Wason
PL 5179 P49
1920
ASIA
Wa i9
P49
Original from
Digitized byby Google CORNELL UNIVERSITY
CORNELL
UNIVERSITY LIBRARY
UNIVERS CORNELL •
FOUND COR ZZWA
Calif.,Stockton
Y.N. Syracuse, BINDER PAMPHLET
Gaylord
J.Denbis.
J.0.20
Serie No. 51 Regif 0.25
PÉTROEK DADOS RATOE
Tjarangan bebanjolan.
Mawi gambar 16 idji.
Tjap-tjapan ingkang kaping tiga.
UITGAVE VAN DE COMMISSIE VOOR DE
VOLKSLECTUUR
WEDALAN
BALÉ POESTAKA
BDUCRO UITV.
FALG FILMY
.
BASA DJAWI SERAT -SERAT
tijanga poenika sok ingandap. ing Weltevreden ingkang kaseboet Serat-serat BALÉ POESTAKA post- dateng kantor roemijin mawi kénging toembas kedah kakintoenaken,,dienst " dateng Jatra panoembasipoen serat-serat wave badé kakintoenaken, nanging kedah bajar inggih kénging wissel.Déné ingkang toembas. Rembours. wragading pangintoen
. NAMANING PANGARANG
Djajapoespita.
R. Ng.
. Ng.Wirapoestaka Soerjapranata.
R. M.
Mas Koempoel alias Mangkoeatmadja ..
R. Prawirawinarsa Poedjaardja.
M. Darmawijata.
.
M. Poedjaardja
. Sastratama. Prawirawinarsa
R.
. Padmasoesastra. Ki
R. Prawirawinarsa
.
R.Prawirawinarsa.
Padmasoesastra Ki
.REGI. NAMANING SERAT
.f 1,52 Serat Mahabharata"0,70 tanpa sekar. 0,23 Serat kantjil rinontjé. 17 Serat Sotya wa-Wédda trikara 0,10 Serat 77 loeja.. 770,14 Serat Goegon-toehon tijang
Dongèng tjarijosipoen170,12 sepoeh. 0,09. 19 Tjampoer bawoer ka- tjarijos ingkang 0,07 Serat ing. sawaban nama 0,15. Tri djaka soewala " 0,08 Tjarijos pandoeng
. 0,07
17 klapa. 0,27 Kawroeh-botjah .77 lagoe botjah 0,10 Serat tjablaka. Serat piwoelang " 0,95 Paţi basa.. ka-Senggoetroe
(Holl 0,03
77 rakter). "0,06 Piwoelang betjik.
.21 0,35
Pangresoelaning kéwan " 0,11 Walidarma
.0,08 taniI.
71 Serat panoentoen
II."0,15
Idem 27 0,15
Asţa tjarita. 73 0,23 Sarimoelja. 0,12 pratama. 73 Serat koela soedaning Pratikel moerih370,06 karojalan.770,08 tjarijos. 0,11 Nembelas garangan. 17 0,09 Bab bako 17
Niti karsa
. wahja. 72 0,19 poerwa 77 0,15 SeratI. Serat pararaton
II. 77
0,50 Idem. 0,31 III Idem
Ng.Wirapoestaka.
Kartasiswaja..
M.
R. Wirawangsa
.
M. Djajatenaja Idem
.
R. M. Mangkoedimedja
M. Poedjaardja.
.
R. Martaardjana
.
R. Martakoesoema Poerwasoewignja.
.
R.
M. Prawirasoedirdja
.
M. Poedjaardja
.
R. M. Mangkoedimedja Idem Idem Idem
Serie No. 51 Regif 0.25
PÉTROEK DADOS RATOE
Tjarangan bebanjolan.
Mawi gambar 16idji.
Tjap-tjapan ingkang kaping tiga.
KAETJAP SAHA KAWEDALAKEN
DÉNING BALÉ POESTАКА 1920 DRUKKERIJ VOLKSLECTUUR WELTEVREDEN.
ROUCRO UITV.
UNIVERSITY
PL:111
Original from Digitizedby Google CORNELL UNIVERSITY
RINGGIT
POENIKA PAKEM
POERWA,LAMPAHAN
PÉTROEK
DADOS RATOE
WONTEN NAGARI
ING SONJAWIBAWA.
