaja mangkonoa, wong lagi anjar-anjaran. " Dèrèng antara dangoe datengé Radèn Djanaka, angemban ingkang garwa palastra; ingkang rama kagjat, sigra gènira ndangoe mring kang poetra. Alon atoeré ingkang poetra, moendjoek jèn saking liman petak oeninganipoen: „ Koela mantoek saking papra- ngan, kapetoekaken ing liman petak, ladjeng mandeg ingadjeng- koela, sareng koelatitihi, ladjeng ndjoedjoeg dateng soemoer pedjah, sarwi amendeg, telalé mboetjali oewoeh saking salebe

ting] koelakèn

lan Pétroek kaoeningana ing Praboe Kaséndra nglenggak sarta djadja, waspanira... koemembeng, para njai toewin para inja pinepak mring Kaséndra para matoer boten ninga. Kaséndra angandikaJèn tjilik takgandjar wong sidji sidjiné sarta t. jèn kang matèni si Kasimpar taksembelèh sarta atiné takganjang Tijang alit tan ana bawane walang asisik Kotjap Radèn Djanaka, pedjah taksih mangkoe ingkang garwa tan wonten kang kéwala Sigra panggih sami soekmané kang garwa pinandjingaken malih Ardjoena mandjing Dèwi Retna Kasimpar djati anoengkemi ingkang raka ingkang rama saking dampar amengkoel ingkang Praboe Kaséndra pinarak ing dampar malih mring Dèwi Retna Kasimpar Ingkang katjidra ingkang iboe Koela tilem ladjeng kadjambak koela kagèt ndjerit koela ladjeng katekak sembelèh koela " Bjar mijarsa kang Praboe Kaséndra soemoeng kang jajah sinipi sarta nggigit wadja talempak ingkang garwa Dewi Tjlekotana alelamatan sindjangira tjindé djingga tinepi kalihan kang raka sigra embat talempak sarwi ing Tjlekotana sanggakna pati iki2. Tjlekoțana kagjat alon matoer koela ingkang? Moegi koela sampéjanoeningakaken " Praboe Kaséndra seloesoeren déwé kowé si Retna Kasimpar mara moengkir " Dèwi Tjlekoţana matoer mawon sinten kang moendjoek ing sampéjan ? Sanget temen, koela katiban koela Wonten wastaning bijoeng koewalon koela kalih poetra sampéjan Retna Djoewita, kantoen boten kémawon Praboe Kaséndra nanging takgoegoe- "

inte in t <

atoerira koela sampéjanbélakaken tijang koela ngoepados jèn koela pijambak, koela sampéjanlilani oedjoeng koela ngabekti " Ingkang raji kalilan Tjlekotana ladjeng sarwi matek pengasihan, djaran Praboe Kaséndra lilih ing doekanira Keprijé Tjlekoțana koloe ja ta nglakoni kaja Praboe Kaséndra kang Radèn Djanaka alon Wis Djanaka kowé patiné wis lila Djanaka ki kinèn amedjahana Atoeré Semar sigra tetijang 34 1 mring tiga mbekta dadoeng Tulekotana Tjlekoțana kagjat moelat tetanja Semar Dikakaké " Tjlekotana modjar kedjaba kangdjeng paran Semar modjar takpatèni wis ing Sigra Tjlekotana amapan sétané ki kinèn metoekaken Semar Semar ladjeng kepandjingan klenger mring Nalagarèng sétan ngalih mring genti pinidjetan mring ki Semar lan Semar mladjeng mring Pétroek jèn binadog sétan kiKantongbolong ngisin isin mring Garèng „Wong teka kena kowé koewé wis takajonané " Nalagarèng lan Semar sami késah ki loerah Kantongbolong angoendang si Kéndo kinèn metoek mring ki Kantong lan Kloentoeng- waloeh prang, sétan kalih kawon angoengsi mring Tjlekoțana jèn kawon prang lan bangsané Tjlekotana sarta narik (Gambar No. Kotjap si Kéndo lan ki Kantongbolong wis mlajoe wedi bijangané menèk didjamoni sigra linebetaken ing kantong malih si Kéndo Ki Pétroek sigra sarwi mbekta Tjlekotana noelja wani mring ki Pétroek, kapisanan kénging, pedjah; kondjoek koe- wanda Praboe Kaséndra pinarak lan ingkang Radèn Djanaka lan Retna Kasimpar Djanaka pamit kang klilan

13. NO

3 GAMBAR

noelja bidal, ingkang poetra tinoedoeh kang raka, wangsoel sadjawining rangkah.

