Baca PDF (OCR): Tjarita poesaka. Karanganana Th. J. A. Hilger; disoendakeun koe M. K. Partadiredja

Serie No. 317 Hargana f 0.85 Wason PL5454 H64 TJARITA POESAKA KARANGANANA Th. J. A. HILGERS . P. DUCRO. UITV .

ASIA

OUITGAVE VAN DE COMMISSIE VOOR DE VOLKSLECTUUR KALOEARANCE BALE POESTAKA

CORNELL UNIVERSITY LIBRARY

DATE DUE

ech

Serie No. 317 Hargana f 0.85

KARANGANANA Th . J. A. HILGERS DISOENDAKEUN KOE M. K. PARTADIREDJA Goeroe basa Soenda di Sakola Menak BANDOENG . KALOEARAN BALE POESTAKA 1920 DRUKKERIJ VOLKSLECTUUR WELTEVREDEN . SLIERALY ROUCROS UITV.

TJARITA POESAKA

EUSINA:

Katja I. Moestari . 1 II. Soekan -sockan 7 10 III . Kawinan aja kareuwas IV. Kahoeroean 15 20 V. Ahli toetoeloeng djeung kabageuran VI. Tambah katjilakaan di Wangkal . 25 VII Akal bangsat . 36 VIII . Pitoeloeng noe teu pisan -pisan dinjana . 43 IX. Bagdja noe teu disangka-sangka . 48 X. Kontrakan Rawa -Tamtoe . 57 XI. Tiloe bangsat . · 63 XII. Panoetoep . 889 68

494108

I.

MOESTARI .

Baheula di lemboer Wangkal bawahan Banjoewangi , aja hidji loerah , ngaranna Moestari , katjida dipikarěsěpna koe oerang dinja . Oepama aja noe boga niat, naon bae, teu koe hanteu koedoe nanja heula ka manehna sarta njoehoenkeun dinasehatan . Wantoening djéléma bageur ahli toetoeloeng , toeroeg - toeroeg lampar panjabaan , legok tapak genteng kadek , mindeng tjampoer djeung Walanda , djadi bisa pisan merean pitoedoeh teh. Teu kadoega nendjo noe měsoem -měsoem , tjeuk pikirna tangtoe eta djělěma keur manggih kasoesahan , ngan teu kadoegaeun ngomong bae.

Lamoen aja noe boetoeh teu kadoegaeun ngomong , toeloej bae ngadjoeal parena atawa bakona ka Tjina atawa ka oerang Arab , teu njarita heula ka Moestari , eta Moestari sok ngamběk karana ngadjoealna sok moerah .

Kitoe deui oepama aja oerang Arab atawa Tjina asoep ka lemboer rek barangbeuli , meuli naon bae, eta Loerah poesingeun katjida , sabab loba noe sok nipoe noe leutik . Da ari koe Moestari mah , lamoen aja oerang lemboer rek barangdjoeal , naon bae , saleuwihna tědaeunana , sok dipangdjoealkeun ka noe bageur , noe teu moponteng harga ; sarta di mana geus dibajar , doeitna dibikeun ka noe boga bahan . Malah loba anoe heraneun , jen bahanna sakitoe pajoena Si somahan teh atoheun sarta katjida - tarimaeunana . Sawareh mah sok aja panarimana ka loerah , tapi tara ditampa, omongna : ,,Kami mah geus tjoekoep , entong make dibere koe maraneh ; soepaja maraneh salamet bae , geus atoh .”

. TJARITA POESAKA 1

Moestari estoe djělěma tjoekoep , bandana teh teges beunang běrěsih pisan . Waktoe oemoer 16 tahoen manehna waloerat pisan , ari kapintĕranana ngan bisa matja djeung noelis saeutikeutikeun ; nja ngamagang di toean Maarten , harita djadi Aspirant-Controleur . Tapi sanadjan djadi magang , ari digawena mah sadjongos bae , itoe tjokot ieu bawa . Sok radjeun oge noelis. saeutik-eutikeun , tapi tjarang. Ari kana gawe katjida saregěpna djeung sagala oeroesan saběněrna . Toean Maarten njaaheun naker, djaba ti gadjih, sok dipaparin papakean noe harade ; ari angkat-angkatan ka mana -mana sok ditjatjandak .

Gadjihna koe manehna sawareh sok ditjengtjelengankeun dina kopěr , tara tjara boedjang sedjen , make didjadjankeun kabeh ; ieu mah apik kana rědjěki teh ; dadaharan tjoekoep koe paparin toeanna bae , ngareunah ongkoh ; djeung ari aja semah sok meunang pěrěsen , pek dibeulikeun ka noe perloe , atawa diteundeun .

Sanggeus toean Maarten kagoengan njonja oge , geus djadi Controleur , manehna teu bidjil , da njonjana oge resepeun miara manehna .

Meunang leuwih ti 12 tahoen di toean Maartenna , pareng tocanna teu damang , koedoe titirah ka Nagri-Walanda , atoeh Moestari , nadjan bětah oge kapaksa koedoe ka loear, da ari miloe mah ka Nagri -Walanda , taja pětana . Doeit keur meuli imah djeung sawah , moending , tatjan boga , toeloej bae harita ngadjadjapkeun ka Batawi , bari sědja neangan pagawean . Gantjang meunang pagawean , tapi ingetanana saolah -olah toetoenggon bae, di mana toeanna moelih ti Nagri -Walanda , rek aboes deui ka toean Maarten bae , karana di Nagri -Walandn , mah ngan baris doea tahoen .

Eta teh kadjadian. Barang geus 2 tahoen di Batawina , dina hidji poë meunang bedja , jen toean Maarten sapoetra -garwana geus soemping deui ; geuwat nepoengan ka losmen . Geus teu kira -kira bae baroengaheunnana barang amprok teh, komo poetrapoetrana toean Maarten mah , samalah dipoentangan diadjak oelin tjara kapoengkoer bae . Ti dinja pindah deui bae Moestari ka doenoengannana bareto , datang ka aja poeloehna deui tahoen , něpi ka toean Maarten djadi Resident. Geus kito9 aja kĕrsana moelih ka Nagri -Walanda , baris njakolakeun poetra -poetrana sarta moal ka Djawa-Djawa deui . Moestari katjida ngahĕroekna doemeh koedoe papisah djeung doenoengan noe geus karasa kahadeanana . Tapi ajeuna mah geus boga doeit keur meuli lemboer djeung sawah , moal boeboedjang deui di noe sedjen . Toeloej bae balik ka Wangkal , tempatna bali geusan ngadjadi , beuti mělik pamĕlaran . Di dinja meuli lemboer , njieun imah hade , meuli sawah djeung moending keur ngagarapna . Anakna si Wirio, harita kakara oemoer 12 tahoen , noe baris mantoe -mantoe bapana digawe .

Teu lila, tina kabageurannana , Moestari kapilih djadi loerah di dinja. Atoeh ditoenda tanina teh , sawahna disewakeun ; ajeuna mah ngan ngoeroes desa bae djeung djělěmana , bisi aja kaboetoehna atawa kakoeranganana naon -naon .

Koe sabab djělěma -djělěma di dinja njaraaheun ka loerahna , hatena talĕngtrěm , kana gawe saroehoed , atoeh noe tani loba noe moekti, noe dagang loba noe beunghar ; djadi desa Wangkal teh pangsoegihna bae di sa-Banjoewangi mah . Pare kaloearan ti dinja mah panghadena , bako nja kitoe keneh ; djeung miarana bako , oerang dinja mah pangbisana bae ; kasohor pisan bako Wangkal pangngeunahna , hargana oge leuwih ti di sedjen těmpat .

Moestari lila-lila kolot, datang ka djadi aki -aki koendang iteuk . Oerang Wangkal kabeh geus salempang bac , nilik sareat , loerahna tangtoe tereh maot , soesah pigantieunana . Poegoeh ari anakna , si Ardjo di Wirio, pertjekana djeung bageurna mah geus tjara bapana bae , tapi leutik keneh, moal beunang didjieun loerah .

Kĕrsa Allah Anoe Kawasa , kasieun djeung kasalempang oerang Wangkal teh kadjadian ; kaboekti . . . leuwih tereh ti sangkaanana . Moestari gering pajah, ganti poë beuki loengse , ganti isoek beuki ripoeh ; doekoen mah doekoen , geus sababaraha ganti, euweuh tapakna, kasakitna anggoer beuki madjoe , něpi ka njamarkeun maneh .

Djělěma oerang Wangkal djoeldjol, ngaralajad ; noe tjeurik loba , nendjo Moestari sakitoe pajahna . Koemaha atoeh da djělěma teh kabeh geus asa ka bapa bae, ka loerah teh.

Panganggeusan , njampeurkeun si Wirio, ti dinja saoer Moestari kieu :

,, Oedjang , ti babaheula bapa teh saběněrna -satěměnna , tara ngalampahkeun kagorengan , salawasna saestoena , noe matak geus kolot teh ngarasa bagdja . Koe maneh koedoe toeroetan , tangtoe maneh salamět . Ari di imah noe mangkoe karahajoean , nja itoe , kĕris , poesaka ti aki maneh ; toeh noe ngagantoeng dina bilik . Maparinkeunana waktoe rek poepoes pisan , lahirna : ,,Bapa teu aja deui titinggal ka maneh , ngan ieu kĕris koedoe ingětkeun, ieu teh poesaka . Satoengtoeng ieu keris aja di imah maneh mah , tangtoe rahajoe . Ampihan hade -hade ; patjoean rek didjoeal , karana moen ka loear ti imah tangtoe sagala hikmatna miloe ."

Eta piwoeroek aki maneh koe bapa ditoeroet , sarta kabeh karasa . Sanadjan bapa henteu beunghar , tapi ari malarat mah tatjan ngalakon . Ajeuna eta poesaka teh ragrag ka maneh ; ampihan sing hade , sing apik, djieun toelang - tonggong . Oelah ngan ngingětkeun tanda mata ti bapa bae, koedoe ingětkeun karahajoean djeung kabagjaan sarerea , salěmboer ieu di tangtajoengan koe ieu keris . Satoengtoeng aja ieu mah , kĕris , di dieu , mokaha , djaoeh balai , parěk rědjěki ."

Geus ngomong kitoe, tajohna bawaning ripoeh reup peureum ; teu kadoegaeun deui ngomong . Wirio, bari nendjo teh ka bapana , njoeroetjoed tjipanonna . Beungeut bapana pias moenggah sepa . Kawas noe hajangeun keneh ngomong , biwirna oembat -emboet , tapi geus taja tangan pangawasa , teu bisaeun pok. Ditjabak koe si Wirio leungeunna geus tiis pisan . Amběkanana beuki kĕndor beuki kěndor, kěrělěk bae , Moestari ladjéng .

Moestari, Loerah Wangkal , tilar doenja

Gěr awewe tjareurik , baroedak reang ditinggalkeun maot koe sepoeh panjaloeoehan salělěmboer , pananggeuhan saimah . Sarerea pada sedih , prihatin . Harita keneh bedja geus něrěkab , saantero lemboer Wangkal geus pada terang . Djoeldjol noe ngaralajad awewe lalaki , kawantoe bapa sarerea tea , toer sakitoe bageurna , atoeh meh toengkěb , daratang kabeh .

Pasosore djoeng digotong ka pasarean , dipajoengan agreng , moengah pinoeh , djědjěl djalan gede koe djělěma , sarerea pada hajang djadjap ka pasarean . Noe mawa baki pinoeh koe kěkěmbangan , djeung koekoes mělědoeg ( 1) . Sanggeus dikoeboer , djělěma maroelang .

Teu koengsi lila di Wangkal geus ngadjěněngkeun deui loerah, gantina Moestari , noe pangbeungharna djeung pangdipikolotna .

Ari radjakajana Moestari kabeh ragrag ka Wirio, sabab indoengna mah geus maot , heulaeun bapana , djeung manehna teu bogaeun doeloer .

Děmi si Wirio djělěma djagdjag pisan ; oemoerna harita kira -kira 30 tahoen , kalakoeanana geus sabapana bae , ma'loem pangadjaran bapa djeung prak ditjontoanana , sagala oeroesan , komo kana kabageuran mah djeung lampah saestoena , kabeh noeroen . Tjitjingna di oeroet imah bapana bae, djeung pamadjikan loeloes roentoet , tara aja pantjabagahna ; boga anak tiloe, lalaki doea , awewe hidji

Doeit titinggal bapana dibeulikeun kana moending sarakit , harade , baredas ; roda weuteuh hidji djeung parabot njawah, sapĕrti patjoel , woeloekoe djeung djaba ti eta , niatna rek noeloejkeun njawah djeung ngěbon bako . Geus kitoe njieun leuit djeung goedang keur ngome bako , dibarantoean koe batoer -batoerna salémboer .

Wirio estoe djadi toekang tani ěnja , ana digawe tégés plěngplengan , ti isoek něpi ka boerit , djeung apik deui ngoeroesna sawah, ngomena djeung ngojosna kěbon bako teh ; moepoena oge lamoen teu atjan meudjeuhna , tatjan prak. Di sadjero lěmboer Wangkal mah teu aja noe noeroeban kadaekna djeung apikna , noe matak parena djeung bakona euweuh noe nanding ; saban taoen loba pare djeung bako koe manehna didjoealan .

Loba batoer -batoerna salěmboer , dina oesoem ngeureut , menta toeloeng pangdjoealkeun bakona ka Wirio. Koe manehna ditoeloeng , da pamakena teh tjara bapana bae , ahli toetoeloeng ; atoeh djělěma -djělěma teh tararimaeun. Ma'loem oerang kampoeng teu pati tjampoer tjara Wirio ; ari Wirio mah loba kawawoeh, bareto sok mimiloe djeung bapana , djeung bisa ngomong deui . Komo ajeuna mah sanggeus matjakal dagang sorangan , koedoe bisa tjampoer djeung oerang Eropa, oerang Arab , oerang Tjina , atoeh kanjahona djeung pěrtjekana teh beuki tambah bae .

Sanadjan Moestari geus maot oge ari oerang Wangkal mah tětěp sarěnang , da si Wirio mapan beunang dipake pananjaan , sabapana bae . Di Wiriona , ngarasa bagdja deui djeung senang ,

(1) Enja-enjana pikeun agama Islam mah kitoe teh teu hade .

M. K. Partadirědja.

sagala pakarĕpan gampang ; dina pikirna , koe watek keris poesaka tea , titinggal ti bapana . Lain Wirio bae noe boga angkeuhan kitoe teh , sakabeh djělěma bae di desa Wangkal , nětěpkeun , jen eta kĕris gede kasiatna. Geura kieu tjaritana tjeuk noe bogana pribadi :

Baheula, kira -kira geus doea ratoes tahoen leuwih , eta kĕris kagoenganana hidji pangeran . Karoehoenna Wirio, ngaranna Rahman , ngagandek di eta Pangeran . Dina hidji mangsa eta Pangeran angkat toeboedjeng , njandak pirang -pirang pangiring, kersana ngalasan banteng , oentjal djeung měntjěk sarta sadjaba ti eta ; di leuweung ngadegkeun pasanggrahan keur paragi rĕrebna . Barang keur di pangboedjĕngan , Pangeran teh diiring koe Rahman, kasaroeng di tengah leuweung. Aproek -aproekan nejangan pasanggrahan tea teu kapanggih ; njeungeut bědil mah , njeungeut bědil , djeung tjotjorowakan , ngarah kadenge koe babatoeran , geus wěleh.

Ti dinja reup boerit, Pangeran teh palajeun katjida djeung hojongeun toeang deui , ladjěng ebog handapeun kai . Rahman mah tina rada toeman , aja keneh tanaga . Manehna nendjo djoeraganana sakitoe loengsena , watireun , toeloej madjoe saeutik , neangan soegan aja boeboeahan , tapi loepoet , teu manggih . Kadenge ti kadjaoehan , ngerelekna mah sada -sada tjai ngotjor ; tjeuk pikirna : „ Tah soegan bae di dinja aja dahar -dahareun ". Geus kitoe toeloej disampeurkeun , hese pisan djalanna , make naratas saliara rěmpět pisan . Ari beh teh aja lebak leutik , di handapna aja tjai ngelerek . Sisi-sisina loba tjaoe baroeahan . Gantjangna Rahman ngala noe arasak, geuwat boeroe -boeroe balik ka djoeraganana ; tjeuk hatena , manaha teuing katarimana koe Pangeran .

Keur kitoe, bělědag aja bědil disada . Dina hate Rahman : ,,Naha Pangeran , kitoe ? Aja naon ?" Atawa batoer -batoer njaloekan koe bědil ? Teu poegoeh pikirannana Rahman . Geuwat moeroe ka tempat ebogna Pangeran tea , bari tjeuk pikirna : „ Aja naon di dinja teh ? Aja maoeng kitoe? Djoeragan kitoe dirontok maoeng ?"

Rahman sadjeroning madjoe ka hareup , taki -taki , gilig, estoe euweuh kasieun ; aja naon bae noe baris njilakakeun ka djoeraganana , moal diambeuan . Tjoetjoek - tjoetjoek noe sakitoe rogokna teh djeung rempět deui , teu dirasa , téroes bae moro Pangeran tea. Barang datang , Pangeran teh euweuh , ngan kari kèrisna bae ngagoler ; geuwat ditjokot , toeloej gěgĕroan .

Kadenge tinoe bala aja noe njaharoeroeng , ditema koe noe ngagérém matak gila katjida , tetela maoeng . Moenggah tjara angin Rahman moeroena ka dinja . Ari beh teh maoeng lodaja , keur njakětěm Pangeran tea , rek dihakan. Tapi maoeng teh geus raheut saeutik beuteungna .

Rahman tětěg hatena , dek dibědil , tapi doemadak bědil teh teu daekeun beukas . Maoeng barang nendjo noe rek ngabědil , sot

Pangeran, toeloej naradjang . Rahman ngageuwat ngadeukeutan tangkal kai bari njaboet kĕris kagoengan Pangeran tea . Barang geus deukeut , maoeng teh gědjos ditěwěk boeka kelekna, golepak roeboeh , teu ĕngap deui . Ti dinja Rahman moeroe djoeraganana noe ngagoler pinoeh koe gětih .

Kaběněran pangiring -pangiringna noe loba daratang , da riab nareangan , kakara kapanggih harita , keur digoegoeloeng koe Rahman. Gantjang dangdan gotongan , Pangeran dibawa ka dajeuh . Raheut-raheutna teh kaběněran euweuh noe parna , dina doea minggoe geus damang deui.

Rahman meunang pamoelang tarima gede katjida , sabab sakitoe belana ; moen euweuh manehna mah sareatna Pangeran teh meureun dihakan maoeng .

Ari panarimana , kĕrisna tea bae dipaparinkeun . Atoeh Rahman soeka boengah katjida , geus taja hinggana meunang hormatan gěde .

Da moenggoehing oerang Djawa aja kapĕrtjajaan kana kĕris , lamoen geus dipake maehan maoeng , eta dianggep loehoeng . Noe matak pantes Rahman katjida atoheunana .

Barang Rahman maot , keris teh ragrag ka anakna, téroes toeroen -toemoeroen nepi ka Wirio. Eta teh djadi poesaka gěde , sabab kapĕrtjajaan djělěma , pakarang noe hade mah , komo noe aheng , beunang dipake panjinglar , atawa panoelak sagala bahla , watekna matak rahajoe salélěmboer , matak bagdja sadjadjagat . Eta Wirio sagala kasalametan kabagjaan teh angkeuhna pěrwatěk eta bae , keris tea . Geura ieu ka hareup aja tjaritaannana , noe matak beuki parageuh bae kapërtjajaannana kana pakarang teh (').

(') Dina agama Islam mah teu hade soemende lian ti ka Toehan teh. M. K. Partadirědja .

II .

SOEKAN-SOEKAN.

Di lémboer Wangkal kaběnéran keur oesoem diboeat , oenggal isoek ngabroel awewe-lalaki , kolot-boedak , ka sarawah rek diboeat . Garětol pisan diboeatna , sakitoe poë bangětna teh , kana beungeut moenggah asa direrab , teu dihiding, abong -abong geus taroeman .

Moen oerang , moal koeat lila , ari ieu mah kawas anggoer raresepeun , malah tarimaeun kana panas kitoe teh , sabab njarahoëun , jen panas teh matak hade kana pěpělakan , kana piboeateun . Dina oesoem dadaharan , broel kabeh ka saoeng oeroet ngagĕbahan manoek . Gek sarila ngalingkoeng , ngareunaheun pisan daladaharanana .

Estoe katjida pikeun oerang Priboemi mah ana diboeat teh , saroeka atina, pada ngarasa asa pangbeungharna , asa pangbagdjana bae ti antero machloek . Komo oerang Wangkal mah , noe tjaroekoepna , ngagalědekeunana soekan -soekan , palohara .

Ari sore , bada asar , baralik bari marawa eundan . Ti kadjaoehan keneh geus kadenge sora gamelan di lemboer , beuki deukeut beuki tetela, matak résěp . Ari djol datang , rep tatabeuhan teh sakeudeung , sihoreng rek ganti lagoe , kěbodjiro , ngabageakeun .

Noe marĕntas diboeat teh toeloej nareundeun eundanna geus kitoe pek marandi di waloengan , ari mentas mandi , toeloej dangdan , papakean běrěsih , těroes kana soekan -soekan . Di dinja roepa-roepa aja noe njarita , aja noe seuseurian , saroeka ati . Teu lila, djol baroedak awewe tarěgép, ngabagikeun roko djeung kadaharan .

Kitoe bae oerang lemboer teh , pepestaan sababaraha peuting . Sanggeus pare ngampih kabeh djeung bako dina leuit djeung di goedang sababaraha toempang , aja noe dihear-hear keneh dina kadjang, sawareh, eta oerang lemboer mah geus , bae : asa pangbagdjana bae, di alam doenja teh . Teu salempang inggis kakoerangan , sabab diboeat sakitoe parengna , malah loba leuwihna tina baris dahareun , sarta didjarceal . Wirio oge nja kitoe . Meh salawasna diboeatna oentoeng Pamadjikanana djeung anak-anakna tjalageur . haroerip, komo Wiriona mah, djagdjag , daek . Tjeuk

Pangeran, toeloej naradjang . Rahman ngageuwat ngadeukeutan tangkal kai bari njaboet kĕris kagoengan Pangeran tea . Barang geus deukeut , maoeng teh gědjos ditěwěk boeka kelekna, golepak roeboeh , teu engap deui . Ti dinja Rahman moeroe djoeraganana noe ngagoler pinoeh koe gětih .

Kaběněran pangiring-pangiringna noe loba daratang , da riab nareangan , kakara kapanggih harita , keur digoegoeloeng koe Rahman. Gantjang dangdan gotongan , Pangeran dibawa ka dajeuh . Raheut-raheutna teh kaběněran euweuh noe parna , dina doea minggoe geus damang deui .

Rahman meunang pamoelang tarima gede katjida , sabab sakitoe belana ; moen euweuh manehna mah sareatna Pangeran teh meureun dihakan maoeng .

Ari panarimana , kĕrisna tea bae dipaparinkeun . Atoeh Rahman soeka boengah katjida , geus taja hinggana meunang hormatan gède .

Da moenggoehing oerang Djawa aja kapĕrtjajaan kana kěris , lamoen geus dipake maehan maoeng , eta dianggep loehoeng . Noe matak pantes Rahman katjida atoheunana .

Barang Rahman maot , keris teh ragrag ka anakna, tĕroes toeroen -toemoeroen něpi ka Wirio. Eta teh djadi poesaka gěde , sabab kapěrtjajaan djělěma , pakarang noe hade mah , komo noe aheng , beunang dipake panjinglar , atawa panoelak sagala bahla , watekna matak rahajoe salělěmboer , matak bagdja sadjadjagat . Eta Wirio sagala kasalametan kabagjaan teh angkeuhna pěrwatěk eta bae , keris tea. Geura ieu ka hareup aja tjaritaannana , noe matak beuki parageuh bae kapértjajaannana kana pakarang teh ( ').

( ') Dina agama Islam mah teu hade soemende lian ti ka Toehan teh. M. K. Partadirědja .

II .

SOEKAN-SOEKAN.

Di lemboer Wangkal kaběněran keur oesoem diboeat , oenggal isoek ngabroel awewe -lalaki , kolot-boedak , ka sarawah rek diboeat . Garetol pisan diboeatna , sakitoe poë bangětna teh , kana beungeut moenggah asa direrab , teu dihiding , abong -abong geus taroeman .

Moen oerang , moal koeat lila , ari ieu mah kawas anggoër rarĕsépeun , malah tarimaeun kana panas kitoe teh, sabab njarahoëun , jen panas teh matak hade kana pěpělakan , kana piboeateun . Dina oesoem dadaharan , broel kabeh ka saoeng oeroet ngagĕbahan manoek . Gek sarila ngalingkoeng , ngareunaheun pisan daladaharanana .

Estoe katjida pikeun oerang Priboemi mah ana diboeat teh , saroeka atina, pada ngarasa asa pangbeungharna , asa pangbagdjana bae ti antero machloek . Komo oerang Wangkal mah , noe tjaroekoepna , ngagalědekeunana soekan -soekan , palohara .

Ari sore , bada asar, baralik bari marawa eundan . Ti kadjaoehan keneh geus kadenge sora gamelan di lemboer , beuki deukeut beuki tetela, matak rěsěp . Ari djol datang , rep tatabeuhan teh sakeudeung , sihoreng rek ganti lagoe , kebodjiro, ngabageakeun .

Noe maréntas diboeat teh toeloej nareundeun eundanna geus kitoe pek marandi di waloengan , ari mentas mandi , toeloej dangdan , papakean beresih , téroes kana soekan -soekan . Di dinja roepa-roepa aja noe njarita , aja noe seuseurian , saroeka ati . Teu lila, djol baroedak awewe tarěgép, ngabagikeun roko djeung kadaharan .

Kitoe bae oerang lemboer teh, pepestaan sababaraha peuting. Sanggeus pare ngampih kabeh djeung bako dina leuit djeung di goedang sababaraha toempang , aja noe dihear -hear keneh dina kadjang, sawareh , eta oerang lemboer mah geus , bae : asa pangbagdjana bae , di alam doenja teh . Teu salempang inggis kakoerangan , sabab diboeat sakitoe parengna , malah loba leuwihna tina baris dahareun , sarta didjarceal. Wirio oge nja kitoe . Meh salawasna diboeatna oentoeng Pamadjikanana djeung anak-anakna tjalageur . haroerip, komo Wiriona mah , djagdjag , daek . Tjeuk itoenganana : oenggal tahoen koedoe bisa nambahan sawahna : aing makaja teh koedoe tambah madjoe ; něpi ka koemaha antekna aing nja madjoe , aing teu njaho , tapi noe karasa pangadjak hate aing: Koedoe tambah kaja . . . Koedoe woewoeh tjoekoep . Tjeuk bapa geuning , bangsa deungeun mah baleunghar katjida , da garětol makaja djeung rarikrik kana rědjěki deui . Manehna ngarasa djadi djělěma bagdja , sabab moen těroes kitoe bae , tangtoe anak-anakna engke kaasoep djělěma tjaroekoep djeung tarohaga . Eta pang bagdia kitoe teh noedingna kana watěk kĕris poesaka tea bae . Malah batoer -batoerna salěmboer Wangkal mah njangkana, pang oentoengna diboeat teh, koe kasiat eta kĕris .

