Baca PDF (OCR): Tjariosipoen sendang ing Tawoen

UC-NRLF PL 5179 S28 T52 B 4 229 019

1922 MAIN

UCB

Serie No. 383Regif 0.75

TJARIJOSIPOEN

SENDANG ING TAWOEN

ANGGITANIPOEN

SASTRAMINTARDJA

UITGAVE VAN DE COMMISSIE VOOR DE VOLKSLECTUUR

WEDALAN BALÉ-POESTAKA

PDUCRO. UITV.

Exchange from 11-7-49

Serie No. 383Regif 0.75

TJARIJOSIPOEN

SENDANG ING TAWOEN

ANGGITANIPOEN

SASTRAMINTARDJA.

WEDALAN

BALÉ-POESTAKA

1922.
DRUKKERIJ VOLKSLECTUUR WELTEVREDEN.

ADUCRO. UITV

52916418 v

PL5179 $28752 1922

ISINIPOEN SERAT POENIKA.

MAIN

KATJA.

Késah Tawoen1. ing Tawoen 3 Koeboeran 5

4. Kekésahan 5 Késah Tawoen ingkang kapingII.6 Tjarijosipoen Kiageng Ketawang Radèn Sinarawita Radèn Lodradjaja lan Hastjarja 8

:

.) (,

Bodjanegara dateng Ngawi saking margi Madioen lèpèn ing Tambangan

I. KÉSAH DATENG DOESOEN TAWOEN.

Nalika Pon kaping Besar taoen kaping wantji tiga merlokaken Tawoen kalebet Karangtengah distrik Dera kița Ngawi Wosing sedya Tawoen tetijang ing ngrikoe dinten Angga- rakasih Kliwon ) Lampah Soré sakedik noenten kantin Wonten ingrikoe njabrang baita Kangdjeng kasadijakaken sinten kémawon ingkang baita, kalihan sarta kapernah kidoel kilèn katingal grija kamar wétan ngantjik Ngawi Karangtengah Ngawi sitinipoen siti gamping Saking ladjeng watawis pinggiran radinan pratigan sate- kilènipoen Ngantroe Wondéning sakiwa-siti Tjina koela njimpang tetijang ing ngrikoe wonten kalih

deling. Wiwit watawis 200 mèter radinan ingkang koela kinten kinten nipoen njoewanten doeng Katangan malih Prandon sakiwa Prandon sitinipoen katah tegilan

Prandon wonten

grija Karang- radinan, lampah taksih ngalèr radinan mlebet Tawoen radinan pratigan ladjeng

Wonten ingrikoe katingal kațah kekadjengan-ingkang koela Tawoen, dateng koela djam koela kapeksa sakedap wijaring wonten kekadjengan ingkang wonten ngrikoe witipoen wonten. lèr wètan wijari- mèter, tojanipoen sanget, oebalaning toja ketawis isinipoen alit alit sarta

OELAM SALEBETING SENDANG

ingrikoe mawi tjemeng adjrih tijang koela ing alit alit njakoti kéntol tjretil saking njéndol kaja dawet) ± mèter

BOELOES.

warni kalih kèpèting wingking mawi petak ngiwa ingkang wining malih pérangan pijambak pijambak Awit sareng koela kémawon lawar makani njatakaken kepjoeri teleng, loegas pipining Kirang ingrikoe boeloes loegas pating gramang

njatakaken inggih

dateng dateng 0 Paron Sala

dateng Madioen

Kali Kreteg Madioen Doengoes

dateng

← Kwadoengan

margi

dateng Tjaroeban-Padas

H. G.O.Ps..Sd KI D..dk.IH B. .Kt Κ A. Kala Margi

:Inl

Dalem Bètèng

.Kantin

Sociteit. Pasaréan Sendang Klentèng.Doesoen.Doekoeh( .. roemyin hospitaal ingkang. ) Tangsi Harmoni gedong.. Kaboepatèn

.Assisténan.

Katarangan

-koela .obat .langkoengi

1/2

GAMBAR

dk. IH. Tambangan KITA KI

D.
11/2 GO Ngoenengan .dk.Sd Ki Seprèh - 2. NGAWI Bengawan

B. 4SalaSélapoera
Κ.Μ Sélapoera Tambang an

D. Ngawi
dk. Gedong D. .dk Sadang Kèrèk mesin

D.margi
Ngantroe dateng

.7Sd

.dk Bodjanegara

.dk Ngoedal Ngoedal A.B..Ps Karangtengah

.Sd dk.Prandon Poendjer Tawoen

Poendjoel

N. D.

(( .Ps

margi

Tawoen Panggoejangan Pantjoeran dateng

) Plémbangan Setana Redjoena

2. SENDANG ING TAWOEN.
   

   RERESIK LAN WILOEDJENGAN.

Tawoen kalebet siti tetijang kadjawi ilining ing sarta Mila reresik ingkang sami toja Oetawi malih oepami koela ngrikoe toja mili

Mangsoeli reresiking tetijang doesoen jèn njadran ngresiki beting'ingkang kadjibah reresik ing tijang ki Ageng Ketawang tijang ingkang pantjèn wadjibipoen ki Ageng kilap sabab tlisik tlisik adjrih Kalanipoen njadran keretan katantjepaken ing wewangoenan minangka kendit

silem ingkang kadjibah ngresiki bilih silem mawi prabot

kelat ingkang kadamel djanoer kémawon njangking lantingan isi tjoetjoek lan lantingan Katjarijos kabekta ing teleng wonten lantingan silem

Patrap kaping kalih sarta resiking silem aken tetijang ipoen reréntjang resiking

tijang

Kapernah wonten wijar sarta pandjang isi oetawi wowohan kendoeri Wondéning kaleresan. isarat warni goenoengan bilih sampoen kendoeri ladjeng rojokaning ingkang masți laré laré. sarta iris tetijang siti ngrikoe kalanipoen djoeroe ngresiki teleng, katah laré ing sendang otok kalihan kantjanipoen pijambak -pijambak Laré laré tetak rahi badan ingkang mawi taboehan alit Katah tetijang saking mantja ningali jèn ningali Wiwit djam pitoe endjing sami katata ing padoenoenganipoen pijambak djam + djam sijang wiwit kendoeri djam sijang Watesing sisih kidoel toja mili. Pantjoeran tetijang ing tijang djaler tijang èstri boten tijang djaler sisih kilèn tijang èstri wétan koela tetijang ing doesoen, wonten ing Wondéning pantjoeran waoe

Woetah toja pantjoeran mili ingkang wijar tinimbang inggih radja kaja Ing jangan katingal resik sarta siti padas mila kilèning tojaning mili tetijang Kawoeningana wiwit kalèn kațahing sami ing toja wonten ingkang ing daratan tjatjarijosanipoen tetijang siti, poenika

boten wonten poeroen memangsa koetoek, mandar damel kaoen- toengan awit saking tiganipoen.

3. KOEBOERAN SETANA (PLÉMBANGAN).
   Nalika koela dateng ing pantjoeran wantjinipoen djam 5 sonten,

noenten adoes. adoes, késah-ngétan minggah ara, sawétaning ketingal padjatosan sarta kadjeng sanèsipoen ingkang ageng-koela poenika kalebet wewengkon Tawoen, naminipoen (Plémbangan wonten grija (tjoengkoep kajoman wit pakis wit lan petak Katah tetijang sami ingrikoe oetawi ngangsoe ing pantjoeran nanging boten wonten ingkang sinten ingkang soemaré ingrikoe Koela takèn takèn katrangan ingkang, tanpa wantji djam 6.50 sonten koela kepeksa daloe njawang redi Lawoe katingal tjeța kidoel kilèn Tawoen sinawang saking ngrikoe katingal ledok ningali keteling wit klapa asri ingrikoe wonten witipoen klapa Sarèhning koela grijanipoen Tawoen koela merlokaken mampir, kepéngin sinten ing tjoengkoep ing grijanipoen djam pitoe

kaleresan wonten ing grija tinepang, koela noenten pitakèn sinten ingkang ngrikoe Loerah sagah ngandaraken sadjarwa ingkang wonten pijambak jasa sarta pantjoeran kaandaraken koela pamit béndjing kémawon pijambakipoen najogjani lan njagahi

KEKÉSAHAN DATENG DOESOEN SÉLAPOERA

sijang njidrani boten dateng ing Tawoen, ing nanging koela kèngkènan laré mbekta serat ngabari -koela, pradjangdji malih dinten Kemis mesți dateng Ing dinten Rebo poenika wantji djam merlokaken, saking kița tjelak sakilèning lèpèn