| Djedjeripoen | Ngastina | , | ladjeng | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ratoe agoeng | , | gangsa serbegan | datoelaja | , ginarebeg | rep, | ||
| manggoeng | badak | ||||||
| sawoenggaling | ,sarta | mas kang pinatik | |||||
| nawa | . | ||||||
| „ Dalang | oermat ladjeng | pada dodok lenggah | ! " : | moenja | djoemegoer batoe | saksana. | . |
| „Ong loeng | ratoe agemira. : | awigena soedibja agoeng -angoen marang | , mastoehoe., | nom, :marang | . boesana angagem | . gelang gine- | : |
| marang | sapoeloeh, | poerwa | :marang | . | |||
| . pandjang | apoendjoeng :pandjang | apoendjoeng | ? | .. : | |||
| dawa, | poendjoeng : | :marang goenoeng | doewoer. | , gemah | :anengenaken aripah | sagara | ,, |
| moerah kajoe | sandang dadi | dodol, sabarang | soeket | , godong | , | ||
| radja- | . ” landjeng | soeloek | : | -leng menjang | sesangka | ||
| lagi koemenjas | , mangrengga | , | napas | ||||
| mandaja goemiwangkara | , | soememboer | , | , | soerja | ||
| saléla | , | soekmèng | , | ,roem | setya asmara | , | |
| Soeralaja | amoedja : : „ Kawoela : „ | brangta noewoen dadi | . ! ", paman, | praboe | . | ana | |
| ngarnasingsoen | . |
mijos saking lan bijada, sami angampil lar ngampil dampar
kanda :
Jamangkana, wong
para, para tjèți ardawalika retna Para kantja Noelja marijem Ingrikoe ladjeng kanda wilaèng wonten ingkang Jata wong toer pangangoen
Waoe ta Kotjapa ingkang Nagara Apa ta kawinja
woekir angiwakaken lawan
kajané Dalang
mandaja resmining andjrah risang sekar déwataning dyah ing lala salira Nata ngandika „ Paman Patih Sangkoeni Nata Ngastina Adja "
kalantaka wonten sitinggil retna
sidem Lah ingrikoe kang karengga ing ing Ngastina Adjedjoeloek ratoe kaéka adi dasa
wiwitan wonten nagari ing Ngastina pasir awoekir loh dinawi Pandjang marang pasir Nagari rahardja pangan; wong
Leng wajahé roeming poeri moektya sir gita djaladri kapita kang salira jekti sang Parta nala déwa sekti mandaja madibja, dibja djajèng
arija anak " atinira, soentimbali
poerwa Eka sawidji adi kang loewih, dasa
lan sandangangané lan tinandoer dadi
| Sangkoeni | : „ Kawoela | noewoen | praboe, | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| sareng | gelap toeni | ; santeripoen | , namoeng, menggah | |||
| anak | praboe dedosan; menggah | moendoet ,dosa dosa | pedjah pedjah | gesangipoen sajogi | abdidalem anak praboe | praboe kang |
| amedjahana | . ”. | : „ | , ingsoen | ndjoendjoeng | kapra- | |
| ! |
Patih,anak koela tampi timbalandalem lir tinebak ing sima lepat lir sinamber ing boten priksa tjlorotipoen djoemebréting gelap, saking timbalandalem ingkang katrap sakit kang sajogi inggih njakiti anak ingkang
Nata Ngastina Paman tarima boningsoen " Paman pandita ing Sokalima
I "
| Pandita | Sokalima | „ Kawoela | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| (Gambar | ). : „ Sampoen | : dados panggalih | nonon. : | |||
| ngarsaningsoen | : | . ” „ Koela noewoen | , | , | sareng tampi | |
| -dalem | :kambengan | salembar | ||||
| aloen-aloen | , | praboe | , oegoehan, poenapa | ; | ||
| doeta ? Poenapa | badé | moendoet | ngèlmoe | - | ||
| kados | goemlinding | kados | ,oetawi | pangasihan | pangle- | |
| repan ? Soeralaja. " | : | ,boten poendi, | paringipoen | |||
| - | kados | binandjoeraken | , paman, ing | |||
| ratoe ngadeg | , paman | ,boten | ||||
| mbebajani | . : dateng | noewoen | , praboe : „ | ., paman | , | |
| medaling | djaba | ,dawoehana | botjah | , soenangkati | ||
| mbedah nagara | : | rampoeng | . ” | |||
| medal | . " |
Nata Ngastina maniratimbali wonten Pandita Sokalima anak praboe timbalan lir pinandjer ing madyaning kasiliran ing samirana kati ing kajoe anon kawoela nonon inggih anak ta ingkang kapoen- ingkang meling meling beling nèker Inggih wonten kekirangan déwa ing
Nata ngandika „ Kados paman,koela mireng tembang rawat rawat titir saniki wonten wonten ing nagari Sonjawibawa wandé " Doerna matoer „ Koela inggih anak " Nata ngandika patih Sangkoeni Wis ta pakenira Koerawa ing Sonjawibawa Patih matoer „ Sampoen timbalandalem, kawoela klilan ing djawi Nata ngandika: „ Paman,di rada ngati-ati, adja kaja botjah." Patih Sangkoeni: „ Sandika " Patih ladjeng moendoer saking ngarsadalem Dalang kanda :
| ( Gambar | II). | „ | , | waoe | sabda pandita |
|---|---|---|---|---|---|
| ratoe | - | balèbèg | pèndah | toemètès | |
| daloewang | ., serbegan | . | agoeng manggoeng | saksana | badaja. |
| Sinigeg | , | pasowanan | , | ||
| . |
Waoe ta lah ing kana, wali wali tan kena lirmangsi ing Wong Ngastina kondoer ing kadaton ingapit para tjèți tanapi para " Gangsa genti kotjapa ingkang wonten djawi ken- tjeng karsanira
ern
P
I.epak koerawa Ngastina mblabarlirsagara.
Original from Digtiedby Google CORNELL UNIVERSITY
goepala angapit kéring gapoera.
Original from Digitized by
y Google CORNELL UNIVERSITY
Original from Digtizedby Google CORNELL UNIVERSITY
C
me
berawa,Patih Sengkoeni,
Original from
Digitized by
Google CORNELL UNIVERSITY
Original from Digitzed by Google CORNELL UNIVERSITY
22/93/28 888
IVg raji Dyan Santyaki,Patih Oedawa.