Sinigeg genti kotjapa, adegé Praboe Ngastina moenggèng pasanggrahan, Sengkoeni,Droesasana moenggèng ngarsa; Sengkoeni matoer kadoeta ngoepados liman petak boten angsal. Praboe Ngastina ngoengoen wardajanira, kèngetan mring kang raji Radèn Djanaka. (Gambar No. 14). Tan adangoe gègèring djawi, jèn ingkang raji dateng,anitih liman petak, ladjeng kondjoek mring Praboe Koeroepati, Sang Praboe sigra tedak mețoek mring kang raji; sareng mirsa jèn kang raka mețoek, ladjeng amendakaken liman,Radèn Djanaka mandap saking liman; Retna Kasimpar ingkang teksih moenggèng liman, sigra ngadeg malih kang liman, Djanaka tandya rinangkoel mring kang raka Praboe Koeroepati.Djanaka sigra ngabekti, sawoesnja ngabekti ladjeng kondoer dateng pasanggrahan, ingkang raji rinangkoel kalih loemampah.Sadatengira pasanggrahan ladjeng bodjana kalih kang raji; Sengkoeni kaoetoes angoendjoeki oeninga mring,Mandaraka.Saoengkoerira Sengkoeni, ing wingking tata-tata, ladjeng ngarak. Kotjap Praboe ing Mandaraka,Baladéwa, Ngamarta,Brataséna; Sengkoeni dateng angoendjoeki oeninga. „Pepoendoetan sampoen angsal, kang dirada petak." Goegoep Praboe Mandaraka,Baladéwa toewin Joedistira sami sanéga. Tan adangoe Praboe Ngastina rawoeh, Salja ndawoehakan animbali kang poetra Dewi Banowati;Banowati sampoen pinaèsan, sigra ginarebeg sapramèswaranira. Sarawoehé Praboe Soejoedana, Dèwi Banowati pinețoekaken,kinèn ladjoe loemebet ing prabajasa; ingkang kantoen Praboe Mandaraka,Baladéwa, Ngamarta,Brataséna, moenggèng pandapa, ladjeng bodjana pitoeng dinten pitoeng daloe.Atantjep kajon.

5. Poenika lampahan Alap-alapan
   Droesilawati.

32 Ratoe

raji Dewi Droesilawati katrimak- ing Banakeling Radèn Tirtanata Kasaroe kalebetan poetri binekta tjepoeri lan djawi, gènira pasisir animbali Adipati Ngawangga,dinawoehan kinèn amadosi mring Droesilawati Karna matoer sendika kinanțénan mring sarta para Koerawa Karna ladjeng lèngsèr Noenten kadatonan Dewi Banowati ingkang raka noelja winartanan jèn ingkang raka Adipati Ngawangga ingkang sarta arja Sengkoeni mring Droesilawati

Kotjap Karna Koerawa ladjeng

Sinigeg genti kotjapa, ing nagara Siloeman, Radja Kalawerdati

kalih emban Wéwégidrah.Ingkang ginoenem anggènira ngimpi, lan Dèwi roesilawati ing Ngastina nagaranira amidji kjai Kempana kinèn mring Ngastina Kempana samantrinira

Sinigeg genti kotjapa, adegé Praboe Ngamarta lan Brataséna, Nangkoela,Sadéwa.Ingkang ginoenem késahé Radèn Djanaka, ndangoe lampahé poenggawa Ngamarta.Atoernja Werkoedara : tan ana kang angsal karja. Joedistira ngandika mring Brataséna kinèn ngloeroe prijangga;Brataséna mitoehoe, pamit noelja mang- 39, lampahira ing ingiring déning bajoe kat medal wana sarta.

Sinigeg genti kotjapa Semar Garèng lan

Pétroek Radèn Djanaka moenggèng wana Semar matoer kinén kondoer Ardjoena tan ndjadjah wana wonten sadjroning noelja ladjeng, Semar Garèng lan Pétroek

!