Bidal-koela medal peken Soré ladjeng mengalèr leres, nglangkoengi peken ageng, doemoegi sakidoeling klențèng ménggok mangétan;wonten ngadjeng grija pagantosan ménggok ngalèr andjog lèpèn Sala, ingrikoe ladjeng noempak baita njabrang ngalèr,mentas ing daratan ngantjik doekoeh Ngoenengan, lampah-koela oeroet pinggiring lèpèn, ngalèr-ngétan, oegi nglangkoengi tempoeran.Sitinipoen ing doesoen ngrikoe kalebet siti gamping. Doemoegi doesoen Sélapoera kațah ara-ara sami dados djoerang, awit dipoendoedoek kapendet sélanipoen kaobong kanggé gamping oetawi kawoer.Tetijang siti pandamelanipoen warni-warni;wonten ingkang ndoedoek séla,damel krandjang wadah gamping [kawoer],djoeroe njatangi baita amot gegramèn [dagangan] kabekta dateng Padangan, Tjepoe saoeroetipoen. Kiţa Ngawi poenika alit, nanging ardja, djalaran saking kațah-ipoen tijang gegramèn.Barang-barang dagangan saking Madioen, Panaraga toewin Magetan wonten ing tambangan Kaliara [Ngoenengan]katampénan baita sanès, kabekta dateng Padangan saoeroetipoen, ngantos kirang-kirang,boten naté boebroek. Lampah dagang mawi baita tetijang ingrikoe mastani,, Dagang masaran " awit kapesțèkaken salebeting sapeken [5' dinten] sampoen mantoek dateng Ngawi.Miliring baita masaran dinten Paing sijang, wangsoelipoen ing Ngawi dinten Legi sonten. Amila jèn kaleres dinten Legi saha Paing, sabrangan ngrikoe kados palaboehan, oentaping bakoel tjandak-koelak tanpa oepami katahipoen. Mangsoeli tjarijos,wonten ing Sélapoera koela ningali sendang alit [belik]tojanipoen bening, ilining toja andjog ing lèpèn. Koela ketjoewan sanget déné boten angsal tjarijos sakedik-kedika bab kawontenaning sendang ngrikoe, papanipoen ajom kațah witipoen gajam. Koela boten dangoe ladjeng loemampah mangilèn doemoegi ara-ara pangènan, salèring ara-ara katingal padjatèn nggenggeng moedjoer mangilèn. Wonten ing ara-ara koela madjeng mangétan leres, ningali doesoen Kèrèk sisih kidoel katingal meglik-meglik, boten dangoe noenten sami mantoek. Djam 7 sonten sampoen doemoegi ing sabrangan.

5. KÉSAH DATENG DOESOEN TAWOEN
   

   INGKANG KAPING II.

Katjarijos noedjoe dinten Kemis sijang djam 2, koela noehoni djangdji bidal késah dateng Tawoen.Lampah-koela doemoégi radinan pratigan sakilèning doekoeh Ngantroe ladjeng ngalèr-ngétan, boten nglangkoengi radinan ingkang sakawit, sabab koela gadah perloe kepéngin soemerep sendang Ngoedal ingkang tojanipoen kasengker pengagenging tangsi Ngawi. Wonten sawétaning doe

koeh Ngantroe radinan Bodjanegara lan ing sendang Ngoedal poen mesți kémawon koela ladjeng njebal ara Tjina, saking radinan waoe Ngantroe sanalika toja polok ingrikoe lampah koela minggah djoerang déning kawat ri kadjeng djohar wit sarta wana Oedalaning jasanipoen koempeni wijar- × × 1M ingkang sisih kilèn mawi toetoep pasagi × × ingkang kadamel toja mili lampahing toja ingkang dateng pipa sarta kompan mawi mesin mesin kompan wonten sakilèning Ngantroe ingkang ing grija ingkang kadjibah sarta nglampahaken

wonten ingrikoe koela pitakèn tijang ingkang moegi Tawoen Wangsoelanipoen tijang latjaking njata wonten kadjawi Nalika koela pitakèn tetijang kapi- tegil pémahan tetijang ingkang siti Boten koela andjog

Ladjenging roemijin Kawoeningana koela ing grijanipoen Tawoen pijambakipoen wonten ing wektoe wonten kamitoewa tjarijos koela bilih wiwit éndjing Nalika késah kamitoewa wantji wantji Poendjer

Sanalika kamitoewa koela adjak Poendjer manah koela saéning katjihna kamitoewa Saking grijanipoen lampah koela pantjoeran ngilèn sarta + M. Poendjer koela kèndel

8.
sakantjanipoen poelisi. Wonten ingrikoe omong -omongan sawatawis dangoe loerah njarijosaken angsal-angsalaning nganglang. Rèhning wektoe poenika sampoen kesapoet ing wantji daloe [serap] loerah koela-adjak mantoek dateng grijanipoen. Doemoegining grija sarta sasampoening satata lenggah aso, koela miwiti pitakèn dateng loerah, aloeranipoen sendang sapanoenggilanipoen poenapa déné ingkang sami kakoeboer ing Poendjer sarta ing Setana [Plémbangan]. Sadèrèngipoen loerah ngandaraken bab ing Tawoen, pijambakipoen neda pangapoenten menggah leres-lepat mèmper lan botenipoen tjarijos ingkang badé dipoenandaraken, sarèh-déné pijambakipoen pijambak oegi boten gadah tanda-tanda ingkang saged mitajakaken leresipoen dateng sanès, makaten malih boten pisan-pisan nedya angoemoek-oemoekaken kawontenan ngrikoe, sabab pijambakipoen toeroen saking ingkang soemaré ing Poendjer.

6. TJARIJOSIPOEN KIAGENG KETAWOENG, RADEN SINARAWITA,RADÈN LODRA-
   

   DJAJA LAN HASTJARJA.

Ingkang soemaré ing pasaréan Poendjer poenika, satoenggal ki ageng Ketawang, pernahipoen wonten ngandap kapéring mangilèn,mawi tenger wit pakis sakalangkoeng ageng; satoeng- gilipoen njai ageng Ketawang, pernahipoen wonten sanginggiling goemoekan sisih wétan. Katjarijos nalika pandjenenganipoen Kangdjeng Soeltan Padjang mentas arerempon prang kalihan Arija Panangsang ing Djipang, ingkang nemahi séda ing palagan kalihan Patihipoen nama Toemenggoeng Mataoen. Watawis taoen laminipoen, Adipati ing Blambangan mbaléla, boten poeroen karèh déning Narendra ing Padjang,satemah dados prang. Sapengkering wadya ing Padjang bidal ngloeroeg dateng Blambangan, wantjining daloe Kangdjeng Soeltan nampi wangsit salebeting pasoepenan.Menggah wasitaning pasoepenan waoe makaten.Kangdjeng Soeltan boten kepareng oetoesan ndawoehaken bebendoe doemateng kalepataning Adipati Blambangan. Nadyan pandjenenganipoen Naréndra binațara, nanging toemrap ing kalepatan poenika kedah dipoensingkiri roemijin,awit bilih Kangdjeng Soeltan adreng anggènipoen nindakaken bebendoe, namtokaken badé kapitoenan ageng, wadya-bala katah pedjah, mengsah katah ingkang ndjarah-rajah.Sareng Kangdjeng Soeltan woengoe, ngoengoen sanget dateng pasoepenanipoen,sarta ing panggalih badé njatakaken, sarèh -déné sampoen keladjeng. Sigeg wadya ing Padjang ingkang sami loemampah,sadoemoe- ginipoen Blambangan ladjeng nandoekaken pratingkah ingkang