Original from Digitizedby Google CORNELL UNIVERSITY
Gending. Dalang ladjeng kanda :
| poenika | ingkang | ing | |||
|---|---|---|---|---|---|
| anenggih | pasowanan | ||||
| , | ora ana | praboe | Mandoera | ||
| Ngawangga | , ing | pepak sadaja :arja Doersasana | |||
| ing | : timbalandalem agoeng | . Mandoera | angandika | Sangkoeni : | |
| „ | Ngawangga | , kaparèngarsa : | , noewoen | . " inggih, | praboe |
| Gangsa | kèndel | . soeloek, | : manoengkoening | poenggawa | |
| lamaté | goena | ||||
| mèh bangoen | Mandoera | . " | dateng | . |
„Waoe ta,anenggih wonten pasowanan djawi kaja,kalihan ingkang raji adipati para adipati Ingkang wonten kéringira satrija Bandjardjoemoet sarta toemenggoeng Banakeling Djajadjatra Ing kana waoe patih kang ndawoehaken Jitnanira wong ing
Jaji Wangga di jaji
Adipati „ Koela kakang."
Dalang ladjeng „Witning wandanira ingkang, wong kena kidang djalala pepintjangan wajahé rahina Praboe tanja patih Sangkoeni
III Patih Sangkoeni
| (Gambar | ). | ndawoehaken | timbalandalem | : | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mandoera | -anak | |||||
| koela sadaja | ; dawoehing | sijaga | sadaja. " | para | ||
| Mandoera | matoer | : „ Makaten : praboe | , paman. | ". ” | ||
| Praboe | Mandoera | : „Mangga | sampoen | ngantos | . | |
| Sangkoeni | dawoeh | dateng | : | -èh | , | |
| pada dandana | , | , | ||||
| kesoesoe | oengkalana | ,tamboer | bedah | dondomana | , slomprèt | |
| adja na | . boedaling | : | . " dandang | reboet | koenarpa | , |
| salang toendjang | reboet | ngarsa | . |
Anak ,, praboe, poenika sami kamirengna anak Nata dateng koela : sapoenika Koerawa kakarsakaken
Patih Sangkoeni „Anak inggih ta kalajatan " Koerawa Eh „botjah pradjoerit, bedil bolong boentetana toembak pada warangana jèn kèri " Para pradjoerit Koerawa „Sandika Waoe ta wadya bala kaja
Genti kang tjinarita, gelising kang moenggel kawi,gantjanging tjarita, sédjé tanah nanging toenggal kandané. Ana nagara Darawati kang djedjoeloek praboe bațara Kresna.Mijos sinéba wadya bala pepak ander moenggèng ngarsadalem.
| ingkang | wong | |||
|---|---|---|---|---|
| (Gambar | ). | , | ||
| agoeng | , | , | ||
| poetradalem | rahadèn | |||
| . | , | . Déné | , rahadyan Oedawa | . |
IV Waoe ta wonten ngarsanira Darawati sinten ingkang sowan wonten ingarsanira ja Wisnoepoetra Samba, ja radèn Wisnoe- brata Ingkang wonten kéringira satrija Lésanpoera arja Setyaki ja Bimakoențing kananira ja patih
Jitnanira bațara Kresna karsa angandika: „ Samba! Samba! Mara di kapara ngarep. " Samba : „Inggih dateng sandika. " Gangsa kèndel. Dalang soeloek :
„Lengleng ramjang risedengnja alenggah, sang narapati Kresna, oemjat wisajèng deling, toemandang kang bala koeswa,éka wisanggeni maja moeroeb kadya kaberanang. " Kresna ngandika: „ Samba, adja dadi atinira,soen timbali ana ngarsaningsoen. " Samba matoer : „Kawoela noewoen inggih, kangdjeng rama adji, poetra dalem sareng tampi timbalaning Nata lir tinebak ing sima lepat, kadya sinamber ing gelap toeni; boten priksa tjloroting kilat, namoeng priksa santering timbalandalem. " Kresna : „Ja, koeloep, ingsoen tarima. " „Adimas arja! " Setyaki: „ Kawoela non,kaka praboe. " Kresna : „Adja djeneng para soemelang,adimas,sira soen-timbali ana ingarsaningsoen.” Setyaki: „ Saklangkoengkoemedjot koemitir katjarjan maras kawoela." Kresna : „ Oedawa! " Oedawa : „ Koela." Kresna : „Sira tata-tataa,Oedawa, soen arsa panggih lan jaji Samiadji, jèn sijang sijagaa, jèn wengi barisa pendem. " Oedawa : „Noen inggih, goesti, dateng sandika. " Kresna : „ Wis,sira kang dadi kamitoewa, kang rada prajitna." Oedawa : „Dateng sandika. " Kresna : „Adi mas arja! " Setyaki: „Koela." Kresna : „Sira dombanana adja katoengkoel." Setyaki: „Inggih, dateng sandika. "
(Gambar V). Lah ingrikoe wong agoeng ing Darawati arsa djengkar, saking karsanira dateng nagari ing Ngamarta; djlog tedak dateng plataran wong agoeng Darawati,arsa nggajoeh ngakasa awor méga poetih, bala ndèrèk sadaja.