. 15 No. GAMBAR

Kotjap adegé danawa parepatan, ingkang kèndel wonten samadyaning wana; sadangoenira apotjapan, datengéki loerah Togog,matoer jèn wonten satrija langkoeng, noelja tjinegatan ladjeng prang, danawa kawon.Djanaka sajah, ladjeng saré sesèndèn moenggèng kajoe kendajakan,abdi tetiga kinèn toenggoe. Saking mandining sesirepira gadjah, Semar saanaké samja toemoet toeroe.Tanpantara liman petak langkoeng,sarta nggèndong poetri Retna Droesilawati, langkoeng ngiringané Radèn Djanaka. Dèwi Droesilawati awas tingalira,mirsa kang raji ing Madoekara, ladjeng bineloek sinambat ing tangis.Djanaka lir pinetik talinga- nira, ladjeng woengoe nggoegah abdi tetiga: „Moelané kowé pada dakgoegah, sadjroning toeroe akoe kroengoe wong nangis beloek-beloek menjang akoe, sarta weroeh ing djenengkoe." Boten dangoe mireng malih swaraning tangis asesambat alamat-lamat, noelja kinèn mriksa mring ki loerah Semar. Pratéla tingaling Semar, jèn poetri binekta ing liman, sigra matoer mring Radèn Djanaka, noelja tinoetoetan.Sareng mawas tingalira, jèn ingkang raka Droesilawati, Djanaka sigra moemboel, kang raka rinebat,liman petak kagjat sigra nolèh,asroe modjar:

„Kowé ikoe wong apa, teka wani ngreboet gegawankoe?" Djanaka soemaoer : „ Moelané dakreboet, kijé sanakkoe." Liman petak modjar malih : „Takdjaloek koewé,awèhja takdjaloek,ora awèh ja takdjaloek,boedi taksembadani. " Ladjeng prang, dirada mbedol wreksa,rikat Radèn Djanaka asidakep saloekoe toenggal, anoetoepi babahan hawa sanga, της κάλο tanpantara angin kang dateng, Sang liman binekta ing prahara, ladjeng kaboentjang: sirna. Droesilawati binekta mantoek mring nagari Ngastina.

Gambar ( No. 15.) Sinigeg genti kotjapa,barising Koerawa: Karna,Sengkoeni,Droesasana,Djajawikața.Sadangoening pirembagan, angoepados poeroeg,sadatengé Radèn Tjitraksa, toer oeninga mring Sengkoeni mirsa,jèn Radèn Djanaka loemampah,ndèrèkaken Dèwi Droesilawati;Koerawa manahira koemepjoer sadaja,anjana jèn binekta mring Djanaka, sigra kinèn ngepang para Koerawa. Karna mara ingarsa sarta atakèn anggènira Ardjoena mbekta mring Sang retna.Ardjoena matoer mring Karna : „Kekajalan dateng wana, soemerep kakang bok Droesilawati kabekta dirada petak, ladjeng koelarebat, dipangga kawon, koelalepasi barat ladjeng sirna. " Dipati Ngawangga nggraita, kanjina jèn ingkang raji awon," angiwat kawaspadan; Droesilawati karoemijinaken,Karna maksih kantoen,Koerawa sakawan angimoer Radèn Djanaka,sinambi kalih dedaharan.Sareng kalimpé Radèn Djanaka tinoebroek,ladjeng

anankan-

binesta kémawon sarta matoer mring kang raka Adipati Karna „Koela boten ngraos koela teka sampéjanbesta ing awon-koela ?" Karna Teka, pindogawé si adi koewé, si adi koewé dirasakaké, ana wong

si adi koewé sanak betjiké ja dilakonana jèn tindaké si adi karep menjang Droesilawati bok menèk bisa ngréwangi Ingkang raji noelja bodol binekta mring nagari Ngastina.

(Gambar No. 16).Sinigeg genti kotjapa ngadeg nagari Nga-

marta,Poentadéwa Brataséna,Pintèn Tangsèn. Radèn Ardjoena; Sang Poentadéwa mring Bra-Brataséna modjar Ora karo teka karepé potjapan,ki Semar lan saanakira, matoer mring Praboe Joedisțira raji sampéjan 242 kalih tijang Ngastina ing tjindé " ing poerwanira matoer poerwanira tekèng Joedistira ngandika mring Brataséna mring raji: „ Sanadjan mati jèn patiné, " Brataséna mangkat Semar lan Pétroek ring ingiring

1) Ingkang sampoen limrah kasebcet : mindogawèni, ambasakaken samoe-

Praboe Dèwi Droesilawati gja dinangoe Droesilawati matoer jèn binekta gadjah petak „Koela karebat raji raji sampéjan wonten wingking dipoeniringaken kakang Adipati Karna Koeroepati ngandika ingkang raji kadawoehan kadaton, Dèwi Droesilawati Adipati ladjeng tinimbalan katilar ing djawi Koeroepati ngandika mring kang raka; Dipati Ngawangga, ngiwat Droesilawati ingkang raji ing Madoekara pijambak

"

Co

. GAMBAR No.

