Baca PDF (OCR): Hikayat puti zaitun

85 halaman · teks PDF berhasil diekstrak tanpa OCR · 5.8 detik

Versi OCR mungkin terdapat kesalahan eja, ketik, tata letak, atau hal terkait tipografi. Untuk ketepatan hasil, silakan merujuk pada dokumen asli.

Daftar isi
  1. Hikayat Puti Zaitun
  2. KATA PENGANTAR
  3. DAFTAR lSI
  4. KATA PENGANTAR
  5. RJNGKASAN: CERITA PUTRJ ZAJTUN
  6. I
  7. MENJAMU MUSY AFIR MOUSOL
  8. II
  9. RAJO SAHARI
  10. ABU HASAN DAN PUTRI ZAITUN
  11. III
  12. ABU HASAN AL MAJNUN (1)
  13. RAJO HARUN AL RASID
  14. VI
  15. PUTRI ZAITUN KA WIN DENGAN ABU HASAN
  16. RAJO MANCUBO KAP1NT ARAN ZAITUN
  17. SI UPIAK SITI RABIA TUN
  18. KATAPENGANTAR
  19. Ringkasan : CERIT A SITI RABIATUN
  20. SITI RABIATUN
  21. PERKAWINAN MARAH JAMIN
  22. RABIATUN DAN JAMARAN
  23. RABIATUN DIPINANG URANG
  24. TATANGKOKTANGAN
  25. MALARIKAN RABIATUN

Hikayat Puti Zaitun

Direktorat ludayaan ~4

Syamsuddin Sutan Raj o Endah

HIKA Y AT PUTI ZAITUN pp::,/Mn/6/81 Milik Dep. P dan K

t------- -_·_· .. ___ ·•· l'Di:- :~ _i-~--------~-··t l, TAIT·~-~.n :!'' I n·
1819841 8 .,~·, 1984 ) l -----··-- _j

Departemen Pendidikan dan Kebudayaan PROYEK PENERBIT AN BUKU SASTRA INDONESIA DAN DAERAH Jakarta 1982

Diterbitkan oleh Proyek Penerbitan Buku Sastra Indonesia dan Daerah

Hak pengarang dilindungi undang-undang

KATA PENGANTAR

Bahagialah kita, bangsa Indonesia, bahwa hampir di setiap daerah di seluruh tanah air hingga kini masih tersimpan karya-karya sastra lama, yang pada hakikatnya adalah eagar budaya nasional kita. Kesemuanya itu merupakan tuangan pengalaman jiwa bangsa yang dapat dijadikan sumber penelitian bagi pembinaan dan pengembangan kebudayaan dan ilrnu di segala bidang.

Karya sastra lama akan dapat memberikan khazanah ilmu pengetahuan yang beraneka macam ragamnya. Penggalian karya sastra lama yang tersebar di daerah-daerah ini, akan menghasilkan ciri-ciri khas kebudayaan daerah, yang meliputi pula pandangan hidup serta landasan falsafah yang mulia dan tinggi nilainya. Modal semacam itu, yang tersimpan dalam karya-karya sastra daerah, akhirnya akan dapat juga menunjang kekayaan sastra Indonesia pada umumnya.

Pemeliharaan, pembinaan, dan penggalian sastra daerah jelas akan besar sekali bantuannya dalam usaha kita untuk membina kebudayaan nasional pada umumnya, dan pengarahan pendidikan pada khususnya.

Saling pc:ngertian antardaerah, yang sangat besar artinya bagi pemeliharaan kerukunan hidup antarsuku dan agama, akan dapat tercipta pula, bila sastra-sastra daerah yang termuat dalam karya-karya sastra lama itu, diterjemahkan atau diungkapkan dalam bahasa Indonesia. Dalam taraf pembangunan bangsa dewasa ini manusia-manusia Indonesia sungguh rnemerlukan sekali warisan rohaniah yang terkandung dalam sastra-sastra daerah itu. Kita yakin bahwa segala sesuatunya yang dapat tergali dari dalamnya tidak hanya akan berguna bagi daerah yang bersangkutan saja, rnelainkan juga akan dapat berrnanfaat bagi seluruh bangsa Indonesia, bahkan lebih dari itu, ia akan dapat menjelma rnenjadi sumbangan yang khas sifatnya bagi pengernbangan sastra dunia.

Sejalan dan seirama dengan pertimbangan tersebut di atas, kami sajikan pada kesernpatan ini suatu karya sastra daerah, dengan harapan semoga dapat menjadi pengisi dan peiengkap dalam usaha menciptakan minat baca dan apresiasi masyarakat kita terhadap karya sastra, yang masih dirasa sangat terbatas.

Jakarta, 1982

Proyek Penerbitan Buku Sastra Indonesia dan Daerah

DAFTAR lSI

Hikayat Puti Zaitun Kata Pengantar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Ringkasan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1. Menjamu Musyafir Mausai ......................... 19 2. Raja Sahari ....................................... 24 3. Abu Hasan AI Majnun (1) .......................... 33 4. Raja Harun AI Rasid ..... . ......................... 35 5. Putri Zaitun Kawin dengan Abu Hasan . . . . . . . . . . . . . . . 42 6. Raja Mancuba Kapintaran Zaitun . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 Si Upiak Siti Rabiatun KataPengantar ....................................... 55 Ringkasan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 1. Siti Rabiatun . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2. Perkawinan Marah Jamin ........................... 71 3. Rabiatun dan Jamaran ............................. 75 4. Rabiatun Dipinang Urang ........................... 81 5. TatangkakTangan ................................. 86 6. Malarikan Rabiatun ................. ·. . . . . . . . . . . . . . . 89

KATA PENGANTAR

Cerita Puti Zaitun ini ditulis da1am bahasa daerah Minangkabau. Ceritanya bukan berasa1 dari daerah Minangkabau, tetapi dari sastra luar negeri yang terkena1 dengan Hikayat 1001 ma1am. Hikaya t 1 00 1 ma1am sendiri masuk ke Indonesia melalui pedagang dari Arab . Puti Zaitun merupakan satu cerita di antara cerita yang ada da1am hikayat tersebut. Peristiwanya terjadi dalam zaman Kerajaan Sultan Harun Alrasyid. Harun Alrasyid terkenal sebagai seorang raja yang adil dan bijaksana. Dia juga terkena1 dengan kebiasaannya yang suka menyamar untuk menyelidiki tentang keadaan rakyatnya. Keluhan dan aduan rakyatnya diperhatikannya dan yang dianggap bersalah dijatuhi hukuman. Cerita Puti Zaitun juga mengisahkan kejadian sewaktu Sultan Harun Alrasyid sedang menyamar dengan wazirnya berkeliling kota untuk memperoleh laporan langsung dari rakyat. Da1am penyamarannya itu ia bertemu dengan seorang laki-laki bernama Abu Hasan, yang mengecam raja, tidak memperhatikan keadaan rakyat. Harun A1- rasyid mengangkat Abu Hasan sebagai raja sehari saja. Da1am sehari itu Abu Hasan telah menjatuhkan hukuman kepada yang dianggapnya bersalah.