(Gambar VI).Sinigeg gantya kotjapa, toenggal kandané na- nging ja sédjé tanahé.Kang wonten nagari ing Sonjawibawa, sinten ta djedjoeloekira, ja praboe Bèlgedoewèlbèh Tongtongsot Oepelgèn. Sinten ta ingkang sowan wonten ingarsanira, warang- kadalemja radèn Kanékaretna,déné wingkingira ditya Kaladoer- ga, sangandapira toemenggoeng Ardawalika, kéringira arja Si- gargagang; pepak sadaja ingkang sowan ingarsadalem.
ljengkar sidakep sloekoetoenggal.
Original from Digitized by
byGoogle CORNELL UNIVERSITY
Original from Digitizeddby Google CORNELL UNIVERSITY
D
henggoeng Ardawalika, pepak wadya.
Original from Digitized by
byGoogle CORNELL UNIVERSITY
Original from
Digitizeby Google CORNELL UNIVERSITY
jatra.Toemenggoeng
Original from
DIigitizedby Google CORNELL UNIVERSITY
Original from Digitizedby Google CORNELL UNIVERSITY
Boten wonten ratoe karengga boesana angagem gelang gera- nanira, ja ngagem koeloek boeloe-boeloe djangkangan, sepatoe modjah dadi patoetira. Jamangkana ingkang sowan ingarsadalem pepak sagoeng wadya bala,lirpéndah sagara mblabar, doemoegi salèring waringin koeroeng ngantos doemoegi sakilèn bloewèn ingkang samja sowan ingarsadalem. Jitnanira raden Kanékaretna : „ E é, kaprijé karsané goestikoe, karsa aneloekaké radja sèwoe nagara;dakkira apa bisa, nganti klakon moengsoeh nata ing Ngastina." Ri saksana ngandika wong agoeng Sonjawibana: „ Poetih bok di mbréné.” Gangsa kèndel. Ladjeng omong banjol. Radja Sonjawibawa: „Apa wis pada soewé anèng kono lèhmoe pada loenggoeh? " Atoering patih: „ Kawoela sampoen, goesti,wonten ingarsadalem." Sang nata : „Ja wis, poetih akoe ora weroeh apa-apa. " Atoering patih' „Inggih, kadjawi karsadalem, goesti,mana- wi taksih abdidalem poen Kanékaretna, kakerigna tijang Ngastina, kados pangèstoedalem kadoegi ngajoni". Sang nata : „Ja, poetih, ja pada remboegana. karo kowé boeta bala-bala kabèh pada amețoekna kana djaba,akoe arep tajoeban karo nginoem roedjak koewèni roedjak gobèt". Ladjeng gending lingko-lingko. Boten dangoe mengsah dateng.
| (Gambar | ). | dangoe | gègering | , | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| agoeng | Mandoera | , saha | , | |||
| ladjeng kapetoekaken | toemenggoeng | prang | ||||
| datengira | , | ., | : Goerisa | .. | ||
| sang | , | bang | - | , | ||
| pan koemedoet | , | geter | ,waoe | , | ||
| ingkang | tjoeriga | . | ||||
| kénging dangoe | . ,saksana praboe | Mandoera | katjepeng doeka | dipoen.. | ||
| Soeloek | . ramé | ,saksana | praboe | Mandoera | panah | |
| ranté boten | saged ébah, sami moendoer radèn | sadaja. | . | dateng | ||
| ngarsa praboe | Bèlgedoewèlbèh | ngladosaken | teloekanipoen | , praboe | ||
| Mandoera | lan |
VII Tan antara djawi datengira wong ngirid wadya Koerawa Ngastina Ardawalika, mangsah lan toemenggoeng Djajadjatra tanding Djajadjatra kepladjar Lah ingrikoe dipati Karna ladjeng soeloek Tjapeng Karna pati djadjanja mawinga winga latinja saking manahira dipati Karna narik Kepladjar Ardawalika Patih madjeng prang lan dipati Karna; dipati Karna djemparing ranté ladjeng Tan pantara jajah sinipi
Ladjeng prang katiban ladjeng katjakoep Koerawa
Jamangkana Kanékaretna karsanira sowan
dipati Karna.