Praboe malih Droesilawati Djanaka kang " Dipati matoer Si Droesilawati makaten Djanaka, koela ketikan " Djanaka tinimbalan kang raka Djanaka Apa ija kakangmoe kogawa blakaa kowé jèn kowé karo kakangmoe bandjoer keparan" _1243. Djanaka binekta ing liman petak koela tilem wonten wana tilem koela mireng kakangbok koela kaget Sareng koelatingali liman petak kakang bok koelarebat liman koelalepasi barat ladjeng itjal koela kepetoek kalih kakang Ngawangga inggih makaten raji karoemijinaken, koela ing wingking tjinepeng poenika "

Praboe Koeroepati ngandika mring raji Madoekara Jèn kowé blaka takloewari sarta taktemokaké jèn kowé koe Djanaka ingkang sampéjan-

Ladjeng ing kalilan sapelik toewin toja... bibar Djanaka mandjing Kotjapa kang wonten kapoetrèn Dewi Droesilawati mirsa ingkang raji kalebet pasakitan Sang Dewi waspané Dewi Droesilawati Jakakang Praboe kok karsané betjik betjik jèn kelakona toemeka ing pati takbélani lakia wong tombok sadoeloer kaja si Djanaka menjang teka diarani diiwat menjang si Djanaka jèn matia

Emban Wéwé gidrah wonten wingkingé Dèwi Droesilawati nanging datan wonten kang oeninga Wéwé-ladjeng anjoewara Wéwégidrah Adja kari poetri dakgawa " Ladjeng binekta Kotjap Koeroepati lan Brataséna Patih Koeroepati tanja mring Brataséna Brataséna Ana iki si Djanaka djaré katjekel kéné ikoe keprijé " Koeroepati modjar taktjekel, kakangané diiwat ketjandak ing saiki wis taklebokaké

Warr 42

.

toetoer karo si adi jogja si wis teka keprijé ta Brataséna modjar Kakang Koeroepati betjiké jèn kiwaja menjang kowé jèn sida kopatèni si Droesilawati takdjaloek kang si Djanaka kowé kangmatènua Praboe Koeroepati ngandika Lah adi karoné takkapokaké manèh " Brataséna modjar ala diwelasana mangsa betjika ." Koeroepati „Jèn pada sardjoené si Djanaka." Dèrèng para jèn ingkang raji kabekta ing datan katingal, danawa èstri poetri kabekta Droesilawati Praboe Ngastina raji ing Madoekara kinèn kawedalaken saking Radèn Djanaka Ngastina ingkang raji linarihan ingkang raji linarihan dahar Koeroepati Brataséna Djanaka lan

Praboe Koeroepati ngandika mring Radèn

21.5 Djanaka Kowé wis takapoera
ginawa " Radèn Ardjoena Sandika nangin koela kanți tijang kémawon,

Radèn Tirtanata noeli tinimbalan, mring pati kinon sabajapati mring Ardjoena Djajadrata mangkat sakalihan Brataséna kantoen

Sinigeg genti kotjapa, Radja Goewasiloeman, sadatengé emban Wéwégidrah, angatoeraken poetri Dèwi Droesilawati,kawedalaken saking tjoepoe, sawedalé noeli linebetaken maring kadaton. Sadatengé Radèn Ardjoena lan arja Djajadrata boten katingalan, Semar, Garèng lan Pétroek datan kantoen. Lebeté Praboe Kalawerdati arsa mondong mring Droesilawati. Kotjap salebeting kadaton, Ardjoena pinanggih Droesilawati, kang raji noeli tinangisan, sireping tangis kang raka winadahan ing sesoepé.Djajadrata kan metoekaken lan Praboe Kalawerdati, ladjeng Perang; Praboe Kalawerdati kawon ladjeng pedjah saba- lané,Dèwi Droesilawati ladjeng kabekta mantoek mring Ardjoena lan Djajadrata.