Dina hidji sore , kira -kira geus doea minggoe ti mentas pepestaan diboeat tea , Wirio djeung bodjona keur dalahar , djol aja semah ; dahoeanana , ti Galagah . Katjida baroengaheunana ewe -salaki , didatangan doeloerna teh ; toeloej bae dibawa dahar , saaja -ajana bae . Tatamoe teh , cukeur tjape oeroet leumpang djaoeh , tambah lapar, deui, ana běk teh dahar , teu woedoe ponjo .

Keur dahar ditanja koe Wirio : ,,Kang Isla, koemaha di Galagah , atjeuk djeung baroedak daramang ?"

Djawab Isla : ,, Pangestoe , teu aja sawios -wios .

Akang teh aja pibedjaeun , ka dieu teh . Si Mingkěm geus aja noe nanjaan rek dikawinkeun ka anak Toea -kampoeng , ngaranna Soedjono ; waktoena sapoeloeh poë deui ti ajeuna . Atoeh saajaaja ; koe niat mah hajang make rame -rame nanaon . Mimiti di akang , isoekna di besan . Ngan mendingna teh moal koedoe neangan doeit , da diboeat teh aja pinareng . Kakara leuit parinoeh kitoe .'

Tjeuk Wirio : ,,Soekoer naker pirang-pirang noehoen . Di dieu oge běrěkah , bisa bae mahanan meureun ka Mingkěm , saroeng boetoet -boetoet bae mah ."

Djeung deui akang pang ka dieu teh, babakoena ngondang . sarerea oelah teu datang ."

Tjeuk Wirio : ,,Taksiran moal aja halangan , da moending ajeuna mah ngalanggoer , beunang dipake narik ka Galagah ; sabab ari leumpang mah taja pětana , ti dieu, djeung barocdak lalemboet. kitoe . Mangga atoeh koering bade njarengan ."

Anak Wirio teh anoe lalaki doea geus galěde , ngadarenge kolotna njarita kitoe , aratoheun pisan ; da harajangeun ka Galagah , djeung ieu mah kana pesta deui . Isla oge boengaheun , Wirio baris datang , sabab tadina sieuneun teu beunang diondang , da getol digawe tea. Beunang diseboet tara bae ingkah ti imah teh , ari lain kana gawe mah.

Sanggeus dalahar, baroedak harees ; Wirio djeung Isla aroedoed , pamadjikanana peperen .

Tjeuk Isla : „ Akang aja pamenta saeutik. Isoek akang rek ka dajeuh, balandja keur sidekah . Soegan bisa babarengan djeung adi da adi mah wawoeh djeung toko -toko ."

11,Mangga " , tjeuk Wirio. ,,Koering oge kabeneran , bade ka dajeuh , rek oedoe-ada pěrkara bako ."

Tjeuk Isla : ,,Kaběněran atoeh !"

Njaritana něpi ka peuting , geus kitoe toeloej sarare .

Biasana Wirio saanak bodjona , soeboeh -soeboeh geus haroedang , Isla oge miloe hoedang . Sanggeus marandi , gek darioek , toeloej barangdahar , isoek-isoek . Bari njanghareupan sangoe ngěboel teh, Wirio ngomong : ,,Tahoen ieu teu aja reureuhna ngan sidĕkah bae . Mimiti di oerang njalametkeun diboeat , mani sababaraha peuting , noron . Ajeuna rek ngawinkeun Mingkěm ; geus kitoe kamari ngadenge , toea -kampoeng rek njalametkeun deui , doemeh boga intjoe ."

Tjeuk Isla : ,,Entong soesah . Naha lebar , waktoe dipake sidekah ? Akang mah sieun pisan adi teu daratang kana kawinan Mingkem teh "

Tjeuk Wirio : Entong salempang eta mah, moega oelah aja halangan bae . Ngomong kitoe teh , eta , oerang , tahoen ieu loba pisan djalan , koedoe soedjoed soekoer ka Pangeran .

Hajoe ah , oerang bral ka dajeuh , soepaja bisa balik memeh tengah poë ."

Tjeuk Isla : ,,Hajoe."

Djoeng arindit ka dajeuh.

Ari nepi ka pasar , Isla balandja meuli badjoe roepa -roepa , samping , totopong , djeung rea -rea deui , sabab dina kawinan teh , anak-anakna koedoe harade papakeanana .

Ari Wirio ngabadamikeun bako ; oentoeng pisan , bakona , djeung bako batoer -batoerna , pajoe mahal . Toeloej meuli totopong djeung samping noe hade , keur mere ka noe kawinan . Sanggeus salse barangbeuli , toeloej maroelang , reureudjeungan djeung noe pada měntas balandja.

Isla teu téroes balik harita , dianděg koe Wirio , mondok deui , sapeuting . Isoekna sanggeus ngadjangdjian ĕnja , jen Wirio koedoe datang , dina ngawinkeun , kakara Isla moelang ka Galagah .

Ti sadjoengna Isla , Wirio leuwih gětol digawena , karana ka Galagah teh sakoerang -koerangna koedoe opat poë mah . Manehna ngoeroes bako bawaeun ka dajeuh , batoer -batoerna oge tangtoe keur njadiakeun . Geus kitoe djoeng ka kebon , boeroedjoel pelakaneun , keur mělak bako .

Geus salse naon -naon , bakona bawaeun ka dajeuh tea , geus dika-goedangkeun , kebonna kari tjěh pělakaneun , Wirio niatna isoek-isoek djeung anak-bodjona arindit ka Galagah ; pikirna sénang euweuh karingrang.

Koe Wirio geus katjipta , geus kawangwang pisěnangeunana dina pesta , komo ari tjara anak-anakna mah moenggah tingaladjret bakating koe atoh , ngingětkeun kana pirěsĕpeun di Galagah .

III .

KAWINAN AJA KAREUWAS.

Isoekna isoek -isoek , di hareupeun imah Wirio sadia roda , dimoendingan koe moending baredas , sarakit ; kadjangna anjar , mokaha koe panas , atawa koe hoedjan oge. Di djero roda diamparan kasoer , soepaja hipoe darioek .

Wirio ngakoetan boentělan papakean djeung beběkělan , anakna noe gede ngadangdanan roda , dipapaesan koe daoen tjaringin , djeung kěmbang -kembang .

Moendingna dina tandoekna , diboelat -beulit koe mangle , dina beuteungna digentaan , teu repeh , disada bae .

Gantjangna sadia , pamadjikanana Wirio ngais , oenggah ti heula , bari mawa anakna noe leutik , doea . Geus kitoe anak -anakna noe galede mararenahkeun maneh di djero roda, ari Wirio ngoesiran di hareup . Djoeng indit .

Doemeh mimitina njorang djalan lemboer , anoe rada goreng tea , atoeh teu aja ngeunahna dina roda teh , sabab kikipingna meusmeus tigidjleg kana lombang djéro , atoeh ngan djlag-djlig djlěg bae, sakapeung mah make aja noe ngagero , pamadjikanana reuwaseun, tapi Wirio mah tjitjing bae dioek, da geus biasa . Harita Wirio ngaginding katjida , dipokek, sampingna batik aloes , badjoe laken, rangkěpan bodas , beunang ngistrika , totopongna aloes , diběndo rapat, njoren keris , si poesaka , disaboekan epek , aloes . Saoemoerna Wirio kakava njoren eta keris . Tadina mah kana kawinan si Mingkem teh moal ngaginding kitoe , soemawonna kĕrisna, moal dipake , karana ngagantoeng dina loehoereun gělěděg wadah doeit manehna djeung doeit sarerea , batoerbatoerna salĕmboer noe marihape ka manehna . Oerang dinja pikiranana euweuh deui noe pang teu salempangna neundeun doeit , lian ti di imah Wirio, sabab didjaga koe si poesaka . Doemeh pikiranana lamoen si poesaka tea dibawa, geus matak salempang bae , tadina mah eta doeit dina gělěděg rek dibawa . Tapi harita eta kĕris , ditjokot toeloej disoren bae , teu kawawa napsoera hajang nembongkeun ka sobat -sobatna di Galagah ; ari doeit mah teu dibawa.

Pamadjikanana , djeung anak-anakna oge maridang . Geus meunang satengah djam, djol datang ka djalan gede , toeroet sisina ngadjadjar tangkal asěm keur něděng haredjo daoenna . Tjeuk pamadjikan Wirio , barang beh teh nendjo djalan gěde : ,,Toeh geuning djalan gede . Lah aja atoh, da moenggah mabok , eta mah koe djlag-djlig-djlěg djalan lěmboer bieu ."

Moending oge kawas aratoheun datang ka djalan gěde teh . Ngalengkahna sěmoe ngeunaheun ; rodana mani djiga ngagorolong koe maneh , manggih djalan datar.

Satengah salapan ngaliwat lebah dajeuh , geus kitoe njimpang ka katoehoe , asoep ka djalan gede keneh , ngan lain djalan pos ; ieu mah djalan noe djol ka Galagah tea .

Roda teh ajeuna rada kěndor , da nandjak, kawantoe Galagah teh, loehoerna leuwih ti 600 kaki .

Di waroeng eureun sakeudeung , ngaso ; moending diparaban djoekoet , djeung dibere nginoem dina tahang . Ari Wirio saanakpamadjikanana nginoem roedjak asem , tamba hanaang . Sanggeus meunang sapangoedoedan , indit deui.

Kira-kira satengah sawělas , datang ka Galagah . Ti kadjaochan keneh geus dipapag koe sora gamělan . Isoek keneh pisan , eta gamělan geus ditabeuh , ngahoedang kana kaboengahan oerang lemboer .

Wirio ngomong ,,Tah. kadenge sora gamelan , sakitoe ngeunahna ? Eta teh ngabedjaan , jen karia djeung ngabageakeun semah . Tjoba tendjo itoe katja -katjana dipoetjoek make dikěm . bang -kembang koe kertas parada . Tangtoe oenggal noe ngaliwat oge harajangeun asoep, miloe kana karia .

Tjeuk anakna si Drahman , bari ngarameus leungeun , bawaning boengah Pangpangna , eta meureun hajangeun miloe dadaharan , da di noe kariaan mah loba kadaharan ngareunah."

Bapana seuri, teu lila kana katja -katja , padati reg eureun , di hareupeun imah Isla pisan

Di djero imah mah komo papaesna leuwih ti dina katja -katja : Bandera laleutik mani reutjeum , dina tihangtihang balandongan . Kertas beureum kertas hedjo , koneng , didjarieunan kěkěmbangan warna -warna, diterapkeun dina bilik. Loba lampoe keur njaangan balandongan . Dina djoeroena aja gamelan sarta barang Wirio boes asoep , ger tatabeuhan teh ditabeuh panghormat ka Wirio.

Isla, djeung pamadjikanana marapagkeun sarta aratoheun katjida, toeloej pamadjikanana mah djeung anakna , dipěrnahkeun darioek dina samak roebak . Ari Wirio djeung Isla , njoetjoelan padati djeung ngoeroes moendingna . Geus eta , toeloej darioek, saroeka boengah pisan . Wirio njarita lalampahan di djalan, Isla nema tjarita rek karia.

Teu lila sor soesoegoeh dahar , laoekna loba . Ari geus dahar , djol tjikopi , lalawoehna goela kawoeng djeung koeeh -koeeh .

Sora gamelan di ngeunah -ngeunah , kadenge ka lemboer -lemboer noe djaraoeh , saolah -olah ngoearan , jen di Isla keur soekan -soekan kawinan , sarta ka kaoemna sore eta . Moenggah moeroedoel ondangan -ondangan djeung noe rek laladjo , wani teu salabar , hajang geura nendjo bidjilna panganten beunang ngahiasan .

Noe dagang kadaharan pirang -pirang, naragog sisi pager ; djělěma -djělěma , kolot-boedak maui heurin oesik , pada resep laladjo teh, kawantoe mentas diboeat oentoeng , pada baroga doeit.

Poekoel tiloe , djol kareta, aloes katjida kagoengan djoeragan mantri , saosan panganten , koedana sapasang , garinding tarěgép , diobeng koe doea djéléma , darědég , bangoen hareseeun pisan nahanna koeda teh , sina eureun hareupeun Isla . Saban -saban gamelan ditabeuh , teu tjitjing , bangoen rek kalaboer .

Poekoel opat , djol panganten kaloear. Boeroeboel ondanganondangan djeung djělěma -djělěma noe laladjo, pada hajang tegěs . Doeanana didangdanan papakean panganten , araloes katjida , saloearna djiga dikěpoet koe emas bae ; samping songket , saboek patah -těboe ěmas .

Mingkem make siger , badjoe tarate , kangkaloeng, geulang , kilatbahoe , kabeh emas , ditaretes koe intěn . Ari awakna diatal koneng, beungeutna diwědakan bodas , halisna dikeningan, biwirna beureum . Lalakina make makoeta , geulang , kilat bahoe , tjara Mingkěm bae . Soep arasoep kana kareta, ger tatabeuhan djeung pěpětasan , moenggah kaindit . Djoeng kareta teh lalaoenan , baris ka kaoem. Boeroedoel djělěma ratoes -ratoes noetoerkeun . Anak -anak Wirio oge mariloe . Kakara saoemoerna manggih karěsěp kitoe, nepi ka teu njaho , naon bakoena noe koedoe ditendjo teh , aja ka noe didangdanan araloes tea , aja ka djělěma loba , ka noe tingběrěbět , baroedak , népi ka pinoeh djalan gede .

Barang geus dilapalan, di masigit, kareta teh balik deui, toeloej panganten ditoeroenkeun tina kareta, diaping koe para istri , noe beunang maridang, kawantoe kaondangan . Berebet pajoengna tiloe araloes , gén narangtoeng dina lawang ka balandongan tea , woer disawer . Toekang njawerna geus ngaleungaleu bae, sorana ngeunah , pokpokanana paham , piwoeroek ka panganten djeung ka sakoer noe nongton ; nasehat araloes pisan , bari teu eureun ngawoer -ngawoer beas , make doeit . Amboe baroedak . sawareh mah lain boedak -boedak teuing , kolot oge miloe , paboro -boro kana doeit . Tampolana mah nepi ka aja noe tigoeling, bawaning pasěděk -sěděk .

Sanggeus disawer , toeloej asoep kana balandongan , pek direndengkeun, darioek dina korsi , estoe tjaritjing , djiga teu oesik-oesik atjan, tjara artja, djeung teu ngomong deui ; dilaladjoan koe tatamoe -tatamoe ondangan djeung koe sakoer noe laladjo . Beak karep soekana Isla djeung pamadjikanana , nendjo panganten , mani ragragan tjimata . Geus kitoe , ger sidekah ; ondanganondangan dalahar leuent, noe oedoel, noe njarita , roepa -roepa . Ari geus boerit ngawajang, biasa wajang koelit, tjarita rame , geus lain di kieuna bae djělěma rarěsěpeunana kana wajang, mani poho kana sagala , baning parogot . Sakeudeung -sakeudeung ger sareuri , aja noe ngabarakatak bae, katadji . Sakapeung mah repeh , mani euweuh noe ngomong sakěmek, panonna nareuteup kana wajang, pikiranana arambleng dina lalakonna noe ditjaritakeun koe dalang .

Keur kitoe noe laladjo teh boeriak, njingraj ; aja noe toempak koeda , lebah hareupeun imah Isla , moenggah toetoeroeboen tina koedana , menta djalan rek asoep ka balandongan panganten koedana dipihapekeun ka oerang anoe laladjo , mani katendjo ; gebosna tina iroengna. ngěboel , oeroet diloempatkeun satariktarikna . Barang djol , deuleuna ka noe aja di balandongan , mani moetěr , saroepa aja noe diteangan , bari asoep . Ari geus katendjoëun Wirio , toeloej bae njampeurkeun ; harita Wirio keur dioek di tengah - tengah balandongan ; senang , keur ngarěgépkeun kana wajang. Barang ret teh ka noe njampeurkeun ka manehna , ,,Eeh Saleh ! Aja naon ?" omongna :

Saleh ngadjawabna rada ngaharewos : „ Aja katjilakaan ; mangga bae loengsoer sakedap , bade ditjarioskeun ."

Wirio kaget , toeloej noetoerkeun Saleh ka loear ; heseeun ngaliwatna teh, bawaning heurin koe noe laladjo ; hatena ratoeg kěkětěgan , mani kadenge těgtěganana . Tapi ari kana katjilakaan noe matak hebat , noe geus toemiba ka manehna djeung ajeuna ka oerang Wangkal mah , teu pisan njangka.

Tjeuk Wirio : ,,Aja naon , Saleh ?"

Djawabna, sorana rada dareuda : ,,Di Wangkal kahoeroean , meh kabeh seep ."

Wirio teu kira -kira kagetna , omongna : ,,Kahoeroean ! Amboeamboe !" Ngomongna kitoe bari tanggah nendjo langit, běrěsih paoel , pinoeh koe bentang , rosa tanpawilangan . Ti dinja pok nanja deui ka Saleh : ,,Koemaha imah akang kadoeroek deui ?"

,,Kantěnan , seep pisan."

,,Koemaha leuit, djeung goedang bako ?"

,,Seep eta oge . Malah eusi boemi noe sarae teh , teu aja noe kapoeloek ."

Tjeuk Wirio : ,,Sieun eta bae, doeit titipan batoer , kadoeroek !" Tjeuk Saleh : ,,Naha artos titipan teh teu ditjandak ?".

,,Hěnteu , kabeh ge dina pěti djati , di pangkeng , deukeut énggon .'

,,Atoeh tjilaka teh tambah gěde . Ari panginten teh , artos mah ditjandak . Waktoe boemi kadoeroek , abdi aja emoetan bade lěbět , rek ngabantoen keris poesaka , bari bade ngabantoen eta artos . Namoeng tjeuk Loerah, keris temah ditjandak ; sareng nětěpkeun pisan , jen artos titipan oge tangtos ditjandak sareng keris . Sanes , ari keris teh disimpen dina loehoereun eta pěti , ngadjaga artos ? Sarĕng oerang Wangkal , pang njimpen artos di andjeun teh , doemeh bangět pěrtjajaeunana , jen eta poesaka njinglar sagala bahla ?"

Tjeuk Wirio : ,,Nja kitoe. Ieu mah kabeh salah akang . Běněrna mah eta keris oelah dibawa, sakalian ngarah ngaginding bae mah , kana ieu kariaan . Atawa , moen akang njanjabaan mawa eta keris , doeit oge noe didjaga koe eta keris , koedoe dibawa, sabab noe ngadjagana dibawa.

,,Lah , pohara ieu mah! Koemaha ngagantianana eta doeit , ka sobat -sobat ."

Sanggeus ngomong kitoe, Wirio asoep deui ka balandongan , leumpangna teu pati tétég . Ari sora gamelan mah masih bae, teu eureun -eureun .

Djělěma -djělěma narendjo beungeut Wirio, djoldjol njangka bae, tangtoe aja katjilakaan gede . Wirio toeloej njampeurkeun ka pamadjikanana, ngabedjaan aja katjilakaan . Gantjang nakĕr toeltělna tjarita . Tatabeuhan eureun , dalang repeh . Sarerea pada nendjo ka Wirio djeung ka pamadjikanana. Kasoekaan kariaan teh pegat pisan . Kabeh pada njeboet karoenja ka oerang Wangkal , aja tjotjoba sakitoe bangětna .

Tjeuk Wirio ka pamadjikanana : „ Akang mah rek balik ajeuna pisan ka Wangkal . Ari maneh di dieu djeung baroedak . Lilana tatjan poegoeh . Tangtoe loba oeroeseun . Di mana geus salse , dipapagkeun ."

Isla djeung pamadjikanana, saroekaeun pisan ngarawatan pamadjikan Wirio . Koe sabab kitoe, Wirio senangeun hatena .

Wirio dibere ngindjeum koeda koe loerah di dinja , toeloej aramit harita djeung Saleh ka Wangkal , neang lemboerna , noe katjilakaan gěde .

Semah -semah noe loba karoempoel deui , noeloejkeun nongton wajang, tapi teu pati saroeka ati tjara tadi , dalangna oge teu pati beger ; teu lila toeloej bae boebar .

Geus kitoe damar-damar diparareuman , djéléma -djéléma toeloej ngarěděng . Tina oeroet sakitoe tjapena , gantjang naker kana harees teh, ngan pamadjikan Wirio, eta mah teu bisaeun hees . Isoekna hoedang , moenggah barintit oeroet tjeurik .

IV.

KAHOEROEAN .

Wirio djeung Saleh , dilaloempatkeun bae koedana ; barang geus meunang satengah djam, reg noe Wirio dieureunkeun.

Saleh atoheun sarta reg deui noe manehna ditjandět, sabab lamoen téroes bae kitoe, tangtoe koedana mopo , moal koeateun . Ajeuna meh, disina leumpang bae .

Tjeuk Wirio : ,,Saleh , tjing tjaritakeun , koemaha mimitina eta kahoeroean teh ?"

Djawab Saleh : ,,Ngawitanana ti boemina djoeragan Loerah ; dikintěn aja boedak njoo seuneu ; ari indoengna keur mandi . Kintén taboeh toedjoeh , imah Loerah kahoeroeanana teh . Rehna angin ageung , enggal pisan ngalentab kana soehoenan sanes .

Djělěma -djělěma , lolobana teu atjan darongkap tina padamělanana , atoeh teu pada seueur noe noeloengan . Angin woewoeh ageng , silalatoe aragěng tingbělěwěr, ana ragrag kana imah sanes , ger deui kadoeroek . Da mani geus djadi seuneu bae imah teh . Djěléma -djělěma teh geus teu aja ingetan kana mareuman , euweuh pětana ; pikirna tangtos seep bae sadaja , saena bae angin teh lělěr , djol hoedjan , moeng teu ageng . Ari imah noe kadoeroek mah parantos teu aja toeloengeunana deui , ngan sabeunang -beunang didjaga , eta bae seuneu oelah ngagědean deui . Ladjěng imah -imah noe dareukeut kana seuneu dibandjoeran koe tjai, sapalih mah diraroeboeh -roeboehkeun bae , bisa katahan seuneu teh.

Poekoel 8 , seuneu pareum , aja 10 imah djeung toeang boemi djaba leuit-leuit, goedang bako , sadajana seep kadoeroek ."

Wirio gogodĕg bae omongna : Pohara ! pohara ! pare djeung bako woengkoel adjen rereboeeun . Geus kitoe doeit titipan , deui ; ĕnja , běněr dina pěti beusi tea mah , tapi oeang kertas mah tangtoe toetoeng .

,,Pikeun aing sorangan teu naon -naon , tapi eta doeit batoer , koemaha moelangkeunana .

Doeh tjilaka énja aing ieu."

Tjeuk Saleh : ,, Keun noe ĕnggeus kadjadian mah , entong dianggo soesah . Sarerea oge, sobat -sobat akang , tangtoe noeloengan .

Ongkoh mentas dibaroeat , aroentoeng ; loba keneh pisan noe teu kahoeroean . Hal katjilakaan mah , opat -lima boelan oge poho , tahoen hareup meureunan diboeat deui, tangtoe kabeh kagantian , oerang bisa deui tjara bareto -bareto .

Tjeuk koering oge kapoengkoer , eta kĕris poesaka ti rama , oelah ditjatjandak , ingkeun sina toenggoe di lemboer , margi sarerea pada pĕrtjaja , jen eta kĕris nangtajoengan oerang sarerea : watekna teh djaoeh balai , parěk rědjěki .”

Eta omongan Saleh ka Wirio, nambahan handeueul , teu poegoehpoegoeh , leungeunna teh kěk ditjabakkeun kana kĕrisna teh , da njoelagrang bae , dina tjangkengna . Tjeuk bapana oge, waktoe rek maot , nja kitoe , jen karahajoean djeung kabagdjaan , sakabeh di lemboer Wangkal , moal aja kakoeranganana , lamoen eta kĕris aja di imahna mah .

Ah, geus katjida bae bodona , basa rek indit ka Galagah make aja pikiran hajang ginding , ngarah katendjo koe oerang Galagah .

Pohara hoekoeman teh . Sakabeh radja-kajana djeung noe batoerbatoerna běrěsih dibasmi koe seuneu , djeung doeit simpěnan batoer deui lapoer. Eta kabeh , salahna neumbleuh ka Wirio bae, lantaran keris poesaka tea , naha make dibawa ti imah.

Koemaha ĕngke nja piomongeun ka sobat -sobatna , noe geus bebeakan pertjaja ka manehna . Wirio noe nandang salah , tangtoe koedoe ngagantian bae .

Ti dinja Wirio ngomong ka Saleh : „ Saleh maneh oge lain mi hape parabot perak, noe pamadjikan maneh di akang ? Tapi ĕntong dipake leutik hate , keun koe akang digantian ; kabeh anoe mihape rek digantian. Da lamoen seug ieu mah keris ditinggalkeun , moal datang ka lapoer ; di kahoeroeanana oge oepamana , moal pohara kitoe. Akang bangět pisan pěrtjaja, jen ieu kĕris gede kasiatna , ngadjaga ka oerang , tina sagala bahaja ."

Tjeuk Saleh : „ Sadajana oge oerang Wangkal mah pada pertjaja , noe mawi geus moal aja bae djělěma noe njoehoenkeun ganti teh ka akang , tina sarerea pada terang , akang njandak eta kĕris teh , lain ngahadja , ngarah di lemboer sina tjilaka .

Sareng koe sarerea oge katingal pisan , jen akang teh sakitoe soenggoeh -soenggoeh ngoeroes batoer , njaahan ka djělěma -djělěma , noemawi pirakoe aja noe koerang tarima, datang ka wani menta ganti ka akang , anoe sakitoe kararasaeun , kasaean akang . Barina oge, koemaha pijasaeun akang ngagantian , sakitoe lobana . Toeroeg - toeroeg , kapan boemi saeusina djeung pare , bako , kabeh seep . Kagoengan teh, ngan kantoen moending bae sarakit, sareng roda . Ti mana doeitna keur ngagantian teh ? Entong ! Entong aja manah kitoe . Oerang lemboer teh moal aja noe moesingkeun ka akang , margi dipokkeun deui bae, akang teh teu ngahadja ngagebroeskeun eta doeit kana seuneu ."

Tjeuk Wirio : ,,Enja , tapi rek dipoelangkeun deui bae, sabisabisa sarta rek boeroe -boeroe deui .

Pikarěpeun akang kieu : „ Pabrik goela Soeka Wědi , boetoeheun koe lahan , keur kěbon tiwoe . Sawah akang kabeh rek disewakeun ka dinja tiloe bahoeeun ; sewaanana rek dipenta ajeuna sama sakali f 600 ; tjoekoep keur moelang -moelangkeun eta doeit simpěnan batoer."

,,Soemoehoen , tapi koemaha akang nja dahar pake , ari sawah ditjěkěl koe pabrik mah ?"

,,Ongkoh boga moending sarakit djeung anggahota lengkěp pisan ; bisa meunang 80 cent mah , dina sapoë ."

Rek digawe bae di pabrik .

Baroedak noe galede geus barisaeun ngarit ti beurang keur moending . Dalapan ketip teh sapoë mahi keur hiroep leutik mah."