Ibu kandungnya sendiri diberinya hadiah.

Terbitan buku Puti Zaitun da1am bahasa daerah ini akan menambah khazanah sastra Minangkabau yang berasal dari luar negeri.

Mudah-mudahan buku ini dapat memenuhi selera pembaca khususnya orang Minangkabau.

Jakarta, 15 Pebruari 1983

RJNGKASAN: CERITA PUTRJ ZAJTUN

Pada zaman dahulu ada seorang raja bernama Harun Alrasyid . Permaisurinya bernama Puti Zubaidah, anak raja Mesir. Harun Alrasyid, seorang raja yang adil pandai memerintah, termasyhur ke mana-mana rakyat dan negerinya makmur. Pada suatu hari Raja Harun Alrasyid mengajak wazirnya berkeliling kota untuk mengctahui kcadaan rakyat yang sebenarnya. Mereka berdua herkeliling dcngan jalan menyamar. Wazirnya bernama Abdul Gafar. Scwaktu Raja dengan wazirnya sampai di halaman rumah Abu Hasan, maka diajak mampir ke rumalmya oleh Abu Hasan. Dijamu makan orang berdua itu dan ditanyakan oleh tamu yang berdua itu riwayat Abu Hasan.

Abu Hasan menceritakan bahwa dia hanya tinggal bcrdua dengan ibunya karena ayahnya telah meninggaL Raja Harun Alrasyid mengaku dirinya bernama Abdullah dan wazirnya dikatakannya bernama Mohamad Soleh dan dia rnengaku saudagar dari Mousol. Abu Hasan mengatakan bahwa almarhum ayahnya juga seorang sauctagar dan meninggalkan harta yang banyak.

Harta itu dihabiskan oleh Abu Hasan dengan kawan-kawannya untuk berpesta pora.

Sesudah harta habis teman-temannya itu meninggalkannya, maka dijualnya kambing dan ontanya, akan jadi modal ber·· dagang. Bcrkat ketekunan bcrdagang, dapatlah tersimpan uang sedikit-sedikit. Abu Hasan tetap menolong orang yang sedang dalam kesusahan dan orang miskin maupun menjamu para musyafir. Sambil bercerita itu Abu Hasan meneguk anggur terus-menerus, sehingga sudah mulai mabuk.

Dia mencela Raja Harun Alrasyid yang dianggapnya tidak mau melihat kesulitan rakyatnya, dia tinggal saja di istana, sedangkan negara tidak aman.

Dia juga menambahkan, kalau sekiranya dia diangkat barang sehari menjadi raja, banyak penghulu yang akan dihukumnya.

Sedang berkata-kata itu, Abdul Gafar, wazir Sultan Harun Alrasyid menuangkan obat bius ke dalam minuman Abu Hasan.

Sesudah terminum obat bius itu oleh Abu Hasan, tertidurlah dia tak sadarkan diri.

Raja memerintahkan agar Abu Hasan dibawa ke istana. Bajunya diganti dengan baju tidur raja-raja.

Raja Harun Alrasyid bertitah kepada seisi istana, agar mereka mematuhi segala perintah Abu Hasan, tanpa ketawa dan menganggapnya benar-benar seperti raja untuk sehari.

Pagi-pagi Abu Hasan telah dibangunkan oleh tujuh dayangdayaJ1g perempuan. Sewaktu Abu Hasan sedang mandi, Raja Harun Alrasyid memerintahkan kepada wazir, menteri mangkubumi dan segala pejabat tinggi agar mereka mematuhi perintah Abu Hasan untuk sehari itu.

Sesudah bersantap pagi Abu Hasan dibawa ke balairung dan didudukkan di atas singgasana dihadapi oleh semua orang pintarpintar. Mereka menunggu perintah Abu Hasan selaku raja.

Dalam sehari itu Abu Hasan menghukum penghulu yang suka memeras rakyat scrta menyuruh rampas harta seorang Yahudi, karen a hartanya berasal dari rampasan. Harta Y ahudi itu disuruh dibagikannya kepada rakyat miskin. Abu Hasan memerintahkan kepada bendahara agar menyerahkan uang seribu dinar kepada jbunya.

Raja sehari itu diJlibur oleh gadis-gadis cantik, dayang-dayang istana. Di antara gadis-gadis itu terdapat inang petmaisuri raja, bernama Puti Zaitun. Abu Hasan tertarik akan Puti Zaitun. Segala tingkah laku Abu Hasan diintip saja oleh Raja Harun Alrasyid dengan permaisurinya.

Sesudah hari malam, Abu Hasan diberi lagi obat bius dalam minumannya dan sesudah tertidur bajunya diganti lagi dan dibawa pulang ke rumahnya.

Sewaktu Abu Hasan terbangun pada pagi hari dicari-carinya Pu ti Zaitun dan dipanggil-panggilnya inang pengasuh. Yang datang ibunya menanyakan siapa yang dipanggil-panggil anaknya.

Abu Hasan marah kepada ibunya dan dikatakannya perem12 puan buruk. Disuruhnya ibunya menjemput para inang pengasuh karena dia menganggap dirinya masih jadi raja.

lbunya melarang Abu Hasan menyebut nama Harun Alrasyid karena dianggap keramat, apa lagi ibunya mendengar raja kemarin menghukum penghulu-penghulu, orang Yahudi dan lainlain serta dia dapat seribu dinar dari raja.

Abu Hasan mengatakan, dialah yang menghukum orangorang itu dan memberi uang seribu dinar itu.

Dipukulnya ibunya, karena dianggapnya ibunya perempuan buruk yang tidak ada hubungan dengan dirinya. Orang banyak berdatangan dan menganggap Abu Hasan gila. Dipanggilkan dukun. Dukun mendera Abu Hasan sebagai pengobat sakit gilanya. Sesudah kira-kira dua minggu Abu Hasan sadar akan dirinya, bahwa dia bukanlah raja.

Sesudah tiga bulan setelah kejadian itu raja dengan menyamar berjalan-jalan ke tempat Abu Hasan.

Sesudah Abu Hasan melihat raja yang menyamar denga11 wazirnya dia marah, karena dianggapnya kedua orang itu menyihirnya menjadi raja sampai dia dianggap gila dan diperlihatkannya punggungnya yang berbekas pukulan. Raja kasihan melihat itu dan tidak mengira akan sampai sejauh itu akibat olok-oloknya.

Wazir Abu Gafar yang menyamar sebagai orang Magribi mengatakan mengapa hingga sekarang Abu Hasan belum beristri. Disambung oleh Raja Harun Alrasyid bahwa menurut ramalan bintang seorang gadis bernama Puti Zaitun, yang tinggal dalam istana raja, itulah yang patut menjadi istri Abu Hasan.

Dijawab oleh Abu Hasan, bahwa tidak patut dia beristrikan Puti Zaitun, karena dia orang yang hina.