Ngadeg Praboe Koeroepati lan Brataséna Sengkoeni lan Droesasana; kang ginoenem lampahé kang raji Radèn Djanaka, jèn boten dateng sapeken,Brataséna arsa noesoel. Tan adangoe datengé Radèn Djanaka lan Djajadrata, angatoeraken Dewi Droesilawati.Dinangoe anggènira pinanggja, Ardjoena matoer : „ Kadoesța danawa Radja ing Goewasiloeman, Sang Praboe Kalawerdati; Radja sampoen pedjah sabalanipoen, kang medjahi Radèn Djajadrata."
Praboe Koeroepati dahat ing soekanira, pinengkoel-pengkoel....
kang raji ing Madoekara,Droesilawati gja kinèn loemebèng kadaton. (Gambar No. 17) Kotjapgègèring djaba,katoer wonten liman 246 petak ngamoek, sigra kadawoehan ngaroewat, rinampog ing gegaman tan ana kang toemama,Koerawa Ngastina baledoeg, Sengkoeni Doersasana keplajoe,Karna oemangsah tinelalé ing liman,kaserakat winasoeh ing liman nanging datan pedjah, gja. Brataséna tetoeloeng,liman ginada pedjah.Panggih Dewi Droe- silawti lan Djajadrata.Noelja atantjep kajon.

6. Poenika lampahan Pandawa doelit.
   48

Ratoe pedjahé Brataséna linebetaken ing Djalatoenda kaoetoes Ngamarta animbali Darmakoesoema Ardjoena,Pintèn mangkat kadatonan kadatonan Patih

Sinigeg genti kotjapa, adegé Ratoe Ngamarta, Ardjoena Pintèn Tangsèn; ingkang ginoenem panggihé Dèwi Lroesilawati.Ardjoena mantoek pijambak, ingkang raka Radèn Brataséna taksih kantoen wonten ing nagari Ngastina.Sadangoening potjapan, datengé Patih Sengkoeni, ladjeng dipoenatoeri; sapanggihé lan Darmakoesoema, Sengkoeni ladjeng ndawoehaken, jèn Sang Praboe Ngamarta sakadangé ingandikan, ladjeng bodol. Kotjap malih adegé Praboe Ngastina lan Droesasana; datengé spergeriment Patih Sengkoeni, moendjoek jèn ingkang raji kapondongan sadaja, ladjeng tinimbalan.Sadatengira ingarsa,Praboe Ngastina ngandika mring Praboe Ngamarta, jèn kapasrahan nagara sapalih: „ Déné adimoe si Brataséna lagi dakkongkon, nggolèki sarat adeging kaprabon; déné si adi dakwènèhi pagawéan disik,dadia tanda ana ing pasar gedé, idep-idep bari ngentèni tekané si Brataséna. Déné si Djanaka takwènèhi panggawéan adol endjet,sarta takkoewasakaké, saroepané kakang-kakangmoe kabèh kang dojan nginang, pada toekoea endjet menjang kowé, sing ora toekoe menjang kowé larangana. " Ardjoena mitoehoe;Pintèn Tangsèn sinoekanan pandamelan angon ménda lan kambangan, ladjeng boebar. 249 Kotjap Radèn Pintèn Tangsèn ingkang angon ménda lan kambangan, katjarita keloewèn, ladjeng loemebet kadaton medal verdive care poengkoeran, panggih lan Banowati, ingkang raji ginematénan, Pintèn Tangsèn sami neda. Saoendoeré Praboe Koeroepati,mirsa jèn kang raji kalih sami neda, ladjeng kadjambak kalih pisan sarta gineboegan, Pintèn Tangsèn males, Koeroepati sinamploek kikil, Koeroepati kelengger,Pintèn Tangsèn loemadjeng dateng Katandan.

Sinigeg genti kotjapa nagara Banakeling, Djaradrata lan Droesilawati karsa tetoewi ingkang raji,Radèn Djanaka, ingkang wadé endjet, mbekta dedaharan kalih djodang.