,,Kabeh-kabeh ," Tjeuk Saleh ,,akang leuwih mangarti batan noe loba -loba , noe mawi sok ditaros oge koe sarerea . Koering mah geus pĕrtjantěn bae , tangtos jasa."

Tjeuk Wirio : „ Koedoe , akang kitoe teh , nětěpan kaestocan akang ; pěrtjaja , koedoe djadi . Geus kataksir baris loba kabalangsakan , kapaksa koedoe loba kasoesah . Tapi akang pĕrtjaja , ieu keris engke mawa kana kabagdjaan ."

Bari tĕroes ngomong kitoe, lalakon eta doea djéléma , beuki deukeut, beuki deukeut, ka Wangkal . Katendjo ti kadjaoehan , kawas djarempling pisan , djělěma keur harees tibra, djiga euweuh robahna , tjara basa ditinggalkeun koe Wirio tadi , isoek -isoek .

Barang arasoep kana katja-katja , kadenge aja ngagoeroehgoeroeh tjektjok .

Baroedak mah geus harees deui tibra , awewe-awewe keur nalaheur tjai , ari lalaki -lalaki mah keur marerenan noe oeroet kahoeroean tea , kabeh pada digawe.

Aja noe maranggoelan awi beunang noear ti kebonna noe deukeut. Sawareh aja noe meulahan awi dina balandongan Awewelalaki riab marawa damar tingkaroreh dina leboe , nareangan poepoeton djeung barang-barangna noe leungit, soeganna aja dina lebak.

Wirio ragragan tjimata , nendjo imahina noe sakitoe aloesna , ajeuna djadi roehak. Kabeh djadjaran eta mah beak koe seuneu . Omongna : ,,Teges tjilaka ieu mah . Karoenja koe djělěma -djělěma bae , awewe -awewe djeung anak-anakna , tangtoe kapaksa njiroeroek di imah sobat -sobatna . Ngan eta bae , oerang Wangkal mah balageur , ajeuna oge sakieu peutingna digarawe , merenan oeroet kahoeroean . Moal lila oge njarieun deui imah anjar ."

Waktoe Wirio keur nangtoeng deukeut leboe imahna bari ngomong kitoe dina hatena , Saleh njarita ka batoer -batoerna noe deukeut ka manehna , jen doeit titipan oge di Wirio, miloe kahoeroean . Tjarita eta , gantjang nakěr narěkabna , datang ka kabeh djělěma salemboer Wangkal njarahoëun . Mimitina mah

TJARITA POESAKA . 2 katjida teu ngareunaheunana . Teu kaharti koe Wirio, naha mana dibawa eta keris poesaka teh Kabeh djělěma , pang marihapekeun doeitna ka Wirio teh , taja lian , ngan tina bangět pěrtjaja kana kĕris poesaka tea bae . Sapandjang ditangtajoengan koe si poesaka mah geus moal bae leungit . Nadjan Wirio oge pageuh kitoe .

Tapi barang geus pada lělěr , kabeh karoenjaeun pisan ka Wirio , katarendjoëun keur ngeloek bae, bari nangtoeng . Tangtoe moal čnja ngahadja -hadja , doeit maranehanana diaboeskeun koe Wirio kana seuneu .

Djeung kaboga manehna mah komo , běrěsih pisan kadoeroek djeung imah-imahna . Noe sedjen onaman , aja oge saeutikeutikeun , noe katoeloengan , demi Wirio mah estoe ledis pisan . Tjarek sasamping djangkoeng teh , lain babasaan .

Keur kitoe, djol aja hidji djělěma mawa torombol , wadah doeit tea. Sarerea aja pangarep -ngarep , eusina soegan teu kabeuleum, kabeh laloempatan maroeroe . Tapi barang beh oge , torombolna geus paretjat patrina , ari braj teh diboeka , oeang kěrětasna, teu aja lěboe -lěboena atjan. Doeit perak ngan saeutik, geus ngagebleg djadi poepoeton .

Papaes ĕmas -perak, eta oge saparo mah ngagebleg djadi poepoeton . Wirio barang nendjo eta , ngalimba , pokna : ,, Salah akang , keun koe akang rek digantian."

Tjeuk noe pangkolotna : ,, Moal ĕnja menta ditempoehan , sarerea oge . Barina oge, djiga naon djělemana noe menta ganti . Ieu ngan koe henteu ati-ati bae, eta koe keris si poesaka , make dibawa ti imah. Panoehoen mah oelah deui-deui bae eta kĕris dibabawa ti boemi . Moal ĕnja koe Wirio mah dihadja digĕbroeskeun kana seuneu . Mas Wirio, noe sakitoe hadena djeung ngoeroesna ka oerang , pirakoe . Noe matak moal aja noe menta ganti , sarerea oge."

Tjeuk Wirio : ,,Kieu ajeuna mah . Geus entong ditjaritakeun pandjang, da poegoeh geus tjilaka , kaoela teh sedih katjida . Ajeuna mah hajoh oerang pada digawe . Kaoela atoh katjida sarerea geus digarawe , noeloengan sakitoe rosana , eta noehoen pisan . Oerang oelah mitjeun waktoe sabab loba keneh pigaweeun oeroesaneun . Di dieu koedoe njieun imah sapoeloeh mah, imah laleutik bae , geus kitoe njieun deui wawangoenan -wawangoenan , noe pěrěloe . Hajoh , oerang pada ragem ĕnja -ĕnjaan , noeloengan noe katjilakaan ."

Ieu omongan Wirio, katjida teurakna ka djělěma -djělěma . Kabeh pada měta . Waktoe panonpoë bidjil , oeroet kahoeroean teh geus digoendoek -goendoekkeun di sisi-sisi, lahanna geus beunang diadegan deui Ti dinja areureun sakeudeung , djol awewe- ' awewe marawa tjikopi djeung lalawoehna , ger ngararioeng , ngaropi . Ari Wirio mah tatjan hajangeun baranghakan , soesah mikiran katjilakaan . Keur kitoe djol Loerah , geus kolot, eta oge imahna kadoeroek , gek dioek deukeut Wirio , ngomong anoe baris kaharti Eta toeloengan gěde , djělěma -djělěma teh geus djamak teu pohara teuing ngagoegoeloeng kana kasoesahna , barang arenggeus ngaropina , toeloej bae digarawe deui, djeung Wirio. oge, teu lila miloe digawe tjara kapoengkoer bae .

V.

AHLI TOETOELOENG DJEUNG KABAGEURAN .

Aja riboet noe digarawe , saminggoe eta mah mani djiga beurang peuting digarawe bae ; katjida oerang Wangkal mah ahli toetoeloengna . Njieunna imah laleutik tea, sapoeloeh dina oeroet kahoeroean , geus anggeus . Djělěma -djělěma , noe bandana meh kabeh teu kapoeloek, ajeuna geus pada boga geusan tjitjing. Ngan pamadjikan Wirio djeung anak -anakna di Galagah keneh , waktoe dilongok koe Wirio, djangdjina baris saminggoe deui .

Nja kitoe deui , pakarangan -pakarangan geus bareres ; leuitleuit , djeung goedang -goedang bako , geus aja , beunang oerang Wangkal bae kabeh , sobat -sobatna Wirio noe kahoeroean tea .

Anoe pangpangna , eta leuit -leuit tea parinoeh , pamere -pamere ; mokaha saminggoe doea minggoe mah , moal kakoerangan dahareun. Komo leuit Wirio, sabab baraja -barajana di Galagah , pada marere . Di imahna keur sadoegeun mah , sabrakeun , aja . Ngan papaes imah, boengbang -bangbing pisan , titinggal bapana noe araloes pisan teh , běrěsih pisan .

Ajeuna Wirio mikir rek ngala pamadjikanana djeung anakanakna . Oepama eta geus di imah mah , bisa tonggoj neangan rédjěki , keur maraban anak-rabi , sabab Wirio geus ngarasa teu ngeunah dimemenan koe deungeun -deungeun , nadjan noe ngamemenan tea saroekaeun oge . Geus meunang opatbělas poë ti měntas kahoeroean , Wirio nitahan ka Galagah , jen manehna poë isoek Senen , rek ngala pamadjikanana. Poë Ahadna , Wirio koedoe ka kantor pabrik goela di Soeka Wědi . Poekoel sawělas , geus datang ka dinja , leuwih ti 50 djělěma keur tjaringogo, rek ngadeuheus , kabeh , rek njewakeun sawah ka toean pabrik, atoeh Wirio koedoe lila ngadagoan .

Barang manehna geus kagiliran , toeloej disaoer . Hormat pisan njampeurkeunana . Di djěro , aja doea toean tjaralik dina korsi , majoenan doeit loba dina medja djeung ngaboegbroeg soerat -soerat . Barang geus deukeut, tjong njěmbah.

Saoer toean teh : ,,Maneh Ardjo di Wirio, ti lěmboer Wangkal ?"

,, Soemoehoen timbalan." Walonna :

,,Koe kami sawah maneh geus dioekoer běněr , legana gěněp bahoe dalapan bata , enja sakitoe ?"

,,Moal lěpat, aja sakitoe mah."

,,Sawah maneh djaoeh ti pabrik , koe sabab kitoe, oerang teu bisa majar mahal . Dibikeun f 180.- kabeh ?"

,,Teu kasanggakeun , ka noe sanes pabrik disewakeunana f 40 sabahoe , 6 bahoe teh f 240, sataoen . Rehna sawah abdi mah těbih, mangga kasanggakeun 220 roepia sataoen , namoeng nganggo pěrdjangdjian ."

Saoer djoeragan gede pabrik : ,,Naon perdjangdjianana teh ?" ,,Kedah disewa tiloe tahoeneun , sareng majarna sama sakali ajeuna ."

Doeanana toean -toean teh ngabarakatak, goemoedjěng , saoer djoeragan gede : „ Tara aja noe menta kitoe. Naha maneh teu njaho , jen langka pisan mělak tiwoe noron tiloe kali dina hidji těmpat ? Noe sok radjeun teh, anoe taneuhna lendo katjida ."

,,Ieu oge, sawah abdi teh , sae pisan , toer tjaina langkoeng ti tjěkap."

,,Pěrtjaja katjida , tapi koemaha sababna noe matak hajang katampa kabeh ajeuna? Eta henteu biasa ."

Toeloej koe Wirio dioendjoekkeun , jen měntas katjilakaan , sarta eta doeit rek dipake němpoehan doeit , simpěnan batoer -batoerna .

Saoer djoeragan gede pabrik : ,,Bageur katjida maneh teh. Hajang mah kabeh djělěma toehoe tjara maneh . Aing hajang noeloeng , tapi ari 220 perak mah teu bisa , komo koedoe tiloe. tahoeneun samasakali . Ajeuna mah rek dibajar bae 200 perak satahoen , baris tiloe tahoeneun 600 roepia , tapi maneh koedoe djangdji , jen baris soenggoeh -soenggoeh digawe pikeun pabrik . Maneh teh djělěma gede tanaga , digawe make moending , bisa sapoë meunang 80 sen, nepi ka saperak ."

Koe Wirio kaharti , jen moal bisa meunang leuwih ti sakitoe , toeloej bae ditampa .

Pek toean noe saoerang deui njieun soerat perdjangdjian ; ari geus anggeus ditanda koe Wirio. Geus kitoe heg dibajar 600 roepia . Wirio sanggeus nampa doeit, toeloej indit ti pabrik . Eta doeit moal baris lila di manehna , djeung sawahna lapoer tiloe tahoeneun , moal bisa njamboet . Aloem katjida . Wirio paromanna . Estoening, kahoeroean teh matak ngagedjlog ĕnja . Djělěma noe sakitoe dipandangna koe djělěma -djělěma di sadesa Wangkal , koe sarerea pada ngahormat djeung beunang disěboet toekang noeloengan babatoeran , ari ajeuna djadi koeli -koeli , ka bangsa sedjen , sarta piboeroeheunana geus taja pětana pimahieun pikeun moeroehan sobat sobatna noe noeloengan basa kahoeroean . Lain dipangnjieunkeun imah teh koe sobat -sobatna , toer teu aja ongkosan naon -naon ? Djeung leuitna deui pinoeh pamere baraja djeung deungeun keneh bae !

Naon kabogana ?

Euweuh deui , ngan doea moending djeung keris tea, poesaka ti bapana .. Ari moending baris dipake boeboeroeh keur maraban anak-pamadjikanana. Ari keris teh, naha engkena pibisaeun manggihkeun bagdja deui , sakoemaha panjěboet bapana ? Wirio teh meureun koedoe nahoen -nahoen balangsakna .

Manehna pěrtjajaeun katjida , jen eta keris gede chasiatna , leuwih banget përtjajaeunana, sanggeus kahoeroean tea , jen matak ngadjaoehkeun balai .

Eta kapërtjajaan kana keris , matak nambahan gede kana hatena, woewoeh kadaekna.

Ingetanana Wirio, rek diheulakeun němpoehan doeit titipan tea ka djělěma -djělěma , geus kitoe ngala pamadjikanana, ti dinja, njanghareupan gawe ; gawe noe beurat tea , tiloe taoen ampléngampléngan .

Sisi djalan gede teh , deukeut pabrik aja waroeng kadaharan . Toeloej Wirio jimpang, dioek di dinja sakeudeung , dadaharan , karana geus liwat poekoel doea, ari péta , ti isoek tatjan kararaban naon -naon . Ti mentas kahoerocan kakara harita , manehna ngeunah dadaharan , djeung ajeuna mah, henteu pati soesah , kabeubeurat baris katjotjokan djeung dahareun anak-rabi aja tjadangna ; pikirna ngeunah . Tapi , berag tjara katoekang - toekang mah , henteu. Koe anoe njalo baretona mah djol-djol katembong bae , oeroetna njorang kasoesah teh.

Sanggeus dadaharan , toeloej moelang ka Wangkal sorangan bae , datangna poekoel opat sore

Sadatang -datang toeloej batoer -batoerna dikoempoelkeun , pek doeit-doeit titipan tea dipoelang -poelangkeun : ari sipat barangbarang, saperti ali , geulang, eta digautianana sahargana eta barang.

Katjida djéléma -djéléma teh karageteunana barang nendjo Wirio datang mawa doeit loba, komo barang nendjo Wirio majaran djéléma noe nareundeun docit di manehna mah, mani sasen euweuh noe teu kabajar . Eta djéléma -djéléma , teu aja pikirna saeutik-eutik atjan, jen baris katampa deui docitna, djeung deui dina teu dipoelangkeunana oge moal kitoe kieu , da sakitoe ati -atina, apikna djeung ijatnana Wirio neundeun doeit batoerna, djeung poegoeh beakna koe seuneu , saha anoe pibisaeun ngaraksa? Hanas si poesaka tea dibawa ka Galagah , eta mah tina rasa mokaha bae , djeung djéléma -djéléma kabeh pada njaho , jen pang eta keris dibawa ka Galagah teh lain pisan ngarah soepaja manehna djeung batoer -batoerna tjilaka kabeh .

Loba anoe arémboengeun , narima kana eta doeit , tapi Wirio jen moal ngeunah bae hatena , maksa nitah nampa , omongna : lamoen teu atjan dipoelangkeun kabeh teh Nja , lila -lila mah daraekeun nampa eta doeit titipanana teh, tapi djarangdji , jen rek noeloengan kà Wirio, di mana pérloe .

Djělěma -djělěma teh naranja, ti mana nja Wirio meunangna doeit sakitoe lobana , tapi koe Wirio teu ditjatoerkeun , jen njewakeun sawahna 3 tahoeneun , sabab sieuneun teu ditampa moelangkeunana doeit .

Ngan ka si Saleh henteu dirasiahkeun , tapi ipatipatan pisan, teu meunang dibedja -bedjakeun , samemeh dipoelangkeun kabeh mah . Barang geus dibajar kabeh, isoekna kakara koe Saleh ditjaritakeun ti mana Wirio meunangna eta doeit , atoeh djělěmadjělěma teh beuki karoenjaeun bae ka Wirio , sarta pada baradami baris rarageman ngabantoe Wirio salalawasna .

Sakabeh oerang dinja , karoenjaeun pisan neuleu Wirio koedoe digawe tjara noe koeli di pabrik goela . Harajangeun pisan moelangkeun deui doeitna ka Wirio, tapi geus katimbang, jen moal ditampa sarta Wirio geus ngomong , jen pikeun manehna , leuwih hade rek ngoeroes sorangan bae, sabab manehna noe djadi lantaran katjilakaan sakitoe gědena , djeung geus loba teuing narima kahadean ti sobat -sobatna

Omongna Wirio : ,, Saha noe njaho ka hareup , bisi kadatangan patjeklik , nanaon ; koemaha lamoen pare goreng djadina, anggoersi oerang ampihan bae doeit teh keur ngadjaga pikahareupeun , soepaja oelah kadochoeng dimonjah -monjah."

Isoekna Wirio soeboeh -soeboeh indit ka Galagali, neang pamadjikanana djeung anakna. Padatina djeung moendingna di Galagah keneh, djadi lampahna badarat bae ; noe matak ngahadja indit soeboeh -soeboch teh, hajangeun datang isoek keneh ka Galagah .

Di djalan, manehna mikir pitjaritaeun ka pamadjikanana , sabab , hal sawah digadekeun 3 tahoen tea tatjan njahoëun . Kira-kira poekoel 9 , datang ka Galagah Pamadjikanana djeung anak-anakna saralamět , malah kana tjilaka teh siga noe geus poho -pohoëun atjan, sabab katendjona siga bear . Sanadjan mimitina pamadjikan Wirio teh ngan tjeurik bae , kalah koe dihantěm koe Isla djeung koe pamadjikanana dilělédjar djeung digědean hate , nja lila -lila bear.

Tjeuk Isla : „ Entong dipikir perkara tjilaka , engke oge moal lila , meureun aja gantina. Imah keur sadoegeun geus aja , pare moal datang ka teu dadaharan , engke dibere koe akang, djeung sobatsobat Wirio oge moal taregaeun . Wirio meureun sawahna disamboet , lamoen salamet mah, kagantian, koe sakali diboeat oge parinoch, saleuwihna dahareun didjoeal; wah, mokaha ."

Wirio sina mělak bako bae sing loba , sok oentoeng manehna mah tina bako teh, da paham pisan djeung bisa ngomena ."

Koe pamadjikan Wirio kapikir , jen hěněr saomong Isla teh, ingetanana , ajeuna hajang geura -geura balik bae , rek ngabantoe ka salakina. Atoeh , barang djol salakina datang teh teu kira -kira bae manehna boengaheunana , teu disangka harita pidjoleunana .

Tapi , barang Wirio njarita jen sawahna disewakeun , tiloe tahoeneun , sarta doeitna dipake němpoehan titipan - titipan djělěma tea , pamadjikan Wirio ngahěroek ĕnjaan .

Tjeuk Wirio : ,,Kami ajeuna senang katjida hate ngarasa hegar pisan, koe geus moelangkeun titipan - titipan djělěma .”

Pamadjikan Wirio teh , teu ingěteun kana titipan - titipan djělěma . Naha atoch wet matak nambahan katjilakaanana teh . Tapi , barang dipikir -pikir , teu lila ge manehna toeloej panoedjoeeun ka salakina , doemeh sakitoe hadena ka djělěma -djělěma . Komo, barang diterangkeun, jen moal leungit doeit teh , lamoen si poesaka ditinggalkeun mah di imah.

Isla djeung pamadjikanana, teu panoedjoeeun , Winio boeroeboeroe moelangkeun doeit teh ka djělěma djělěma . Moal aja noe baris maksa , koedoe moelang -moelangkeun eta doeit titipan , sabab estoe teu dihadja leungitna teh . Oepama emboeng ngaroegikeun djělěma -djělěma mah , atoeh engke bae ari aja rědjěki ka hareup digantianana, djeung senangna mah malah , ditoengtoet majarna oge, lain ngagebloeg kitoe .

Djawab Wirio : Bisa naker moen dikitoekeun teh ; tapi kaoela meureun koedoe nahoen -nahoen ngandoeng kabeubeurat , tangtoe moal senang bae , nja hate . Ari ajeuna pikiran senang ngahĕnangngahěning , kaoela bisa soehoed digawe keur maraban anak pamadjikan . Sakitoe bae hiroep mah , ngarah naon deui."

Pamadjikan Wirio boengaheun katjida , ngadenge salakina ngomong kitoe teh , toeloej njoesoetan tjimatana bari omongna : ,,Ari akang ngeunah hate mah , koering oge ngeunah . Ajeuna mah oerang arindit bae , oerang pĕpěta tea ."

Sabot Isla djeung Wirio ngadangdanan roda , pamadjikan Isla njadiakeun dahareun . Geus sadia pek dalahar . Kira-kira tengah poë, Wirio sanggeus nganoehoenkeun kana pitceloengna djeung pangakoena Isla , bral maroelang ka Wangkal .

VI.

TAMBAH KATJILAKAAN DI WANGKAL .

Wirio djeung anak pamadjikanana , datangna ka Wangkal geus boerit. Pamadjikanana hajangeun geura nendjo imahna noe anjar . Teu woedoe oge beres , tapi djaoeh pisan djeung imahna noe kadoeroek tea , itoe mah pangkengna raroebak djeung dikapoer bodas , běrěsih , papaesna loba , dipalisir .

Ari ieu, dina bilik teh euweuh naon -naon ; ngan aja randjang awi doea djeung medja hidji , kalasar boeatanana oge.

Parabot imah noe sakitoe araloesna , agreng , pěti -pěti djati galĕde , wadah papakean djeung parabot -parabot araloes , piring , tjatjangkir , noe di aer emas , diparada , sarta koe manehna sok dikoembah oenggal isoek di waloengan , eta kabeh , beak koe seuneu . Ngan gek bae dioek dina bangkoe awi teh, bari tjipanon njoeroeloek , nendjo imah sakitoe boengbang -bangbingna .

Damar tjěmpor kakalintjesan beunang salakina njeungeut, sedjen pisan djeung kapoengkoer mah, mapan loehoereun medja boeleud , ditoeroeban koe perlak aloes teh, lampoe gantoeng aloes , mabra njaangan imah teh .

Kitoe deui , baroedakna ngarasa sedjen ti sasari . Henteu aja pangira , jen kabeh dibasmi ledis koe seuneu , sarta bapana koedoe nandangan ripoeh djeung sangsara tahoen -tahoen . Pangheesanana tempat-tidoer kai sarta aloes , ajeuna euweuh, datang ka koedoe ngarěděng dina randjang awi sakitoe gorengna , ngan make samak saheulaj djeung anggěl sasiki , toerta , eta teh di imah kolotna .

Baroedak teh naranja ka indoengna , mana teu tjara kamarina .

Djawab indoengna bari doemareuda : ,, Kahoeroean , oedjang ! Oerang ajeuna djadi malarat masakat." Tapi baroedak teh teu ngartieun, koemaha ari malarat teh , da salěmboer eta mah , mapan teu aja noe malarat. Ngan sakitoe naranjana, teu toetoeloejan .

Bawaning tjarapeeun baroedak teh , teu lila toeloej bae harees dina randjang awi teh , dipepende koe indoengna ; sakitoe tareuasna teh , heesna talibra .

Wirio harita ngoeroes moendingna , dika-kandangnakeun bari diparaban , diberean djoekoet loba ; sanggeus salse , asoep deui ka imah. Pamadjikanana ngageuwat njoesoetan tjipanonna , hajang oelah kanjahoan koe salakina mentas tjeurik , tapi teu boeroeng katjiri, parangi prihatin , sarta kadjoedi koe salakina noe dipake nalangsa teh. Koe sabab kitoe, repeh bae teu ditjarita tjarita pěrkara kahoeroean mah . Barang manehna nendjo Wirio asoep , toeloej hoedang , top njokot aseupan , rek njangoe . Barang kareret koe Wirio , omongna : ,,Entong njangoe , Njai , bieu aja pangadjak Saleh , oerang koedoe dahar di ditoe . Oerang ka daritoe bae , ngandjang ka djělěma hade , djeung bear boedi ."

Pamadjikan Wirio toeloej nempo heula baroedak , tibra-tibrana heesna ; geus tetela talibra , toeloej djeung salakina ka imah Saleh . Teu kira -kira bae ngarakoena . Doemeh sarerea pada barerag , balear djadi bae lipoer ; ari djol teh sangoe , deungeunna teu loba roepana , tapi perjoga djeung ngareunah , dalaharna teu woedoe , bareubeunangan . Sanggeus salse dalaharna , pek diperenan koe awewe, ari lalaki aroedoed , bakona ngeunah djeung seungit.

Saleh ngomong : Djělema -djéléma kabeh , ajeuna geus njarahoëun ti mana nja meunang doeit noe dipake nempoehan sisimpenanana teh ; koe sabab kitoe , kabeh pada ngarasa sedih , na akang maksakeun maneh kitoe, toer ajeuna koedoe digawe énjaenja 3 tahoen lilana, njotjokan kawadjiban , lantaran noeloengan batoer Koe koering ditjaritakeun ka enggal djéléma , tapi bakoena mah , euweuh hidji noe hajang ditempoehan . Na aja bageur dibeakkeun teuing koe sorangan !

Tjenk Wirio : ,,Entong dipandjangkeun tjarita , eta mah tjeuk hate , koedoe kitoe . Akang ajeuna ngeunah hate , ngarasa hegar, kari mikir pikahareupeun. Tapi tjeuk rarasaan moal salah , loba deui dododja djeung pikasoesaheun ka hareup, dala dikoemaha ngan koedoe sabar bae . Si poesaka , engke mere kaoentoengan ka akang. ten sjak deni, koe sabab eta, akang isoek mimitina , rek digawe énjaan .”

,,Loba pangharepan , eta , matak singer djeung rantjingas . Ajeuna mah oerang sasarean bae . Nochoen dahar teh koe ngeunah!"

Tjeuk Saleh djeung pamadjikanana : Noehoen bae . Oepami aja perloe atawa aja kakirangan naon -naon , moendoet bae, da tahoen ieu mapan berkah, pare moeloes "

„ Mangga ; eta oge pitoeloeng ti babatoeran , geus pirang-pirang naker , noehoen , reboe laksa noehoen !"

Teu lila Wirio djeung pamadjikanana geus daratang deui ka imahna , toeloej sarare .

Isoekna memeh mělétek panonpoë , maranehna geus marěta ; Wirio ka kandang, maraban moendingna djeung jadiakeun baris digawe. Pamadjikanana miroen seuneu , rek njangoe . Poekoel 6 dahareun geus sadia , ngan teu make deungeunna . Wirio teu pati hajangeun dahar , tapi pek bae dahar , maksakeun maneh sarta rada loba , sabab poë eta rek digawe di tegal , něpi ka těngah poë, tangtoe moal manggih naon -naon . Pamadjikanana merean anakna .

Sanggeus amper -amper , toeloej indit djeung moendingna . Geus aja noe noedoehan baris boeroedjoeleun manehna , sarta koedoe djĕro ĕnja .

Kira-kira poekoel 10, toean Opziener kebon toekang ngaloris noe digawe , datang ka Wirio, ngilikan pagaweanana . Panoedjoeeun pisan kana pagawean Wirio, sarta moedji , Wirio beuki kahoedang kadackna .

Wantji mantjěran, datang pamëdjikanana nganteuran , diiringkeun koe anakna noe tjikal kira -kira oemoer 10 tahoen , soepaja engkena , eta anakna bisa nganteuran bapana . Ajeuna mah koe indoengna soteh , noedoehan djalan bae .