Dijawab oleh Harun Alrasyid bahwa umat manusia itu sama di mata Tuhan. Sedang berbincang-bincang itu, sewaktu Abu Hasan sedang terlengah dimasukkan obat bius ke dalam minumannya. Sewaktu Abu Hasan tertidur karena obat bius, pakaiannya diganti dengan pakaian raja dan ditidurkan di kamar tidur Harun Alrasyid. Sewaktu Abu Hasan terbangun di pagi hari heran ia melihat lingkungannya dan menyesali tukang sihir yang menyihirnya.

Abu Hasan bermaksud tidur kernbali, dianggapnya dia bermim13 pi. Puti Zaitun dengan merayu-rayu membangunkan Abu Hasan.

Abu Hasan memaki-maki dan menyesali tamunya yang dua orang itu, telah dijamunya dengan baik-baik masih menyihimya.

Abu Hasan menanyakan kepada para inang-jnang pengasuh di sekelilingnya, siapakah raja. Gadis-gadis itu serentak mengataka, bahwa dia bukan Abu Hasan tetapi raja. Gadis-gadis yang menglilinginya merayu terus, sehingga Abu Hasan ikut menari bersama mereka.

Raja Harun Alrasyid dengan permaisurinya Puti Zubaidah mengintip dari kamar sebelah. Sedang Abu Hasan asyik menari itu masuklah Raja Harun Alrasyid ke dalam ruangan itu, musik berhenti berbunyi dan semua isi ruangan diam.

Raja mengajak Abu Hasan duduk di dekatnya dan ditanyakannya sebabnya dia datang ke istana.

Abu Hasan menjawab, bahwa ia disihir oleh orang Magribi, padahal ia sudah menjamu orang itu. Raja Harun Alrasyid membuka rahasianya bagaimana sampai dia di istana itu dan pernah menjadi raja sehari.

Raja dengan permaisurinya sudah sepakat untuk mengawinkan Abu Hasan dengan Puti Zaitun. Raja memerintahkan Abu Hasan kawin dengan Puti Zaitun dan tidak boleh menolak perintah raja.

Sesudah seminggu nikah Abu· Hasan membawa istrinya pulang ke rumah ibunya. Ibunya sangat sayang kepada menantunya.

Sesudah sebulan kawin, uang berangsur habis, karena tiap hari bersuka hati saja. Puti Zaitun akan menjual selendang pemberian Puti Zubaedah untuk belanja tetapi dilarang Abu Hasan karena mencari uang adalah tanggungan pihak laki-laki. Puti Zaitun menjawab, bahwa adat orang suami-istri bantu-membantu. Abu Hasan tennenung mendengar kata istrinya itu. Istrinya mempunyai akal untuk memperoleh uang dengan mudah. Disuruhnya suaminya pura-pura mati dan dia akan meminta uang kepada permaisuri raja untuk pembeli kafan. Mendengar itu tertawa Abu Hasan. Dia berbaring telentang seperti orang mati dan istrinya lari ke istana mengabarkan kematian suaminya. Puti Zubaidah memberi14 kan uang seratus dinar dan ikut dengan Puti Zaitun melihat mayat Abu Hasan.

Sesudah Puti Zubaidah pergi Abu Hasan bangkit dan menyuruh istrinya sekarang berbaring pura-pura mati. Abu Hasan berlari-lari kc istana mengabarkan kepada Raja Harun Alrasyid mengenai kematian istrinya. Raja memberikan uang seratus dinar dan ikut dengan Abu Hasan untuk menjcnguk mayat Puti Zaitun.

Raja membujuk Abu Hasan agar jangan menangis. Sesampai di istana raja mengatakan kepada istrinya perihal kematian Puti Zaitun, istri Abu Hasan. Tercengang permaisuri raja mendengarkan berita itu, sebab dia tadi melihat Abu Hasan yang meninggal.

Mendengar tutur istrinya, tertawalah raja dan disuruhnya mengucap karena yang dilihat raja istri Abu Hasan yang meninggal.

Karena raja dan permaisurinya sama-sama keras pendiriannya, maka disuruh Halimah, pelayannya menjenguk ke rumah Abu Hasan melihat siapa sebenarnya yang meninggal.

Setelah kembali, Halimah melaporkan, bahwa Abu Hasan yang meninggal karena dia melihat Puti Zaitun menangis.

Raja tidak senang hatinya, maka disuruh pelayan yang lain yaitu Mansur.

Setelah kembali dari rumah Abu Hasan dilaporkannya, bahwa Puti Zaitunlah yang meninggal, karena melihat Abu Hasan sedang mengaji. Raja dan permaisurinya tidak puas akan laporan kedua peiayannya, maka mereka sendiri yang pergi ke rumah Abu Hasan.

Setelah Puti Zaitun mendengar raja sudah hampir ke rumahnya dia bertanya bagaimana pendapat suaminya. Abu Hasan menganjurkan agar mereka keduanya berbaring pura-pura mati.

Meli11at dua mayat terbujur berkata raja siapa di antara keduanya yang dulu mati akan diberi uang seribu dinar. Mendengar kata-kata itu melompat Abu Hasan menyembah raja, mengatakan dialah yang lebi11 dahulu mati. Puti Zaitun juga bangkit, menjelaskan bahwa Abu Hasan, suaminyalah yang lebih dahulu mati.

Tertawa raja dengan permaisuri melihat kelakuan Abu Hasan dan istrinya dan ditanyakannya maksud mereka berlaku demikian.

Maka dijelaskan merekalah kepada raja dan permaisuri, bahwa mereka melakukan itu karena perlu uang.

Pada suatu hari raja ingin mencoba kecerdikan Zaitun. Disuruh pesuruh menjemput Puti Zaitun agar datang ke istana.

Disuruhnya Zaitun datang keesokan harinya ke istana tanpa baju tapi tidak telanjang, tanpa kendaraan, tapi tidak berjalan kaki tidak menunggang kuda. Kalau berhasil Zaitun melaksanakan perintah itu ia akan diberi hadiah seribu dinar. Abu Hasan juga disuruh datang bersama-sama, raja hendak menguji kecerdikan mereka.

Sesudah mendengar perintah raja itu, Puti Zaitun minta izin pulang.

Di tengah jalan Puti Zaitun tersenyum-senyum seorang diri mengingat akan mendapat hadiah seribu dinar.

Sesampai di rumah Abu Hasan bertanya kepada istrinya perintah raja.

Setelah didengarnya perintah raja itu dari istrinya maka dianggapnya raja kurang waras. Puti Zaitun mengatakan kepada suaminya, bahwa perintah raja itu mudah untuk dilaksanakan.

Keesokan harinya, kira-kira pukul sepuluh pagi, Puti Zaitun menanggalkan semua pakaiannya dan dalam keadaan telanjang masuk dia ke dalam karung goni besar.

Sesudah itu diikatkan ke bawah unta bergantung di perut unta.

Abu Hasan menggiring unta itu ke istana. Setelah sampai di istana raja menanyakan di manakah Puti Zaitun berada, Abu Hasan menjawab Puti Zaitun ada di bawah unta tanpa pakaian, tetapi dalam karung goni. Jadi tidak bertelanjang. Dia tidak menunggang kuda. J adi semuanya perintah raja itu telah dilaksanakannya. Tertawa Raja dan permaisurinya melihat kecerdikan Puti Zaitun dan dihadiahkannya uang seribu dinar sebagaimana yang dijanjikannya.