sakalangkoeng sija. Wasana doemawahing prang wadya ing Padjang kasor joedanipoen, ngantos moendoer wantjining daloe, wangsoel dateng Padjang.Sadatengipoen ing pradja kaleresan Kangdjeng Soeltan siniwaka pinarak ing dampar kantjana,sinéba para wadya bala.Pangadjenging pradjoerit doeta ingkang wangsoel saking Blambangan, madjeng ing paséwakan moendjoek tiwasing dinoeta,katah wadya bala ketaton sarta katah ingkang sami pedjah. Kangdjeng Soeltan midanget oendjoek atoeripoen pangadjenging pradjoerit tjotjog wasita ingkang pinanggih salebeting pasoepenan. Boten dangoe séwakan kabibaraken. Anoedjoe ing wantji daloe Kangdjeng Soeltan nampi wasita malih, ing béndjing jèn wonten laré djedjaka saking doesoen Mataoen nedya soewita ing ngarsa Naréndra soepados katampia. Éndjingipoen sang Praboe dahat gènira ngoengoen. Katjarijos Kangdjeng Soeltan kagoengan poetra kakoeng satoenggal ingkang boten klebet ing Kraton, adjedjoeloek Radèn Sinarawita. Poetra poenika tansah kelara-lara, sebab boten kaaken poetra déning Sang Praboe.Saking sangeting soengkawa poenapa déné lingsem ing sanès, wantjining daloe Radèn Sinarawita ontjat saking pradja, tindakipoen kaloenta-loenta nasak wana garoem- boelan nglangkoengi djoerang pèrèng, sanget anggèning misakit sariranipoen.Tindakipoen sangsaja mangétan ngantos doemoegi ing watesing doesoen Tawoen ingkang sisih kilèn,kèndel ing doekoeh Ngoedal. Noenggil mangsa kalihan lelampahanipoen Radèn Sinarawita, keleres ingkang dados sesepoehipoen doesoen Tawoen, namoeng katelah nami Kiageng Ketawang(Kiageng Mataoen Tawoen ) déné asal saking poendi waoenipoen,boten kasoemerepan. Kiageng Mataoen,tansah aréka-daja ngoepados oemboel (soember) sageda angsal toja ingkang njekapi toemrap kabetahanipoen tetijang ing doesoen ngrikoe,kadosta :kanggé pangombèn,oembah-oembah lan sanès-sanèsipoen. Saking sangeting pangoedi,boten kétang sajahing sarira sabab anggènipoen ambrèngkali séla-séla,wasana manggih oemboel (soember ) sakalangkoeng agengipoen saha tojanipoen bening. Kiageng Mataoen mindak taberi,oem oel waoe ladjeng saged dados sendangi nggih-poenika sendang Tawoen.Pantjoeran Panggoejangan ngantos saged ndjalari saéning panggarap siti,soeboer ingkang sami tinanem. Kiageng Mataoen, kagoengan poetra djaler satoenggal nama Radèn Lodradjaja, sakalangkoeng bagoes ing warni sarta rama-iboe sanget tresnanipoen,wiwit ngoemoer nem taoen sampoen kawoelang ngadji dateng pondok satjelakipoen doesoen ngrikoe. Watawis ngoemoer 10 taoen saben daloe koelina njemploeng ing sendang Tawoen natas sedaloe.Lelampahanipoen Radèn Lodra

djaja makaten poenika boten kawoeningan déning rama-iboe nanging toemrap tetijang ing padoesoenan katah ingkang sami soemerep,sabab kalaning wantji daloe tetijang alit gilir-ginilir nganglang doesoen, soeprandéné ingkang sami soemerep dateng lelampahanipoen Radèn Lodradjaja boten wonten poeroen sadjarwa dateng Kiageng, kanjana sampoen terang saking dawochipoen ingkang rama. Sareng ndoengkap sakawan tahoen laminipoen Radèn Lodradjaja saben daloe tansah njemploeng ing sendang.Ing satoenggiling daloe ing sendang ngrikoe wonten soewara djoemegoer. Tetijang satjelaking sendang ingkang kapinoedjon taksih melèk oetawi ingkang nglilir, mireng antjering soewara djoemegoer ladjeng sami medal njatakaken,sami mbekta obor sarta tjolok. Doemoegi sendang pating biloeloeng madosi sababing swara. Pinanggihing nalar : le.telenging sendang éwah saking padatan. 2e. kadingarèn Radèn Lodradjaja boten wonten. Tetijang waoe ladjeng sami wangsoel mantoek dateng grijanipoen pijambak-pijambak. Endjingipoen wantji djam9Kiageng Mataoen tansah ngadjeng-adjeng datengipoen ingkang poetra, kalampahan pitakèn dateng tetijang ingkang sami langkoeng badè dateng peken; wangsoelanipoen ingkang dipoenpitakèni: le.njarijosaken lelampahanipoen Radèn Lodradjaja, ing saben daloe natas melèk koengkoem ing sendang laminipoen sampoen 4 taoen. 2e .njarijosaken ing sendang wantji daloe wonten soewara djoemegoer, pinanggihing sabab :

a. wijaring teleng sendang iwah saking padatan.
b. déné Radèn Lodradjaja kadingarèn boten koengkoem ing sendang. Kiageng angsal wartos makaten poenika sanget anggèning boten pitados, nanging rèhné prakawis poenika sampoen kajek- tèn déning ngakatah (tetijang ing ngrikoe)dangoe-dangoe ladjeng pitados. Sanalika nangis sarta mantoek mertosi dateng Njai ageng, ontjating poetra, poenapa déné tjarijosing ngakațah ingkang sampoen pinireng.Kekalihipoen sami narimah papestènipoen ingkang maha kawasa. Boten watawis dangoe, rawoehipoen Radèn Sinarawita adamel kagèting Kiageng sakalihan, ngitjalaken kasoesahanipoen mentas kétjalan poetra.Nadjan Kiageng sakalihan dèrèng natè sesra- woengan dateng tamoenipoen ingkang nembé rawoeh soeprandéné boten kekilapan bilih tamoe poenika taksih toerasing ratoe, katitik pasemoning wadana.Atoeripoen Kiageng Mataoen;„doeh anggèr Goesti-koela sang binagoes, soemangga koela-atoeri loemebet ing grija lenggah ing ambèn; sampoen manggalih pakè

wed,boten kalintoe Goesti pandjenengan-dalem ndjoedjoeg grijané poen bapa." Radèn Sınarawita loemebet ing grija lenggah ngambèn, pangandikanipoen makaten : „Kjai, sampoen kesangeten anggèn sampéjan ndjoendjoeng loehoering badan -koela mindak dados èntjepaning lijan,déné raga-koela kados bangsa soedrapapa, panganggé kados kéré teka sampéjan seboet goesti." Wangsoelanipoen Kiageng. „Anggèr, poen bapa boten badé pradoeli dateng èntjeping sanès,oetawi boten goemoen risaking boesana saha sarira, djer poen bapa amoeng anoet eninging pamawas. Amila anggèr sampoen noelak atoeripoen poen bapa." •Pangandikanipoen Radèn Sinarawita; O ! inggih kjai, kasinggihan rembag sampéjan, nanging jèn pikadjeng-sampéjan makaten, kados koela badé boten djenak wonten ngriki, mangka saking tékat anteping manah-koela : le boten pisan-pisan jèn ta koela nedja nganggèkaken seseboetan loehoer oetawi tetemboengan ingkang aloes-aloes. 2eKjai nganggepa anak dateng koela,sarta ngitjalana tata-basa, kadjawi koela ingkang mesti nganggé tata-basa sapantesipoen. Radèn Sinarawita sanget anggènipoen ameminta datengKi- ageng,wasana Kiageng adjeng nglegani, wangsoelanipoen: „Ija ta gèr, rèhning: le akoe lan embokmoe wis toewa koerang ing tatakrama. 2e dasaré akoe wong désa,dadi sakabèhing kaloe- poetankoe ngapoeranen. Balikanggèr rawoeh mréné kagoengan kersa apa,lan sapa kekasihmoe sarta poetrané sapa ? " Pangandikanipoen Radèn Sinarawita : O,kjai,sowan-koela amoeng badè ndèrèk titip badan koela satjoewil;nama-koela Sinarawita,déné ingkang ajoga sinten koela boten soemerep, awit ènget-ènget koela sampoen soewita ngèngèr dateng prijantoen kița, menggah bijoeng-koela pedjah koendoeran nalika ngla- hirakan koela, poen bapa babar-pisan boten mireng wertos, kadjawi makaten, sampoen kjaiboten perloe kepandjang-pandjang ngrembag bapa koela. " Kiageng Mataoen welas ningali tamoenipoen, satemah sekel- ing panggalihipoen lipoer déning anggèné njawang tetamoe ingkang nedya ngèngèr.Sasampoenipoen lami wonten ing ngrikoe Radèn Sinarawita dipoenadjak dolan-dolan Kiageng, samargi-margi tansah dipoentjarijosi ing bab kasoesahanipoen'ingkang mentas ndatengi, inggih poenika itjalipoen Radèn Lodradjaja, poenapa malih dadosipoen sendang ing Tawoen.Saja lami Radèn Sinarawita ngèngèr wonten ingrikoe, Kiageng sakalihan saja mindak katresnanipoen, boten béda kalihan dateng anakipoen pijambak. Makaten oegi Radèn Sinarawita ngraos dipoentresnani samanten poenika soemedya males katresnan,sarana taberi ing damel, ngantos dados toeladaning tetijang ing doesoen Tawoen Wondéning panggalihanipoen soemrambah dateng tetijang salebetipoen