Serbegan ladjeng kèndel. Dalang noelja kanda : Lah ingrikoe waoe katjepengipoen prijaji Ngawangga lan praboe Baladéwa anekakaken gara-gara, apa tengarané: lindoe ping pitoe sadina, kekoewoeng pating palengkoeng, tédja pating glebjar, poetjoeké goenoeng Mrapi kadya kitiran. Djleg Semar kelawan Garèng sami banjolan, ladjeng sowan. Sinigeg gantya kotjapa kang wonten nagari Ngamarta gan- droeng kapirangoe. Dalang kanda : ,,Anenggih poenika ingkang kotjapa,sinten ? Japraboe Joedistira, apeparab ja praboe Widjakangka. Wondéné ingkang wonten ngarsanira Nata Darawati,kanan kéringira kadang pandawa pepak sadaja. ” Gangsa kèndel. Soeloek sekar Semaradana :
| (Gambar | ).sedengira | ,maha | praboe | ||
|---|---|---|---|---|---|
| lenggah | sadaja | , oepatjaranira saksana | , angandika | badak : | , |
| ,, Poentadéwa, | , „dateng : : „, apa : „ noewoen tembang | kasoewoen, dateng praboe | dangoe, ! kakangkoe ! " praboe -, | katoeran praboe.. ". „ | panakrama |
| ratoe djoemeneng | : „ : „ | noewoen | ! " | . ", praboe | . |
| Werkoedara | : „, apa : | kakangkoe kawroehmoe | . ", | ana ratoe | |
| digdaja mangkana | , mangsa : „ „ Koela noewoen : „ Mara „soemangga raden | boronga ! ", kangmas pajo pada. " : „Rada | . ". sing | -adja | poetra |
| radèn | . | ||||
| Séna nabda | . |
VIII Ri tinangkil Joedistira, dampar kentjana lar ardawalika, kalawidja pepak Paran tata kakang praboe dèrèng." Kresna :Inggih jaji " Poentadéwa „Adimas Werkoedara " Werkoedara I Poenta adji „ Adimas Djanaka Djanaka: Koela kaka " Nata Kresna matoer Ngamarta : Ingkang poenika jaji koela mireng rawat rawat ing sapoenika wonten nagari ing Sonjawibawa Nata Ngamarta Koela inggih kaka " Nata Ngamarta Adi Werkoedara
I Poenta adji
Nata Ngamarta „ Andadèkna jèn saiki loewih sira Werkoedara Djanaka Djanaka: " Werkoedara disirnakaké ratoe Sonjawibawa. " Djanaka:Inggih Nata Kresna ngandika ati ati kaja botjah."
Ja Werkoedara karsa nimbali kang
Gaţoetkatja
Ladjeng sekar Pangkoer.
bela, Sedéwa pepak para poetra, Batara Kresna.
Original from Digtizedby Gogle CORNELL UNIVERSITY
Katjanagara etra Radèn
Original from
Digitized y Gogle CORNELL UNIVERSITY
Original from
Digtizeby Google CORNELL UNIVERSITY
Mars
&
&
tadanawa kalih Setjabawa,danawa kațah.
Original from
Digtizeby Google CORNELL UNIVERSITY
saking Sonjawibawa patjak. sami baris
Original from
Digitized bybyGoogle CORNELL UNIVERSITY
Original from
Digtizedby Gogle CORNELL UNIVERSITY
| (Gambar | ). | radén | , ngagem | kampoeh | polèng | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| rinengga | adi, | angoela | doemoeng, | paningal | , | |
| jèn | gereng -gereng | patoet | ,satoehoe | gagah prakosa | , | |
| soedira | : „ Koela : „ Moelané : „ | .,, dateng radèn | : „Gatot poetradalem,, | . ". ". " | nagara ngambah | . " |
| gantara dedel Gangsa | , ndjedjeg méga radèn serbegan | boentala poetih.. | :ngandelong | saksana | sawah sadjoeng. | , |
| , : : „ Djeneng | „ : „ Noewoen para | Madoekara. ", | praboe, | . medal | . djoe- | |
| Gangsa | . wong, : serbegan | agoeng Garèng. | gajoeh. | ngakasa | méga. perpat |
IX Ia Widjaséna salira andik ingkang ngandika teka prawirèng djoerit Radèn Werkoedara ngandika Gatoetkatja nimbali Werkoedara taktimbali takdjak nggitik Gaţoetkatja Inggih sandika Lah ingrikoe Gațoetkatja karsanira ing dir- siti awor Jata Werkoedara karsanira tindak
Kotjapa sinten ? Satrija ing lan Nata Darawati Andikanipoen Kipé Djanaka Atoeripoen Djanaka kaka " Kresna adja klajatan raka para mantara " Tindakira Darawati amor Waoe tajaradèn Djanaka tindaknja kadèrèkaken kekalih Semar kalıhan
(Gambar X). Genti kotjapa ingkang patjak baris wonten wana Tjatoerdenda kaja djangkrik denkilèni, emban Mamangdèwi sakantjanira pating glereng. Tan antara dangoe pladjaripoen Setjabawa,kalawan megap -megap atoerira. Para danawa pitaken: „Ana apa, Togog,mara matoera. " Togog : „Klai-klai, sing atos-atos,saniki wonten satrija liwat, bagoes, réntjangé kalih,koela takoni :saking Madoekara. " Denawa : „Apa ora kobalèkaké ?" Togog: „ Saklangkoeng." Saksana para danawa ladjeng tjantjoet,sami anjoewara : „Adi- adi, ditjegat lorwétan." Salang toendjang polahé danawa. Gangsa serbegan. Djanaka prang kalih danawa ramé, inggih poenika danawa saking Sonjawibawa,danawa kapladjar sadaja,radèn Djanaka ladjoe ing tindakira.
| (Gambar | ).Sinigeg | radèn | |
|---|---|---|---|
| . | samja | ||
| anèng | .Sapa | ||
| Soera |
XI gantya kotjapa lampahira Werkoedara londjong mimis Para boeron wana kang patjak baris Tjatoerdenda kemritjik soewaranira kang ana kono ? Dirada sakantjanira.