Pek dipoerak panganteuran teh, dina handapeun kai anoe ioeh . Ari Drahman ngagiring moendingna ka waloengan , disina děroem ; geus kitoe toeloej diangon , sina njatoean di sisi djalan.

Keur dadaharan teh Wirio njarita , tadi keur waktoe digawe tea , dilongok koe toean opziener , sakitoe boengaheunana nendjo manehna , sarta pisaoerna , pagaweanana bisa anggeus poekoel 4 ; djadi meureun bisa balik beurang -beurang Bisa njabak gawe sorangan , da kapan loba pisan pigaweeun di imah teh.

Sanggeus salse dadaharanana , pamadjikan Wirio djeung anakna boeroe -boeroe baralik , mélangeun ka anakna noe laleutik ; nadjan geus dipihapekeun oge, teu kadoegaeun lila-lila ninggalkeun .

Poekoel satengah opat , pagawean Wirio geus anggens , atoch datangna ka imahna teh beurang keneh pisan.

Sadatang -datang , toeloej ngampihkeun moendingna , bari diparaban sina seubeuheun , kawantoe mentas digawekeun rosa , da loba ari djoekoet mah , beunang ngala anakna , ditambah deui dibere djagong sabeungkeut gede .

Sanggeus ngoeroes moendingna , Wirio digawe , sagawe -gawe ; ngomean parabot njawah , da kabeh roeksak, lantaran kahoeroean tea. Aritna paragi anakna ngarit, geus mintoel , koedoe diasah .

Ari geus boerit, kakara eureun digawena Estoe sapoë djěpoet digawe woengkoel. Atoeh tjapeeun pohara . Ari mentas dadaharan teh, toeloej bae sasarean .

Isoek -isock, tjara kitoe bae . Euweuh deui kalakoean, ngan digawe. Tapi Wirio digawena teh djeung resep , komo, barang geus ngarasa boeroehanana digawe teh tjoekoep keur hiroep mendjeuhna mah .

Toeroegtoeroeg , toean -toean di pabrik , meus -meus njaoerkeun, jen pagaweanana kamanah, koe eta oge deui, matak beuki soehoed kana digawena teh.

Biasana memeh poekoel 4, geus datang ka imahna, di dinja pek deui digawe sagawe -gawe . Tatangkalan , boebocahan , anoe gararing koe kahoeroean tea, toeloej koe manehna ditoengtoet ditoearan , pek didjieunan soeloeh ; atoeh teu woedoe , teu kakoerangan parab hawoe . Sanggeusna ditocaran , teu diantep ; pek koe manehna dipělakan deui boeboeahan noe araloes . Estoe radjin pisan , teu poho kana pikahareupeun.

Henteu sabaraha lilana , geus ngemploh di palataranana , loba tatangkalan noe mareudjeuhna aloes djadina Di djoeroe pakarangan , njieun kebon sajoeran , digěmoek dihade -hade . Djaba ti ngadahar teh , make bisa ngadjoeal , deui , ka toean di pabrik .

Sanggeus beres pakaranganana , ajeuna děk memeres imah , dikapoer nanaon . Ti dinja pek njieunan parabotna , njieun randjang, bangkoe koe kai , atawa awi . Atoeh beuki matak bětah bae .

Tanahna pabrik, lélégana geus anggeus diboeroedjoel djeung těroes diberesan , geus nepi ka tempona tjěb dipělakan . Tiwoena djaradi araloes , datang ka katendjona geus ngemploh hedjo bae, djiga tegal diampar alkětip hedjo kabeh . Toean apziener njaoerkeun , jen di dinja kebon pangaloesna bae , ti antara kontrak eta , koe pagaweanana Wirio.

Wirio ajeuna koedoe oenggal poë ngaliwat ka dinja, sabab meunang parentah koedoe ngoendjalan tiwoe ka pabrik, anoe djaoehna sawareh mah , aja anoe lalakon sadjam . Moendingna , ajeuna digawekeun énja . Kawantoe moending baredas , loba nakĕr beubeunanganana teh , sangkilang djeung kira -kira ngamomotanana , beda pisan beubeunanganana djeung noe sedjen , noe moendingna karoeroe koerang ngoeroesna .

Barang mimitina mah narik tiwoe ka pabrik , manehna ngadenge , jen koedoe ditimbang djeung roda -rodana , djeung moendingna sagala , katjida kagetna sarta teu kaharti koemaha pipětaeunana .

Tjeuk batoerna toekang roda deui : ,,Padjoekeun bae ka ditoe , toeh kana itoe " , bari ditoendjoekkeun kana hidji těmpat , tapi teu katembong aja naon -naon di dinja ; sihoreng lebah dinja teh , aja timbangan,,,Pek sina tjitjing roda maneh di dinja ."

Heg koe Wirio ditoeroet . Manehna gantjang bae ngarti , jen eta teh timbangan. Sakeudeung naker , tiwoe, roda , katoet moendingna, kabeh geus ditimbang.

Pikirna Wirio , bari ngabongkar momotanana tiwoe : ,,Koemaha kanjahoanana , beuratna tiwoena. Padahal kapan beuratna tiwoe woengkoel, noe dibajar teh . Ari roda , kitoe deui moending , teu saroea kabeh beuratna .

Tjeuk hatena , bari balik ngaliwat deui eta timbangan : „ Euh kaharti ajeuna mah . Eta roda kosong aja dina timbangan, djoldjol kanjahoan bae beuratna tiwoe woengkoel ."

Si roda teh djeung moendingna ditimbang deui , pek ditjangkolongkeun kana beubeunangan ti heula , beh bae timbangan tiwoena woengkoel .

,,Tapi aneh ," tjeuk Wirio,,, Dina roda teh aja 20 pikoel , tjěnah tjeuk toean pabrik, tjotjog pisan djeung pikiran aing ; djadi teu aja bohongna ."

Witio beurang peuting euweuh deui ngan ngoendjalan tiwoe bae pagaweanana . Moendingna semoena hareseeun pisan Sawareh mah kebonna djaoeh ti djalan gede, lamoen momotna beurat -beurat mah , geus moal bisa djalan bae, sabab djalanna loba noe matak tipětěk kikiping .

Ngan kabeneran bae moendingna bisa reureuh lila , sabab di hareupeun pabrik, tampolana aja 50 mah roda anoe naroenggoe . Dina keur toenggoe kitoe, sok moendingna koe Wirio dibere. djagong sina njatoean , djeung oepama loba laleur atawa reungit, koe Wirio, sok dikeproekan koe dahan kai noe loba daoenan .

Teu aja anoe ngoengkoelan ka Wirio, ngoeroesna moending , karoenjaeun, da ka manehna sakitoe toeloengna ; bisa rada gěde hasilna teh , koe lantaran tanagana eta moending . Kaharti nakĕr pang Wirio tarima ka moendingna , nja eta koe gede gawena , noe matak manehna hade ngoeroesna . Anggapanana tjara ka sobat noe satoehoe ; geus tara bae meupeuh neunggeul teh , atawa soentarsentor. Ari moendingna sabalikna, teuing koe itjeus . Oepama ngadenge sora djoeraganana teh, geus rantjoeng bae tjeulina ; ari didangdanan , tjaritjing , malah sok njodorkeun beuheungna .

Dina hidji poë , Wirio keur mawa moeatan tiwoe, ngadagoan di pabrik , ngomong -ngomong djeung batoerna ; kawawoehanana njarita , jen di lěmboer , anggang ti dinja aja kasakit sasalad sato .

Tjeuk Wirio : „ Di dieu aja moending noe ti dinja ?"

Djawab batoerna : „ Loba , malah ieu deukeut, rodana , ti lěmboer eta ."

,,Bo" , tjeuk Wirio : ,,Kade geura ! Moending oerang oelah sina njatoe oeroetna . Eta kasakit koe gantjang tepana . Kaběnĕran oerang boga tambana ; tapi kitoe, ari moending kakara sapoë atawa doea poë katĕrapna, aja toeloenganana . Oepama moending maneh katĕrap , boeroe -boeroe bae ka oerang , geura , matih nakĕr. Ti bapa , meunang eta oebar teh ."

Sanggeus ngomong kitoe, manehna kagiliran ditimbang, ti dinja teu lila djoeng indit , rek momot tiwoe deui . Balikna tjara sasari bae poekoel opat. Moendingna diampihkeun , toeloej manehna sagawe -gawe di lemboer , teu euweuh pigaweeun . Keur kitoe djol sobatna , Saleh , djeung hidji Tjina , ginding nakěr, ngaranna babah Li A Sie , ti dajeuh , toekang dagang , beunghar ; bareto sok meulian bako djeung pare ti Wirio.

,,Kang Wirio, ieu babah teh meulian pare ti Omong Saleh : oerang lemboer , tapi euweuh noe sanggoepeun ngoendjal ka imahna , tina keur repot digarawe di sawah . Engkang teh bisa kira -kirana noeloeng ka ieu babah ?"

Tjeuk babah teh : ,,Bajaranana leuwih ti batan di pabrik ."

Pikir . Wirio ,,Lakadalah , kawas-kawas bagdja , ieu. Siga pikaoentoengeun . Mokaha njělang sapoeloeh poë mah ; di pabrik ajeuna loba roda , soegan moal koemaha , djeung moending deui, moal paamprok djeung moending -moending noe boga kasakit ."

Djawab Wirio : „,,Hade Bah, koe kaoela ditoeloeng ; isoekan isoek-isoek, rek ngamimitian . Rempoeg mimiti ti poë isoek, Bah ?"

Tjina teh atoheun pisan, pek noedoehkeun tempatna ka Wirio, geus kitoe tjlak kana kahar , toeloej balik ka dajeuh .

Teu lila Wirio eureun digawena , toeloej njampeurkeun tatanggana , gek dioek dina amben , njaritakeun tjarita batoerna tadi , jen aja kasakit sasalad sato , bari omongna : ,,Oepama katangen aja eta kasakit di oerang , geuwat bae bebedja ka kaoela , karana moen tatjan lila mah, gampang ngoebaranana ."

Geus ngomong kitoe, amit ka babatoeranana , ka imahna ; di imah njampak pamadjikanana keur dioek ngadagoan manehna , ari baroedakna geus harees . Toeloej Wirio dadaharan djeung pamadjikanana. Sanggeus dalahar , Wirio njarita , jen geus pasini djeung babah , rek ngoendjal parena . Tjeuk Wirio : ,, Kami mah atoh , meunang pagawean ti Tjina teh , sabab tedjana di lemboer -lemboer , ajeuna loba kasakit moending , djadi bisa njingkiran , teu tjampoer djeung moending -moending ti lěmboer eta ; ongkoh deui di Babah mah , majarna leuwih ti di pabrik ."

Geus kitoe Wirio toeloej hees , sabab tjapeeun katjida , poë eta digawena pohara . Pamadjikanana sanggeus merenan oeroet dahar, noetoerkeun ka enggon .

Tapi peuting eta , barang kakara doea djam sarena , Wirio ngoredjat , ngadenge noe disada tarik nakěr. Tjeuk pikirna : ,,Naha eta teh moending , kitoe, katerap panjakit , atawa naon ?" Toeloej manehna ngagisik panon , tina toendoeh keneh , pek dioek , ngadengekeun soegan disada deui.

Ari pek teh, tetela tina kandang moendingna . Geuwat manehna toeroen , neang moendingna , pek diomongan ; ari moending teh narendjo ka Wirio, heg disada deui . Wirio beuki kěkětěgan pikirna, toeoerna njorotjod, bawaning reuwas. Angin ngahiliwir kana beungeutna , nambahan ngagětěr kana hatena barina ngadegdeg

Tjeuk pikir Wirio : „ Bo , geura ieu , kasakit sasalad tea . Moal salah ieu moending teh njatoe djoekoet oeroet moending anoe boga kasakit , tadi di pabrik ; weu dododja anjar ieu ! Tjoba itoe djoekoetna wareuteuh bae . Bo , tjilaka moending aing katepaan panjakit sasalad , moal sak deui meureun matak njaliara sasalad teh di lemboer oerang .

Pikiranana , eta kabeh lantaran bareto keneh bae , lalawora kĕrisna dibawa ti lemboerna ka Galagah ! Lah , koe teu geura beak mamala teh ; iraha atoeh diganti koe anoe moedjoer deui , tjara bareto . Ngan ieu moending noe dipake tanggeuhan teh , ari . ajeuna garĕring. Moega -moega bae , oerang teh tereh manggihan deui moedjoer !

Wirio ragragan tjimata bari balik ka imahna , rek njaloekan pamadjikanana. Pamadjikanana toeroen , noetoerkeun bari mawa tjempor .

Pek didamaran , koe Wirio diilikan , letahna. ,,Enja katĕrap sasalad ", omong Wirio ka pamadjikanana : ,,Ajeuna mah geura. ngarieus oebar bae . Raratjikna aja di imah beunang noehoerkeun . Bapa mah geuning geus sababaraha kali ngoebaranana koe eta bae, matih nakěr . Pek , boeroe -boeroe ."

Gantjang pamadjikanana miroen seuneu , naheur tjai dina teko . Wirio koe maneh njokotan raratjikan , pek dikana-tekokeun , toeloej digodgog .

Teu lila godogan teh ngagolak , pengarna oebar njamboeang saimah -imah. Kira meunang sadjam , godogan teh dibotolan , toeloej ditiiskeun dina djahas meunang njaian. Geus kitoe tiis , toeloej diinoemkeun.

Peuting harita , tiloe kali diinoemanana . Teu ngoeroes sasarean , ongkoh Wirio mah teu ingětingět atjan kana hees teh , soesah , ngan noenggoean moendingna bae, bari diomongan tjara ka djělěma . Meus -meus ngahoeleng manehna teh , ngingětkeun lamoen eta moendingna paraeh , koemaha nja pilampaheun, njanghareupan pagawean sakitoe beuratna . Ari pěta , ngan tanaga moending noe dipake andělan teh. Wah geus tjilaka gede bae . Ngan meureun , ari paraeh teh dina koeboeranana teh , rek diawoeran kembang , djeung rek ngoekoes .

Tapi , ah , moal ĕnja parach . Ongkoh oebar eta mah ti bapa , matih naker , asal kaboeroe bae , mokaha ; ari ieu barang katě ap, barang dioebaran , pirakoe soegan . Djeung deui ongkoh boga keris si Poesaka , kapan eta teh ngaraksa pisan kana sagala bahla . Moestahil rek bakal ditilar koe si Poesaka !

Wirio ari ras ka dinja , gede hatena , pek deui moendingna diinoeman .

Kitoe bae nepi ka isoek. Langit pinoeh koe mega , panonpoë tjahajana teu bengras , kawas noe miloe soesah ka Wirio .

Tatanggatatangga pada kageteun nendjo Wirio sedjen ti sasari . Biasana mah isoek-isoek teh geus marěta di boeroeanana ; ari ieu katendjo tjitjing bae di istal , bari nangkeup toeoer bangoen soesah . Omongna : „ Naha gĕring kitoe ? Ah meureun tjapeeun bae, toeloej kaheesan di istal ." Ti dinja digĕroan : ,,Wirio, Wirio !"

Wirio ngoredjat , toeloej njampeurkenn ka tatanggana .

Tjeuk tatanggana : ,,Panjana teh gering ."

Walonna ,,Koering mah henteu , ngan itoe moending ."

,,Naon ? Moending gering ?"

,,Enja . Geuning koering kamari njarita , jen oesoem aja panjakit moending ! Ajeuna moending koering pisan katĕrap . Ti peuting mimitina . Hadena kaboeroe dioebaran ; aja bae ajeuna mah meueusan ."

Tatangga - tatanggana ngaromong , karoenjaeun ka Wirio, bari marawa parabot , toeloej arindit ka sawahna . Sawareh mah aja noe rek naroeloengan ka Wirio. Tapi tjeuk Wirio : ,,Ieu mah teu aja toeloenganeunana , něda didoakeun bae, sing tereh tjageur deui .”

Kana digawe , poë eta mah boloampar , ngan njělang sakeudeung , ka kěbon tiwoe , digawe , tapi teu djongdjon , ingět bae ka moendingna , teu kadoegaeun lila, toeloej bae balik deui.

Tengah poë , dongkap Babah Li A Sie tea , toeloej asoep ka imah Wirio , nanjakeun naha tjidra .

Barang nendjo eta Tjina , datang Wirio toeloej nitah pamadjikanana noenggoean moendingna .

Manehna heg asoep ka imahna , njampak babah Lie A Sie keur njěnjěkěl keris si Poesaka , ditjokot koe maneh tina gantoenganana , bari ditendjoan . Omongna : ,,Naha Wirio, teu dalang rek ngoendjal pare teh ?"

,,Teu bisa Bah, Djawabna bari panonna teu lepot kana kĕris : moending koering peuting tadi gering. Sabar -sabar bae heula, kira -kira doea tiloe poë mah ."

Tjeuk babah teh : ,,Bo , edas ! Naha atoeh teu miara doea rakit , moending ? "

,,Teu boga doeitna , Bah !"

,,His doeit mah gampang , djoeal bae ieu kĕris . Malaoer euweuh gawena . Pipantéseunana ngagantoeng dina wadah pakarang koela , di imah. Sabaraha rek didjoealna ? "

,,Moal didjoeal sanadjan sabaraha oge, Bah, keris mah , kawantoe toelang tonggong . poesaka ti bapa ."

,,Ah, toelang - tonggong teu aja mawatna, geuning anggoer heug bae kahoeroean ; ajeuna pek deui moending gering . Mending djoeal bae , koe kami dibeuli f 100.- estoe aloes ieu mah .”

29,Wah , Bah, moal , f 1000 oge , moal didjoeal ."

,,Oelah kitoe Wirio , palangsiang , boa teuing moending teh paraeh , ĕngke tangtoe boetoeh koe doeit , keur meuli deui moending . Kami mah rek njieun kahadean bae ka wirio , rek dibajar ajeuna ieu keris teh f 150. tapi moal leuwih . Moal aja noe wani , noe sedjen mah kana sakitoe , kami mah ieu bae, bogoh ."

„ Taja pangintěn Bah , nadjan koering teu boga kedjoëun oge wiwilanganana ."

Ngomongna kitoe Wirio rada ngamběk .

,,Nja eta mah mangsa bodo , ngan oelah handjakal bae ĕngkena , kami nawar geus leuwih ti hargana eta keris . Barina oge kami ka dieu teh lain rek meuli keris . Iraha kira -kira bisa ngoendjal pare teh ?"

,,Di mana moending tjageur bae ."

,,Iraha pitjageureunana ?"

,,Doeka teuing, paněda temah oelah lila-lila . Tjoba oerang etang . Ajeuna Senen ; kinten opatwělas poě ti ajeuna , koering ngamimitian mawa pare ka Babah ."

,,Opatw las poë kakara rek ngamimitian ? Bo, gagal . Minggoe hareup pidatangeunana kapal, ari eta pare teh baris diiangkeun kana kapal eta ."

,,Koemaha atoeh ! sakitoe deui soegan bae bisa tjageur beh dieu, beh dieu . Sabab moal kadoega ngagawekeun lamoen tatjan tjageur pisan mah . Ari gawe sakitoe beuratna ."

Eta Tjina , meunang soesah pisan neangan roda teh . Koe sabab kitoe kapaksa koedoe noeroetkeun pamenta Wirio .

Rada djamědoed inditna Tjina teh ti imahna Wirio. Pikiranana bari toempak kahar : Na aja djělěma pěrtjaja-pěrtjaja teuing kana pakarang , eta mah Djawa. Panjana teh eta kĕrisna beunang digarewol , wět gagal . Sagala teh disěboet poesaka . Keun sia , da mo boeroeng beunang . Rek nitahan si Kromo bae , sina dipaling, moal aja noe njahoëun ."

Wirio toeloej ka istal deui , pek nginoeman deui moendingna , koe oebar .

Ngomong djeung Tjina teh, matak nambahan teu ngeunah . Koe naon eta Tjina teh make njabit-njabit katjilakaan kahoeroean .

Barang katangen , moendingna beuki tjenghar , djeung mimiti daraekeun deui njatoean , Wirio rada senang oge hatena .

Geus kitoe manehna hajangeuu dadaharan , toeloej ka imahna , moemoeloek . Sanggeus dadaharan pek oedoed . Kakara manehna ti isoek, oedoed .

Geus boerit moending teh beuki měnding . Tetela oebar teh matihna. Peuting eta , Wirio sasarean ngeunah ; tapi keukeuh hoedang tengah peuting, djeung djanari , nginoemkeun oebar ka moendingna .

Isoekna, manehna isoek -isoek keneh pisan hoedang . Pamadjikanana koedoe noenggoean moendingna , ari Wirio indit ka tegal , rek dadahoet deui pioebareun , da noe di imahna geus meh beak . Ingětanana njadiakeun djeung baris noeloeng moending sedjen , bisi aja noe katĕrap deui.

Wantji pětjat sawěd , geus datang deui . Mani mawa sakaroeng leutik pioebareun ; datang -datang , toeloej bae dipoë .

Moendingna , beuki madjoe kana tjageur . Tatangga - tatanggana daratang ti sawah , njalampeurkeun ka Wirio, kabeh pada miloe boengah , sarerea pada njěboet oebar matih.

Geus meunang doea poë, Wirio madjoe deui kana pagaweanana , tapi teu mawa moending , maksoedna moendingna mah rek sina. reureuh heula 2 poë mah , lalěsoeeun keneh , oeroet gĕring . Tangtoe beubeunanganana moal sabaraha , tapi teu naon -naon , da beunang tanagana sorangan oge, tjoekoep keur dahareun saanakbodjo , darapon narima bae koe saeutik.

Kaboengahanana , oeroet moendingna tjalageur deui tea teu lila , sabab isoek-isoek manehna barang rek indit pisan ka těgal deui , rek digawe , digěroan koe sobatna , pokna : ,,Wirio, ka dieu geura , sapi kaoela tendjoan, bět kitoe, teu tjara sasari "

Wirio kaget . Djoldjol ras bae kana paragan sato tea ; pangpangna manehna njalahkeun sorangan , doemeh manehna noe djadi lantaran , pang sapi batoerna garĕring teh, moendingna

TJARITA POESAKA 3 asalna meunang meunang panjakit ti pabrik, geus kitoe dibawa ka lemboerna , panjakit teh tepa ka sato batoer .

Tjeuk Wirio, bari ngilikan eta sapi : „ Geus sabaraha lilana , ieu sapi teh kieuna ?"

Djawab sobatna : ,, Geus aja doea poë mah , njatoena saeutik pisan. Ari panjana teh mokaha bae .

,,Ngan oelah ělat teuing bae ", tjeuk Wirio. „ Katjida ieu geringna. Keun rek njokot oebar ka imah."

Wirio poë eta teu bisaeun ka tegal , sabab barang neang kandang-kandang sedjen , wet boehbeh bae moending , sapi garěring . Pamadjikanana ngagodog oebar mani sakantjah. Ari Wirio ngan dagdag digdig bae ka kandang kandang sapi djeung moending , ngoebaran . Sateka-teka narekahan moending gering teh , sabab roemasa , asal moendingna noe mawa panjakit .

Isoekna, meh sakabehna moending djeung sapi di lěmboer Wangkal , garĕring. Katjida djělěma -djělěma teh saroesaheunana . Eta koe noedjoe pigaweeunana pisan , rek dipake njambcet sawah . Katjida eta mah saroesaheunana teh . Wirio ajeuna leuwih riboet ti katoekang. Digawe di pabrik mah geus pot bae . Malah rek ngoendjal pare ka Tjina oge djeung ngcendjal bako , teu bisa dina waktoena.

Tapi Wirio ngarasa bagdja , doemeh bisa noeloengan batoerbatoerna , komo manehna pertjaja , jen eta panjakit -panjakit moending , manehna noe djadi lantaran. Sapoë djěpoet ngoeroes moending gĕring bae, loba noe kaboeroe koe oebarna , nja tjalageur deui Tapi aja bae noe teu katoeloengan . Doeaan batoerna Wirio noe ngalana ka manehna ělat teuing, sapina toeloej paraeh . Ari noe rea mah , di djěro opat poë tjalageur deui . Sarta eta kabeh , tarimana koe dioebaran Wirio bae , demi di lemboer sedjen mah noe paeh teh poeloeh -poeloeh .

Kitoe , noe matak kabeh oerang lemboer Wangkal mah pada tarima kana pitoeloengna Wirio.

Barang moending -moending tjalageur , Wirio kakara bisa narik pare tea. Tjina teh atoheun nakěr, barang nampa pare mimiti teh. Gantjangna pagawean ka Tjina anggeus . Manehna atoheun , da rek njanghareupan deui pabrik , bareto geus djangdji djeung toean kawasa.

Tapi ka babah Li A Sie , nja anggěr sok mindeng mawaan pare beunang meulian, kawantoe langganan ti bareto , djeung majarna teu woedoe .

Geus meunang sawatara boelan , něpi deui kana oesoem diboeat . Tjatjakan aja doea pcë bae halodo sarta panas , pare teh meureun pibakaleun gantjang asak. Tapi sakitoe oerang priboemi ngarepngarep djeung narareda hajang halodo , sapoë -poë teh ngětjrěk bae hoedjan Mani beurang -peuting mendoeng -měndoeng bae pihoedjaneun , pancnpcë , tembongna sakeudeung -sakeudeung pisan.

Hoedjan ngětjrěk sok ngaroegikeun ka noe tani , sabab matak goreng kana pare di sawah djeung kana bako oge goreng , noe matak toekang - toekang tani , dina oesoem diboeat mah ngarepngarěpna teh kana halodo bae . Digějěr koe hoedjan mah , beuki roeksak bae, pare djadi nanajeumeun , lila -lila mah boeroek . Soesoekan -soesoekan tjaraah, toengtoengna , ger bae bandjir , atoeh leb bae kana pare , tambah roeksak, deui

Beu, beda katjida djeung oesoem panen katoekang - toekang ! Harita mah , awewe lalaki djeung baroedak , isoek -isoek teh geus arindit ka sawah , bari karakawihan , rek dibaroeat ; beubeunanganana pekk dibareungkeutan. Ari ajeuna djělěma -djělěma teh ngan narendjo ka langit bae, něda -něda entong hoedjan , tapi teu dimakboel. Sawah-sawah kabeh bangoen aloem , djeung tjalěbrek, pělak bako lolobana roeksak, balas kahoedjanan teuing , poetjoekna ngarěloek .

Pangharepan kana oentoeng teh , geus euweuh taksiran .

Waktoe panonpoë bengras deui , mega -mega njaringkah , pare noe hade , kari aja saparo deui mah . Bako , meh euweuh poeloekeunana .

Komo di lemboer Wangkal mah , saeutik pisan beubeunanganana diboeat teh . Oerang lemboer noe karolotna ngarasa kakara, katjilakaan tjara harita . Estoe ngan saoekoer hakaneun satahoen , kitoe oge biheung mahi, biheungmoal. Bako teu barisaeun ngadjoeal .

Kaběněran, aja oge saoerang -oerangeun anoe boga pĕpěrěnian , sesa diboeat taboen toekang , ari lolobana mah geus bareak. Oerang Priboemi , teu barisaeun neundeun ; tjara boedak bae : dina keur oentoeng , sok awoer-awoeran , tara mikir pikahareupeun. Ari dina oesoem patjěklik teh , djol bae handjakal handeueul .