Hikayat PUTIZAITUN

I

MENJAMU MUSY AFIR MOUSOL

Alai alai tabang ka alai tabanglah pipik duo tigo inggok karantiang kayu rimbun tampak nan dari kampuang jati

kabalah lamo tabangkalai kini diulang ulang pulo carito Puti Zaitun guno parintang rintang hati.

Banda urang dibandakan ayia mailia ka subarang galah mintak disandakan

kaba urang dikabakan antah balabiah antah kurang ham bo usah digalakkan

Antah sapek antah kawa galah tala tak didama

antah sasek antah gawa asak di tuan ka nan bana

Kaba carito rang dahulu - dalam hikayat urang Parsi - hikayat saribu satu malam - kaganti suri jo tuladan - guno parintang rintang hati -. Tatakalo mulo-mulonyo - tatakalo maso itu - ado saurang Rajo Basa - rajo usali sunduik basunduik - bukan rajo dang babali - tidak rajo dang mamintak - samo tajadi jo alamko - banamo rajo Harun Alrasyid. Parmaisuri Puti Zubaidah - anak rajo dari Mesir - asa rajo turun karajo - asa puti turun kaputi - lor6ng kapado Harun Alrasyid - mangkuto alam nagari Bagdad - rajo tanamo ka mano-mano - tabilang kian kumari - adil pandai mamarintah - tak ado rajo saadilnyo - mahukum usua pareso - adokan sasi tando beti - kalau tarang basalah - aturan pancuang dipancuangnyo - aturan buang dibuang - di mato tidak dipiciangkan - diparuik indak dikampihkan - samo tangah pagang taraju - nagari aman padi manjadi - rakyat sanang santoso - tidak ado maliang curi paibo di urang dagang - panyantun ka urang miskin - rajo pamurah basidakah - kuek baragiah karang mularaikkasayangan rakyat nan banyak rakyat sanang samonyo - sorang tidak nan berang - rajo adil raja di sambah - kalau diliek karajonyo - tak ado rajo sakayonyo - mahligai tinggi tujuah tingkekustano gadang baukia-ukia - tonggak ustano batu pualam - mancayo ustano dalam ayia - ustano di tapi talago biru - halaman laweh bakabun bungo - kabun bapaga tarali basi - tiok pintu ado panjago. Kan iyo Harun Alrasyid - bakato ka wazir manti tuo - manolah wazir sagiro bajalan - kito bajalan patang hari dikanakan pakaian - baju kuruang balang hitam - pakai jubah suto putiah - baitu juo manti tuo - mamakai pakaian sudaga - saudaga Mousol caro musafir - manyamar jadi rakyat - sorang tidak nan tahu baso rajo Harun Alrasyid - sarato wazir Abdul Gafar - pandai manyamar baduo inyo - tatapi sungguah damikian - karano rajo bajalan - manyamar masuak kampuang - urang mahiriang jauah - dubalang basa basa - mamakai pakaian buruak-buruak - sarupo urang mintak sadakah - kan iyo Tuanku Rajo - bajalan baduo-baduo - masuak lorong ka lua lorong - masuak pasa kalua pasa - tibo di halaman Abu Hasan - rakyat Tuanku Harun Alrasyid - mambari salam Abu Hasan - kapado urang nan baduo - diliek pakaian kaduonyo - bagai saudagar dari Mousol bakato Abu Hasan mano tuan nan baduo - sagiro masuak ka rumah - mukasuik sangajo dalam hati - manjamu tuan sudagar-mandanga kato Abu Hasan - diliek dipandang urang mudo - anak bujang elok laku - tampak muko nan janiah indak inyo urang jahek - rupo rancak putiah kuniang - tinggi tidak randah tidak - tampan urang baiakbaiak - urang cadiak cando kio - mambayang cadiak ka mukomanjawab Abdul Gafar - kalau baitu kato rang mudo - tume20 nah kito ka rumah -- masuaklah Abdul Gafar - rajo mairing d; balakang -- duduak baselo dalam rumah - dijamu makan Abu Hasan alah sudah minum makan - dibasuah tangan anyo lai - diisok rokok sabatang asok mandulang kaudaro - bakato wazir Abdul Gafar - kalau baranti lapeh panek - barundiak sudah makan - batanyo kami karang mudo - siapo garan namo anak - manjawab Abu Hasan -- namo hambo Abu Hasan -- bapak ambo sudah mandahulu kini tingga baduo - baduo jo mande kanduang Mandanga kato Abu Hasan - bakato Rajo Harun Alrasyid -- hambo banamo Abdullah - kawan iko Mhd. Saleh - kami saudaga dari Mousul - urang musafir mambali galeh - kato rajo ka Abu Hasan - mandanga kato nan bak kian - bapak ambo saudagar pulo - takalo baliau mati -- banyak tingga harato pusako - sawah ladang kabun karma - cukuik taranak kambiang unto - toko ·ado duo buah tatapi sungguah nan bak kian - hambo indak baniago - pitih dibuek basuko hati - dibao kawan samo gadang - bagurau bahabih pitih -- pitih dikaruak tiok hari ·- tidak ado tukuak tambah - pitih baransua habih juo - kawan bamain mai·· lak - bansaik tingga badan sorak - kawan galak nan banyak - kawan manangih tatumbuak sorang -

Ka pulau kito ka pulau

Ka pulau koto subarang

bagurau sama bagurau

bansaik tasisiah badan sorang

Hambo jua uuto jo kambiang - kapokok manggaleh - dicubo hiduik baru diubah laku nan buruak - manggaleh badikik-dikik - balanjo dihimatkan lnsya Allah tolong Tuhan pulang karelahan lamo - ado tasimpan pitill tabali galeh duo tigo - tatapi sabuah nan tak hilang - suko manolong urang musikin - manjamu urang musyafir - itu bana kasukoan ) kalau ado urang tajamu - sajuak fikiran sanang hati. Sadang bakato damikian diminum anggur tiok sadaguik - taraso angek dado kapalo - mabuak kapayang Abu Hasan - bakato suaro lantang - tidak ado pam buhuran - kato indak baagak-agak - karano minum anggur - kato indak bapamatang asa kato dipakatokan mulo-mulo soal manggaleh - kudian kato soal nagari Kalau dipandang rajo kami - rajo Sultan Harun Rasid - baparam sajo di ustano - tidak maliek nasib rakyat - antah makan antah tidak - banyak bajudi manyabuang - banyak maliang mancuri - disarahkan nagari kadubalangpacayo sajo pado polisi - takuik polisi di muko rajo ___:_ bukan murah jadi rajo - banyak tangguang jawabnyo - ditanyo di muko Tuhan - kalau pandai mamarintah - dibao rakyat kanan elok - dalam surgo kadiamnyo - kalau hambo jadi rajo dipakai pakaian usang usang - ditiru pakaian urang banyak - bajalan masuak kampung - urang indak manyangko rajo - pandai mambungkuak indak tampak - mambuwua indak mambuku - dilawan batutua hambo rakyat - dapek rahasio karajonyo - nan bungkuak rna makan saruang - mandungkua makanan katam - katonyo Abu Hasan - mandanga kato damikian - sanang hati rajo Bagdad.