doesoen sarta ing mantja doesoen, sanget misoewoer ing saé-nipoen,mila kațah para tijang amantja sami alihan grija manggèn sakiwa-tengening doesoen Tawoen.Menggah sadaja sesorah- ipoen Radèn Sinarawita tansah mboedi kawiloedjengan saha we- daling taneman palawidja. Katjarijos noedjoe ing mangsa katiga, Kiageng Mataoen kataman sakit bentèr,damel soengkawanipoen Radèn Sinarawita saha Njai ageng, pinten-pinten kațahing oesada boten wonten ingkang saged ndjalari sakétja oetawi waloeja. Wiwit Kiageng sakit tetijang ing doesoen ngrikoe tansahgilir-goemantos sami ngelèki natas ing sadaloe-daloenipoen.Saja lami sakitipoen Kiageng saja ngranoehi,satemah dados adjalipoen. Katah tijang tani soegih-soegih ingkang sampoen naté kasripahan nanging boten wonten ingkang kalajat ing tijang katah,kados nalika tilaripoen Kiageng, nadyan tetijang ngamontja oegi kațah ingkang sami merlokaken dateng nglajat.Lajon kasarèkaken ing pasaréan Poendjer.Ingrikoe Radèn Sinarawita paring goenging panarimah dateng sanak- kawoelawarga, pawong-mitra toewin tetepangan ingkang sami ngatingalaken sih katresnanipoen sarta soeka pitoeloengan dateng ingkang sampoen soemaré.Pangandikanipoen: „ Doeh sanak pawong-mitra-koela,saha sanak tetepanganipoen bapak Kiageng,soekoer sèwoe,sakeți djoemoeroeng,kanți sanget ing panoewoen-koela, déné sami merlokaken nglajat doemoegining pangoeboer lajonipoen bapak,boten lija saking pangadjap koela, bokmanawi wonten kalepatanipoen soewargi bapak, poenapa malih koela saha simbok Njai, moegi sami paring sih pangapoenten. " Saladjengipoen sami bibaran. Saadjalipoen Kiageng sadaja wewatoning padoesoenan Tawoen kawengkoe déning Radèn Sinarawita. Rinten-daloe Radèn Sinarawita tansah anglelipoer dateng Njai ageng,awit njaiageng kaleres wawrat kawan woelan. Doemoegining wantji, Njai ageng nglahiraken djabang-baji medal djaler, sanget bagoesipoen.Sasampoening resik pangoepa-karanipoen, baji ladjeng kanamakaken Hastjarja. Lahiripoen Hastjarja bebasan mbekta banda-donja,sabab saking kațahing tetijang ingkang sami dateng sarta njoembang katjang, delé,oewos sarta sanès-sanèsipoen. Radèn Sinarawita sakalangkoeng tresna dateng Hastjarja.Sareng ngoemoer pitoeng tahoen Hastjarja ladjeng dipoenwoelang ngadji.Kadjawi poenika laré wace oegi remen sanget dateng lampah kasoetapan,mila sabibaring tetak noenten katoendoeng késah soepados soewita dateng Sang Praboe ing Padjang.Njai ageng najogjani kaleksananing dawoehipoen Radèn Sinarawita dateng ingkang raji Hastjarja,amila ingkang nampi dawoeh matoer sendika,sanalika pamitan. Dawoehipoen Radèn Sinarawita :

DANDANG-GOELA

1. Ija jaji sira lilani

jwa Nata, betjik ing Patihan ana ing kono katampi pasoewitanira wong bagoes lakoenira kapinoedjon ing kalané jaji, ana wawenganira

Wawengané margi, nanging wekasingwang,

pisowanira

kang soepaja katampan jén tinampik rikoe, noeli balia kéwala,

siadi isini Hastjarja

3.Ingkang malih jaji
Padjang ta

jaji

ngaken weling tékatna ati,

4. Djedjapané jaji soewitanjar
   lawas jèn lawas ing pareki jén kaparek ja lir jèn ingaken jwa krana kang jekti, lan

5. Sarta malih Adji,
   , jwa

ing pan wigih,

pidjer lalawora tata wijahé lestari,

6. Wadjibing wong Narpati, ikoe prakara,
   lan

mring ala lan betjik, lan jèn kabener traping tata kanția tanapi,.

7..,
lan watara

lali lali kelawan

dèn jèn mikantoeki,

8 Lah ta jaji nistaning lijan

lan lepating awak

tan mikir ring kawadjiban irèn nora, dadi nistaning

9. Madyaning jaji, tjakoet tjikat karja,

bisa nampani dawoeh, apa baé gja dèn lakoni, kanți ledjaring oelat, narima ing pandoem, wedi marang wewaleran, nadyan rèmèh sapatjoehé dèn singgahi, apan ing kala-mangsa.

10. Oetamaning ngawoela poeniki, gemi marang darbèking bandara, sing bangkit njimpen wadiné, nastitèkna ing dawoeh, solah-tingkah angati-ati, wroeh tanggaping sasmita, santosa ing kalboe, jwa mèngèng saking panjoba, mantep tetep binobot nrang baja-wèsți, kanți entyarsaning tyas.
    Satelasing dawoeh, Hastjarja anjoengkemi pangkoning bijoeng saha ingkang raka Radèn Sinarawita, poenapa déné pamit dateng tetijang ingkang kapinoedjon wonten ngrikoe, noenten bidal dateng Padjang.Sapengkering Hastjarja tetijang ingkang dipoen- pamiti sami mbrebes-mili, kétang tresnanipoen dateng ingkang késah pados pasoewitan. Wondéning Njai ageng saha Radèn Sinarawita rinten-daloe tansah anenoewoen dateng Goesti ingkang Moerbèng Bawana, wiloedjenging lampah katampia pasoewitanipoen ingkang raji. Boten katjarijos lampahipoen ing margi, Hastjarja sampoen doemoegi watesing pradja ingkang sisih wétan, pinanggih prijantoen Mantri goenoeng,sami takèn-tinakèn. Mantri goenoeng mireng atoering Hastjarja sakalangkoeng lega asreping panggalih, ènget dawoeh sabdaning Sang Praboe, doek ndangoe asoring djoerit ing nagari Blambangan, pinanggih salebeting pasoepenanipoen Mantri goenoeng pijambak, pangoenandikanipoen: „Baja iki wasitaning impènkje kang ndjalari moenggahing dradjatkoe." Hastjarja inga- tjaranan lerep sawatawis dinten aso wonten grijanipoen Mantri goenoeng.Ingrikoe Hastjarja ngoengoen sanget, traping panjoe- ba-njoeba,tetedan kalangkoeng étja, patileman pernah. Kèndel tigang dinten Mantri goenoeng ladjeng witjanten makaten: „Anggèr, béndjing-éndjing soemangga bidal dateng nagari,koela sowan-aken,keleresan lerep dateng nagari sadaloe, éndjingipoen ladjeng sowan ndjoedjoeg ing Kapatihan.' Hastjarja inggih najogjani. Éndjing wantji djam 5 kekalihipoen bidal dateng nagari. Sadoemoegining kita ndjoedjoeg ing Kapatihan, nanging rekjana Patih sampoen kaladjeng sowan ing ngarsa dalem. Sanalika Mantri goenoeng saha Hastjarja soemoesoel ing pagelaran,Kaleresan

dinten Praboe siniwaka Patih alit alit wasita rekjana Patih Kakang Patih sira pidji lija arsa sira atawa najaka boja bakal djedjaka saka kairit Mantri Hoendjoek rekjana Patih

kawoela, patik Boepati najaka kawoela boten nampi " rekjana Patih katoengka Mantri angirid Hastjarja katampi Boepati ingkang madjibi Mengko ta Mantri gatiné kowé tanpa larapan ontjat kang kalawan ora ana timbalan sarta kanți ngirid djedjaka ?