Gadjah Soera witjanten: „ Mata-mata kapi,adi kaja ana sina- trija liwat londjong botor lakoené, mara pada ditakoni,déné wani-wani mlakoe anèng kéné;mara adja kesoewèn, mandeg- mandeg." Ingrikoe tindakira satrija ing Djodipati raden Werkoedara kèndel saksana,mriksa jén wonten boeron wana, Widjaséna saklangkoeng doekanira. Soeloek sekar Doerma. Lir sindoera risang arja Werkoedara, winga-winga mawengis, lèn tjiptanja djoega,kebaka ingrat tala, poenika ingkang soepa- mi,lirgoenoeng wadja,éwoeh awrat sinanggi. Ladjeng prang sampak,radèn Werkoedara ngamoek saksana, boeron alas samja mladjar sadaja,radèn Werkoedara ladjeng lampahira.
| Gantya | ingkang | kotjapa | kang | Sonjawibawa | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| agoeng lenggah | .dampar | , | nagari, logja | soeka | -soeka | . | |
| sanira. | angandika | : | |||||
| „ | , matoer : | apa „ | ratoe noewoen | Mandoera, pangèstoedalem | , goesti | ? ", | |
| sampoen | katjepeng | ratoe Mandoera | sadaja. | . | |||
| Sang | : „ Mandoera | , bara | , apa teloek | matoer | apa ora | ? ". | |
| Sang | : dadi sandika | , :patoeté. " | bandjoer. | , | |||
| , | étja gènira | , | |||||
| boten | dangoe | radèn | |||||
| gantang, | ladjeng dawah | Bèlgedoewèlbèh | . | ||||
| djoemboel | , boepati | gègèr | ana |
wonten Gending Radjasoewala Wong kantjana kar-Sang Nata Keprijé patih wis katjekel karo si Karna Patih Kawoela kalijan dipati Karna Koera- wa Ngastina sami mladjar Nata Patih tarinen ta disik Ratoe kalihan adipati Karna sami teloek Nata ngandika „ Patih gèk kon ngangsoe kana si Karna koewi kon tjarik " Patih :,,Dateng
Waoe ta lagja siniwaka ja praboe Bèlgedoewèlbèh antara Gatoetkatja tjoemlorot saking madya ingarsanira praboe Sang Nata sami alok:wong tiban saka nglangit. Sang Nata ngandika: „ Tangia, pak tjilik. ” Waoe ta,radèn Gatoetkatja kasiliring samirana gereng-gereng grégah noelja woengoe, ladjeng sowan wonten ngarsadalam. Nata angandika: „ Patih, koewi singkirna kana, adja awèh séba, pintanen pagawéan." Patih matoer : „ Dateng sandika. "
Jamangkana sowanira satrija Madoekara kalih ingkang poetra
radèn Angkawidjaja lan Irawan, radèn Samba lan arja Setyaki, kalawan satrija dasar pratala radèn Antaredja, sadaja sami sowan wonten ngarsanipoen praboe Bèlgedoewèlbèh, kantoen arja Werkoedara ingkang taksih kantoen wonten djawi, sarta oegi béla teloek kadang sadaja. Kotjapa kang wonten ing djawi, lah ingrikoe sowanira praboe
pandawa sami teloek,Semar, Garèng tinari sagah.
Original from Digtitze by Google CORNELL UNIVERSITY
Ngastina lan para Koerawa toewin sagoeng nijaka, toemenggoeng, boepati,mantri, kerig sadaja anjaosaken pedjah gesang.
(Gambar XII). Waoe ta, wong agoeng Darawati lan perpat kalih ladjeng ngandika: ,, Semar! mara kéné pada remboegan, sapa manèh jèn ora kowé Semar, sing dadi rasané pikirkoe, kakang." Semar matoer : „ Poenapa makaten? " Kresna : „Ja, kakang Semar. " Garèng njela atoer : „ Koela mawon,kalih tjèlèng tawa mesți mrantasi,dara. " Kresna : „Mangkono, Garèng? ” Garèng: „Inggih,dara. " Nata Kresna ngandika: „Wis, kakang Semar, adja klajatan." Semar, Garèng ladjeng tjantjoet,sami mangkat. Gangsa serbegan. Kotjapa kang ana nagara Sonjawibawa praboe Bèlgedoewèlbèh, kang sinéba wadya bala sarta para teloekan sadaja. Gangsa kèndel. Nata ngandika : „ Patih, moeng sidji sing dadi rasaning pikirkoe." Patih : „ Kawoela noewoen inggih. " Sang Nata : „ Pikirkoe rada ora kepénak." Patih matoer :Kados poendi ingkang dados karsadalem? " Nata ngandika: „Ja koewi,saiki, pada djaganana,nèk ana wong toewa nganggo koentjoeng, djenengési Semar lan Garèng, poma-poma adja nganti bisa mleboe ana ngarepakoe; moeng koewé, patih.” Poetih matoer :,,Dateng sandika. "
Patih ladjeng medal ndawoehaken timbalandalem. Patih : „Paman Kalajeksa, botjahmoe bala boeta pada dawoeha- na patjak baris ana sakiwa tengen tepis wiring nagara, jèn ana wong wis toewa djenengé si Semar lan Garèng, balèkna, jèn ora gelem bali, patènana sing nganti rampoeng. " Kalajeksa matoer : „ Sandika. "
Sigeg ganti kotjapa. Jasatrija Djodipati, jaraden Werkoedara pepak sakadang-kadéjan sadaja:Djanaka, Angkawidjaja,Gatoet- katja. Séna nabda : „I, Djlamprong,metoea. ” Djanaka: „ Koela noewoen inggih. " Gangsa kèndel. Soeloek : Witning warnanira,madoe koening riwé medal, katal mawoer ing sira, lamating wong kena goena, kidang djala,lakoené pepintjangan, wajahé woes bangoen rahina.