Manjawab rajo Harun Rasyid - manuruik pikiran hati ambo - rakyat di siko, urang baiak - tidak ado nan jahek - katonyo rajo mamanciang - manciang - mamanciang hati Abu Hasan - pandai rajo mangaik - mangaik galah jo kaki - mandanga kato damikian - manjawab Abu Hasan - diliek sapinteh lalu tampak elok urang di siko - hambo nangko rakyat rajo - anak nagari Bagdad - mancubo pahik manih - sakik sanang jadi rakyat kalau ambo jadi rajo - manjadi rajo agak sahari - banyak panghulu tahukum - banyak urang hambo usiamangacau dalam nagari - nyato inyo urang dagang - suko mancucuik darah misikin - babuek riba ka hambo rakyat - hutang sapuluah jadi saratuih - laku iblis dibuck - labiah labiah rang Yahudi - indak tantu halal haram - patuik inyo kayo kayo - paluah rakyat dicucuik - bukan sajo urang Yahudi - panghulu panghulu kapalo kampuang - cotok ateh makan bataduah - siligi baliak batimba - indak ujuang pangka manganai - mamapeh dalam balango - gaji dapek dari rajo rakyat disuruah baiyuran - paga makan tanaman - kalau hambo jadi rajo - dapek mahukum agak sahari - disapu barasiah nan jahek - dihukum urang nan basalah - katonyo Abu Hasan. Sadang bakato kato panjang - kan iyo Abd. Gafar - wazir Sultan Harun Alrasyid

- dituangkan ubek bius - sadang si Hasan talengah - baru taminum ubek bius - lunak sagalo pasandian kuoknyo barapi api - talalok bujang si Hasan - indak tahu dirinyo -- tibo parentah dari rajo - mambao bujang Abu Hasan - dibao kaustano - lalu di pintu rahasio - urang indak tahu - kan iyo rajo Bagdad - maliek rupo Abu hasan - anak mudo rancak roman - tutua bahaso manggalak sanang hati mandangakan - sayang jo ibo karang bujang - nyato rajo indak baranak - panyayang kanan mudo - pangasiah kanan ketek - nan tuo dihormati - kan iyo Abu Hasan - sungguah inyo rriudo matah - banyak ilmu pangatahuan - cadiak sagalo karajo - hati luruih baiak budi - tabayang cadiak kamuko --

Urang Padang mamunta banang

dipunta dilipek ampek

dilipek dipaduo

indak guno dirantang panjang

dikumpa dipasingkek

diambiak sado nan paguno

II

RAJO SAHARI

Pado malam samalam itu - kanai bius ubek lalok - talalok bujang Abu Hasan - baju dituka baju tidua - basulam baameh ameh - pakaian rajo rajo - batitah Sultan Harun Alrasyid - mano kalian isi ustano - baiak dayang panginang - sara to sikambang tujuah puluah - baitu juopanjago pintu - pado hari barisuak joko tasintak anak bujang - pandang kalian sarupo hambo - sabagai inyo jadi rajo -- sambah simpuah dikalian - usah kalian galak-galak - apo katonyo turuikkan - sangko bujang nan tidua - manjadi rajo mamaientah - katonyo usah disanggah - ikuik sagalo parentahnyo - katonyo rajo Bagdad - mandanga titah daulat tuanku -- badiam diri isi ustano - sorang tidak bakato - bajalan rajo dibaliak tabia - maintai laku Abu HasanPado maso pagi hari - hari sadang paneh pagi - tarang ustano bakiletan - bac~yo sagalo ameh - meja kurisi batabua

ameh - salo manyalo intan pudi - tunggak baukia bamego mego - ustano gadang bakalebaran panuah tabantang kasua manggalo - baaleh tika parmadani - parmadani biludu buatan Parsia - sirah kuniang hijau limbayuang pamandangan - tabanam kaki dipijakkan - tampek gadih tari manari -- mahibua hati daulat rajo - lampu barantai ameh suaso - babungo bungo bola lampu - ado barangkai duo baleh - bukan sarupo lampu kini - tibo malam lampu hiduik sinang hari lampu padam - cahayo marayu hati - raso di dalam sarugo. Lorong kapado Abu Hasan - tasintak tidua di kulambu - dalam kulambu tujuah lampih - kulambu rumin suto - gamarlapan cahayonyo - heran tacangang - Abu Hasan -- mamandang kiri kanan - dimano garan badan kini - sadang tacangang-cangang sorang - tibo gadih tujuah urang - gadih parawan rancak rancak - manyambah gadih katujuahnyo - disusun jari nan sapuluah - diunjuakkan lutuik nan duo - ampun tuanku rajo kami - rajo daulat dang tuanku - mangkuto nagari Bagdad - kalau dibunuah kami mati ~ kalau dibuang kami jauah . ..,.,.. . ampun kami dang Tuanku - ampun baribu kali am pun bangun Tuanku jagolah sayang ·~ hari tenggi paneh tabantartg. Mandanga sambah inang panginang - heran tacangang . Abu Hasan - · digusuak rna to baulang ulang - bamim:pi barasian ambo kini mangucap ngucap Abu Hasan ~ kalau iyo bamimpi - cuba galitiak badan ambo - kan iyo gadih batujuah - naiak ka ateh ranjang -' digalitiak badan Abu Hasan · "-- taraso gali galak galak · '-" · tidak tatahan galitiak - gali sabatang badan ~· tarasoAunak Jangan gadih - lintuah pikiran Abu Hasan: Kan iyo raja Harun Rasid -'-' tidak tatahan tahan galak c~. mambuku paruik· manahan -'- sanang hati mali~ ek ~ bakato dayang min batujuah - turun tuanku rajo kami ~ rnandi basir:tm tuanku ~ mandanga kato damikian - heran tacangang mamikiakan kalau iyo tidua bamimpi - ·sarupo itu kami galitiak - apo sabab iridak ta sintak - mungkin iko iyo bima _.,_. indak bamimpi barasian - turun inyo ka halaman kipeh basabuang suok kida - rnairiang gadih batujuah __;;,· nan sorang rl1arribao kain - · baduo mambao lim au ··:,...,., badak balangia di daJamrtyo · :haruh sapanuah ustano: ·- dalam cambuang ameh barukia - banyanyi badendang mairiangkan - · diiringi suliang gambtlih sarunai - suaro manggama ka udaro .~ bagai suaro bu" luah parindu ~- ·marewan hati nan mandanga ---c . tibo di talago ·su.ci niurni :-"- tacangang maliek talago .,.... dalam talago talago pulo .:__ ayia janiah jilah barasiah - talago bapag~ batu pualam bareda bungo rnacam macam - sadap raso pamandangan - rimbun daun ·batang pualam· .c._ manaungi tampek mandi - mandi bagusuak basuko · suko - gadang hati Abu Hasan ·""' sanang pi· kiran sakutiko - raso di dalam sarugo. Sudah mandi basiram .- dikanakan baju kaamasan - mainakaLtopimangkuto intan -- pakai baju batatah ameh - salo manyalo intan baiduri - takanak salempang kuniang - batatah :batabua intan barlian - bapadang tal eo perak suaso - barukia bamego~mego ·--, kalau diliek Abu Hasan bagai dewa turun di langik- ~.· sarupo pangeran anak rajo - banyak tadayo isi ustano - maliek rupo anak bujang - dibao ka ruang tangah duduak di ateh kasua ampuak - baraleh biludu suto - babungo bar~gi r~gi ·.·-:-: bukan sarupo lapiak kini - lapiak gadang sapanuah ruang - barukia alang tabang - kaja mangaja ula nago - kaluak-bakaluak daun paku - di ateh tika pannadani - talatak makanan lazat lazat - labiah saratuih ampek puluah - masakan gadih pandai pandai - kopi susu di cerek ameh - cawan cangkia ameh pulo - maklum rajo kayo rayo - bukan sarupo rajo - indak saroman rajo - rajo kayo diameh perak - harato banyak di gudang - anak kunci biliak jo gudang - indak tabao sikua unto - lorong kapado Harun Alrasyid - sadang Abu Hasan mandi diadokan sidang di balairung - rapek papek basa basa - urang gadang di Bagdad wazir mantari mangkubumi - sagalo imam dangan khatib - suluruah bendang dalam nagari - sarato dubalang pagawai - kapalo parang kota Bagdad - cukuik jo upeh polisi --parik paga dalam nagarL Batitah rajo maso itu - pado hari sahari iko - anak bujang jadi rajo - turuik parentah inyo - patuah taat parentahnyo - tidak buliah di sanggah - alah sudah rajo bakato dijapuik Abu Hasan - kan iyo Abu Hasan - ragu inyo maso itu - antah bamimpi barasian - antah iyo bana - bakato Abu Hasan - disuruah cubiak pahonyo - cacak kareh kareh disuruah Puti Zaitun - kasayangan bini rajo - dalam sabanyak tu gadih parawan - Puti Zaitun paliang rancak - kan iyo Puti Zaitun - malu mancubiak anak bujang - karano parentah rajo dituruik kato Abu Hasan - dicacak paho kaduonyo - taraso sakik di Hasan - sabananyo indak bamimpi iyo bana tajadi - kan iyo Puti Zaitun - taraso lambuik paho bujang - lintuah pikiran Zaitun - takilik iman di dado - kan iyo samaso itu - samo barubah paratian - bak nan gadih bak nan bujang - samo dimabuak paratian - nan labiah bana Abu Hasan - kanai geleang suduik matolintuah raso rangkai hati -.