Oerang Wangkal oge, nja karitoe .

Tjeuk Wirio ka pamadjikanana : „ Na, aja kaběněran , taoen toekang doeit-doeit batoer dipoelangkeun ! Běněr harita teh arĕmboengeun , pikiranana da baleunghar . Ari ajeuna barobah . Kamalaratan nampeu , lamoen seug bareto teu dipoelangkeun teh doeitna , tjěnah meureun Wirio teu bageur . Sabab , nadjan sakoemaha ditembong - tembongkeunana kaběrěsihan oerang , tangtoe bae loba noe nětěpkeun , jen salah oerang . Djeung ari koe kitoe tea mah , ĕnja maranehanana běněr . Kĕris si Poesaka bareto koe kami tara dibawa ka mana -mana , ka loear ti ieu lěmboer , sabab djěnatna bapa , basa rek poepoes ngalahir kieu : ,, Sapandjang ieu kĕris aja mah , ngagantoeng di imah maneh , tangtoe baragdja djeung aroentoeng bae oerang Wangkal teh."

Kari doea tahoen deui, oerang nja noenggoe , katěboes deui sawah oerang ; koe mětakeun kadaek mokaha , ngan oelah kadatangan bahla bae.

Něpi ka waktoe ieu oerang teh koedoe atoh , rědjěki sakadarna tjoekoep . Moegi -moegi bae noe tiloe tahoen koerat-karet teh, digantian koe kasoegihan kabagdjaan . Maneh leuwih njaho : gěde pangharepan teh, matak hoerip .'

VII .

AKAL BANGSAT .

Si Wirio teh matak karoenja ! Ti isoek nepi ka boerit koedoe digawe pohara pikeun hakaneun manehna djeung anak-pamadjikanana ; tapi manehna gede hate bae . Oenggal poë wěkěl pisan njanghareupan pagawean noe sakitoe beuratna teh, ana balik pasosore , pasěmon teh kawas noe boengah noe sceka bae.

Dina djero satahoen beubeunanganana tjoekoep pikeun kahiroepanana , malah leuwihan . Pamadjikanana mah make bisa meuli parabot imah saeutik-eutikeun , tamba bloengblong teuing. Hareesna make kasoer , djeung geus boga medja , lampoe gantoeng , leutik -leutik bae mah .

Doemadak tahoen eta oerang Wangkal parena moeloes , tjoekoel beubeunanganana . Harga pare moerah , sobat -sobat Wirio teu parohoëun , pada marere , datang ka leuitna dieusi kawas noe njaramboet bae ; atoeh teu woedoe dina doea tiloe boelan mah , beubeunanganana koeli teh teu dipake meuli beas . Nja manehna bisa meuli papakean djeung sakoer noe perloe .

Teu lila datang patjěklik . Beas goreng teh dina sapikoel něpi ka gěněp toedjoeh roepia . Sobat -sobatna Wirio di Wangkal atawa baraja-barajana di Galagah , geus bolampar mere , keur maranehna oge biheung mahi, biheung moal , něpi ka oesoem diboeat deui . Wirio teu woedoe ripoeh , beubeunanganana koeli teh keur hakan woengkoel endap -endapan , geus bolampar inget kana papakean atawa parabot imah mah .

Tapi eta Wirio sakitoe ripoehna teh .tara pisan njarita , soemawonna hoemandeuar . Ingětanana gěde pangharepan pikeun ka hareup sarta mindeng ngomongan pamadjikanana , jen ĕngke ka hareup moal teu aja kasěnangan . Estoe gede pangharepan keur ka hareup teh, sarta pageuh hatena , moal salah deui pisěnangeunana , ngan samemeh nepi kana waktoena teh, koedoe nandangan prihatin bangět .

Karoenja pisan Wirio ! Naha eta katjilakaanana teh koerang keneh? Naha henteu tjoekoep , djělěma sakitoe pangbeungharna djeung pangdiadjenanana koe djělěma oerang Wangkal , ajeuna koedoe tiloe tahoen tětěběngan , doengkoer -dongkar digawe beurat , keur ngarah sahoeapeun -sakopeun ? Eta teh kakara tiloe boelan měntas diboeat , anoe biasana mah , komo oerang Wangkal , saeusieusi imah saroeka ati , ari ieu djadi sakitoe saroesaheunana .

Si Wirio digawena geus sababaraha poë dina kebon deukeut post Katapang , deukeut sisi laoet , anggangna ti imahna lalakon sadjam , datang ka dadaharanana koedoe měkěl.

Dina poë kahidji , mimiti ngaboeroedjoel , njampak aja batoer doeapoeloeh mah , samoending -moendingna anoe pada ngaboeroedjoel , sawah lahanna leuwih ti opat poeloeh baoe legana . Oenggal po ngoerangan , ari ditanjakeun koe Wirio, djělěmana maroeriang.

Harita kakara manehna ingět, jen di Katapang teh kasohor tempat goreng hawana, koe sabab kitoe manehna teu ngeunah hatena . Naha teu ingět ti bareto , meureun neangan pagawean di sedjen těmpat . Tjeuk pikirna : „ Paingan geus doea poë ari ti peuting sok rieut bae ."

Harita datangna ka imahna koerang berag . Sabisa -bisa mindingan soepaja oelah kanjahoan koe pamadjikanana jen aja kasoesahna , tapi keukeuh bae katangen . Katendjo Wirio panonna tjarělong djeung teu pati ngomong , tara ti sasari . Toeloej nanja bari ,,Koe naon kang, na gĕring?" sorana sẽmoe kaget :

Wirio kaget , ditanja kitoe teh . Tjeuk pikirna : „ Naha aing teh geus katĕrap moeriang kitoe ? Djeung rarasaan lalesoe , samar kahajang." Toeloej manehna ngadjawab pokna : ,,Poegoeh ieu rada rieut . Sapoë djepoet digawe di noe panas . Lamoen engke peuting bisa hees tibra mah , isoek ge leungit."

Manehna ĕmboengeun mandi , koe tjai tiis teh ngadegdeg , djeung dadaharan teu ngeunah . Sore keneh pisan Wirio geus ka enggon , toeloej hees . Tapi heesna teu tibra ; meusmeus lilir , djeung loba impian , deui , noe teu paroegoeh . Isoekna ari hoedang teh beuki aloem .

Tapi isoek-isoek keneh pisan manehna indit ka Katapang, rek dilawan bae moeriang teh. Ingetanana , soegan engke keur digawe bidjil kesang , meureun djadi hade .

Barang datang kana pagaweanana , aja noe njarita jen peuting tadi aja doea oerang Priboemi , anoe minggoe toekang digarawe di Katapang, paeh koe moeriang .

Enja bae saomong djělěma teh , jen Katapang goreng hawana, djělěma anoe djaragdjag oge, lila -lila mah euweuh anoe koeat .

Ari Wirio mah ajeuna koedoe digawe di dinja . Omongna dina hatena : ,,Ngan sapoë ieu deui bae, aing ka dieu teh. Lamoen aing gering, saha noe pingoeroeseun anak djeung pamadjikan ?"

Kira-kira poekoel 10 , datang opsender ngaronda pagawean .

Gantjang Wirio menta idin oendjoekan . Tjeuk opsender teh : ,,Aja naon Wirio ?"

Tjeuk Wirio : „ Moegi djoeragan oelah běndoe , endjing koering moal bisa digawe deui di dieu, margi ajeuna ge moeriang , oepami parantos katjida , kantěnan koering loepoet pisan moal bisa digawe deui . Saha noe pingoeroeseun pamadjikan sarěng anak ?”

Tjeuk toean opsender teh dina hatena : ,,Toeh geus brek deui ."

Djawabna : „ Handjakal pisan Wirio. Tadina pikir aing , pantar maneh mah djagdjagna , tangtoe koeat di dieu .

Nja katjida gorengna hawa Katapang teh. Tina doea poeloeh djělěma toekang ngaboeroedjoel dina djěro doea minggoe , ngan tinggal gěněp noe tjalageur . Nja geus oelah dipělakan tiwoe di dieu mah ." Geus kitoe, Wirio dibere pagawean sedjen keur isoekan sarta toean opsender tea toeloej těroes ngaronda deui.

Wirio meak -meakeun kadaek digawe harita , hajang ngadjědjěgkeun sapoë teh. Rieut geus euweuh rasakeuneunana , hoeloe mani asa dipaloean bae, awak wěleh teu kesangan mangkilang digawe , meak-meakkeun tanaga , ngarah kesang teh . Manehna atoheun naker bisa toetoeg digawe nepi ka poekoel opat . Toeloej balik ka imahna pikirna bari leumpang : ,,Oentoeng aing henteu nombro di pagawean . Soepaja bisa hees bae ĕngke peuting, moal naon -naon , isoek aing bisa digawe deui , rek di goenoeng bae ngawoeloekoe teh, ngarah sehat ."

Tapi Wirio kasakitna leuwih banget ti panjangkana . Peuting eta teu pati hees , kalah ka impian bae loba djeung goendam nanaon , walahwah -weuleuhweuh, datang ka pamadjikanana njaring . ,,Koe naon kang ?" Omongna lalaoenan :

Wirio ngoredjat hoedang , ngimpi matak pigilaeun pisan . Moenggah kadeuleu keneh , nendjo boehaja tjalawak , rek ngalĕgleg manehna . Teu kitoe, ngimpi nendjo maoeng ngarontok moendingna , digoesoer ka leuweung. Omongna : „ ,Poegoeh ngimpi ! Leuh aja reuwas , atoh nakěr digeuingkeun teh, djeung ieu, na aja rieut , mani asa ĕngab -engaban , di djěro . Menta tjai ka dieu, hajang nginoem , letah mani asa toehoer ."

Pamadjikanana njokot kěndi , toeloej ditotor . Barang geus seubeuheun , sirahna ditjabak koe pamadjikanana . Pamadjikanana mani pias , bawaning kaget , omongna : ,,Kang ! geuning akang teh moeriang, ieu mani sakieu njěbretna.

Tjeuk Wirio : ,,Poegoeh ! sakieu teu ngareunahna . Geus bae Katapang mah , ieu teh moeriang ti dinja .'

Geus kitoe toeloej hees deui . Teu lila děrěkděk deui bae sasar , malah djeung ngatjo teu poegoeh -poegoeh . Aja teu goendam , sakeudeung -keudeungeun , lah, ngamběkanana siga noe eungapeun pisan .

Pamadjikanana geus teu poegoeh tjabak , něpi ka teu bisa hees deui . Pek dirimboenan koe simboet djeung samping naonnaon , soegan bidjil kesang . Tapi awakna tonggoj bae panas sarta teu aja kesangan , djeung simboet teh meusmeus dikepeskeun koe Wirio.

Barang braj beurang , Wirio rek hoedang , ingětanana rek digawe tjara sasari , mawa moendingna ka sawah. Tapi katjida lieurna djeung soekoe laleuleus teu bisa nangtoeng , loengse taja tanaga , ngan brěk bae ngagoler deui .

Sababaraha poë kitoena teh , leuwih saminggoe ; pamadjikanana mah soesaheun katjida , aja pikiran palangsiang Wirio geus deukeut kana adjalna Dina doea tiloe poë mah boga keneh doeit keur balandja , tapi liwat tina saminggoe doeitna beak , padahal kasakit mah angger bae . Sobat - sobatna di lěmboer Wangkal katjida karoenjaeunana ka Wirio djeung ka pamadjikanana Kabeh pada harajangeun noeloeng , tapi lolobana keur sadirieunana oge seuseut seuat . Wirio oge teu hajangeun ditoeloengan koe noe waloerat deui mah . Nadjan njahoëun , jen sobat -sobatna teh balageur pisan . Ngomong ka pamadjikanana : „ Sapandjang oerang boga keneh papakean mah , oelah daek nampa ti noe sedjen , sabab batoerbatoer oorang oge keur saroesaheun ."

Tapi Wirio ngahělas pikirna , barang nendjo pamadjikanana ngagadekeun papakean . Ari doeitna teh babari pisan beak . Isoekna geus djoeng deui ngagadekeun badjoe laken noe baroedak ; geus kitoe totopong Wirio noe pangaloesna . Ti dinja samping pamadjikanana. Ari gěringna masih keneh bae.

Lila-lila kasakitna rada měnding , tapi awakna lalěsoe euweuh tanaga , dina doea minggoe bae mah , moal bisa digawe . Leumpang oge di imah koendang iteuk . Wirio ngěněseun pisan papakeanana beak kabeh di pakgade , toer ngan sakitoe -kitoena , minangka tanda mata waktoe manehna boga .

Ari ajeuna , tanwande toeloej lapoer , sabab sanadjan Wirio tjageur , moal oedjoeg -oedjoeg meunang rědjěki pimahieun keur něboesan . Papakeanana kabeh noe araloes , geus beak digadekeun , ari doeitna , ngan kari sakětip -kětipeun bae . Wirio geus sisip akalna, pamadjikanana aja pikiran rek ngagadekeun deui toesoekkondena , aloes pisan , tapi eta teh titinggal indoengna , koe sabab kitoe , manehna teu kadoegaeun ngaloearkeun , tapi harita geus rek lah -lahan bae . Hadena aja pitoeloeng .

Dina hidji mangsa pasosore , Wirio keur ngagoler dina saloe- . saloe měntas moeriang , pamadjikanana dioek gigireunana bari keur kakapoet , djol aja Tjina , babah Li A Sie tea asoep ka djěro imahna. Doemeh manehna njěkěl pakgade , eta babah njahoëun jen Wirio ngagadekeun roepa -roepa barang , gantjang pikirna si hiri ,, Ieu djělěma tangtoe boetoeheun koe doeit . Ajeuna děngki teh : mah beunang kĕrisna koe aing , keun rek mětakeun akal "

Gantjang nitah masang kaharna, rek ka Wangkal , ka imah Wirio . Barang manehna nendjo Wirio gering , panonna tjarélong djeung koeroe katjida , pikir Tjina teh : ,,Paingan , ari kieu mah , papakeanana dibawaan ka pakgade bae." Omong Li A Sie : ,,Koe naon Wirio, maneh teh gĕring ? Handjakal nakěr, heug aja pagawean. Kami meuli pare ti Litjin , tadina rek nitah ditjokot ":

Djawab Wirio : „ Taja pětana ajeuna mah Kahareup onaman doeka teuing. Leuwih saboelan koering gĕring . ,,Teu bisa kitoe kieu ." Tjeuk Tjina , bangoen karoenjaeun : ,,Astagah ! Atoeh teu bisa balangsiar naon -naon meureun Koemaha ari dadaharan sakieu lobana parabaneun ?"

Tjeuk Wirio : ,Euweuh deui ngan ngagadekeun bae, aja basa , banda tatalang raga . Eta ge doeka teuing, boa bisa něboes boa henteu ."

,,His , eta mah ĕntong salempang , ongkoh kami anoe njěkěl pakgadena oge, koe kami dibere tempo doea tahoen ; malah djaba ti eta , kami rek noeloeng ka maneh , bisi maneh boetoeh koe doeit, koe kami dibere ngindjeum , sabaraha bae , panaoerna mah engke bae ."

Djawab Wirio : ,,Noehoen pisan Bah, eukeur mah koering aja noe rek ditawarkeun . Ajeuna mah paparin persekot bae, sapoeloeh perak."

,,Hade , heh ieu ," bari toeloej milang opat ringgit dina medja ." „ Ajeuna mah njieun tandatangan bae ka dinja . Lain bisa noelis ? Di dinja geus disěboetkeun boga hoetang sapoeloeh perak. Heh ieu potlotna."

Wirio pek njieun tandatangan , sarta atoheun ; pamadjikanana nja kitoe keneh, doemeh toesoekkondena teu koengsi digadekeun ; manehna teu pisan-pisan njangka, jen eta Tjina bageur soteh sabab boga pangarah , nja eta rek ngadjaring (ngaringkoes ).

Tjeuk Wirio : ,,Noehoen sareboe , Bah . Koering kahoetangan kahadean gede katjida koe Babah , moega -moega bae koering bisa gantjang males . Di mana koering geus bisa , tangtoe dikoendjal pare Babah , ti Litjin .

Roda koering ajeuna keur njadangan gawe babah ."

Tjeuk Tjina teh : ,,Entong njieun soesah kitoe, koe doeit sapoeloeh roepia . Ongkoh djeung batoer pada -pada mahloek mah koedoe silitoeloengan , mistina ge . Entong sok misit teuing kana doeit teh, ari geus beak mah ngindjeum deui bae ka kami . Ieu a a opat bon , sapoeloeh - sapoeloeh roepia . Lamoen koe maneh ditanda sahidji , toeloej dianteurkeun ka imah kami , meureun dibere sapoeloeh roepia . Ajeuna mah sing tereh tjageur bae . Dadaharan sing ngeunah , ambeh tereh djagdjag . Ngan koe pamenta kami , poma -poma pisan , oelah roesoeh digawe , bisi karoegrag .”

Geus kitoe Babah teh balik . Wirio katjida nganoehoenkeunana .

Wirio masih keneh bae geringna . Meusmeus moeriang , meusmeus moeriang . Sabab tara dioebaran koe kina . Aja doea boelan mah kitoe bae, teu bisa pisan digawe . Barang geus tjageur pisan , kakara digawe deui. Orokaja hoetangna ka Tjina , nepi ka geus opat poeloeh roepia . Ajeuna eta hoetang rek ditoengtoet dibajaran saminggoe saroepia . Li A Sie , Tjina bageur , tangtoe ditampa majar saminggoe saperak teh. Kitoe pikirna Wirio. Tapi teu lila katangen ngarahna Tjina tea. Wirio dititah digawe saminggoe djěpoet , barang dina oesoem bajaran , omong Babah Li A Sie ka Wirio, djeung manis : „ Wirio bajaran maneh ti kami gěněp roepia , tapi hoetang maneh opat poeloeh roepia . Djadi kari tiloe poeloeh opat roepia deui."

Wirio katjida kagetna , koe eta pangatoeran . Manehna rek ngomong , orokaja kaboeroe dipěgat koe Tjina teh : ,,Entong loba tjarita , oentoeng maneh , teu koedoe ngentresan oge ! Lamoen maneh ěmboeng kitoe, bajar ajeuna sama sakali , tangtoe kami moal moesingkeun ka maneh ."

Djawab Wirio : ,,Koemaha koering pibisaeun naoer hoetang koering kabeh samasakali , keur dadaharan oge baris saminggoeeun , teu aja ."

,,His , djoeal bae moending maneh ."

Tjeuk Wirio ; ,, Baroek ngadjoeal moending , anoe sakitoe noeloengna , taja pětana ."

,,Keris atoeh ! koe kami dibeuli saratoes lima poeloeh , ajeuna .' ,,Ongkoh tjeuk koering oge , eta mah moal ka loear ."

,,Nja, koemaha atoch , doeit kami koedoe dipoelangkeun deui , asa běněr nakěr . Djadi maneh koedoe digawe di kami gěněp minggoe deui. Isoekan koedoe mawa roda ka dieu ."

Tjeuk Wirio : ,,Koemaha koering dadaharan ?"

Tjeuk Tjina : ,,Pěrkara eta mah, koemaha maneh bae . Kami mah mapatahan enggeus , soepaja meunang doeit. Tapi maneh ěmboeng , teu borong di dinja ." Bari toeloej Tjina teh aboes ka imahna. Wirio mah diantěp bae di loear .

Wirio ngomong dina hatena , bari masang deui moendingna ,,Nja pangarahna ĕnja , Tjina teh . Asalna manehna rek balik : maksa mere ngindjeum doeit , ari ajeuna kitoe , ngaringkoes bae ieu mah , badis ĕnja . Koe teu njana rek nipoe . Běněr tjeuk bapa , Tjina djeung Arab mah lain pisobateun , teu beunang dipĕrtjaja .”

Aloem pisan Wirio datangna ka imah. Pamadjikanana njangka , salakina aja deui noe karasa . Tapi lain . Barang Wirio njarita kasoesahan , pamadjikanana katjida ngahĕroekna , toegěnah koe babah Li A Sie .

Omong Wirio : ,,Eta Tjina teh ngagebrag ka aing , ngarah aing daek digawe gěněp minggoe , henteu make boeroehan . Tapi keun, da moal ĕnja digoegoe , isoek mah rek digawe ka pabrik bae . Rek dibajar doea roepia saminggoe , sabab leuwih ti sakitoe mah , moal bisa . Ari maksoedna noe ĕnja tea mah hajangeun kana kĕris . Tapi moal beunang ."

Isoekna Wirio digawe di pabrik ; panggébrag Tjina teu ditolih . Barang ka tiloe poëna , Tjina teh datang ka imah Wirio mawa batoer doeaan barajana . Omongna kasar : „ Kami teh rek njokot doeit ka Wirio, bareto ngindjeum ka kami ."

Pamadjikanana reuwaseun , toeloej ngadjawab : ,,Moal bisa majar sama sakali , Bah ! Ngan saban toetoep minggoe , Wirio rek datang koe maneh ka Babah , majar hoetang doea roepia saminggoena , něpi ka loenas ."

Tjeuk Li A Sie : ,,Ah ěmboeng , hajang ajeuna pisan , dibajar kabeh ."

99‚Taja pětana , Bah , koering mah teu boga doeit sapeser -peser atjan."

Tjina teh kodjengkang , njokot kěris si poesaka tina bilik , boes diaboeskeun kana kantong, bari omonga : ,, Rek dibajar koe kami bae ."

Pamadjikanana Wirio ngadjěrit, bari ngarontok ka Li A Sie , rek ngarěboet eta kĕris , tapi Tjina noe doea deui tea noeloengan ; pamadjikan Wirio ditjěkěl leungeunna doeanana . Li A Sie gělěděg loempat kana kahar . Ari geus dioek dina kahar, batoerna noe doeaan noetoerkeun , toeloej baralik .

Pamadjikan Wirio gěgĕroan , menta toeloeng . Aja oerang lemboer , hidji , doea , noe beridjil , tapi baringoengeun , teu barisaeun noeloengan , ongkoh teu waranieun ka Tjina noe beunghar teh.

Barang Wirio datang ka imahna , pasosore , njampak pamadjikanana tjeurik , keur soesaheun katjida , bangoen anoe kanjěnjěrian pisan . Ngomongna ka Wirio pěgat-pegat , njaritakeun noe geus kadjadian tadi . Wirio ngagidir amběk , tjatjakan lamoen babah Li A Sie aja, tangtoe tiwas . Lila-lila amběkna ngagilir , kana soesah noe lělěb tea.

Koemaha tarekahna, soepaja eta kěris beunang deui ? Doeit keur majar hoetangna teu boga . Ngindjeum ka sobat -sobatna , nja, meureun meunang , tapi pikirna leuwih hade entong . Djeung tatjan poegoeh dibikeun koe si Li A Sie teh , nadjan hoetang dibajar oge.

Meureun tjeuk si bangsat teh : ,,Keris beunang meuli , tjenah. Dikoemahakeun, geura ! Pek diterangkeun koe Tjina batoerna noe doeaan , jen maranehanana njaksian waktoe djoeal -meulina.”

Wirio geus beak karěp pisan , teu timoe piakaleun ; sobatsobatna oerang Wangkal kabeh baringoengeun . Toeroeg - toeroeg tjek kapěrtjajaan kana pakarang, lamoen eta kĕris geus ka loear ti lěmboer Wangkal , ingětanana tangtoe loba katjilakaan , da geus euweuh noe nangtajoengan . Ngan noe bisaeun noeloeng moelangkeun deui eta kěris , koedoe bangsa Walanda noe gěde pangaroehna tapi saha , djeung Walanda teu aja noe wawoeh.

Peuting harita , Wirio djeung saanak -pamadjikanana , geus lain dikieuna bae saroesaheunana , nepi ka euweuh noe sasarean . Pikiranana kana kĕris poesaka bae, anoe ditjokot koe Tjina . Estoe matak njěri ĕnja eta mah , saoemoerna Wirio kakara ngarasa njĕri hate kitoe.

Manehna teh tadina masih gěde bae pangharepan , pikeun kasenangan ka hareup . Ari ajeuna , geus teu katoong bae piajaeun bagdja teh, samasakali .

VIII.

PITOELOENG NOE TEU PISAN -PISAN DINJANA.

Wirio, teu wěleh-wěleh neangan pidjalaneun, soepaja eta kĕris kapimilik deui . Sapeuting djěpoet njileuk bae ; tapi di mana beh piakaleun, tjop kana pidakoeeunana si Li A Sie , ekol bohong , ngarah oelah eleh . Koemaha nja pěta , moen manehna mental toeloeng ka toean Opziener , atawa ka toean Assistent -Resident, didjawab koe si Lie A Sie : ,, Da koering mah beunang meuli , tjenah ! Si Anoe si Anoe saksina " , nja eta batoerna noe doeaan tea .

Pikirna Wirio , barang hoedang isoek-isoek : ,,Ah, soegan rek diandjangan bae si Lie A Sie teh." Toeloej manehna dangdan , rek ka dajeuh . Tapi sampingna noe aloes , badjoe , totopong , noe dipake ngaginding basa ka noe kariaan tea di Galagah , kabeh geus digadekeun .

Anoe aja teh badjoe samping kitoe bae , paragi sapopoe tea . Ngan boeboehan Wirio ahli běrseka , bararěsih mah koedoe .

Poekoel toedjoeh isoek-isoek , manehna tarapti . Barang rek djoeng pisan indit , djol si Saleh djeung pirang-pirang batoerna oerang Wangkal , arasoep ka imahna . Saleh ngomong : ,, Ieu batoer sarerea pada karoenja ka akang . Katambah sararieuneun bilih aja katjilakaan , lantaran kĕris poesaka geus ka loear ti lěmboer ieu . Koe sabab kitoe , ieu sarerea baris naroeloeng ka akang , pikeun něboes eta poesaka . Koedoe dimanah , kabeh oerang Wangkal pada hararěpeun , eta kĕris boeroe -boeroe balik deui ka akang. Tah , ieu doeit meunang ngoempoelkeun ti sarerea , poma oelah teu ditampi . Mangga bajarkeun ka Tjina teh ; tangtoe akang aja hak ngarawat deui eta kěris . Entong lila-lila dimanah . Akang teh moal ĕnja ngarah tjilaka batoer sarerea ."

Djawab Wirio : ,,Engkang oge kaběněran pisan , rek indit ka si Lie A Sie . Lamoen bari mawa doeit , meureun leuwih ngeunah koe sabab eta , rek ditarima bae eta pitoeloeng doeloer sarerea teh. Enja akang teh henteu pěgat -pěgat harěp kana katjilakaan doeloer -doeloer kabeh , koe djalan engkang . Ajeuna rek pĕrloe pisan pikeun kasalamětan běrkah sarerea , eta kĕris aja deui di akang , djadi koedoe eta doeit , ditarima koe akang, tapi make perdjangdjian , di mana akang geus boga , eta doeit dipoelangkeun ."

Djawab Saleh parangi atoh , doemeh Wirio daek nampa , pokna : ,,Soemangga ."

Tjeuk Wirio deui : ,,Noehoen sareboe , pitoeloeng doeloer -doeloer sarerea . Moega -moega bae hasil maksoed . Tapi tjeuk rarasaan , lamoem teu aja pitoeloeng bangsa Europa mah noe gede pangaroehna , hese ."