Werkoedara : „Adimas! " Djanaka: „Koela." Werkoedara : „Keprijé ? " Djanaka: „ Koela énggal matoer, kang mas, kadjawi saking
| : „ Koela | énggal | matoer, | mas, |
|---|---|---|---|
| sampoen | |||
| poen | . | ||
| nabda : „ Apa | mengkono | ? |
karsa, sadangoenipoen koela wonten ngriki lami koela kèngetan Pétroek " Bima " Djanaka: „Kangmas, inggih. "
(Gambar XIII).Kotjapa Semar, Garèng ladjeng soroh amoek, wadya bala mapagaken sadaja.Bramatya patih Kanékaretna ametoekaken. Gangsa soewoek. Semar dipoen wangsoelaken boten poeroen,meksa ngamoek, prang lan bala sami kepladjar sadaja. Semar, Garèng liwoeng. Lah ingrikoe kantoen pijambak praboe Bèlgedoewèlbèh,andi- kanipoen: „Èh,blai saiki, kodjoer awakkoe.”
| ladjeng | tjinandak | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| ). | saranta | . | |||
| déning | ,ora | -. " : „ | apa | ,sadina | |
| ora gelem | . " | ||||
| : „. | , : | . ", pada séba | rangkoelan daramoe | , | . |
| , | , | sowan | dateng | pasanggrahan | . |
| soewoek | . | ||||
| gending | - pasanggrahan | ., | waoe | agoeng | |
| , | kadang | pandawa | pepak | sadaja; | |
| : | „ | ! " | |||
| : | „, apa ? " | ||||
| : | metoea | . " | |||
| : | „. | ||||
| . | |||||
| soeloek | . : | ! " | |||
| : | „ ? | ||||
| : „ | ! " | ||||
| : | . | ||||
| : „ Mara | ,adi, djeneng | . " | |||
| datengipoen | Samba | sarta | , Garèng | angla- | |
| poen | . | ||||
| nabda : | „Déné | , | ? |
(Gambar XIV Wilakatika tan. ,Dadi kowé kira kira Ladjeng kadjodi katlikoeng Kapok ora kowé iki jèn tobat, takgawé pakan matjan Pétroek Bijoeng wis kapok Semar priksa kang poetra ladjeng tijang tiga badar Semar witjanten,,Wis ta Nata Kresna " Semar Garèng Pétroek ladjeng Gangsa Soeloek Rina rina Ingkang wonten ta, ja wong Darawati kalihan para jitnanira Nata Darawati Adi Werkoedara Werkoedara I Kresna „ Mara adi Werkoedara Ija " Gangsa kèndel Ladjeng Kresna ngandika „Adi Werkoedara Werkoedara Ара " Kresna Kipé Djanaka „ Koela " Kresna para kang jitna Ladjeng radèn Semar dosaken Kantongbolong Kresna kowé Semar "
ngitan kena, ngamoek poenggoeng
ngi tan
Original from
Digtize by Google CORNELL UNIVERSITY
Original from
Digtizedby Google CORNELL UNIVERSITY
g. lan ki Semar dènplètjèti dènengkoek-engkoek.
ullcOriginal from
Digitzed byGoogle CORNELL UNIVERSITY
dèndjemparing maring Dyan h Kanéka. koedara
koedara.
Original from
Digitized byy Google CORNELL UNIVERSITY
Original from
Digitizedby Gogle CORNELL UNIVERSITY
Nerada,awas Bațara Kresna rada.
rada.
Original from
Digitizedby Gogle CORNELL UNIVERSITY
Original from
Digtizedb Google CORNELL UNIVERSITY
Semar : „Inggih,dara, jektosipoen kang dados ratoe poen Pétroek." Djanaka nimbali poen Pétroek : „ Pétroek bisa temen gawé soesah." Kresna soemamboeng: „ Wis,adi pada sadijaa,balané sing kèri mangsaboronga. " Séna ngandika: „Wisadja miloe-miloe,akoe déwé. " Séna nimbali radèn Gațoetkatja: „ Gatot! " Gatoetkatja: „Koela. " Séna : „Ajo pada disirnakaké. " Gatoetkatja: Sandika. " Ladjeng sami boedalan. Ganti kotjapa kang wonten nagari Sonjawibawa, patih Kanékaretna lan ditya Kalaraseksa lan wadya-bala pepak sadaja. Ganga soewoek. Patih Kanékoretna ngandika: „ Paman Kalaraseksa! " Kalaraseksa : „ Koela, nggèr. ” Patih Kanékaretna : „ Saiki goestikoe wis sirna marga lajoe." Kalaraseksa : „ Poenapa makaten.nggèr? ” Patih Kanékaretna : „Ija."