Dari mano punai malayang dari banto turun ka padi dari mano kasih sayang dari mato sampafka hati tibo di dusun tabang ka banta indak mati kanai racun mati digeleang suduik mato

Pai ka ladang rang basanto maambiak buah jo bungonyo usah diadang main mato hati jantuang dimabuaknyo

Tibo di dalam balai tinggi - urang banyak nan tampak mamakai pakaian kabasaran - duduak basidang dalam balai - duduak Abu Hasan - duduak di ateh singgasana - di ateh kursi kaamasan - dalam karapatan Basa basa -- sagalo urang pa tuik - duduak bareda di kurisi - mananti parentah rajo. Ado sabanta antaronyo - batitah rajo sahari - mano dubalang gagah hukum panghulu Mustafa - karano mamaras hambo rakyat - hukum rotan saratuih kali - bari tahu ka urang banyak - manyambah dubalang gagah bajalan ka halaman.

Batitah pulo rajo sahari - mane dubalang barani - rampeh harato toko Yakub -- urang Yahudi toko kain - bagi bagi karang miskin - harato karun dapek barampeh - lahianyo sudagar batinnyo rajo parampok - usia inyo dari dalam nagari - tidak buliah di Bagdad Mandanga titah Abu Hasan - tagalak suko Harun Alrasyid - bana cadiak bujang nangko kan iyo sahari itu - bakato rajo sahari --: batitah ka bandaharo - puro panuah rajo Bagdadkas kerajaan Harun Alrasyid.

Turuik rumah Abu Hasan - dalam kampuang kamakmuran - bari hadiah saribu dinar - barikan kapado mandenyo - sabab mangko dibari - suko manolong fakir miskin - suko manjamu dagang datang -- manolong yatim piatu - hari sahari itu - tabongka sagalo kasalahan - banyak urang di hukum - rajo maliek laku si Hasan - sanang raso paratian. Kan iyo Abu Hasan - taraso bamimpi barasian - bakato kapado wazir mantari di mano hambo kini - apo sabab bak nangko - hambo iko rakyat jelata kini badaulat batuanku - kama tuanku dihadapkan - katonyo Abu Hasan indak picayo di badannyo -

Manjawab mantari Mansyur - ampun hambo di Tuanku Tuanku indak bamimpi - Tuanku rajo badaulat - mamarentah nagari Bagdad - sajak dari timua sampai ka Barat - kakuasaan dang Tuanku - buliah mahitam mamutiahkan - kalau tagak indak tasundak - malenggang indak mamapeh - bakato sabuah sadang - manggayung sakali putuih - katonyo manti wazir Mansyur - bakato kato dalam mimpi - sajak pagi tadi bana - sampai kini hampia patang - rasian apo sapanjang nangko mimpi indak putuih putuih - sudah duduak mahukum bajalan turun ka ustano - bapayung kuniang bajambua ameh - kipeh basabuang kiri kanan - bapuluah gadih rancak rancak - mairiang rajo ka ruang makan.

ABU HASAN DAN PUTRI ZAITUN

Sudah makan jo minum bajalan jalan dalam ustano - ustano laweh balebaran - bajanjang janjang ka ateh - janjang bahaleh lapiak parmadani - suok kida patuang patuang - patuang nona rancak rancak - tampak jauah sarupo iyo - disalo bungo sirah ijau - s-angek rancak pamandangan - bagai di dalam sarugo - turun gadih sambilan urang - samo rancak sambilannyo - bagai dewi dari Jangik bidodari dari kayangan - babaju macam ruponyo - kain suto mimpih - mimpih - sarawa balon merah jambu - satangah kuniang hijau biru - pakai kutang dari biludu - basuji bamaniak-maniak - tampak badan paruik jo tangan - putiah barasiah hati pisang - mamacik kipeh sabuah sorang - manyanyi badendang sayang - sambia manyanyi kaki manari - tangan diayun pinggang malenggang - manyanyi tari manari - tari salendang - sambia badendang - musik babunyi - irama kaki samo sarantak tangan malenggang -- asyik barahi Abu Hasan - raso dibuai suaro gadih - bakato Abu Hasan - siapo garan namokau Upiak - sabuik namo sorang - sorang - bakato mato digeleang - hambo banamo Marayu Hati - harnbo banamo Cinto Barahi - suduik mato raso mambunuah - manyabuik pulo saurang lai namo hambo Mamilin Hati - sambia manari kipeh takambang - bakato pulo so28 rang lai narno hambo si Upiak Sauang - bakato galak sanyum - balubang pipi dibawo galak - bakato pulo Siti Marindu -- suduik mato maracun hati - pangabisan gadih marewan - suaro manyaik jantuang manyabuik namo sorang sorang - sambia badendang tari salendang - gadih rancak sambilannyo -- dalam baumua anam baleh - ibarat bungo sadang kambang Ado sabanta antaronyo - turun Puti Zaitun bagai dewa dari kayangan - rnanyanyi sambil manari - mairiang suliang nafiri - raso kapatah pinggang nan rampiang - lamah layuak layuak pinggang tangan dikambang alang tabang -- pantun dendang manyindia bujang - tadayo si Hasan mandangakan - tibo sumangaik mudo -- tagak manari basamo samo suaro rancak pandai balagu - labiah sapandai 'Abdul Wahab - tapasona gadih nan banyak - mandanga suaro bujang si Hasan suaro rancak bapitunang - marindu gadih nan banyak -- banyanyi sambia manari - suaro nyanyi ganti baganti - asik birahi Puti Zaitun -- bapantun sambia badendangKayu aro gadang buahnyo