Sanggeus ngomong kitoe, Wirio indit ka dajeuh.

Barang kakara meunang saparapat djam leumpangna , dina pengkolan djalan , manehna nendjo toean nangtoeng . Nendjo petjina make pasmen bodas , tangtoe toean Aspiran -Kontrolir . Gek Wirio dioek. Toean Aspiran teh njampeurkeun , mariksa bari parangi manis , lahirna : „ Ari ka lěmboer Wangkal , ti dieu djaoeh keneh ?"

Pioendjoek Wirio : ,, Soemoehoen eta , parěk pisan . Oepami parantos langkoeng pengkolan ieu , djol beh bae katingal ."

„ Kawas katjida maneh njahona di Wangkal teh , nja ?”

,,Abdi , oerang dinja pisan ."

,,Maneh meureun njaho , oerang Djawa noe ngaran Wirio ?" ,,Soemoehoen , nja abdi pisan ."

„ Alah -alah , kaběněran , euj ! Wirio , ĕnja maneh boga oebar moending gĕring ?"

,,Soemoehoen gadoeh oge . Nalika di Wangkal , moending aloedoer , seueur noe dioebaran koe abdi ."

,,Aeh-aeh , ĕnja sabedja teh . Tjing atoeh , Wirio, pangnjieunkeun saratoes botol . Di lemboer -lemboer ieu beh kidoel, timboel deui eta panjakit teh . Djělěma -djělěma , geus beak karep teu barisaeun ngoebaran . Engke koe kami dibajar, sabotolna saperak .'

,,Oendjoek soemangga ; sedja pisan abdi noeloengan , namoeng , entong nganggo dibajar. Masih langkoeng oge tina saratoes botol , soemangga , soepados dipaparin botolna bae, doepi landongna mah , entong ngagaleuh ."

,,Ari ajeuna , maneh rek ka mana ?"

,,Soemoehoen bade ka dajeuh, aja lěrěskeuneun ."

,.Moal beunang di engkekeun , nepi ka isoek ? Koe hajang mawa ajeuna, eta oebar teh, doea tiloe botol mah . Oelah salempang , baris dibajar."

,,Soemoehoen timbalan, perloe pisan , abdi ajeuna ka dajeuh , teh . Nanging oepami gamparan kersa noeloeng ka abdi , teu sawios , diendjingkeun oge.'

,,Naha naon ? Tjoba tjaritakeun . Moen kami bisa , heug, ditoeloeng ."

Toeloej koe Wirio ditjaritakeun , ka eta toean Aspiran teh , jen kěrisna dirampas , koe babah Lie A Sie , sarta oerang lemboer Wangkal saroesaheun katjida , teu aja eta kĕris teh .

Saoer toean Aspiran : Nja djahat enja eta Tjina teh."

,,Sing pĕrtjaja , tiloe poë koe kami beunang deui , eta kĕris . Kami njaho, ka eta Tjina teh kabeh . Tapi , énja eta keris teh , aloes ? Koemaha roepana ?"

Koe Wirio ditjaritakeun roepana , sarangkana , landeanana , potonganana , pamorna , sagala roepa .

,,Asa keur boedak keneh baheula , nendjo kĕris kitoe teh ?"

,,Panginten , margi abdi kenging eta keris teh , ti poen bapa . Doepi poen bapa , nalika djadi djongos , sa -India kadjadjah kabeh . Koe djoeraganana , eta kĕris sering ditembongkeun ka tatamoena , margi tina saena .'

,,Saha ari ngaran bapa maneh ?"

,,Soemoehoen Moestari."

,,Moestari ? Ari bapa maneh teh, naha bareto djongosna toean Residen Maarten ?"

..Soemoehoen timbalan

,,Djadi maneh , Wirio, anak Moestari, tea . Aneh ĕnja ieu mah . Maneh teu ingět , eta toean Residen kagoengan poetra , noe pangleutikna , sinjoh Nico ?" .

,,Kantěnan . Sering pisan abdi oelin sareng sinjoh Nico mah . Sok mangnaekkeun boeboeahan , sareng mangběrěsihankeun kandang djapati nanaon . Kalintang rěsěpeunana kana manoek sareng bangor teu kintěn , sakitoe leutik keneh teh ."

Toean Aspiran imoet , saoerna : „ Saĕnja -ĕnjana , Wirio, kami , sinjoh Nico teh, noe baheula sok oelin djeung maneh . Kami anak toean Residen Maarten pangleutikna, anoe didjongosan koe Moestari , baheula . Ari Moestari teh , teuing koe bageur !" .

Barang ngadenge kitoe , Wirio toengkoel , eraeun , tjong njěmbah , pihatoerna : ,,Moegi gamparan ngahampoentěn ka abdi , reh teu terang , bieu njanggěmkeun gamparan . Henteu nginten saboe . oek -boeoek atjan, jen gamparan poetra toean Residen Maarten ."

,,Teu naon -naon . Kami mah waas , oeroet baheula sok oelin djeung maneh . Maneh harita kira-kira leuwih 5 atawa 6 tahoen ti kami , sok dipiwarang koe rama kami ngiring-ngiring kami oelin . Isoek-isoek geuning , sok mangmawakeun sabak djeung boekoe , ka sakola. Poekoel sawělas djol maneh mapagkeun koe kareta. Pasosore sabot rama koelěm , sok aroelin di pakarangan , geuning lěga nakěr nja ?"

,Soemoehoen ." .

,,Harita mah maneh teu woedoe oge bisa ngomong basa Walanda ; koemaha ajeuna timoe keneh ?"

,,Aja bae , saeutik-eutikeun mah ."

,,Tapi Wirio, tjoba tjaritakeun , waktoe bapa maneh ka loear ti bapa , teu woedoe boga teuteundeunan ; bapa mindeng sasaoeran ka kami . Tapi ari maneh mah kawas teu pati boga . Naha ĕnja kitoe ?"

,,Soemoehoen timbalan . Nalika maot , seueur oge titilarna . Namoeng seep kahoeroean . Gadoeh sawah disewakeun , dianggo ngagentosan ka oerang lěmboer Wangkal , sakoer noe nareundeun gagadoehanana di abdi ."

,,Geus Wirio ; maneh teh tjara bapa maneh bae, bageur ka batoer . Soekoer pisan . Ieu koe make kaběněran , make papanggih . Pěrwatěk kĕris poesaka deui bae. Aneh , kami meh -meh pěrtjaja kana hikmatna eta kĕris Kieu geura : Wirio ! Tendjo itoe kareta kami , doemeh djalan sakitoe gorengna , ari kami perloe noeloeng oerang lemboer noe garĕring sapina ; kami leumpang bae . Hajoe ajeuna djeung kami balik deui ka Wangkal , heg njieun oebar sabaraha botol bae heula ; djadi lalampahan kami henteu gaplah .

Keun keris mah koe kami dioeroes , sing beunang deui koe maneh . Malah maneh oge baris didjeudjeuhkeun . Kami moal senang ati , moen anak Moestari hiroepna balangsak . Keun sagala oeroesan koe kami dioeroes . Sing pĕrtjaja , sinjoh Nico rek ngoeroes ĕnja -ěnja ka batoer oelinna keur boedak ."

Pioendjoek Wirio : ,,Bo , gamparan , oepami abdi ditoeloengan koe gamparan , dongkap ka keris poesaka kenging deui , geus pisakoemahaeun bae tarimana, margi dihilian koe naon bae oge, nadjan koe artos sakoemaha oge, moal dikaloearkeun ; ari margina ageng pisan hikmatna , matak ngoentoengkeun sareng matak bagdja , katambah bieu pisan didawoehan koe gamparan , koe watek eta kĕris , nepi ka ajeuna abdi tiasa patěpang sareng poetra toean Residen Maarten , toer geus djadi pangagoeng , deui ."

Saoer toean Maarten : ,,Hajoe ajeuna oerang ka Wangkal , sabab koedoe boeroe -boeroe noeloengan abdi -abdi noe tjilaka ."

Geus kitoe, djoeng doeanana laleumpang , ngarendeng bae bari teu eureun toean Maarten sasaoeran , njarioskeun lalakon andjeunna keurna moerangkalih keneh .

Pamadjikan Wirio barang nendjo salakina reureudjeungan djeung toean , kageteun pisan , komo eta mah , nendjo Wirio ngomong senang , soeka ati djeung eta toean , kawas djeung sobat . Katjida teu kahartieunana , tapi barang dibedjaan koe Wirio, jen eta toean teh batoer oelinna baheula , manehna miloe boengaheun , malah toeloej ngabantoean naheur oebar tea.

Toean Maarten teh bari ngadagoan noe keur naheur oebar , rarat-reret ningalian eusi imah. Katjida roentang -rantingna, tapi bareres , bararěsih . Nilik parangi djeung tjaritaanana , katangen koe toean Aspiran Controlir , Wirio teh djělěma bageur pisan . Koe sabab kitoe manahna , hojongeun pisan noeloeng .

Kahidji heula , oebar tea rek dibajar sing perjoga , di mana boekti jen matih, rek nitah njieun loba , kana doea tiloe ratoes roepiaeun mah . Euweuh kaheseanana , sabab geus kawidian koe pamarentah , pikeun narekahan ngaleungitkeun eta panjakit .

Wirio njieunna oebar henteu lila . Toean Maarten oge heraneun , bět sakitoe terehna . Harita meunang doea bělas botol , ngan keur njoba bae heula . Oepama toean Aspiran hojongeun deui mah , soepaja ngirim botol kosong bae, tangtoe dipangnjieunkeun.

Toeloej eta oebar teh dipiwarang di -kana kaharkeun . Toean Aspiran ngalahirkeun tarima kasih , bari sok maparin lima ringgit , ,,Kop, tah Wirio boeroehan tjape , meureun loba gawena saoerna : keur maneh ."

Djawab Wirio : Kantěnan ari padamělanana mah seueur , namoeng ieu mah oebar teh mawi artos . Padamělan sakieu alitna mah, tara njoehoenkeun dibajar."

,,Teu oemoem bae Wirio ! Tampa ieu doeit teh. Maneh teh djělěma hade djeung bageur , tapi oelah teungteuingeun teuing. Lamoen oerang lemboer onaman noe malarat tea , noe koedoe mareulina ieu cebar , sedjen pěrkara , ieu mah da Kangdjĕng Gcepěrmen . Kangdjěng Goepermen geus ngawidian ka kami , make doeit loba , pikeun meulian oebar djeung narekahan ngaleungitkeun panjakit hewan . Koedoe kieu nja pikiran teh : Maneh ajeuna saolah -olah pagawe koempěni , eta doeit minangka gadjih maneh . Oepama ieu oebar aja toeloenganana , engke kami meuli loba , sarta harga noe pantes ."

Wirio teu ngcmong deui , doeit teh ditampa , sarta toeloej diteundeun ; pikirna : ,,Koempěni , ari koempěni teh beunghar , lamoen eta cebar dibajar , asa gelo , moen teu ditampa teh ."

Tapi Wirio henteu tinggal , ari kana ngahatoerkeun noehoen mah ka tcean noe bageur teh , bari njoehoenkeun deui pitoeloengna hal kĕris tea.

Saoer toean Maarten : ,,Kĕris mah keun koemaha kami , moal boeroeng beunang . Isoek ge koe kami dibawa ka maneh , karana kami hajang berdami pikeun noeloeng maneh ka hareup . Kami teu senang katjida nendjo anak Moestari , malarat kieu . Pantar maneh noe katembong nondjol ti batoer . malah bisa matja, bisa noelis nanaon , tangtoe bisa njiar rědjěki tina djalan sedjen , oelah djadi koeli digawe ti isoek něpi ka boerit kitoe."

Geus kitoe toean Aspiran Controlir teh tjlak nitih kahar , gagantjangan moro ka lemboer noe aja panjakit tea.

Oerang lěmboer katjida aratoheunana , nendjo toean Aspiran soemping njandak oebar , sabab geus loba moending djeung sapi noe paraeh katĕrap eta panjakit , euweuh deui noe diarep -arep , ngan pitoeloeng toean Aspiran . Barang soemping , toeloej maparinkeun oebar tea bari ngawoeroek mětakeunana eta oebar sarta ngalahir ka Loerahna : ,, Di mana aja toeloenganana eta oebar , koedoe geuwat lapor."

Geus kitoe toeloej moelih ka dajeuh , soempingna geus boerit.

IX.

BAGDJA NOE TEU DISANGKA -SANGKA .

Oeroet angkat sakitoe djaoehna , toean Maarten palajeun, tapi teu aja manahna kana ngaso , eling hojongeun noeloengan Wirio. Sanggeus siram toeloej ganti anggoan , djoeng angkat ka babah Lie A Sie , tjara noe ngandjang bae . Soempingna geus poëk . Imahna teh gěde djeung agreng , ma'loem imah noe beunghar . Pondokna lěga , lampoena oge mani gěněp , diseungeut kabeh , katjida mabrana , papaes tembok katjaangan , aja pigoera pirangpirang, wongwongan-wongwongan sagala roepa . Dina sisi tembok djěro make medja tapekong , paranti njoengsoem , dioekir sarta diaer-mas , mani marakbak . Loehoereunana , dina tembok, aja artja Kong Ngoetjoe , nabina oerang Tjina ; dihapit koe doea gambar dewa. Dina eta medja topekong , aja pirang-pirang lilin beunang njeungeut, warna-warna pisan . Dina kamar paragi tamoe , euweuh sasaha . Laloeasa pisan lamoen toean Aspiran Controlir palaj ningalian papaes -papaes teh . Tapi toean Maarten henteu pati djongdjon manahna , hojong geura gok bae těpang djeung babah Lie A Sie teh, rek ngoeroeskeun keris tea . Barang soep oge ka pandopo . toeloej ngagěntraan : ,,baroedak ! baroedak !"

Teu koengsi lila , aja badega datang ka loear , toeloej toean Maarten mariksakeun , babah Lie A Sie aja henteuna di imah.

Djawabna : ,,Aja."

Pek andjeuna miwarang dibedjakeun .

Teu lila babah Lie A Sie datang . hormat pisan ka toean Aspiran teh. Sanggeus tatabean toeloej njalikeun . Geus kitoe djol badegana mawa soeroetoe , teu lila djol noe mawa kěrekan djeung paranti tjalatjah . Ti dinja djol noe mawa patehan , tjatjangkirna aloes nakĕr.

Toean Aspiran neuteup bae ka priboemi , geus kitoe pek sasaoeran : ,,Tadi isoek -isoek aja oerang lemboer Wangkal ngadoekeun andjeun."

Tjeuk babah Lie A Sie : ,,Aeh-aeh , naha pěrkara naon ?"

,,Omongna mah dipaling keris ."

,,Baroek maling keris ? Moegi oelah didangoe bae . Kapan kaoeninga , koering teh djělěma beunghar, sakahojong meureun bisa meuli . Mangga bae tingalian , parabot imah woengkoel , langkoeng ti doea reboeeun ."

Saoer toean Maarten : „,Pěrtjaja pisan, ngan soegan meuli atawa koemaha , eta kěris ti oerang Wangkal ?"

,,Oepami meser lérés . Malah waktoe idjab-kaboel djoeal -meuli , disaksian koe poen doeloer djeung dahoean . Mangga bae pariksa doeanana oge. Geura oerang saoer ."

,,Ah , henteu perloe , eta mah . Itoe oerang kampoeng meureun noe teu běněr . Djadi andjeun teh kamari ka imah Ardjo di Wirio, meuli keris kalawan terang. Sabaraha dibeulina ?"

,,Saratoes lima poeloeh roepia , tapi eta Wirio boga hoetang ka koering 34 roepia , djadi koering koedoe nambah 116 roepia deui ."

,,Kitoeh ; sarta eta anoe 116 roepia , kamari geus dibajar, kakarek kĕrisna koe Wirio dipasrahkeun ka andjeun ; nja kitoe ?"

,,Lĕrěs kitoe", bari oemat -imoet babah teh , sabab ngarasa senang hatena , doemeh oeroesan beres . Tapi sangkaanana salah , rehna toean Maarten noe tadina manis teh, oedjoeg -oedjoeg děrěkděk bae ngamběk bari sasaoeran : ,,Lie A Sie maneh bohong , kami njaho těrang pisan , eta keris koe maneh dipaling."

Tjeuk Tjina teh : ,,Na koemaha toean wani njěboet kitoe?"

,,Enja maneh bohong , samalah koe kami rek diterangkeun, geura dengekeun :

,,Dahoean maneh djeung doeloer misan maneh , geus nĕrangkeun ka kami waktoe maneh njokot eta kěris , Wirio keur euweuh. Pamadjikanana noe nampa doeitna , ari tjeuk maneh doeitna ditampa koe Wirio."

„ Namoeng manawi • " pioendjoek Tjina teh .

,,Naon? manawi ? Entong loba ekol , kadieukeun bae eta keris , lamoen teu dibikeun ajeuna maneh diaboeskeun ka boei . Ajeuna koe kami diadjar, noe sok nipoe djělěma leutik teh."

Tjina teh moenggah pias , tina reuwas, teu ngomong sakěmekkěmek atjan, ngan nendjo bae, ka toean Aspiran Kontrolir .

,,Hajoh , geuwat tjokot, kami loba gawe deui !"

Djoeng Tjina teh lalaoenan , njokot kĕris tea , sok diteundeun dina medja , bari mioendjoek , pokna : ,,Oepami toean hojong , tah ieu keris teh, tapi estoe koering teu gadoeh dosa . Katjida ieu mah . Meureun manah toean , koering maling adjen -adjen 150 roepia , padahal koering teh Tjina pangbeungharna sadajeuh ieu mah , sarta diadjenan koe oenggal djělěma , malah koe toean Assistent -Resident pisan diadaban . Pikeun koering soeka keneh leungit doeit sareboe , batan manggih perkara kieu ; wantoen soempah , koering teu gadoeh dosa . Taksiran moesoeh koering noe ngagogoreng teh , madjarkeun sok bohong atawa nipoe ."

Toeloej koe toean Aspiran keris teh ditjandak bari šaoerna : ,,Montong aja basa doeit sareboe -sareboe kitoe, djeung montong

TJARITA POESAKA 4 reuwas -reuwas, ieu rasiah moal aja noe njahoëun lian ti oerang doeaan . Ngan oelah deui -deui bae kitoe kalakoean . Lamoen maneh toepa - tipoe deui kitoe , ieu rasiah koe kami diboekakeun kabeh . Ajeuna mah pikiran bae dosa maneh , malah -mandar bisa ngahadean kalakoean maneh ."

Teu lila toean Maarten geus soemping ka boemina , toeloej tjalik bari ningalian keris , waaseun pisan eling ka baheula keur andjeunna moerangkalih keneh , mindeng ningali eta kĕris . Lila pisan , ngan tjalik bae dina medja toelisna ngamanahan Wirio djeung salirana koe andjeun . Njeh imoet , roepana boengah dina manahna , doemeh poë eta geus laksana noeloengan oerang Priboemi , komo ieu mah noe ditoeloengan teh Wirio pisan . Sakoemaha piatoheunana Wirio kĕrisna beunang deui , sakoemaha pitarimaeunana ka oeroet batoerna oelin baheula , sarta ajeuna djadi panjaloeoehan manehna .

Manah toean Maarten : ,, Ieu keris oerang boengkoes hade -hade , sarta isoekan isoek -isoek dianteurkeun koe oepas ka Wangkal . Karoenja koe Wirio, geus lila ngarep -ngarěpna ; memang kamistian aing boeroe -boeroe noeloengan , sina senangeun hatena djeung sina ngarasa bagdja . Oepas sina talatah, jen aing rek datang pasosore , karana noenggoe heula laporan ti Loerah, perkara oebar kasakit hewan tea, memeh lohor oge datang ."

Pek keris teh diboengkoes koe soerat kabar, soep dikanalatjimedja -toeliskeun . Barang rek disorog latjina, ret kana medja , aja soerat loehoereun kertas. Tjek manahna bari ningalian eta soerat : ,,Enja aing koedoe ngawalon soerat ka sobat aing , toean Jager : Njoeratan naon ieu kamari deuih ? Toeh geuning menta pimandoreun noe hade kana gawe , djělěma mangarti bisa ngoeroes bako . Teu gampang . Ah keun, Wirio bae rek diasoepkeun , kana ngoeroes bako , ngarti , kaběněran ; ngan soepaja Wiriona bae. daekeun . Tapi eta koe bětah di lěmboerna . Ah rek diomongan bae , sina daekeun .

Paingan eta oerang lemboer pararětjaja kana pakarang, da tjatjakan aing bae, lamoen teu njaho mah , eta teh ngan kaběnĕran woengkoel, meureun pertjaja oge kana poesaka teh . Lamoen Wirio ngadengeeun eta , tangtoe beuki katjida bae si Poesaka dipoendi -poendina . Paingan manehna sakitoe soesaheunana barang eta keris ditjokot koe Tjina teh. Tapi isoek oge kapimilik deui , kasoesahna tangtoe leungit ."

Kitoe bae dina manahna . Sababaraha lilana teu daekeun lali kana kagorenganana si Lie A Sie djeung kana kahadeanana . Wirio .

Isoekna, isoek-isoek oepas geus toempak koeda mawa kĕris poesaka tea ka Wirio . Ari datang , kaběněran Wirio kakara djol mawa saniskara akar-akaran, bongborosan djeung djoedjoekoetan beunang dadahoet ti těgal keur oebar tea . Sok boengkoesan teh dika-Wiriokeun , bari pok ngomong , jen toean Aspiran pasosore rek soemping ka Wirio . Geus kitoe oepas teh tjlak deui kana koeda , toeloej balik ka dajeuh .

Gantjang Wirio asoep ka imahna rek moeka boengkoesan tea . Geus aja tjop , jen eta kĕrisna tea , tapi mangmang palangsiang lain , da lahir toean Aspiran teh, rek ditjandak koe andjeun .

Keur kitoe, pamadjikanana djeung anak -anakna njalampeurkeun pada hajang njaho , eusina noe diboengkoes koe soerat -soerat kabar tea. Ari beh teh, ĕnja , keris tea ; mani disoehoen koe Wirio bawaning atoh , pek ditětělkeun kana hatena , bari njěboet ngaran toean tangtajoengan tea, narimakeun , doemeh eta noe ngadatangkeun kaboengahan djeung bagdja ka imahna .

Nja kitoe deui pamadjikanana djeung anak -anakna katjida aratoheunana saloesoerakan , nepi ka tatangga -tatanggana njalampeurkeun, naranja aja naon . Tadina nendjo oepas hareupeun imah Wirio , teu lila saeusi imah sakitoe saroeka atina. Pek koe Wirio ditjaritakeun , tatangga - tatanggana mariloe atoh . Teu lila pabedja -bedja datang ka oenggal djelěma noe tjonggah pada daratang miloe soeka , omongna djělěma -djělěma teh : ,,Ajeuna mah geus oelah bae eta kĕris ka loear ti dieu , karana bagdja djeung kaoentoengan oerang , meureun miloe leungit."

Pasosore barang djělěma -djělěma baralik tina pagaweanana , ngadarenge gamelan ditabeuh . Kabeh kaget , naha aja naon ; djeung nendjo katja-katja dihiasan . Barang datang ka lemboer , dibaredjaan , jen mestakeun kĕris poesaka noe dirampog koe Tjina tea , beunang deui koe pitoeloeng tangtajoengna toean Maarten , Aspiran Kontrolir .

Geus galib pisan oerang Djawa mah , oepama aja kaoentoengan gěde atawa kasoekaan gede teh, sok raramean , njalametkeun .

Katjaritakeun , Loerah noe kamarina dipaparin oebar 12 botol tea , datang ngadeuheus ka toean Aspiran Kontrolir .

,,Koemaha oebar teh aja toeloengna ?" Toean Maarten mariksa : ,,Soemoehoen aja pisan , oelah ka noe geus lami teuing bae oedoerna . Oerang lemboer sadajana pada nganoehoenkeun ka gamparan , sareng njoehoenkeun deui eta landong."

,,Nja hade , malah ajeuna oge kami rek ka Wangkal , rek nitah njieun oebar deui sing loba . Geura moelang bae ajeuna maneh mah , bedjakeun ka djělěma -djělěma isoekan baris dikirim loba , oebar ."

Toean Maarten teh estoe djělěma soenggoeh -soenggoeh kana gawe , soehoed , toehoe , iklas njaahan pisan ka djělěma , tara ngantěp kana kasoesahna , poegoeh poentangeun anoe leutik . Estoe menak Walanda anoe aloes tea ieu mah .

Poekoel doea beurang , miwarang masang kareta, rek angkat ka Wangkal . Samemeh eta , geus miwarang koeli mawa botol kosong pirang-pirang, sina ti heula .

Barang geus deukeut ka lemboer , ngadangoe sora gamělan ngeunah . Dina manahna : ,,Eta teh pesta , kitoe ? doemeh kĕris poesaka geus beunang deui ? Paingan atoeh eta keris diaranggap pangadjina leuwih ti batan emas perak ; pararětjajaeun , djadi panjinglar matak euweuh panjakit djeung matak salamět .

Katjida entengna pikeun njoekakeun djělěma noe kieu mah , djeung soepaja katarimaeun , koe pěrkara leutik pisan , rakieu . Dewek teu kaharti , eta Tjina koe sakitoe njieunana soesah ka djělěma salělěmboer . Lain matak resep , moen oerang njieun kahadean ka pada djělěma ? Ka oerangna oge matak bagdja , soemawonna lamoen katendjo koe panon sorangan , saroeka atina, beak eta mah ."

Soempingna ka lemboer Wangkal , teu karaos deui koe andjeunna, doemeh keurna dina kareta teh, loba noe dimanahan , noe matak teu oeningaeun , jen di Wangkal keur pesta saroeka ati . Katjida ramena djeung baroengahna abdi -abdi , komo barang maranehna narendjo panjaloeoehan si Wirio soemping mah .

Soempingna dipapag soerak , djeung kebodjiro . Anoe biasa oerang lemboer , di mana aja pangagoeng sok repeh teh , ajeuna teu kawawa . Geus poho kana tatakarama, ngan ger -ger bae saloesoerakan , ajeuh-ajeuhan .

Toean Maarten oge geus ngama'loem , teu naon -naon , anggoer siga resepeun ningali abdi -abdi saroeka ati sarta tjalik , ngaloeoehan sakeudeung . Djol soesoegoeh ka andjeunna. Tina kabageuranana henteu ditampik , saeutik-eutik mah diraosan . Ras deui emoet ka djaman moerangkalih keneh , sok sering toeang kadaharan kampoeng djeung raos pisan .

Tapi ari lila -lila mah tjalik, henteu , tina aja badamikeuneun ka Wirio, toeloej angkat djeung Wirio ka imahna . Sasoempingsoemping gek tjalik dina randjang awi , Wirio dioek di handap teu djaoeh , bari mando .

Lahirna toean Aspiran : 97Wirio, kami atoh nakěr , oebar ti maneh teh gěde toeloengna , asal oelah ka noe geus pajah bae . Ajeuna koedoe njieun deui , sakoemaha bae meunangna . Botolna tadi koe kami geus diiangkeun ka dieu . Handjakal maneh keur pesta soeka -soeka , kapaksa dibědol , koedoe njieun oebar ; tapi dikoemahakeun , pěrkara perloe leuwih ti naon -naon .”