(Gambar XV). Tan antara dangoe datengira radèn Werkoedara, kapetoekaken Kalaraseksa, prang patih katiban gada malih dados bațara Narada ladjeng ngandika:
,,WisSéna, lan Djanaka, pada sirnakna ditya Kalaraseksa. "
Werkoedara : „ Mangkono.” Narada : „Ija,wis ta sira karia,kita moelih menjang kahjangan. " Werkoedara : „Djlamprong,Kalaraseksa patènana. " Djanaka: „Inggih. " Ija mangkana ladjeng dipoendjemparing ditya Kalaraseksa, sareng katjoendoek ing djemparingira sang Parta,Kalaraseksa moesna dados bațara Goeroe ladjeng ngandika: „Koeloep Djanaka, pada marénéa, ingsoen paringi priksa. "
(Gambar XVI). Waoe ta radèn Djanaka sareng priksa jèn sahjang Djagadnata ingkang nimbali, sedaja ladjeng sami sowan ingarsadalem; sahjang Djagadnata adadawoeh : ,,Wis, koeloep,wekaskita,krana adja manèh -manèh sija ma- rang si Pétroek." Pandawa sami matoer : „Koela noewoen inggih, Hjang poe- koeloen."
Batara Goeroe : „Wis,sira pada karia, ingsoen moelih menjang kahjangan. " Ingkang kantoen Nata Kresna praboe Mandoera, praboe Ngastina, para poetra-poetra lan para wadya Koerawa Ngastina pepak sadaja.
Jitnanira wong agoeng Darawati : „Jaji praboe, soemangga dikapara ngarsa. " Nata Ngastina sabdanira : „Inggih,kaka praboe." Gangsa kèndel. Dalang soeloek : Witning warnanira,madoe koening wiwaha medal,katal ma- woer ing salira,lamaté wong kena, goena kidang djala lakoené pepintjangan, wajah medal kang baskara. Kresna ngandika:Jaji praboe." Nata Ngastina: „ Koela noewoen, kaka praboe." Kresna : „Sami kaseksènana,menawi sampoen moelja sedja- nipoen para kadang, koela ladjeng najoeb, para wadya bala sami asoeka-soeka,moendoet gending kembang gajam. "
MANDJER GOENOENGAN.
BJAR.
NAMANING PANGARANG.
R.Sasraprawira.
Idem
R. Dirdjasoebrata. Idem Kemis alias Ardjasoewita.
M.Poedjaardja.
R.Tirtadanoedja. R.Poerwasoewignja.
| II | 0,13 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| . | 77 | ||||
| Mangoenpoestaka | . | . | 19 | ||
| . | . | 77 | |||
| . Djajamargasa | . | -. | 17 | ||
| . | . | 17 | |||
| Croes | . | . | 15 | ||
| .Soeradipoera. | . | andoepara | . | . 17 | |
| O. | . | pès. | |||
| . | 11 | ||||
| Soerjasoeparta | . | tanah | sa- dateng | ||
| . | 11 | ||||
| . | toerangga | . | 17 | ||
| . | . | -érang | . | ||
| .. | - | . | |||
| . | . 11 | ||||
| . | . | 11 | |||
| . | . | 17 | |||
| . | . | ||||
| c. S. | . | 77 | |||
| . | . | 11 | |||
| .. | . | 77 | |||
| . | . | ||||
| . | . | 11 | |||
| . | |||||
| . | 77 | ||||
| . | . | .- | |||
| . | 17 |
Idem
M. M.Wirjadiardja R.Ng
M.Prawirasoedirdja
H. C.
Djagawigata
R. Ng
Dr. L. de Raadt R. M. Mangkoedimedja.
R. M. A.
Tjakradibrata
NgWirapoestaka M. Hardjasapoetra c s
R. A. A.Reksakoesoema
M. Samsirmiardja M Koeswadiardja
M. Wirjaatmadja
M.Soewadi.
Sastrawirja
M. NgMangoenwidjaja.
M. Sastradiardja
R. Tjitrawasita
M. Soetardja
Sasrasoedirdja Idem Djakoebc. s.
M. Ng. Mangoenwidjaja
Tjakradibrata
NAMANING SERAT.
Bijoeng koewalon. Idem (Holl. karakter). Gara-gara. Pamboekaning nalar. Pasrèn. Tjarijos Tilarsa. Ngèlmoe kasoegihan. Serat lebdatama I. Idem. Oepadarja Waris lan Lalis Wredda Moeda Serat panoetan Bab angin Pepéling lan pamrajoga Serat temboeng Bab lelara Asalipoen ringgit Serat tjarijos kekésahan king Djawi nagari Walandi Wasita Serat érang Dongèng warni warni Tjarijosipoen banawi Sala Djaka Djohanis Rara Kandreman Rara Rarasati Bok randa Setijadarma Parabangsa. Trilaksita Kețèk lan koera Tridyatmika. Tijang remen main Sri Djoewita Balé warna Enoet gending sléndro Woerjalotjita Djadjalan warna warna bab ngèlmoe alam
REGI.
f0,06
"0,03
710,12 170,20 170,05 770,26 170,05 720,08 77 0,09 0,11 0,11 0,12 0,05
"0,08
0,16
"0,05
0,36
0,39 0,60 0,14 0,11 0,12 0,12 0,09
0,12
0,09 0,40
0,40
"0,06
0,42
"0,35
0,50 " 0,15
1,30
Ss2@caaama
Original from Digitized by
by Google CORNELL UNIVERSITY
PL 5179.P49 1920 Cornell University Library Petroek dados ratoe; tjarangan bebanjola
3 1924 020 652 966 ech
OLIN LIBRARY-CIRCULATION
DATE DUE
APR 28/01
GAYLORO PRINTEDINU.S.A.
ALG FI
Original from