Atoer Mantri kjai koela Mara ija kaprijé kang patitis Mantri Mila nilar koewadjiban ingkang bo- kalajan timbalan, wonten prakawis radi njamaraken

„Bab kang njamaraké ,,Boten laré djaka irid " „Apa Apa kètjoe

„La kowé

makaten kjai Loerah... " Ija kaprijé mara kaselak kesoewèn ” Inggih Nalika siti kemantrèn ingkang koela wadjibi wantji laré poénika pitakèni Hastjarja laré saking Njai

Kaprijé Apa loewih tinimbang kowé Mara pikiren !? "

„ Koela noewoen inggih leres,dawoeh pangandikanipoen kjai Loerah poenika, nanging oepami badé saéning sedya waoe béda kalihan njatanipoen, ngantos adamel karisakan tentreming pradja,sabab saking tindak-tandoek- ipoen laré poenika nasar, poenapa ingkang makaten waoe toemrap ing koela boten nglangkoengi kalepatan tinimbang nilar kemantrèn? ” „ O, ja wis ta mantri,anténana ing djaba disik akoe dakmatoer kjai Loerah. " Rekjana Patih nampi palapoeranipoen Boepati,sanalika kon- djoek ing sampéjan dalem ingkang Sinoehoen,sarta saking da- nganipoen Sang Praboe,mantri goenoeng saha Hastjarja kalilan minggah lenggah satjelakipoen Rekjana Patih, Sang Praboe ndangoe katah-katah dateng ingkang kasowanaken, menggah ing nama, kawidjilan, doenoeng toewin sedya.Hastjarja moendjoek tatas, titis,tètèh ing sawontenipoen,satemah katampi pasoewitanipoen goemadoeh dateng ing Kepatihan. Wondéning Mantri goenoeng, nampi gandjaran kawisoeda dados Boepati goenoeng, madjibi wawengkonipoen lami.Ingkang goemantos Mantri prajantoen saking kita.Sang Praboe ladjeng imbal-watjana kalihan para abdidalem, sadaja ngiras kanggé ngleledjar panggalih. Kaleresan ing pasowan ngrikoe wonten prijantoen kakalih pangkat Wadana boten minggah-minggah sabab saking sembrananipoen, poenika sami loetjoenipoen, ingkang satoenggal rembagipoen makaten : Kabegdjaning Mantri goenoeng koewi, pada baé karo kabegdjankoe jèn akoe nemoe barléjan gedéné sadjagoeng- djagoeng genep ana sakaroeng. " Satoenggalipoen soemamboeng: „ Ngendikamoe ikoe bener banget, nanging oepama sariramoe bijèn dadi Mantri goenoeng, pangirakoe wisoedan Boepati goenoeng ikoe toemiba kang sarira." „ Perloe apa akoe dadi Mantri goenoeng? Ora mang- konoa jèn awaké saiki baé bisa dadi barlijan kaja sing dakoetjapaké maoe,akoe wis trima sarta akoe wis masti dadi wong soegih. " Ingkang mireng sami goemoedjeng soeka.Sang Praboe kondoer ngadaton Rekjana Patih mbibaraken paséwakan. Katjarijos Hastjarja dados pangalemaning katah amargi nastiti, ngati-ati ing sabarang damel, gemi, tanggap titis ing sasmita, tjikat-tjakoet ing tandang. Mila mèh sadaja prijantoen ageng alit sami tresna ing pijambakipoen. Watawis lami anggèning soewita Hastjarja sowan rekjana Patih, njoewoen pamit badé martoewi tijang sepoehipoen atoeripoen: Hastjarja: „ Kawoela-noewoen,abdidalem koela ingkang soewan." SENDANG ING TAWOEN..

Patih :„Ija Hastjarja, mara moenggaha mréné, loenggoeha sing kepénak;ana perloemoe apa ? " „Koela noewoen inggih.Sarèhning sampoen sawatawis lami abdidalem koela soewita wonten ing ngarsa dalem, manawi amarengaken abdidalem njoewoen palilah badé toewi tijang sepoeh dateng Mataoen. [Tawoen]. " „O,ija!Mengko ta Hastjarja, adjaa kowé njoewoen pamit tilik,akoe mèh kebandjoer lali.” „Karsa dalem poenapa? " „Anoe arep takon, apa bener kowé doewé sadoeloer lanang? " „Koela noewoen inggih gadah,sadèrèk djalersa- toenggal, kapernah sepoeh." „Sadoeloermoe djenengé sapa, panggawèané apa,lan kira-kira wis oemoer pirang taoen? " „ Namanipoen Sinarawita padamelanipoen tani, ngolah siti tilaranipoen abdidalem poen bapa, menggah oemoeri- poen abdidalem koela, boten saged moendjoek, namoeng kinten-kinten pantesipoen abdidalem koela poenika adinipoen let tiga. " „Jènmangkono sadoeloermoe ikoe wis toewa. " ,,Koelanoewoen, inggih. " „La nalika bapakmoe tinekakaké ing djandji,koewé wis ngoemoer pirang taoen ? " ,, Nalika ngadjalipoen poen bapa, abdidalem koela taksih wonten wowratan tigang woelan. " „ O, ja wis ta.Kadjaba koewi anggonmoe njoewoen pamit pirang dina ? " ,, Manawi marengaken, njoewoen 15 dinten. " ,, Ija betjik, pangkatmoe kapan? " ,, Inggih dinten poenika oegi. " ,, Ija, Hastjarja,akoe njangoni slamet. ". „Koela noewoen inggih, kapoendi.Kapareng abdidalem koela ود bidal ?" ,,Ija." Boten katjarijos lampahipoen ing margi, sadoemoegining doesoen Mataoen, sampoen pinanggih ingkang raka saha bijoengipoen, sami bingah ing manah, éndjing sonten tansah rembag gegoedjeng- an.Tetijang ing doesoen ngrikoe katah ingkang sami tindjo, gilir-goemantos,martosaken kawontenanipoen Hastjarja wonten ing nagari. Ing wantji sonten kalanipoen sami djedjagongan kalihan tetijang katah,Radèn Sinarawita dawoeh dateng ingkang raji, temboengi- poen : „Adi,kowé adja lawas-lawas ana ngomah,noeli balia menjang Pradja,sarèh déné wis pada ketemoe slamet.Sanadyan siadi wis oléh palilah, samengko daktoendoeng bali,awit kanggep

ing lan bijoeng kawasa amoerba Akoe

oega jèn saiki kowé bali nanging kang ikoe mandar moe. woehi liwat iki bang saderma rèhning iki tinggalané bapak Eling lali

1 Ngoengkoerna mring

kajoewananing lan siningkoer

saking karti

kinèringan ing..

2. Wité tjita nirmala tjita jaji ati nirmala resik dénira jèn mangkono jekti
   ira

3 Kalakoné kareman linoewih

tjipta lawan kang kalawan kaja tan nisțip

4 saking marta tantjebing tjentjeming tyas kadya tjipta tartamtoe jaji sira bakal