Pioendjoek Wirio : ,,Abdi mah gadoeh raos bagdja ageng kabina-bina , tiasa noeloeng ka gamparan margi geus moal tiasa males bae kana pitandang gamparan , ka abdi sareng ka oerang lemboer Wangkal sadaja . Sanadjan kědah didaměl siang -wengi oge, taja panginten moengkir . Soemoehoen ieu mah bahanna parantos sajagi , malah poen bodjo ajeuna keur ngagodogan . Endjing reboen -reboen , koe abdi bade disanggakeun dina roda , abdi pribados ka dajeuh ; atanapi diladjengkeuu bae koe abdi dibantoen ka lemboer noe aja paragan , soemangga pisan ."

Saoer toean Aspiran : ,,Maneh mah sabapa maneh bae , Wirio. Bapa maneh nja kitoe, memeh dipentaan atawa didawoehan geus tarapti . Panoedjoe pisan eta pikiran maneh . Hade bawa ka lemboer

Tjiloreng bae sama sakali , ambeh teu mitjeun waktoe . Engke heuleut opat poë , njieun deui opat poeloeh atawa lima poeloeh botol , toeloej bawa deui ka dinja , dina roda . Kami pěrtjaja pisan ka maneh ."

,,Oendjoek soemangga ."

,,Djeung Wirio, sakoemaha noe geus dibadamikeun tea , f1.- sabotolnoa . Heh ieu f 50. heulaanan , sesana engke pandeuri ."

,,Bo gamparan ageng teuing . Abdi adjrih nampi , sakitoe agengna mah . Pira atoeh dadahoet djoedjoekoetan sareng akarakaran, parantos kitoe, ladjeng bae digodog ."

,,Ah, entong diingětkeun kitoe . Pirang-pirang djělěma noe digawena teu sakoemaha , nampana doeit leuwih loba. Ieu mah pangarti noe dibajar teh. Kapan koe kami geus diterangkeun , Kandjéng Goepěrněnien geus ngawidian balandjana , keur ngichtiaran ngaleungitkeun paragan . Tarima bae ieu doeitna teh oelah henteu, keur ngongkosan ieu pesta sawareh, sawareh deui keur něboesan papakean tea ti pakgade ."

,,Noehoen reboe -reboe noehoen , koe naon dibalěsna koe abdi kasaean gamparan teh ?"

,,Anoe koedoena tarima mah kami , karana koe mandjoerna oebar ti maneh , bisa ngaleungitkeun paragan sakitoe matak reuwasna, nja gawe kami djadi . Goepěrněmen tangtoe maparin poedjian ka kami djeung djělěma -djělěma tararimaeun ka kami , lain oentoeng eta kami teh ?.

Tapi oerang ajeuna badami sedjen perkara , geura : Kamari kami geus ngomong ka maneh , jen kami teu ngeunah katjida nendjo anak si Moestari malarat kieu . Wirio sobat kami ti leuleutik , digawe naktak -moendak , padahal pangartina tjoekoep , kami nanggoeng , tangtoe bisa njiar kahiroepan anoe leuwih gampang . Koe sabab kitoe, kami hajang katjida noeloeng . Geura kieu : Didjěmběr , maneh ge njaho , di dinja kami boga sobat , djěněnganana toean de Jager , djadi toean kawasa di kontrak bako .

Kamari ieu andjeunna njoeratan , menta toeloeng pimandoreun anoe tjakep. Kamari barang kami rek ngampihan keris maneh tea, eta soerat teh katendjo , toeloej diilikan deui , ari ras teh ka maneh . Tjeuk hate , Wirio tangtoe bisa , djadi mandor toean de Jager . Koemaha pikiran maneh ?".

,,Bo , kasembah kasoehoen pisan , namoeng sadaja -daja , oendjoekan sawaktjana bae, abdi teh teu kadoega nilar Wangkal . Poen bapa maotna di dieu , oerang Wangkal sadajana sarae ka abdi , sareng gagadoehan abdi nadjan ajeuna disewakeun oge ka pabriek , aja di dieu , parěk."

,,Koe kami oge geus kataksir piljawabeun maneh kitoe , tapi maneh koedoe inget pamadjikan djeung anak , sakoerang -koerangna maneh koedoe doea tahoen deui ngalakonan sangsara kieu , djeung tidoengdoeng digawe . Tjoba ka Djemběr maneh koedoe tisoesoet - mah boga pangkat hade , djeung doenoengan bageur . Gadjih gede , tjoekoep keur kahiroepan maneh . Oepama engke hajang balik ka dieu tangtoe bisa . Rek njamboet sawah, rek naon , moal aja halangan ."

,,Soemoehoen timbalan, ari diemoet -emoet mah , jaktos sadawoehan gamparan , abdi teh moal sae nampik pangasih . Soema wonten didaoehkeun koe gamparan , koe lantaran keris poesaka ,- seratna diaos deui . Eta kĕris watěkna ngan rek ngoentoengkeun bae ka abdi , leres pasanggěmna poen bapa , nalika bade tilar . Eta saolah -olah pitoedoehna , koe abdi pĕrloe ditoeroet ."

,,Djadi maneh teh daek, Wirio ?".

,,Soemoehoen timbalan. Bade dilakonan bae , sanadjan abdi abot ninggalkeun Wangkal oge sareng papisah sareng oerang dieu . Iraha abdi kědah mios ?" .

,,Leuwih hade boeroe -boeroe . Tapi koe kami rek disoeratan heula, njaritakeun lakoe - lampah maneh. Leuwih hade ĕngke bae ngadagoan leungitna paragan . Ajeuna mah kitoe bae Wirio. Kami rek balik , engke meureun dibedjaan ."

,,Oendjoek soemangga . Reboe -reboe noehoen kana pitoeloeng gamparan . Njanggakeun kawiloedjengan, noen !" .

Toean Maarten bari moelih dina manahna kieu : ,,Enja bae sasangka teh, oerang dieu mah katjida pěrtjajana kana kĕris poesaka , naon -naon teh angkeuhna koe pěrwatěk eta bae. Kawasna omongan aing sakitoe aloesna , moal teurak , lamoen si Wirio hĕnteu pěrtjajaeun kana kĕris mah . Kaběněran beunang diomongan koe aing ; toer teu sakoemaha hesena . Ajeuna mah tjoekoep , sobat aing toean de Jager , djělěma hade , toer pinter , binangkit , "" tangtoe bisa metakeun mandor sakitoe mangartina djeung bageurna. "

Wirio, samoelihna toean Aspiran Kontrolir , toeloej njampeurkeun ka noe pesta , rek njaritakeun lahirna toean Aspiran tea. Kabeh oerang Wangkal pada ngaregěpkeun énja . Atoeh kasoekaan kaboengahan anoe sakitoe gědena teh, les leungit diganti koe doeka , doemeh rek ditinggalkeun koe Wirio, djělěma sakitoe hadena , ahli toetoeloeng . Teu lila djělěma pada meunang bedja , kabeh daratang ka Wirio pada naranjakeun . Tetela Wirio rek pindah, sarta kerisna tangtoe dibawa .

Tadi oerang Wangkal sarocka ati , doemeh keris poesaka datang deui ka dinja , tangtoe nangtajoengan ka sarerea , ari ajeuna baris dibawa koe noe boga , alamat lapoer pisan . Koemaha pidjadieunana djělěma -djelěma oerang Wangkal ? Ras ingeteun kana kahoeroean , mani ngarandjoeg , da harita ge , lantaran eta kĕris dibawa njingkah ti Wangkal . Ari ieu , baris sapandjangna lapoer . Koe Wirio kaharti , jen oendjoekanana ka toean Aspiaan Kontrolir goegoep teuing njoemanggakeun . Koemaha geus kitoe ?.

Djělěma-djělěma pada maroentangan , soepaja Wirio oelah toeloes ; malah njanggoepan rek noeloeng sapangaboetoehna Wirio rek mangdigawekeun , rek dihormat-hormat.

Wirio hajangeun pisan nohonan pamenta sobat -sobatna , tapi geus katjangtjang koe sanggoep , katambah eta teh noeroetkeun pitoedoeh kĕris poesaka , djadi teu kadoega ngarobah deui , omongna : ,,Koemaha atoeh , da oepama teu daek teh, saroea bae djeung teu noeroet kana pitoeloengna poesaka , kawantoe kadar kaoela noetoerkeun eta (1 ) "

Geus kitoe, aja hidji hadji ngomong bédas : ,,He doeloer -doeloer noe awewe noe lalaki , oepami sarerea ngarti kana tjaritana Mas Wirio bieu , oerang teh entong mapalangan . Geus bae ajeuna mah , entong diparoentangan teuing, karana moal hade ngahalanghalang ka noe geus diatoer koe Goesti Allah . Keris poesaka ĕngke aja matakna ka oerang , lamoen Wirio di dieu . Geuning saoerna : Bagdja tjilakana , noeroetkeun eta poesaka kĕris . Lamoen Mas Wirio manggih kaoentoengan , ingětkeun bae lahirna ramana , oerang oge sarerea , oerang Wangkal , tangtoe manggih kaoetoengan . Anggoersih oerang sing baroengah ngaboengahkeun noe rek pindah . leu pesta oerang toeloejkeun , mestakeun kĕris , doemeh mere pitoedoeh kana kersana Pangeran, sakitoe lěmboetna ."

Eta omongan hadji teurak pisan ; djělěma -djělěma noe araloem teh balalear deui, toeloej pada njaramětkeun ka Wirio. Gamělan ditarabeuh deui , sarta djělěma -djělěma kabeh malintjrak , saroeka ati , nepi ka peuting pisan , sabab geus tereh meunang bagdja , hikmatna keris poesaka , noe diarep -arep ti babareto .

Wirio loeloegoena anoe mangkoe eta pesta , tapi henteu poho ngalongokan anoe keur njieun oebar , sabab pikirna ngarasa dipěrtjaja koe toean Aspiran Kontrolir , moen goreng boeboeatanana , era katjida . Soemawonna make dibajar, nadjan teu kitoe oge ngarasa kawadjiban sorangan noeloengan oerang lemboer Tjiloreng .

Isoekna batoer -batoerna harees keneh , Wirio mah geus ngadangdanan rodana . Memeh bidjil panonpoë indit ka Tjiloreng , nganteurkeun oebar . Ari balik djalan ka dajeuh, něboesan papakean .

Oebar Wirio mandjoer pisan, datang ka sababaraha botol ngirimna ka Tjiloreng . Dina djěro opatbělas poë pirang-pirang sapi djeung moending anoe katoeloengan . Keur kitoe, aja soerat ti toean de Jager , ti Djember , jen Wirio baris ditarima djadi mandor sarta koedoe boeroe -boeroe datang . Geus disadiakeun imah leutik , gadjihna dina ngamimitian opat -poeloeh roepia .

Wirio gantjang beberes , parabot -parabotna didjoealan katoet moendingna . Manehna ragragan tjimata barang nendjo moendingna ditoengtoen koe noe meuli . Beurat katjida , pisah djeung moendingna teh , ngingětkeun sakitoe toeloengna dina keur Wirio ripoeh , maraban anak pamadjikanana. Harita mah njatoe nginoem

(1) Těměn těměnna di Islam mah teu hade.— Noe njoendakeun .

njasat beunang tanaga moendingna bae . Ngan Wirio ngeunah hatena , doemeh didjoealna teh ka sobatna , anoe tjara Wirio bae gětenna kana piaraan.

Komo eta mah ninggalkeun lemboer Wangkal , tempat bali geusan ngadjadi , lemboer sorangan ti boeboedak , estoe beuti mělik pamělaran . Djeung djělěma -djělěma sakitoe njobatna , sakitoe djaradi hidjina .

Isoek-isoek poëan indit , djělěma -djělěma oerang Wangkal , awewe lalaki , karoempoel di imah Wirio, narěpoengan . Barang djoeng loba noe tjareurik . Sapandjang katendjo mah pada ngadaroakeun. Sanggeus teu katarendjoëun , kakara baralik ka saimahsaimahna. Sarerea , euweuh deui noe ditjaritakeun ngan Wirio, tina kabageuranana , djeung ahli toetoeloengna , sarta kabeh pad mangnĕdakeun , soepaja salamět , bisa balik deui ka Waugkal .

X.

KONTRAKAN RAWA-TAMTOE.

Ari Djember teh dajeuh leutik , di tengahtengahna pisan karesidenan Basoeki . Kira-kira lima poeloeh tahoen ka toekang , di dinja teh desa keneh . Sakoerilingna leuweung gělěděgan woengkoel , ngan aja hidji -hidjieun oerang lěmboor , anoe mangkalan ngadon , ngěbon .

Barang di Poelo Djawa lila -lila kakoerangan tanah pikeun mělak kopi djeung bako djeung pěpělakan lian ti eta, nja aja hidji -hidjieun toean tanah , anoe moeka tanah di afdeeling Djěmběr , dipilih anoe lalendona.

Koemaha ari lila-lila mah , leuweung anoe sakitoe rěmpětna teh djadi kontrak bako djeung kopi , araloes pisan .

Ti dinja loba Walanda noe daratang , boemen -boemen di Djemběr, mimitina mah toean -toean tanah , geus kitoe djoeldjol noe ngadegkeun toko , ari geus kitoe, tambah deui bangsa toeantoean anoe tjarěpěng daměl , datang ka di djěro lima poeloeh tahoen teh , djadi nagara rěsik sarta běrěsih , komo ajeuna mah geus kasorang kareta api , babari ngiangkeun pangasilan tanah ka Soerabaja atawa ka Panaroekan."

Dajeuh Djěmber teh ajana dina tanah datar. Tanah sakoeriling dajeuh , kabeh pinoeh koe kěbon bako djeung pasawahan . Dina tanah -tanah miring oenggahna ka noe loehoer , kontrakan kopi araloes .

Anoe njaraba ka kontrakan -kontrakan , sok taroempak kahar di dinja , disěboetna per , sedjen potonganana djeung di sedjen tempat.

Djalanna ioeh , sabab toeroet -toeroet sisina dipělakan tangkal asěm , kentja -katoehoeeun djalan pasawahan bae , aja noe diparean , dipělakan djagong djeung ditiwoean . Teu lila beh kěbon bako ngiplik -ngaplak, loba noe digarawe , koeli-koeli oerang Madoera , aja mandorna noe ngapalaan . Opsendĕr -opsender Walanda loerlar taroempak bendi , ngaronda kěbon . Ana nèpi kana djalan leutik , bendina ditoenda , Opsendĕrna koekoeroeboetan kana kěbon bako noe saděděg -saděděg djangkoengna , ngaronda noe digarawe .

Sapandjang djalan , boehbeh wawangoenan koe awi , hateupna koe kadjang, nja eta goedang bako . Daoen bako beunang ngala teh diteundeun di dinja , soepaja toehoer koe hawa angin . Deukeut eta goedang -goedang bako , loba imah laleutik , imahna koeli -koeli , djeung noe digarawe di dinja. Ti kadjaoehan katembong aja gědong -gědong deukeut lěmboer , parabotna araloes , tetela noe ngeusian bangsa Europa, neuleu sakitoe běrěsihna . Gědong noe panggědena , boemina toean de Jager tea , djoeragan kawasa kontrak Rawa -Tamtoe . Ari gědong -gědong noe laleutik , boemina opsendĕropsender . Deukeut gedong toean kawasa, aja imah leutik loetjoe pisan , sihoreng imah Drahman , anak Wirio tjikalna . Eukeurna leutik miloe djeung bapana . Ari geus gede kira oemoer 18 tahoen , Wirio balik , nja koe toean kawasa dipake ngaganti bapana , da sabapana bae daekna kana gawe teh djeung mangartina, deui .

Ajeuna lalakon bapana :

Ari Wirio inditna ti Wangkal ka Rawa-Tamtoe teh , di djalanna meunang tiloe peuting. Barang datang ka Rawa-Tamtoe , toeloej ngadeuheus ka Toean de Jager . Koe toean kawasa diakoe toeloej didjadikeun mandor , nja asoep kana imah noe beunang njadiakeun tea. Teu lila kaoeninga koe toean kawasa djeung koe Opsendĕropsender teh , jen Wirio djělěma daek djeung mangarti, njaho kana pagawean kebon djeung bisa ngokolakeun bako sarta digawena salawasna djeung pikiran , sagala oeroesan saestoena , datang ka toean de Jager beak pěrtjaja ka Wirio. Katoeroeg - toeroeg Wirio teh oentjoel ti mandor -mandor sedjen , dipikarěsěp koe djělěma . Koelikoeli pada resep digarawe di Wirio, sakitoe Wirio garangna kana gawe teh, sarta ngeprikna leuwih ti noe sedjen . Ari sababna Wirio leuwih dipikaresep koe koeli -koeli , eta doemeh adil ; mandor sedjen mah teu aja noe saběněrna tjara manehna . Kalolobaanana sok ngarah ngarinah bae ka noe koeli teh , noe matak sok teu koe hanteu, loba kadjadian noe matak roegi ka kontrak

Meureun bae , mandor -mandor sedjen teu raresepeun ka Wirio. Loba noe sirik , sabab Wirio mah dipoedji koe toean kawasa, tina kagetolanana . Pangpangna , eta , koe dipikaresep koe djělěma tapi sakitoe njarahoëun teh sababna , ongkoh gareuleuheun bae .

Mindeng pisan dipitčnahkeun ka toean kawasa , tapi salamětsalamet bae . Malah aja noe ngarah pisan, rek ngabongohan ti noe soeni ; kaběněran Wirio salawasna ati-ati djeung teu lila, sadatangna ka Djember , geus kawentar kasiatna keris poesaka tea, sanadjan tatjan aja noe nendjo kana eta keris , tapi geus njarahoëun, jen kĕrisna aja kaahenganana . Djělěma -djělěma kabeh pěrtjajaeun katjida da tara katangen bohong ongkoh , sapandjang aja keneh keris eta , noe bogana moal asor bae . Koe sabab eta mandor-mandor noe sedjen , euweuh noe wani ka Wirio teh.

Katjaritakeun , nepi ka oesoem moepoel , toean kawasa teu kira -kira bae boengah manahna , doemeh bako sakitoe lobana , toer sakitoe aloesna , komo bagian Wirio mah , beubeunanganana leuwih ti noe loba . Tapi tahoen eta teh kaitoeng apes , sabab loba pisan goedang kahoeroean . Ngan di tjěkělan Wirio woengkoel noe salamět teh. Wawangoenanana tarětěp saasal keneh bae , děmi di noe sedjen mah , aja noe geus doea tiloe kali diadĕgan .

Biasana saban -saban kahoeroean teh, pirang-pirang bako anoe. miloe kadoeroek . Djadi nadjan beubeunanganana ti kěbon sakitoe tjoekoelna oge, malah bisa roegi -roegi keneh bae , atawa teu aja pisan oentoengna . Anoe teu kahartieun koe toean de Jager teh djeung koe opsendĕr -opsender , nja eta koe di bagian Wirio tara pisan kahoeroean . Ngan priboemi bangsa kolot-kolot noe njaraho sababna teh , nja eta doemeh Wirio boga keris poesaka mangkilang teu atjan narendjo kana eta kĕris . Atoeh Wirio beuki diaradjenan bae koe oerang dinja .

Kaemper -emper ka toean kawasa, jen Wirio boga keris poesaka aheng katjida . Aja noe ngoendjoekkeun , hidji aki-aki , waktoe aja deui goedang noe kahoeroean .

Ari toean de Jager mah goemoedjeng bae ngadangoe tjarita kitoe teh, da pangna goedang -goedang mandor sedjen sĕring kakahoeroean teh, koe andjeunna oge geus kamanah , eta tangtoe aja noe djail bae . Tapi ari akalna soepaja djělěma -djělěma oelah ngadoeroek goedang , oelah djarail kitoe mah , wěleh bae tatjan manggih . Geus dikieu -kieu teh , gagal bae .

Pihatoer opsender noe pangkolotna : Manawi oerang tjobi dialihkeun bae, eta poen Wirio ka apdeling sanes ."

Koe toean de Jager dimanah . Nja, Wirio teh dipindahkeun ka tempat noe panglobana kahoeroean .

Katjida anehna teh, barang sok Wirio dipindahkeun ka dinja , pagawean djadi beres , djeung djempe teu aja goedang kahoeroean . Oerang kampoeng mah geus neken bae , jen eta teh përwatek kĕris poesaka tea , tapi toean kawasa teu nganděleun bae . Ari manahna , ngan koe kapinteran loeloes -moeloesna Wirio bae , mana -mana noe dimandoran koe manehna , pagaweanana djadi , ari oerang kampoeng mah noedingna koe pérbawa keris , madjah teh.

Geus kitoe toean kawasa panasaran , tina hojongeun ngadjaga tanahna toeloej Wirio disaoer , pek dipariksa : ,,Enja Wirio, maneh boga keris aloes ? "

Pioendjoekna : ,,Soemoehoen , oepami panasaran hojong tingali , mangga , koe abdi bade dibantoen . Tara dipake ngarah ginding, margi teu sae."

,,Hajang oge ngilikan , tapi engke deui bae . Ajeuna mah rek nanjakeun eta bae, doemeh tjeuk oerang kampoeng , eta keris teh matak oentoeng djeung matak salamět bae ka maneh . Enja eta teh? Maneh pribadi përtjaja ka dinja ? ".

,,Abdi mah noe parantos boekti bae, eta kĕris poesaka mawa bagdja ka abdi . Sapertos abdi pindah ka dieu , koe hikmatna eta keris ."

,,Kitoe ? Ari rasa kamni mah, maneh ka dieu teh koe toean Maarten ari keris mah ngan doemadak bae, katoeding koe karikari . Tjoba Wirio tjaritakeun noe satěměn -těměnna , naha ĕnja eta kĕris nangtajoengan , kana kahoeroean tjěkělan maneh ?" .

,,Doeka ari kana kahoeroean onaman mah , ngan abdi wantoen bae njěbat, jen eta keris matak rahajoe kana ieu kontrakan ."

,,Koe naon atoeh eta kahoeroean noe loba teh ? Tara dipikir eta koe maneh ?".

,,Kantěnan sok dipikir mah , malah terang oge margina sahidjihidjieun , moeng abdi teu kadoega oendjoekan bae ka gamparan , inggis bilih bendoe . Ajeuna rehna dipariksa, koe abdi rek dioendjoekkeun bae . Jaktosna mandor -mandor noe lěpat ."

,,Boeroek mandor ? Na koemaha noe matak aja tarěka kitoe? ".

,,Soemoehoen timbalan , kantenan gamparan mah teu oeninga . Eta mandor -mandor njeuseup gětih koeli -koeli ; noe karoeli teh digěntjet, dipères doeitna ."

77Pirakoe barodo -barodo teuing noe koeli teh , make marere doeit ka mandor ."

,,Sanes kitoe, si koeli teh digawe saroehoed , sapertos ngababad atanapi ngored . Ari parantos , padamělanana teh disěboet goreng , atoeh bingoengeun djělěma teh , ingětanana tangtoe moal kenging boeroehan . Ti dinja teu aja deui djalanna, kadjabi doeit boeroehanana tea dihatoerkeun sawareh ka mandor , kakara dibajar . Namoeng dina hatena teu ngeunaheun , nja saakal -akal , goedang bakona disoendoet , soepaja si mandor tea , diseuseul koe gamparan .

,,Seueur deui kaboektian, jen noe karoeli teu dibajar samistina . Koe perkawis kitoe, teu wěleh -wěleh ngarah ka mandor ."

Saoer toean kawasa : ,,Wirio, maneh wani ngagorengkeun batoer mandor , kade geura , maneh pribadi noe mangke meunang hoekoeman ."

,,Tah geuning . Abdi geus njangka, jen gamparan baris ngalahir kitoe, noe mawi tadina abdi teu wantoen ngoendjoekkeun . Doepi ajeuna abdi dipariksa , nja dioendjoekkeun sapamĕndak abdi , margi katimbang baris dipariksa pandjang . Kantěnan ĕngke , kaboektian sapioendjoek abdi .”

,,Keun bae . Wirio, koe aing rek dipariksa ěnja . Ajeuna mah geura indit bae ka ditoe , kade maneh mah djempe bae, oelah tjatjarita ka batoer "

,,Oendjoek soemangga ."

Barang Wirio geus indit kana pagaweanana , djoeragan kawasa ngahoeleng bae deukeut medja toelisna, sasaoeran njalira : ,,Edas eta mah , naha teu katangen ti tadina . Djeung deui eta opsendĕr -opsendĕr , naha euweuh pisan noe aja sangka , jen mandormandor ngadjepit ka noe karoeli ? Teu kaharti ĕnja eta mah ! Tapi aing pĕrtjaja ka Wirio , omongna tangtoe běněr . Ngan koemaha mariksana, soepaja beunang laoekna , herang tjaina "

Geus kitoe hoeleng deui djoeragan kawasa teh ngamanahan eta .

Ti dinja tanghi , ladjéng sasaoeran : „ Ah ! mending dipariksa blockblak bae deuh .

Engke oge bangsatna tangtoe beunang . Moen tetela saomong Wirio běněr , teu beunang henteu tangtoe kaboeka ieu rasiah.

Bari sasaoeran kitoe, koredjat ngadeg , toeloej miwarang masang kareta .

Gantjangna kareta dipasang , ladjěng angkat ka kěbon , mariksa kěbon bako noe loba koelina keur digarawe, pek njaoer noe karolot doea tiloe , dipariksa bisi aja kapanasaran ka noe djadi mandor . Kabeh pioendjoekna : ,,Soemoehoen timbalan, ari didaměl abot, doepi mandor sok mentaan doeit ka noe koeli . Oepami teu dihatoeranan , sok toeloej bae padamelan diawon-awon . Da noe panoedjoe mah , eta Wirio . Eta mah adil ."

Něpi ka beurang pisan toean de Jager mariksana , kakara eureun . Kasaksi ěnja , jen Wirio saomong -omongna běněr djeung kaoeninga anoe djarahat teh. Harita keneh kabeh mandor -mandor katoet Wirio, deui disalaoer . Barang geus daratang , ngalingkoeng tjaringogo , toean de Jager sasaoerang bédas :

,,Aing ajeuna meunang katerangan ĕnja , di maraneh aja noe ahli tipoe , ngadjěpit noe koeli , datang ka djělěma -djělěma teh gareuleuheun sarta ngarah , marětakeun roepa -roepa kadjahatan .

Kastro , Kartoedjono djeung Soekirman ajeuna dilepas .

,,Hajoh arindit ka ditoeh , oelah nintjak -nintjak deui kontrak ieu ."

Tina hojong poeas ngoesirna , djeung ngadeg noendjoek kana panto bari noendoeng eta tiloe mandor .

Mani pias tiloeanana arindit, lalaoenan djeung ngarasa handjakal katjida . Mandor -mandor noe sedjen taroengkoel , euweuh noe kadoega tjěngkattjěngkat atjan, soemawonna nendjo mah ka djoeragan kawasa. Ngan Wirio noe wani nendjo teh , isarat nembongkeun , jen běněr omong manehna tadi teh , isoek -isoek .