jatuah ka bawah tabulintang daulat rajo gadang tuahnyo bagai bulan di paga bintang

Ka pulau samo ka pulau ka pulau manjaring udang bagurau samo bagurau manari gadih jo bujang

Naiak bendi ka Sungaitanang singgah mamatiak bungo kinari hati siapo indak sanang gadih jo bujang samo manari

Gelang gelang sipatu gelang tinggi bukik siramo-ramo mari badendang tari salendang kito banyanyi basamo samo

Di mano padi indak taganang aia datang di batang gadih dima hati indak kasanang manari badendang j o gadih-gadih

dek hati talampau gadang - tacubik pipi Puti Zaitun raso dimakan paluak kasayangan - tidak tatahan cinto hati -- kan iyo Puti Zaitun sirah muko kamaluan - tatapi takana kato rajo - tidak buliah manulak - apo dibuek Abu Hasan - turuik sajo suko hati - kan iyo Abu Hasan takana bana jadi rajo - indak nan bak kian - kurang sopan dipangdangi tidak baitu adat rajo katonyo dalam hati -- sagalo tingkah laku si Hasan - baduo jo Puti Zaitun - samo kanai kaduonyo - bak nan gadih bak n~n bujang - tampak di rajo Harun Rasyid - rajo mancigok di baliak tabia - baduo jo bini rajo - tagalak galak kaduonyo - kan iyo Puti Zaitun - kasayangan bini rajo --- dalam gadih sabanyak itu -- Puti Zaitun tapandang mulia - asa mulonyo anak rajo di Bairut -- sajak katek di ustano -- asa rajo turun ka rajo - asa puti turun ka puti - hari barembang patang - kiro kiro pukua limo - dihimbau Puti Zaitun - dibao ka kabun bungo - bajalan baduo duo - bajalan bapacik tangan _, tibo di batang kayu rindang - duduak baduo di palanta - bakato bujang si Hasan - adiak sayang Puti Zaitun -- ambiaklah bansi jo kacapi -- kito banyanyi basuko hati - kan iyo sabanta itu - tibolah bansi jo kacapi - sarato suliang jo gandang - dimainkan gadih nan sambilan - Marayu Hati bakucapi - Upiak Sayang babansi - gadih Marewan bagandang -- basuliang si Upiak Marindu Hati - samo pandai kaampeknyo balagu Puti Zaitun - pantun manyindia mamabuak hati --

Biriak -biriak tabang ka jao hinggok di kayu buah mingkudu mari basuko kito baduo adat mudo manangguang rindu kato pantun Puti Zaitun - diiringi tari larnbai rnalarnbai - barnain jaliek suduik rnato - raso rnangguntiang rangkai hati - sarato galak pipi balubang - lintuah hati bujang si Hasan - dibaleh pan tun jo hati rindu rnusik babunyi garna suaro - . tadayo anak gadih gadih - pan tun rnarayu Puti Zaitun

Ayarn kuriak rarnbauan taduang ikua bajelo ka padi arnbiak tarnpuruang bari rnakan

dalarn daerah tajuah karnpuang adiak saorang tarnpek hati nan lain harnbo hararnkan

kato pantun si Abu Hasan - tagalak suko Puti Zaitun - dibaleh pantun sabuah sorang -

Aua ditanarn batuang turnbuh tan tang bukik kayu jati asa hati sarno sungguah kariang lautan kito nanti

kato pantun Puti Zaitun - rnarnbaleh pantun Abu Hasan - sarno rnararnuak dalarn hati - Sudah pueh bapantun pantun - bajalan ka dalarn ustano diiriang gadih rancak rancak -- sapuluah urang gadih parawan - sagalo bangso ado di sinan - Arab ado Bulando ado -- nona Cino jo nona Japang sarato gadih nona Paris - bangso Jerman jo ltali - cukuik sagalo sapuluah bangso - tidak ka rnano dipiliah eli siko rancak di sinan elok -- ragu urang rnarnandangi - dalarn harem Sultan Harun Alrasyid -- rajo gadang kayo rayo - kan iyo Abu Hasan rnakan inyo di ruang tangah - di ateh di pan kasua arnpuak - bakuliliang gadih gadih - kipeh basabuang suok kida - bakato Abu Hasan - manokau upiak Puti Zaitun - ka rnari duduak sadaun makan -- indak elok·rnanyisiah - nyisiahbaitu -· juo gadih nan ban yak -·· samo

makan basamo samo - hari barembang patang - patang baja31 wek dangan sanjo sanjo bajawek dangan malam - lah rnalam candonyo hari tapasang lampu di ustano - kan iyo Abu Hasan - diminum aia sacangkia - cangkia bacampua jo bius -- talalok Abu Hasan - tidak tau di badan inyo - datang pasuruah rajo - dituka baju anyo lai - baju pakaian Abu Hasan - dibao ka rumah Abu Hasan - ditiduakan elok elok -- bajalan dubalang rajobajalan ka ustano. ***

III

ABU HASAN AL MAJNUN (1)