jèkoe

5 Kang minangka

tjipta kanistaning

tjipta liroe pribadi

Poen Hastjarja tanggap wasitaning raka,noenten pamit dateng bijoeng, kekalihipoen nglilani.Njai ageng ngantos tebih anggènipoen njawang lampahing anak,sarwi angoesapi loeh. Boten katjarijos ing margi, lampahipoen Hastjarja doemoegi ing Pradja ndjoedjoeg Kapatihan pinanggih soewoeng,awit rekjana Patih ngandikan ing Sang Praboe,wonten ing patamanan.Hastjarja ladjeng ngaso ing pondokan satjelaking dalem Kapatihan. Sigeg ingkang saweg ngaso, katjarijos Sang Praboe ingadep rekjana Patih wonten ing patamanan,tansah ngandikakaken akiring Pradja,saha ndawoehaken wangsiting pasoepenan, dawoehipoen: „Kawroehana patih, maoe bengi ingsoen antoek wangsit, sarèhning wis toemeka ing mangsané bakal asoring djoerité Adipati ing Blambangan, kowé koedoe noeli miwiti tata-tata sikeping prang, apa manèh roemanti sangoe panganing pradjoerit." Oendjoekipoen kjai Patih : „Kawoela noewoen inggih, menggah saking karsa dalem ingkang Sinoehoen,sinten abdi-dalem pradjoerit ingkang minangka sénapatining prang? ” „ Anoe patih,manoet ing gaib, kang wadjib dadi sénapatining prang botjahmoe si Hastjarja, nanging rehning ikoe botjah anjar, prajogané bésoek dina Kemis iki ingsoen nedja nari marang botjah-botjah pangareping tamtama, sapa kang kedoega dadi sénapati, ngloeroeg menjang Blambangan. Déné jèn woes ingsoen-dawoehaké,woesana ora ana kang wani, gampang ingsoen matah marang si Hastjarja." „Kawoela noewoen inggih,kaloehoeran dawoehdalem toer boten ngatawisi jèn pinidji. " „Ja wis patih moeliha sarta pikiren! " „Kawoela noewoen, inggih sandika. " Saoendoeripoen rekjana Patih saking ngarsa dalem doemoegi dalem Kepatihan, Hastjarja sampoen wonten ing pasowanan; soemerep rawoehipoen rekjana Patih, ing semoe sampoen njakoep wosing perloe katimbalan, oelatipoen padang sadjak boten wegah nglampahi dawoeh, nanging sinamoen ing oelat mèsem.Rekjana Patih oegi tanggap ledjaring manahipoen Hastjarja.Sasampoening satata lenggah aso, noenten ndangoe dateng Hastjarja, pangandikanipoen: „ Kowé Hastjarja, bagéa satekamoe." Atoer wangsoelanipoen ingkang kadangoe: "Koela noewoen inggih,berkah dalem, wiloedjeng. " „ Kaprijé wartané bijoengmoe lan kakangmoe?" „Koela noewoen, inggih sami wiloedjeng. " „ Soekoer ta jèn mengkono, nanging ja géné doeroeng tekan mangsané kowé wis bali. "

wiloedjeng lami lami wonten ing Ija sing

„Koela sami " ja wis kadjaba saka ikoe kowé sadjak ikoe sing ko batin kasiling tijang " Ingatasé kok nganti gawé gèk Inggih taneman kémawon bilih dangir malih tanpa raboek lepat asilipoen " „Ija kok bener ja didangir gèk kaprijé „ Koela ing pandoegi pradjoerit oetawi prijantoen panindak jèn kenjatahan awrat awrat legi-paiting kenjatahan warni poenapa wasita " La kowé kadjibah kang loewih sarta mesți kolakoni ?" ingkang oepami soemingkir,mawi wewaton " Ija waton kolakoni koewawa bali matoer ing bandara gawating lakoemoe Boten aran tinimbang ing gawating lampah ingkang kaping kalih pijambak nalika nampi wadjib jèn Satelasing Hastjarja rekjana Patih paring doemateng tjarik béndjing dinten Kemis para toewin tetindihing djoerit katimbalan ing Sampoen katjekap ingkang nampi wradin wonten ingkang Kaleres dinten Kemis éndjing, ngalempak kang prijantoen saha pradjoerit panța pijambak-pijambak andèr ing Praboe mijos

timbalan tetindihing katimbalan Rekjana Patih kinèn timbalan dalem timbalan dalem ingkang wis watara Adipati Blambangan saiki .Kang wadjib sarta pradjoerit tjilik- tjilik wani]njekel Adipati nadyan katjekel mati wis waton tetindihing pradjoerit ing iki

pradjoerit makaten wonten ingkang narimah dados pradjoerit djadjar Pra-rekjana Patih Hastjarja katah para pradjoerit mingser saking panggénanipoen Hastjarja saking Praboe wasita rekjana Patih Hastjarja ing ngandikan Ingkang mireng sarta Hastjarja wonten karsa nimbali laré Rekjana Patih paring Hastjarja awit saking timbalan „Hé Hastjarja timbalan dalem dina iki kowé kawisoeda kang mangarepi pradjoerit Wenang mranata lan kang kowadjibi kaparingan Pradjoerit Ingkang nampi sendika Boten djengkar Pasowanan noen- bibaran Rekjana Patih dinten nitipriksa

Katjarijos dinten bidaling pradjoerit katah prijantoen paring Hastjarja matan margi saking tetijang alit ingkang kalangkoengan Pradjoerit ingkang tjatjahipoen ladjeng katah tetijang alit Hastjarja awit Hastjarja ing boedi sami lan njawanipoen Tetijang ingkang katilar lakinipoen ndèrèk ing Blambangan wonten ingkang Samargi Hastjarja roek prikantja traping

kawaskitan.Sadaja tanggap ing wasita,satemah sami prasetya sabaja pedjah,boten badé ngoetjirèng joeda. Lampahing pradjoerit nandoekaken genging dananipoen, prasasat boten ngétang kekiranganipoen pijambak tansah soeka teda dateng tijang alit.Doemoegi kikising nagari Blambangan, Pradjoerit Mataoen dawoeh kèndel atrap pasanggrahan,aso salebeting 5 oetawi 10 dinten. Tetijang alit ing wawengkon Blambangan soemerep pambek- aning Pradjoerit Mataoen sakantjanipoen,satemah medal sih katresnanipoen,saha mbijantoe loemebet dados pradjoerit toemoet pradjoerit ing Padjang, ngantos maèwoe-èwoe,sami mbekta sangoe pijambak-pijambak damel gambiraning pradjoerit 500 ingkang saking Padjang waoe. Sinigeg ingkang masanggrahan, mangsoeli Radèn Sinarawita saha Njai ageng ing doesoen Tawoen, mireng pawartosing ngakatah,bilih adinipoen Hastjarja sampoen kawisoeda dados tetindihing prang nami Pradjoerit Mataoen,sarta linoeloetan déning tetijang alit sakantjanipoen pijambak,adamel bingahing Njai ageng toewin Radèn Sinarawita. Anoedjoe satoenggiling dinten wantji éndjing,Radèn. Sinara- witadjagongan kalihan Njai ageng ngginem lampahing Hastjarja. Rembagipoen Njai ageng makaten : „ Kaprijé ta enggèr, moenggoeh kabegdjané adimoe koewi apa ora dadi kemèrèné kantja-kantjané, déné doeroeng sapira lawasé teka pasoewitané woes olèh kanoegrahaning Ratoe? " Wangsoelanipoen Radèn Sinarawita : „Bijoeng sampéjan boten perloe manah makaten, djer poenika lelampahanipoen adi sampoen tinakdir déning ingkang moerba, oetawi pédah poenapa bapak Kjai mbanter kasoetapan-ipoen, ngantos doemoegi bijoeng saha koela tansah ngladjengaken lelampahanipoen bapak Kyai. Malah koela mireng wartos bebaratan, oedjaring bakoel sinambi wara, satampining wisoedan ladjeng kaangkataken bidal perang nedya njepeng Adipati Blambangan awit mbaléla ing ratoe.Katjrijos samangké poen adi sakantjanipoen sampoen masanggrahan wonten kikising Blambangan. " É,é laé,dadi adimoe saiki wis tekan Blambangan, gèk gawané pradjoerit ana pira? " Mitoeroet dawoeh bektan saking Pradja namoeng pradjoerit 500, nanging doemoegi ing Blambangan pradjoe- ritipoen langkoeng 5000,awit saking sih katresnanipoen tetijang alit padoesoenan saha paredèn labet dateng adi, toer sami roemantos sangoe teda pijambak-pijambak. Boten ngamoengaken tetijang ing bawah Padjang kéma

won, nadyan tetijang bawah ing Blambangan katah ingkang sami labet."