ןוש כ

SC

GAMBAR CLEEFEFEF

.NO FOL .18

jèn tetijang pidak kang mring ki saréjal tan kena nganjang jèn Radèn Djanaka Noelja datengé Droesilawati pinanggihan mring Droesilawati ngandika Retna keton Semar Djajadrata mring raji Kotjapa Sengkoeni Koerawa pepak sadaja Sengkoeni, ngringkes mring Katandan ladjeng wantji djam lingsir Kotjap Katandan kalihan wonten ingrikoe, ngatoeri antoek antoek, sekoel- ~ 50

isi tjelana Poerwanira ngatoeri

njai nadar „Sok koela sarta koela alon

sarta tjelana keris kang Atoeripoen njai Djagal Inggih

keton Njai Djagal pamit mantoek njai Djagal pinarak lingsir ingkang modjar mring kakang Praboe Ngastina dikakaké Atoernja Inggih narik tjoeriga maripatira „Wis kapok " sigra (Gambar No. Radèn Sroetajoe narik tjoeriga niba kekalıhnja mring kang

kinarojok ing katah

mawi palawangan- wangkit mantri at Kantong sinoekanan sapawèhé pijambak Radèn Djajadrata lan Dèwi Radèn Djanaka mring kang raji bilih Sang tinampèn mring ki loerah kalih kang garwa ladjeng

Koerawa Koerawa ki loerah djagal,

kalih mbekta kadjeng djaler sakit sanget, mrika boten wontena ingkang njarasaken dermi koela anak anak " Jataktampani loewaring

ikoe takwènèhaké menjang

" koewé slametna ana sarta akoe awèh

kalilan pijambak wantjinipoen Koerawa tanpa roemijin sigra pinanggihan „Ngemban timbalané pati "

: me

lan Sroetajoeda, tinaradjang sareng

raji Sroetajoe Sengkoeni Koerawa,

sinangga katah, majar. Koerawa sigra mangsah sareng,medal ngadjeng ngiringan poengkoer; sareng anggènira narik tjoeriga, sareng mèh doemoegi Koerawa loempoeh sadaja, wonten ingkang mamar wonten ingkang tjadok, Sengkoeniwonten djawi mèntjrèt, Koerawa samja neda apoera sadaja. Darmakoesoema aris modjar, angsoeng pangapoera ingkang raka-raka sadaja,Koerawa ladjeng moelja sadaja,noenten sami medal panggih lan Sengkoeni, Sengkoeni boten saged medal, ngrèwèk kémawon. „Koerawa modjar mring kang paman, jèn Darmakoesoema boten kénging pedjah, ageng welakipoen, poetra sampéjan katah ingkang kaparag,koela poenika waoe neda apoera:toedjoe sarasa. " Sengkoeni modjar : „Akoe iki djaloekna apoera, djadjal apa lara teka kono, apa teka ngomah." Loemampah Radèn Tjitradarma, nemboeng mring Darmakoesoema. Darmakoesoema modjar mring Tjitradarma angatoeraken panalangsa: „PamanArja Sengkoeni moegi ginandjara moelja." Sengkoeni ladjeng saras, sadatengé Tjitradarma Sengkoeni sampoen saras,Koerawa rembagan ladjeng boedal, ndjoedjoeg ing Plasadjenar, ingkang rinembag angoepados gegaman, ingkang saged medjahi mring Darmakoesoema.Tjaroetjitra oematoer mring Sengkoeni, angatoeraken tetilarané Radèn Brataséna :gada loekita =wadana sari. Sengkoeni Droesasana sakalangkoeng anggènira rembag,badé di- poenben koemba.Koerawasigra boedalamoeroegi panggènaninggada. Kotjapa gada ingkang kantoen wonten paséban kidoel, soeméndé ing elo, kotjap wonten ingkang mbaoe reksa lelembat awarni danawa,awasta poen Batangsidalantjang, ingkang nengga satilaré Brataséna. Kotjapa sadatengé Koerawa, Batangsidalantjang mirsa jèn 254 gada badé kabekta, sigra ginéndolan, sadatengé Koerawa sigra angangkat gada,kinalihan dipoensakawani:gada sampoen boten kangkat, dipoenbjoek Koerawa sadaja,boten kangkat, sigra moendoer dateng kapatihan; sareng doemoegi kapatihan sigra anggènira anoedoeh Koerawa kekalih kinèn mintasraja, angoelari ingkang koewawi ndjoendjoeng gada, jèn angsal dikakaké mbekta : „Apa sapandjaloeké toeroetana. " Mangkat Koerawa kekalih.