Sanggeus mandor noe tiloe arindit, djoeragan kawasa sasaoeran ka mandor -mandor noe lian, saoerna : ,, Maraneh teu dilepas teh saheulaan , lain koe sabab balageur , ngan rek ditjoba bae . Ingět , samangsa aja deui kahoeroean , mandorna noe boga tjangkingan tea , dilěpas . Djig kabeh geura baralik , lampah goreng leungitkeun ! Djělěma anoe běněr mah teu kakoeroeng koe ieu parentahan , aing njaho di dieu mandor -mandor noe běrěsih atina .”

Barina ngagengsor mandor -mandor teh baridjil ti kantor djoeragan kawasa, kabeh sarieuneun . Ti harita langka pisan kahoeroean , sarta djělěma -djělěme sarěnangan pikirna .

Koe Wirio diboekana noe djarahat ngahoeroean goedang -goedang bako teh , nja toean kawasa bisa mětakeun ichtiar koe kakĕrasan . Teu kira -kira bae tarimaeunana ka Wirio, ngan teu pok bae . Ajeuna pěrtjajaeun leuwih ti bareto . Gadjihna oedjoeg -oedjoeg dioendakkeun tina f 40.- kana f 60 , atoeh Wirio bisa oge neundeun saboelan -saboelanna teh . Dina oesoem moepoel tina gede beubeunanganana meunang pěrěsen f 300.- dibrokeun sama sakali . Mandor -mandor noe sedjen oge pada dipěrĕsenan , tapi teu loba tjara Wirio, tjangkingan Wirio mah panglobana kaoentoenganana djeung goedang -goedang bakona pangsalamětna , euweuh noe kahoeroean ..

Tina roepa -roepa perkara tembong asihna eta toean kawasa ka Wirio , sarta Wirio beuki sarěgěp bae digawena .

Dina oesoem mětik deui geus poegoeh di bagian Wirio, di bagian mandor -mandor sedjen beubeunanganana tjoekoep pisan , datang ka tjeuk noe geus hareubeul mah digarawena di dinja, kakara bae pělak bako sakitoe aloesna .

Ongkoh di kontrak Rawa-Tamtoe teh kakara digarap koe djělěma sakitoe saroehoedna , garětolna , lantaran katarik koe kadaek Wirio ; noe loba noeroetan , tina pada harep kapake tjara Wirio. Kontrak -kontrak , noe deukeut, kaelehkeun kabeh , nadjan tahoen hade oge , da noe digarawena teu aja noe narik tjara di RawaTamtoe , beubeunanganana teu bisa ngalawan ka kontrakan toean de Jager . Koe toean de Jager kagalih, Wirio noe djadi lantaran sakitoe madjoena teh.

Perkara kahoeroean , geus teu kadenge -denge deui . Mandormandorna pada ĕnja -ěnjaan ngadjagana , katambah noe koelina euweuh noe teu ngeunah , da bajaranana euweuh noe koerang . Wirio oge boengaheun pisan , doemeh sanggeus manehna djadi mandor di dinja , Rawa-Tamtoe sakitoe madjoena . Beuki pageuh bae kana kĕrisna, inget bae ka wasiat bapana basa rek maot : ,,leu keris poesaka perbawana matak bagdja ka maneh ."

XI.

TILOE BANGSAT .

Di Rawa -Tamtoe geus bakoe , dina rek mimiti mětik teh sok pesta , ari geus salse ngokolakeunana pamoepoe , sok siděkah gěde . Ana děk teh digawe , djělěma -djělěma teh beuki sarĕgěp bae , nendjo taneuh sakitoe ridoehna , tangtoe pialoesaeun deui bae bakona. Wirio geus doea tahoen digawena di dinja , ajeuna naek djadi mandor besar . Pagaweanana anoe bangga geus kaliwat djadi ajeuna rada senang meureunan . Bisa ninggalkeun sakeudeungkeudeungeun . Manehna permisi ka toean de Jager saboelan , hajang ngalongok baraja -barajana di Wangkal .

Manehanana djeung pamadjikanana tara poho -poho ka lěmboerna djeung ka baraja-barajana , sobat -sobatna noe sakitoe daralitna . Ari tjaang boelan , manehanana minděng dioek hareupeun imahna , bari njaritakeun Wangkal .

Dina hidji sora badami rek njaba ka lěmboerna , noe rek didjieun pangbalikan.

Wirio ajeuna mah teu kasoesahan koe doeit . Sakitoe tatjan lilana digawe di Rawa-Tamtoe, manehna geus bisa neundeun leuwihna f 1000.- djeung oenggal boelan ditambahan .

Poë piinditeun geus ditangtoekeun poekoel 9 isoek -isoek , saimah -imah rek indit dina tjikar sapi . Wirio ngadeuheus heula ka toean de Jager , rek amit djeung rek aja noe disoehoenkeun . Barang manehanana datang ka kantor toean kawasa , manehanana njokot kĕris poesaka bari oendjoekan .

,,Abdi bade njoehoenkeun sih pitandang gamparan , oepami gamparan kersa mah , bade ngawěratan ieu ."

Toean de Jager kaget djeung ngawalon : ,,Heug bae Wirio. Tapi teu kaharti naha eta kĕris poesaka noe sakitoe aloesna teu dibawa, ongkoh biasana oerang Djawa noe tjoekoep mah , ana njaba sok njoren kĕris ."

,,Kangdjěng", pioendjoek Wirio,,, abdi parantos ngalakonan dawoeh gamparan , njoren kĕris waktos ka noe kawinan , handjakalna doegi ka ajeuna , margi waktos ieu poesaka ka loear ti rorompok, kahoeroean di kampoeng sapoeloeh rorompok seep pisan katoet noe abdi kadoeroek , abdi seep ledis kagadoehan sareng artos noe sobat -sobat abdi seep, abdi teh djadi malarat. Dongkap ka pikeun teda abdi saanak bodjo , kapaksa kedah koeli -koeli . Oepama teu dibantoen mah poesaka teh , moal ageng teuing tjilakana , malah kawas moal aja katjilakaan kitoe ; eta margina ajeuna moal dibantoen . Abdi ngaraos aja alamat , oepami ieu kĕris ajeuna dibantoen , di dieu baris aja tjilaka . Sangět pisan panoehoen abdi njoehoenkeun soepados ieu keris , disimpen koe gamparan ."

Toean de Jager goemoedjěng , sakitoe pĕrtjajana si Wirio, kakasih andjeunna , bari njaoer : ,,Heug koe kami eta kĕris diampihan , rek diteundeun di kantor . Wirio sing salamět di djalan . Maneh digawe di dieu doea tahoen , ajeuna pek maneh njieun kapělěsiran ."

Wirio nganoehoenkeun ka toean de Jager , toeloej indit ti kantor , bral djeung anak pamadjikanana ka Wangkal .

Katjaritakeun dina hidji waktoe , pasosore , kira -kira poekoel 7 , saditinggal koe Wirio, di pajoeneun boemi toean kawasa, loba koeli karoempoel ngadaragoan bajaran . Toean kawasana djeung opsendĕrna keur riboet katjida , tapi ngan oekoer sadjam , beres . Leuwih paro geus narampa boeroehan maroelang , saroeka ati ; sawareh aja noe toeloej ngaropi di waroeng , sawareh geus karěsěleun , teu geura kasěboet ngaranna .

Keur riboet majaran kitoe, aja 3 euwah -euwah asoep ti toekang. Harita teh geus poëk katjida , datang ka teu katarendjoëun koe koeli -koeli noe keur ngadaragoan bajaran boeroehanana . Datangna mapaj pagěr sisi pakoewon Kira-kira 20 M. deui kana tempat majar noe koeli tea , noe panghareupna ngarandĕg . Batoerna noe doea oge miloe ngaranděg deui. Koe noe ti heula diisarahan , toeloej naragog , kahalangan koe tangkal kai gěde . Aja sapoeloeh minoet taksiran darioekna di dinja teh . Euweuh hidji djělěma noe nganjahoankeun . Toean kawasa djeung opsender euweuh sangka , baris aja pibahlaeun .

Bangsat noe kahidji teh gantjang tjéngkat toempa - tempo tapi taja noe nganjahoankeun , toeloej njoeloesoep kana panto toekang , bloes ka gedong . Batoerna noe doeaan kělěmět deui lalaoenan kana deukeut panto oeroet batoerna asoep tea . Njalinkěr kana goemploekan pěpělakan poering noe ngaronjok .

Sanggeus salse majaran , toean kawasa toeloej dahar djeung toean Opsender . Teu lila daharna enggeus . Toean kawasa ngadaměl soerat iangkeuneun isoekan djeung toean Opsender noelisnoeliskeun oeroet bieu majaran. Poekoel 9 toean Opsendĕr amit , toeloej moelih toempak bendina.

Toean de Jager toeloej ka kantorna deui , noelis nepi ka poekoel 11 , kakara anggeus . Geus kitoe djoeng ngadeg rek ka pangkeng pasareanana . Doemadak ngareret kana keris pihape Wirio tea ngagantoeng loehoereun randjang.

Ras eling ka Wirio , lahirna dina manahna : ,,Aja -aja bae djělěma , na , pěrtjaja -pěrtjaja teuing ka noe kitoe . Pikeun djelema bodo onaman teu naon -naon , ari Wirio mah djělěma geus meunang pangadjaran djeung mindĕng tjampoer djeung Walanda . Tapi bět pěrtjaja kana perkara kitoe . Aneh . Nja , kadjeun koemaha bae oge , Wirio teh poegoeh djělěma setia djeung běněr . Keun bae kitoe mah . Da matak moeloes djeung madjoe ka kontrakan , hajang naon deui."

Bari sasaoeran dina manahna kitoe teh , angkatna beuki deukeut kana randjang tea ; malah keris teh aja manah rek ditjandak hojong ningalian ĕnja -ěnja . Barang rek top pisan njandak kĕris , dikolong randjang aja noe oesik , kawas rada katadjong koe sapatoena. Toean de Jager tjitjing sakeudeung , tapi ras eling geuwat njandak kĕris tea , bari dipěsat . Dina manahna : ,,Tah , aing teu sieun ajeuna mah . Ieu di kolong randjang aja djělěma njoempoet , tangtoe noe rek maling. Keun bae , tara bogaeun pestol ieuh, da oerang kampoeng , di bogana oge keris . Djadi saroea , pada njěkěl kĕris , bedana aing mah koe tiloean teu sieun . Tapi aing koedoe ati -ati . Lamoen si bangsat ngarasa kěpělěngkok sok tetekadan , leuwih hade bidjil njaloekan boedjang ."

Geus ngamanah kitoe, toeloej loengsoer ; ti boeroean ngagero , saoerna : ,,Sidin ! Amat geuwat ka darieu , aja bangsat !" .

Sakoemaha sangka toean de Jager teh enja . Tarodjol aja djělěma bidjil tina kolong randjang , awakna boeligir , teu dibadjoe . Tapi kakara arek nangtoeng geus kěrěwěk koe toean de Jager hoeloena , bari digeubig -geubigkeun !".

Bangsat teh goegoerindjalan , hajang lepot ; tapi pageuh . Serepet matěk kĕris , sarta rek di těwěkkeun ka toean de Jager . Tapi katjingtjětkeun bari saoerna : „,Pek ! pek ! geura těwěk ari wani ! Tapi ati -ati deuleu ieu , keris poesaka Wirio noe matih tea , katodel saeutik oge sia modar !"

Bangsat teh roempoejoek bae, euweuh tangan pangawasa , ongkoh pageuh deui , boeoekna ditjěkěl koe toean kawasa tarik nakěr .

Sihoreng eta teh oeroet mandor , noe dilěpas tea , ngaranna Pa Setro . Toean kawasa oeningaeun pisan . Manehna ampoenampoenan bari ngalesotkeun kĕrisna.

Saoer toean de Jager : ,,Heug koe aing dibere ampoen , tapi ke sakeudeung , ari baroedak geus daratang .”

Sidin , djongos djeung Amat , koesir, tingtorodjol maroro . Toeloej bangsat teh dibarogod koe doeaan , datang ka teu bisa walakaja . Geus kitoe děrěkděk doeanana oendjoekan ka djoeraganana , jen barang ngadenge djoeraganana toeloeng - toeloengan , aja bangsat , aja bangsat , ngagareuwat norodjol ka loear . Barang bidjil , nendjo 2 djělěma laloempat, toeloej diaroedag , tapi lapoer teu kasoesoel . Sanggeus teu bareunang , toeloej njalampeurkeun toean kawasa, sihoreng keur njěrěk djělěma .

,,Saha eta noe doeaan teh ?" Toean de Jager mariksa ka Pa Sětro noe keur ampoenampoenan :

,, Doeka !" Walonna :

TJARITA POESAKA 5

,,Sia teu njaho ? ati -ati , sia ! Tendjo ieu kĕris Wirio, sakětjos oge sia modar . Bedjakeun aing hajang njaho ."

,,Ampoen, toean ! Mangga koe abdi bade dioendjoekkeun .

,,Poen Kartoedjono sareng Soekiman . Eta teh batoer abdi , njaroempoet di loear . Namoeng ajeuna tarega ka abdi "

,,Si bangsat , sia . Pedah tarega ka maneh , kakara dibedjakeun , nja ? Make rek ngabaradog doeit aing djeung wani rek něwěk ka aing ! Amat pasang kareta ! Aing rek koe maneh ka dajeuh , njerenkeun ieu ka poelisi sarta sina neangan noe doea deui .”

Teu lila toean de Jager geus gěrěděg angkat ka dajeuh , lapor ka poelisi . Sadjadjalan dina kareta sarta poëk deui, eling bae ka omongan Wirio waktoe mihape kĕris ka andjeuna , pokna : „ Abdi ngaraos aja alamat , oepami kĕris poesaka dibantoen , kantěnan di Rawa -Tamtoe aja katjilakaan ."

Naha ěnja eta keris teh aja hikmatna kana ngadjaga baja ? Na čnja kitoe, matak oentoeng djeung matak bagdja ka Wirio ?.

Tapi ari toean de Jager mah , emboengeun pĕrtjaja bae manahna : „ Ah eta mah ngan kaběněran bae ". Tapi ari Wirio mah , eta pang teu djadi kapalingan , tanda hikmatna kĕris bae .

Sakitoe deui toean de Jager manahna narimakeun pisan ka Wirio. Sabab pangna Wirio mihapekeun kĕrisna ka andjeunna , tina manehna sieun aja katjilakaan di kontrak .

Geus peuting pisan toean kawasa soempingna ka boemi toean Assistent -Resident Djěmběr, toeloej ngětrokan panto Toean Assistent -Resident teh kakara reup pisan koelěm tapi goegah . Sanggeus sasaoeran toeloej angkat djeung toean kawasa , ditoetoerkenn koe poelisi doea taroempak koeda .

Di djalan toean de Jager laloeasa pisan , njarios ka toean Assistent -Resident, pěrkara diasoepan bangsat teh, ti awal něpi ka ahir ; ka keris -keris Wirio ditjarioskeun .

Saoer toean Assistent -Resident : Enja mindĕng nakĕr bangsa poesaka -poesaka teh sok aja anehna , meusmeus beh siga aja toeloengna , padahal estoe kaběněran bae. Sakapeung mah aja matak seurina, wět saoetak -saeutik teh padjar watěk poesaka . Tapi ari tarima ka mandor Wirio mah rempoeg . Waktoe manehna nitipkeun eta kĕris , tembong naker wiatna rek ngadjaring kasalmětan andjeun . Katoeroeg - toeroeg ka hareup, eta poesaka goena pisan ."

,,Goena koemaha ? ".

Tangtoe moal aja deui bangsat anoe wani asoep ti peuting ka boemi andjeun . Oerang kampoeng , geura engke koe andjeun kaoeninga , tangtoe sarieuneun koe eta kĕris , tina sakitoe anehna, bisa noeloengan pitjilakaeun gede. Tangtoe sarieuneunnana koe andjeun leuwih ti katoekang ; bangsat -bangsat moal aja noe wanieun deukeut, sabab bangsat -bangsat teh , kalolobaanana ahli bid'ah bae ."

Saoer toean de Jager : ,, Pěrtjanten pisan, moal lěpat kitoe. Djadi koering koedoe narimakeun énja -ěnja ka poen Wirio teh ."

Katjaritakeun eta toean -toean saroemping ka boemi toean kawasa, sarta teu lila oepas noe doea tea daratang , deui. Gantjang Pa Sětro dipariksa koe toean Assistent -Resident , ngambat ka batoerna noe doeaan tea. Geus kitoe diserenkeun ka oepas . Pek diborogod dibawa ka dajeuh, diasoepkeun ka boei

Toean de Jager tina liwat waktoe, geus teu hajangeun deui sare , toeloej ngadjadjapkeun toean Assistent -Resident ka dajeuh soempingna deui ka kontrak , poekoel lima isoek-isoek , keur nongtrongan kohkol , ngahiakeun koeli-koeli kana digawe .

Isoek-isoek harita geus narěkab bedja ka kontrak sedjen djeung ka dajeuh , jen boemi toean kawasa diaboesan bangsat , tapi bangsatna beunang Biasa bedja sok dienolan tea , komo kěris poesaka Wirio mah , lain dikieuna katjaritakeunana . Koeli -koeli di Rawa -Tamtoe komo njaritakeun keris poesaka gede pisan dangiangna , matak ngoentoengkeun kana kontrak , malah toean kawasa teh koedoe gěde tarimana ka Wirio. Ti barang Wirio datang ka kontrak Rawa-Tamtoe. salamět sarta gede kaoentoe nganana djeung kahoeroean goedang djěmpe , teu aja deui kadjadian.

Heuleut doea poë si Kartoedjono djeung si Soekirman katangkép . Barang peuting eta ngadenge riboet -riboet bioer bae kaboer ka djalan ka Basoeki . Tapi tina seukeutna poelisi , doeanana katjěrěk .

Sanggeus saboelan diboeina dilandraad . Mimitina mah moengkir, tapi kapeupeuh koe Pa Sětro , toengtoengna ngakoe .

Pa Setro dihoekoem 5 tahoen , noe doeaan deui tiloe tahoen sewang kěrdja paksa didjěro rante. Tiloeanana diboeang ka Atjeh .

Sanggeus eta tiloe djělěma dihoekoem , kontrak Rawa-Tamtoe djeung sakoeliah Djěmběr salamět sarta karěta , sabab eta bangsat tiloe teh katjida dipikasieunna .

XII.

PANOETOEP .

Wirio saanak bodjona , përmisina saboelan teh kapake kabeh . Diakoe didama -dama pisan koe kabeh sobat -sobatna di Wangkal , geus kitoe koe baraja -barajana di Galagah . Katjida diparisonona . Wirio soeka ati pisan nendjo oerang Wangkal haroerip deui . Meunang doea oesoem teh diboeatna aroentoeng bae ; kasoesahkasoesah katoekang teh , les bae poho , kalindih koe kasenangan . Ngan aja keneh kakoeranganana , nja eta Wirio hajang balik deui ka Wangkal , sabab mindeng pisan aja karěrěpět , di Wangkal euweh pisan noe beunang dikoemahaan .

Sarerea pada maroentangan , soepaja Wirio gantjang-gantjang balik . Sawahna ajeuna mah geus lepas ti toean pabrikna, sarta Wiriona dina doea tahoen teh , geus loba tjengtjelenganana , tangtoe bisa hiroep noe pantés .

Tapi Wirio mah teu sanggoep kitoe-kieu, sabab pikirna hajang oendjoekan ka toean de Jager , moal hade djoldjol lěp bae , koeja balik ka leuwi . Tapi sobat -sobatna teh hajang entong lila-lila , di mana geus diboeat noe kasanghareupan ieu bae , Wirio teh koedoe balikna Djělěma djělěma oerang Wangkal kabeh saranggoep mangnjawahkeun , soepaja di mana Wirio balik , boga piběkěleun .

Sanggeus beak permisina , Wirio balik , datangna ka Rawa-Tamtoe boerit. Di djalan meunang tjarita , jen toean kawasa kaasoepan bangsat , tapi koerang tetela pisan , koe sabab eta tjape - tjape oge, sore eta keneh teroes bae ngadeuheus ka doenoenganana , karana tangtoe ti dinja mah terang pisan.

Toean de Jager katjida soeka atina , dideuheusan koe Wirio teh , lahirna : Wirio meureun geus meunang bedja , jen aja 99 bangsat asoep ka imah, meh bae kami dipaehan . Moen heug euweuh keris maneh , koemaha mah ! Kaeusian téroes rasa maneh teh. Katjida kami tarimana koe maksoed maneh . Koe naon aing nja moelang tarima , maneh sakitoe hadena gawe ka kontrak ."

,,Sajaktosna abdi noe kědah moelang tarima ka Gamparan ," pioendjoek Wirio . ,,Gamparan njandak abdi waktos abdi keur teu gadoeh kabina-bina kědalı koeli ti endjing doegi ka sonten , keur dina pot -potan pisan."

,,Tapi eta koeli anoe malarat pisan teh geuning djadi mandor hade , njontoan kahadean ka noe sedjen . Noe karagoengan , komo toean kawasana, tarima pisan . Isoek pageto oge, tangtoe maroelang tarima ka maneh ."

Pioendjoek Wirio : ,,Sanes kitoe gamparan , abdi mah moeng digawe sakamistian abdi bae . Ajeuna kontrak madjéng , lantaran eta bae , kĕris poesaka . Nja kitoe deui bangsat doemadakan kaoeninga sareng gamparan wiloedjeng , teu tiwas , eta lantaran kĕris keneh bae ."

Toean de Jager mesem , keukeuh teu nganděl kana hikmatna poesaka mah , lahirna : ,,Koemaha bae eta mah . Anoe poegoeh mah maneh Wirio, anoe matak rahajoe ka ieu kontrak teh , koe sabab eta kami moal poho-poho , tarima ka maneh . Ajeuna mah ieu kĕris maneh , moelangkeun . Teu sjak deui , ieu keris ngoentoengkeun ka maneh . Da leungeun pa Setro teh mani leuleus bae, barang ieu kĕris dioengkoelkeun teh . Aja oendjoekan naon deui, Wirio ?"

,,Soemoehoen timbalan , aja pisan pioendjoekeun teh , moeng meh -meh teu wantoen pok."

,,Pok bae ! Entong asa-asa, soegan bae kami bisa noeloeng ." ,,Sobat -sobat abdi di Wangkal , mani maroentangan ka abdi , harojongeun abdi wangsoel ka Wangkal ajeuna , saparantos diboeat ."

,,Rek permisi deui sanggeus lima boelan ? Moen perloe pisan mah teu naon -naon . Diidinan koe kami ."

Sanes kitoe . Doeloer -doeloer abdi di Wangkal , panědana abdi wangsoel teras ka Wangkal . Sareng saestoena abdi oge hajang wangsoel ka bali geusan ngadjadi Moegi -moegi gamparan henteu běndoe , oepami abdi engke saparantos diboeat , njoehoenkeun ka loear ti gamparan !"

,,Aeh-aeh, Wirio, matak kaget ěnja , djang . Na koenaon maneh teh ? Naha teu betah deui di Rawa -Tamtoe ? Naha, aja noe matak teu ngeunah ka maneh , di dieu ? Atawa koerang gadjih, soegan ? Pok bae omongkeun ; koe kami ĕngke ditoeloeng . Tapi ari ka loear ti kontrak mah , katjida teuing."

,,Bo , noehoen pisan kana pangasih gamparan . Abdi teh barangdaměl di dieu , rěsěp sareng langkoeng - langkoeng abdi nja noehoen , keur sakitoe waloeratna ladjěng dipasihan padamělan koe gamparan. Namoeng ajeuna , sawah abdi parantos lepas , artos sakintĕnkintěnna , aja koernia gamparan , abdi teh gadoeh . Doepi kahajang abdi pang -pangna , hajang wangsoel ka lemboer bade njěnangkeun awak, sareng doeloer -doeloer abdi sadaja di Wangkal ngantosngantos abdi bae . Malah pikeun kahiroepan abdi ka pajoen parantos disajagikeun koe abdi -abdi oerang Wangkal teh . Sawah pisan , gadoeh abdi , parantos dipanjamboetkeun . Koe margi eta , sadaja -daja abdi teh , moegi diwidian bae wangsoel , hawatus koe noe ngarantos . Moeng aja sapěrkgwis bae, anoe abdi kapaksa kědah lami teh di dieu !".

,,Naon , Wirio ? ".

,,Sieun digalih koe gamparan , abdi koerang tarima , oepami nilar kontrak teh ".

,,Wah , moal ! sagala noe geus kadjadian , salawasna kami moal poho , jen kasalamětan djeung kamadjoean ieu kontrak , eta lantaran maneh . Oepama rek ngarah soepaja maneh tětěp tea di dieu , poegoch ngan baris kaoentoengan kontrak bae . Kadoeana , sabab kami njaho, sadjaba ti pagawean maneh hade teh, djeung sagala perkara satěměn -těměnna . Maneh geus jakin , jen kĕris poesaka noe ngoentoengkeun ka maneh , tapi kami mah nětěpkeun poegoeh lantaran kasatiaan djeung kabageuran maneh bae . Ajeuna kami teu rek ngahalang -halang ka maneh , sanadjan kami beak handjakal , tapi kapaksa koedoe ngidinan maneh balik ka lěmboer sorangan , sabada biboeat Tapi maneh koedoe njombo ka kami , eta bae anak maneh noe panggédena sina tjitjing di dieu . Koe kami rek disakolakeun naon -naon , engkena rek didjieun mandor , meureun tjara maneh bae, daek digawe . beunang dipĕrtjajana djeung toehoena .

,,Oedjoek soemangga pisan ", pioendjoek Wirio . ,,Eta mah estoe bagdja ageng , poen anak ditjandak koe gamparan . Ari kitoe mah abdi teh moal soemělang teuing, nilar kontrak teh, rehna djoeragan kawasa nganggep abdi nirtja ti dieu teh , sanes djělěma kirang panarima ".

Dalapan boelan ti harita , di Wangkal aja raramean gede pisan , kakara bae aja raramean sakitoe gědena , sihoreng mestakeun Wirio datang deui , balik ka bali geusan ngadjadi . Oerang Wangkal teh boga rasa asa boga deui bapa , saloeoehaneun sagala pangaboetoeh .

Hareupeun imahna , aja balandongan dipoetjoek , pinoeh koe ban dera laleutik djeung roepa -roepa kěrětas papaes . Dina loehoereun pangdioekan Wirio djeung pamadjikanana aja kĕris , nja eta si poesaka tea , pinoeh koe kěkěmbangan sareungit.

Euweuh saoerang , noe ingět kana balai noe geus kasorang teh .

Kabeh pada pertjaja . jen baris ngahareupan bagdja , sabab kĕris poesaka ajeuna datang deui, noe baris nangtajoengan njinglar saroepaning katjilakaan sarta matak bagdja ka Wirio saanak pamadjikanana . Eta djělěma -djělěma kabeh pada saroeka ati .

Eta kapĕrtjajaan oerang lěmboer , koe oerang oelah ditjatjampah nadjan oerang ěnja tjotjog kana manahna toean de Jager , geuning lahirna : „ Wirio pangbagdjana teh tina daekna digawe , toehoe djeung saestoena . Koe lantaran njontoan hade djeung toetoeloengna , djadi ngabogaan hikmat bisa matak bagdja ka noe sedjen ."

Moegi -moegi bae eta djělěma pandjang oemoerna , bisa lila ngadjaring lemboer Wangkal .

PLGFN