„ La saiki saka pamrajogamoe kaprijé ?" makaten koela welingipoen Kjai nalika taksih kirang 3 dinten adjalipoen " Ija kaprijé welingé ? Mara " Enggèr wis kena ditambani welingkoe iki bijoengmoe lahir lanang lan ing bisa pradjoerit ing Padjang tjindé kang ing peți koewi wanana djaran wédok si minangka toeng- jèn djoerité Plémbangan kana, nanging kowé wa djib " Jèn bakal " mesti bijoeng, ingkang, margining gampil Ija lan kowé " Sinarawita trangginas tjindé sarta Wasana lam- tijang ing ngrikoe watawis tijang Ing margi boten katjrijos lan Ingkang raka dawoeh ingkang raji Anoedjoe dinten Adipati mijos ing pagelaran najaka Adipati tata tentreming pradja wiwit bibaring Padjang Atoeripoen Patih Goesti Mantri Wadana ing Blambangan karahardjan mewahi " Adipati ngandika Ija Patih djarwanana impènkoe

Koela noewoen kamirengan " Sadjroning wawengkon kang tembing katiban Ora lintang kang Akoe njedak kapang- kalan saking njedaki katradjang

Lah keprijé Patih wardiné ?" Goesti wadjib ndjarwani kadjawi ki pangoeloe ingkang madjibi Ija wis Patih Koela inggih sandika djarwakna " Ki Inggih bilih kaleresan " le koela djarwani, prijantoen Ratoe lintang lintang djarwanipoen kantja panoenggilaning ingkang marta

bentèr djasating ingkang wisajaning

ning lijan bandjir sarira dalem i.. sarira Saweg kèndel ki demang tamping, ing satata linggih ki Patih Ana tamping Apa katradjang kali bandjir

Atoeripoen tamping kjai Patih sowan tiwas siti koela wonten saking Padjang, grija sarta

jèn Padjang Apa wis kok njatakaké " Njatakaken pijambak kadjawi tetijang alit ,,Sabab ko Njegah pradjoerit Padjang malih atijang pikadjenganing pijambak angiwi iwi

„ bisa kalakon

,,Tetijang alit katah kaliren

poen pradjoerit Padjang. O, sampoen kados kețèk andoem wowohan. " Sapa sing dadi tetindihing pradjoerit,lan pira tjatjahing pradjoerit kang dinoeta? ” Tetindihipoen nama Hastjarja katelah nama Pradjoerit

Mataoen,mbekta pradjoerit 500, nanging samangké bijan- tetijang " Wongmoe pira tijang kalih ,,Koewila sitik boten makaten kjai tijang kalih tijang

djalaran kaliren Hèh kaja kowé kowé wong Padjang " Ngoental grija sarta saking " Ah wis wis katon ing tampingki Patih Adipati jèn wonten Padjang malih sami kațah sanget tetijang réréhan ing Blambangan labet pradjoerit Padjang Adipati sanalika tetijang alit ing Blambangan ingkangKi Adipati ingkang Hèh kiji pepoetjoek- kang bakal Adipati tjotjog karo loewih betjik isin diisini Djer iki Tjoba Atoeripoen ki Sang Adipati Adipati koela tinebihna ing sikoe tjoemanțaka bok bilih ginalih " Ija kaprijé Tjoba Saking Sang Adipati djarwani tjotjog tjobi kagaliha ingkang

tetijang alit ingkang dédé pradjoerit,mratandani dawah- ing lintang-lintang angroeboeng remboelan; remboelan wahananipoen tetindihing oetoesan. " Doemoegi samanten Sang Adipati ndawahaken dedoeka,sarta noendoengkiPangoeloe, pangandikanipoen: „Hèh Pangoeloe kang tjoepet ing nalar, apa kowé ngira jèn akoe pratjaja marang tjatoermoe sing mintjak-mintjoek,kowé ngakoe patitis,kowé ngakoe terang ing pamboedi? Kadjaba patitising panasaran,terang ing boedi asor akoe pratjaja. Wisminggata. " KiPangoeloe ladjeng medal teroes mantcek wewartos dateng anak sémahipoen, kaadjak késah ngoengsi.Sang Adipati noenten dawoeh doemateng Patih maréntahaken pradjoerit satata dedameling aprang.Ingkang nampi dawoeh ladjeng naboeh tengara bendé ngoengkoeng boten wonten kèndelipoen. Para pradjoerit sami biloeloengan kagèt mireng oengeling bendé. Sasampoening roemantos, ladjeng ngalempak satengahing aloen-aloen.Sadaja prijantoen pepak ngagem kapradjoeritan sapanța- panţa, Sang Adipati nitih toerangga sinongsongan sakalangkoeng galak pasoerjanipoen. Oentaping wadya-bala kinanda kadi semoet loemampah wonten ing séla, sinawang kang para pradjoerit sadjoeroe-djoeroe, kang boesana sarwa petak kempal,kados koentoel aneba, kang boesana sarwa tjemeng kempal, kadya dandang reraton, soewaraning tetaboehan, kabaroeng pangriking koeda, krapyaking watang gatik, koemelaping bandéra rontèk katempoeh ing angin, oeleking bledoeg mangampak-ampak, sapandeleng boten soemerep ing margi,katah para pawèstri pating djlerit nangis sabab sémahipoen taksih nandang sakit kapeksa toemoet bidal prang, sawenèh njoeroeng grobag, ngrembat tetedan lan sanès-sanèsipoen.Sigeg. Pradjoerit Mataoen nalika ing wantji daloe,katimbalan déning ingkang raka Radèn Sinarawita pijambakan,boten wonten kantja sanèsipoen ingkang soemerep. Sinarawita : Adi,kowé dakdjarwani, sang Adipati Blambangan ikoe wong sekti,ora tedas gegaman,moelané saka pra- tikelkoe,si adi sésoek noengganga djaran și Loetoeng lan njangkinga saboek tjindé kijé déné perloené, jèn sésoek kowé adep-adepan lan Sang Adipati sing was-pada, pikirmoe sing tetep,ora-orané jèn kena gegamané, awit dèwèké kawekèn banget ora bisa namakaké gegamané, djalaran saka gambiraning djarané, djenengé Gagak rimang,ikoe lanang, gedé jadoewoer,moelané kowé dakgawakaké djaran wédok si Loetoeng,arahen Sang Adipati goeloené kena kolong tjindé iki, jèn wis kena noeli sendalen,mastèkaké dèwèké tiba, djaranmoe ge- taken karbén njongklang, ing kono Sang Adipati nemahi mati sabab katoedjah-toedjah djarané déwé ”.

Pradjoerit Mataoen sampoen njakoep dawoehing raka, éndjingipoen tata-tata rerakit pirantos badé loemebet ing kița, sakedap rampoeng para pradjoerit sami mangkat, lampahipoen pepérangan, sapanţa medal sisih lèr, sapanţa sisih kidoel.Satengahing loemampah kapapag wadya ing Blambangan. Dilalah wadya Blambangan ningali katahing pradjoerit Padjang, satemah giris boten poeroen loemawan perang, sami loemadjeng sapoeroeg- poeroeg.Soeraking pradjoerit Padjang kados soewaraning gloedoeg tetoendan. Sang Adipati lingsem sanget katilar para kawoelanipoen satemah ngetap titihanipoen naradjang barising pradjoerit Padjang,katah ingkang pedjah. Kaleresan ingkang dados tetamènging Padjang tetijang saking Blambangan, dados katahing pepedjah poenika inggih tijang Blambangan.Pijaking pradjoerit katradjang Sang Adipati nitih koeda katingal sentoek-sentoek pradjoerit Mataoen noempak kapal èsteri.Gagakrimang soemerep poen Loetoeng ladjeng gambira sanalika njlentik, noedjah, nggéwar boten kendat, kalimpé sakedik Sang Adipati kénging kolongipoen pradjoerit Mataoen, kapal ginetak sareng panjendaling kolong tjinde.Sang Adipati dawah saking kapal kalarak-larak déning pradjoerit Mataoen.Gagakrimang oetjoel noedjah-noedjah Sang Adipati;toer gambiraning Gagakrimang namoeng perloe badé tjelak poen Loetoeng kapalipoen pradjoerit Mataoen. Sang Adipati boten koewawa nahan sakiting sarira, énggaling jarijos doewoeng ligan ingkang kaasta,kasawataken pradjoerit Mataoen,woesana angèngingi lempèngipoen Gagakrimang,sanalika ambroek, ngebregi Sang Adipati, dados sédanipoen Sang Adipati Gagakrimang oegi pedjah. Wondéné pradjoerit Mataoen ladjeng mandap saking toempakan njelaki lajonipoen Sang Adipati. Pradjoerit Padjang soerak mawoerahan. Patih Blambangan woeninga sédaning Sang Adipati noenten dawoeh mbongkoki dedamel noengkoel ing Padjang, sadaja marek dateng Pradjoerit Mataoen. Radèn Sinarawita dawoeh dateng ingkang raji nampènana pa- noengkoelipoen Patih Blambangan,kantanda dedamel bongkokan. Pradjoerit Mataoen matoer ing Patih Blambangan nganggé temboeng angarih-arih; atoeripoen: „Ki Patih, pandjenengan sampoen asrah bongkokan, inggih koela tampi kanți bingahing manah, lan boten perloe was ing panggalih,manawi dados doekanipoen sampéjan dalem ingkang Sinoehoen.Béndjing koela pijambak kénging kanggé wot; namoeng atoerkoelaing pandjenengan: le.poenika lajonipoen Sang Adipati moegi énggal dipoen-oepakaraa kados tjara-tjaranipoen leloehoer ngriki.