Sinigeg genti kotjapa ing Saptapratala: Bațara Antaboga, gi- noebel ingkang poetra Dewi Nagagini, toetoer ing soepenanira, ingkang raka Radèn Brataséna katingal anganggé sarwa djingga, anitih pedati ambjoer ing sagara. Osiké Hjang Antaboga ingkang poetra katjipta, jèn sakit sanget; Antaboga ladjeng késah, ingkang djinoedjoeg ing soemoer Djalatoenda.

GAMBAR

.NO .19

kalebetaken ing soemoer saking lebetipoen dawahira Brataséna tan rinten Boten ingkang rama Bațara Antaboga moer katingal mantjorong ingkang Brataséna tingalé jèn ingkang rama Bațara Anta-Sareng mirsa ingkang Bațara Antaboga Antaboga tanja mring kang poetra atakon ing poerwanira Brataséna alon modjar poerwanira mangan énak kakangkoe si Koeroepati si kakang Droesilawati karo Djajadrata dikon ngentèni dinané si Djanaka wis moelih dingin didjak253 kembongan; wis nèk djeboel awakkoe bisa Antaboga lisah sangkal poetoeng sigra linisahan Brataséna moelja wingi ladjeng binekta kondoer mring kajanganira Saptapratala ladjeng kinèn panggih lan ingkang garwa Antaboga wonten djawi antawis kalih djam para njai jèn ingkang ,,Ingkang raji jèn boten Antaboga sareng mirsa atoering latah ngandika mring para njai „ Wis teka tontonen wis ja ikoe" Para njai Gambar No. Boten ingkang Brataséna pamit moelih „Atikoe kang kari kaprijé ?” Antaboga modjar ingkang poetra tinoetoeran ditimbali, si Ardjoena Pintèn tekané Ngastina diaring aringi kowé Brataséna diawataké dikongkon golèk saraté kaprabon kakangamoe si Poentadéwa digawé tanda ana ing pasar ja pakoné si Pintèn dikon angon karo kakangamoe si kang diringkesdisikch menjang Koerawa Ngastina nanging isih dialingi

kang ing kidoel Koerawa ora ana kang kelar ngangkat kangkat saiki Koerawa loro, dikon amèk sraja sing kelar ndjoen-54 digandjar didadèkaké sing kelar kadjaba Kowé menjang kang dalan dèk dalanmoe kowé mentas gala kowé taksalini dadia botjah tjilik botjah

roepamoe tjilik nanging pinter,swaramoe isih lawas, djenenga si Bondan Peksa Djandoe,déné gadamoe ana sing ngreksa djeneng Batangsidalantjang,koewé sing nggondèli gadamoe;déné kowé mengko jèn wis mentas noeli kepapag kongkonané kakanganmoe Koerawa loro,kowé dikebat tetakona : arep menjang endi parané lan arep apa, jèn kaja toetoerkoe mangkéné, sanggoepara. " Bondan Peksa Djandoe mangkat medal soemoer poen Djalatoenda, kang rama ngoentapaken; boten kangélan timboelé Bondan Peksa Djandoe,noenten ngantjik daratan bawéra tingalé, ningali soerja tjandra, étja anggènira loemampah; kepetoek lampahing Koerawa kekalih, sigra anggènira ngandeg. Koerawa kalih kagèt,Koerawa kalih tanja mring botjah badjang: „ Kowé botjah ngendi teka kemaki, dedegmoe tjilik,oelatmoe wis kaki-kaki, roengonmoe gedé." Kang tinanja soemaoer : „Akoe ora doewé omah ora doewé bapa,ora doewé bijoeng, djenengkoe Bondan Peksa Djandoe; kowé ikoe prijaji ngendi lan arep apa ? " Koerawa kalih modjar: tinoetoeranjèn mintasraja nggolèki kang kelar. ndjoendjoeng gada tinggalané si Brataséna. Bondan Peksa Djandoe njanggoepi. Koerawa kalih njentak mring botjah badjang : „ Gedéné sapira gada koewé, apa koarani tjilik ? " 255Peksa Djandoe modjar: „ Abot endi karo watoe sadjembangan koewé,mara tak djoendjoengé." Sigra djinoendjoeng dènoemboel-oemboelaken kinarja tjanţèng. Koerawa kalih sami djomblong, ladjeng binekta mring kapatihan. Adegnja Sengkoeni,koerawa Droesasana, sadatengé koerawa kalih, moendjoek jèn angsal mintasraja, ladjeng ingoendjoekaken, dinangoe mring Sengkoeni, Bondan Peksa Djandoe tinanja mring