2e.sarampoenging pametak, pandjenengan énggala kondoer wangsoel dateng kița,atoer woeninga ing ngarsanipoen para Poetri garwanipoen Sang Adipati, sarta sami pandjenengan bojongi dateng Padjang. 3e.ing kitasoepados kadjagia, toegoeran rinten-daloe gegentosan. 4e.angkating bojongan pandjenengan koela-atoeri me- ngadjengi,sarta boten perloe sesarengan koela, prajogi bidal roemijin. Ingkang nampi atoer ladjeng maréntahaken doemateng poeng- gawanipoen.Wondéning Pradjoerit Mataoen sakantjanipoen sami wangsoel dateng pasanggrahan ngaso nglerepaken sajahing sarira. Wonten ing pasanggrahan para pradjoerit anggènipoen soeka-soeka boedjana noetoeg, boten-wonten ingkang toekar paben, oetawi loemintoening dana tansah adamel seneng soemoejoeding tetijang ingkang kemlaratan saha tetijang sanèsipoen. Ki Patih sasampoening metak lajonipoen Sang Adipati, angoen- dangaken wangsoel datengkița,doemoegining kita ndjoedjoeg ing dalem kapoetrèn, atoer woeninga sédanipoen Sang Adipati, satemah sami moewoen, Ki Patih nglelipoer para poetri waoe sarta kațah-katah atoeripoen, satemah para poetri garwanipoen Sang Adipati saged sami lipoer saha manoet dados bojongan. Sadaja abdi emban ndikakaken nata agem-ageman nedya kabekta dateng Padjang. Ki Patih pamit moendoer badé matah doemateng prijantoen ingkang kawadjiban tetoegoeran.Sang poetri nglilani. Para prijantoen ingkang kapatah toegoer sampoen sami kapidji pijambak-pijambak.Saladjengipoenki Patih kondoer ing dalem paring wartos asoring joeda,saha dawoeh badé dateng Padjang ndèrèkaken poetri bojongan. Tjekaking tjarijos ki Patih ladjeng dawoeh dateng tetijang ingkang kadjibah ngrembat tandoe saha barang-barang sanèsipoen. Bidalipoen saking Blambangan wantji éndjing, lampahipoen nglangkoengi pasanggrahanipoen pradjoerit Padjang dados sawatawis saged koermat dateng lampahipoenki Patih. Pradjoerit Mataoen ingkang taksih wonten pasanggrahan oendang bidal mantoek dateng Padjang, ngiras pantes ndèrèkaken kon- doeripoen ingkang raka Radèn Sinarawita dateng doesoen Tawoen. Para pradjoerit toemandang merakaken dedamel, déné grija pasanggrahan kaparingaken dateng demang tamping doesoen ngrikoe. Tetijang Blambangan ingkang sami labet,boten kalilan ndèrèk dateng Padjang,mindak njoewoengaken doesoenipoen pijambak-pijambak.Wangsoeling pradjoerit Padjang samargi-margi tansah angsal koermat boten béda kalanipoen bidal ngloeroeg dateng Blambangan. Pradjoerit Mataoen sakantjanipoen koermat mantoekipoen Radèn Sinarawita, doemoegi ing grija manggih kasoesahan awit Njai

sakit Kagèting Njai kekalih adjal Radèn Sinarawita ingkang raji sarta Hjang Soetji Lajon kara sarta wonten ing Poendjer Ing wantji pradjoerit Padjang kapondokaken pijambak pijambak grijanipoen roepak pisan inggih boten njekapi Endjingipoen Radèn Sinarawita tetijang Kiageng Ketawang kapindah Tetijang tatatjaranipoen nalika Para pradjoerit Padjang wonten ngrikoe sarta malih kasripahan Radèn Sinarawita pradjoerit Hastjarja Sigeg Katjarijos ing dinten Praboe Padjang mijos siniwaka ing sitibentar para najaka ingkang sami ing kawroeh sajoek pakarjaning Ratoe Rekjana Patih ing Nata titis wadana Praboe kataman doehkitaning drija ingkang ing kèndel rep sidem wonten walang salisik loemampah Amoeng ingkang iber ojak Praboe Boten dangoe ing Sanalika imbal watjana Kagèting marasingsoen patiné manoek iki sira kakang Patih djarwa pepiridan ngèmperi bakal lelakon dina ing tjoba jèn kang tjeta " Patih :Kawoela inggih sandika radi tjiwani sakedik kawoela anjirnakaken ingkang paksi gridja ingkang linampahan Mila bilih dalem karsa mesți kawoela sadaja roemijin manawi djengkar ing pamrajogi kawoela kasandèk- " Ija Patih tedak-bakal tindjo ja

„Goesti, sadaja oendjoek atoeripoen poen patih,namoeng loegoe njoewoen sandéning tedakdalem dados boten pilih-pilih ingkang katoedjoe ing karsa panggalihdalem." ,,É,la, kaprijé Patih déné banget panjegahmoe, mangka kersaningsoen tan ora dina kijé mesti tedak marang pasaréan Padjang(Lawéan) arsa soengkem Kangdjeng Pangéran Dadap Toelis;ki Diradameta kang bakal soen

titihi, soepaja gèk diprèntahaké.Kang kapindó:samang- sa Pradjoerit Mataoen teka olèh gawé, betjik dawoeh- ana ana pradja, bojongané pasrahna kang madjibi. " Rekjana Patih nampi dawoéh énggal paréntah doemateng para wadjib pijambak-pijambak ki Diradameta sampoen roemakit saha soemadija ing plataran.Wijosipoen Sang Praboe ginarebeg para inja, emban parekan tjèți sami angampil-ampil oepa-tjara. Rekjana Patih saha katah Boepati Najaka ingkang terang ing boedi,sami ndèrèk tedak dalem,sabab roemaos was sanget dateng sarira dalam ingkang Sinoehoen,awit saking ngèngeti pasemon pedjahing peksi gridja. Mangkana Sang Praboe sampoen rawoeh ing pager pasaréan, risaksana tedak mandap saking titihan, padaran keraos gerah satemah ndjalari sédanipoen.Rekjana Patih saha para Boepati Najaka sanalika soengkawa sarta sami moewoen.Ingrikoe ladjeng kaoepakara.Sarampoengipoen kasarèkaken wonten ing astana Padjang. (*) katelah nama „ Datoek Palémbang. " Rekjana Patih noenten matah Boepati satoenggal kanți Wadana-Mantri ndikakaken noesoel lampahing pradjoerit Mataoen, ing padoesoenan goemoeroeh sanget wartos oenggoeling joedanipoen oetoesan Padjang. Doemoegi sédanipoen Sang Praboe, tjarijos Padjang kasigeg. Boepati sapanoenggilanipoen ingkang nampi dawoeh trangginas noempak kapal tjetjongklangan. Wonten ing margi Boepati Padjang kapetoek Patih Blambangan ambekta bojongan. Sasampoening takèn-tinakèn sarta sami matoer perloening lampah. Patih Blambangan sabojonganipoen kaadjak wangsoel dateng doesoen Tawoen,sanalika wangsoel. Katjarijos doesōen Tawoen, inggih poenika pradjoerit Mataoen (Hastjarja)ingkang lenggah sakantjanipoen nengga gerahipoen Radèn Sinarawita, gerahipoen sangsaja ngranoehi,katah oesada wangsoel boten toemama, ngantos dados tiwasipoen.Lajon kakoeboer dateng Setana (Plémbangan).Dèrèng dangoe sawangsoel- ipoen ingkang sami saking koeboeran, katoengka raméning tetijang doesoen alok-alok wonten kraman [kètjoe]. Pradjoerit Padjang ingkang sami wonten ing doesoen Tawoen

(*) Malah saladjengipoen pasaréan Datoek Palémbang kapindah kempal
ing gedong pasaréanipoen Kangdjeng Ratoe Kalinjamat datengKitaageng.

tjelak njata jèn Boepati saking Padjang Poetri Boepati Padjang Patih Blambangan Pradjoerit mili, ngagesang wartos winartosan pradjoerit Padjang Patih Adipati para Poetri ndikakaken mbekta Blambangan Pradjoerit ing Tawoen

ΤΑΜΑΤ.