Patih Sengkoeni : „ Kowé boʻjah ngendi, karo sapa djenengmoe? " Soemaoer Bondan Peksa Djandoe: „ Akoe ora doewé pinangka, botjah kandang langit kemoel méga 1) djenengkoe Bondan Peksa Djandoe." i Sengkoeni modjar: „ Kowé kelar djoendjoeng gada ود, tinggalané si Brataséna, jèn kowé kelar takdadékaké boepati.' Bondan Peksa Djandoe datan arsa,aminta nagara saparo. Sengkoeni sagah, ladjeng dènirid mring pasowan kidoel, ingiring koerawa sadaja.Sareng doemoegi pasowan kidoel, kaoeningaka- ken panggènaning gada, gada sigra tjinelekan mring Peksa Djandoe. Batangsidalantjang amawas tingalé mring Bondan Peksa Djandoe, sarta mambet gandané, boten soepé jèn goestiné, mantoen ang-

1) Kadjarwakaken ing serat saloka rariba-anipoen

toewan Winter : tijang sarawoengan

. NO GAMBAR

CFLFLE

G

Bondan Peksa tangan Koerawa sarta osik ing drija : Golèka botjah " sigra modjar Bondan Peksa kinèn medjahi, ladjeng koerawa kațah Gambar Bondan Peksa warni Brata- sampak pijambak koerawa kadaton, Koeroepati ladjeng pra Pandawa nglempak. Atantjep kajon.

NAMANING PANGARANG

Dean Swift.

R. Kartawibawa. Dr. Sardjita.

K. H. Soebrata.

Dr. B. Vrijburg.

M. Moedana.
R. S. Martaatmadja.
A. Dwidjaatmadja. Dr. F W. van Haeften.

B. Sarwana.

R. Kartaasmara.
K. M. A. Soerjaadikoesoema Kamsa. Reksasoesila.
R. B. Soelardi.
H. R. M. Soejoed. Gambèr S. Sr. Prajitna.
R. Boedidarma. Sasrasoedirdja.

J. Kats.

Soekir.

R. Boedidarma. Djakoeb c. s.
M. Nitisastra.

R. Kartawibawa.

Jitnasastra.

R. M. Kartadirdja.

R. Siswawinata.

J. Kats lan Tjakradibrata.

M. Natatenaja.

Idajat Mangoendirdja.

. NAMANING SERAT.

Lelakoné Gulliver. Gagasan prakara tindaking ngaoerip. Ngèlmoe kawarasan. Kadadéané mim teteloe. Bab nangkaraké radjakaja I. Lampahan ringgit poerwa. Tjatoer toenggil. Resi Boeddha. Sesakit èstri. Sandi oekara. Pakem padalangan ringgit poerwa lampahan rabi- nipoen R. Soerjatmadja. Lelara Influenza.. I.Lajang koepija. II. Serat pitakènipoen pak Krama. III.Dajaning arak. Serat Rijanta. Dedasaraning wewatekani- poen manoengsa. Serat Pranatjitra. Barès-koerès. Serat tjarijosipoen Sang Praboe Soebrata. Baléwarna. Bab panjegahing minoe- man keras. Abimanjoe kèrem. Darmawirja. Enoet gending sléndro. Serat Djajaprana. Mardi tani. Késah lajaran dateng poe- lo Papoewah. Toehoening katresnan. Margining kaoetamèn. Babadipoen Pandawa. Pangandar bab ngingah ta- won. Pratikelipoen tijang nena- nem wonten ing pake- bonan.

REGI.

f1.20

170.50
771.-
0.20
0.75
" 0.50

0.90
" 0.50 " 0.14 " 0.25

"0.80

170.25
770.60
170.55 " 1.50 " 0.80
170.25 "0.45 " 0.35
770.80
110.75 " 0.20
770.50
770.25
170.65
770.45
170.20 " 0.50 "6-
270.20

"0.60

Gaylord PAMPHLET BINDER Syracuse, N. Υ. Stockton, Calif.

OLIN LIBRARY CIRCUI ATION

DATE DUE

PR 20

GAYLORD PRINTEDINU.S.A.

ALG EXCLUDE