Pagi hari barisuaknyo - kiro kiro pukua anam - tasintak lalok Abu Hasan - mamandang suok kida - takajuik kaheranan - dihimbau gadih dalam ustano - dalam ustano Harun Alrasyid - bakato badareh - dareh mano kau Upiak Zaitun - sarato gadih Marawan Hati - mari ka mari kalian hambo ka mandi basiram kipeh badan dikalian - lakeh ka mari Marawan Hatiimbau ka mari Puti Zaitun - mendanga kato Abu Hasan - takajuik mande kanduang - anak den sibirantulang - namo siapo anak sabuik mangucap anak dahulu - mandanga kato mandenyo - bajalan mande dahulu - hambo rajo mamarentah - panggia japuik Rindu Hati - sarato Puti Zaitun - parentah rajo mesti dituruik - hambo rajo di Bagdad - banyak urang dihukum - katonyo Abu Hasan - ditaring pinggang manggagah - Malihek rupo demikian susah hati mandenyo - di mano tasapo anak hambo bamimpi barasian - bao mangucap Abu Hasan - usah iblis dituruikan - katonyo mande kandung - manjawab Abu Hasan - ham bo Raj o Harun Alrasyid raj o nagari Bagdad - tidak hambo Abu Hasan - Elok bajalan mande di siko - mande urang tuo buruak - usah hambo dihampiri iko rajo Harun Rasyid -mano kau Upiak Marewan hati - sarato satato gadih nan sapuluah - ka mari lakeh kalian - usialah urang tuo buruak -- sabalah mato indak dipandang - sagiro usia urang tuo iko - katonyo Abu Hasan - barapo hariak geleang kapalo - maliek rupo Abu Hasan manangih mandenyo - anak kanduang sibiran tulang - anak sorang tungga babeleang - lieklah biliak anak kanduang - pandang pakaian waang bujang - tampan iko Harun Rasyid rumah buruak ketek pulo - mandanga kato mandenyo takana bana sakutiko tabayang rupo Puti Zaitun - raso di ruang-ruang mato - raso tampak gadih nan banyak - karuah pikiran Abu Hasan - rusak utak sakutiko - bajalan ka hilaman mande mambujuak manuruikan - bakato mande Abu Hasan mandi anak dahulu - den pai manyanduak na33 si - sudah man.di jo makan baru takana nan ka di sabuik -- mandanga kato mandenyo - tamanuang sampik pikiran -- bakato pado mandenyo - usah disuruah aden mandi - inang pangasuah balun tibo - katonyo Abu Hasan - duduak bamanuang manuang sorang susah hati mande kanduang - bakato pado anaknyo -- usah ang sabuik Harun Rasyid rajo batuah kiramaik - pado hari nan kapatang - banyak urang tahukum - panghulu kampuang kanai daro - dilacuik saratuih kali baitu juo abib Yakub urang Yahudi nan batokoh - dirampeh dilelang tokohnyo - dibagi bagi karang miskin - kito dibari saribu dinar - pambarian rajo Harun Rasyid -- katonyo mandenyo - mandanga kato damikian tagak sagiro Abu Hasan - Hambo mahukum urang nantun - baitu juo mambari pitih - hambo manyuruah mambarikan - tarang hambo indak bamimpi sabana hambo Harun Rasyid -- rajo daulat nagari iko -- usah ambo dihampiri - jauah rang gaek dari siko - iko indak anak gaek - hambo Sultan Harun Alrasyid - katonyo manggagah - barapo bulalang ariak suaro - diambiak sapu dirambahkan - dilacuik mande kanduang - datang rang banyak malarai - Abu Hasan lah gilo barubah aka dipandangi - Kan iyo hari barisuak - dijapuik dukun nan pandai - paubek si Abu Hasan - marasai Abu Hasan didaro pungguang tiok pagi - babidang bidang kanai lacuik - payah dukun maubek - - pado sapakan duo pakan - baransua elok Abu Hasan -- tahu dibana kamaluan - sanang hati mande kanduang - sajuak raso kiro kiro -- mancaliak anak lai sanang - * * * v

RAJO HARUN AL RASID

Habih hari baganti hari - habih pakan baganti pakan -- ado sapakan duo pakan - cukuik sabulan duo bulan - lah tigo bulan lamonyo - sajak si Hasan jadi rajo - rajo sahari di ustano - mahukum urang nan basalah -- sampai manjadi urang gilo - batuka aka senewen mamuah malacuik mande kanduang - lorong kapado rajo Bagdad - Sultan Harun Al Rasid - tidak tahu damikian -disangko si Hasan indak baa - indak sampai mangarano - garah garah jadi tingkah - sampai gilo anak urang marasai badan kanai rotan-.

Lorong kapado tuanku rajo mufakat bajalan jalan - maintai laku Abu Hasan - dipakai pakaian caro magribi - saudagar urang magribi - baduo mantari Gafur - mantari nan lain jauah jauah -- manyamar bagai hambo rakyat - sorang indak urang tahu - bahaso rajonyo bajalan masuak pasa ka lua pasa - masuak lorong ka lua lorong - tibo di gang Abu Hasan - kan iyo bujang Abu Hasan - sadang duduak di barando - mukasuik manjamu urang dagang - maliek ka labuah gadang mancaliak urang lalu linteh - tampak urang baduo jauah jauah mambari salam - salam dijawek Abu Hasan - dibawo duduak ka rumah - diliek ditantang bana - kironyo urang dahulu nan -- manyihia si Abu Hasan jadi rajo - bakato bujang Abu Hasan -- sangko ambo urang dagang - urang jauah datang ka mair - itu sabab ambo jamu - kironyo tuan tukang sihia - takana dituan maso dahulu - maso tuan ka mari tigo bulan antaronyo - ham bo jamu putiah hati - manjamu karano Allah - kito samo urang Muslim - guno hambo nan baiak tuan baleh jo buruak - susu babaleh jo tubo -- elok babaleh jo buruak - laku apo laku tuan - parangai apo parangai tuan urang elok awak buruak - kini kalualah tuan - turun tuan nan baduo - banci ambo maliektukang sihia nan cilako - katonyo Abu Hasan - sirah muko kabangihan - ditulak rajo kalua. Mandanga kato damikian rajo indak cameh bana - bakato muluik manih -- mano rang rnudo nan elok indak elok urang parabo - rang parabo lakeh kanaikarni indak tukang sihia - narnuah basumpah demi Allah - kami urang baiak baiak - musyafir datang ka mari - mancaliak caliak nagari tuan - tibo di siko pitih habih - indak ado kadirnakan - kato rajo Harun Rasida. Ado sabanta antaronyo - tibo kadam Abu Hasan - diedangkan makanan - sarato sahi banderet dibari pitih sapuluah dinarmakan tuan baduo - ambiak pitih limo dinar - sudah makan bajalan - hambo tak suko mamandang - tuan tarang tukang sihia - mukasuik maaniayo - karano tuan indak makan - makanlah ubek litak -- iko pitih baba.liak pulang -- katonyo Abu Hasan - mandanga kato anak bujang - bakato kato dalam hati - ikolah anak baiak budi -- suko manolong urang miskin - mambantu dagang mularat - sadang inyo dalam bangih namun hati suci juo - kato hati Harun Rasid - manjawab Sultan Harun Rasyid. Manolah anak urang mudo - bari luruih kami batanyo - di mano tuan manyangko - bahaso kami tukang sihia - manyihia badan tuan -- kato rajo Harun Al Rasyid. Mandanga kato damikian kato tidak kunjuang bajawab -- dibukak baju Abu Hasan - tampak pungguang nan putiah ·- babidang bidang kanai rotan bakato baibo hati - lick dituan parasaian - sajak tuan sihia jadi rajo sahari - babidang badan kanai lacuik - basilang rotan di punggung sakik tidak tatahan - raso anjak nan bakato - hambo jadi urang gilo mande kanduang ambo diburu dilacuti barubah aka maso itu - bamacam macarn parasaian - kato-- nyo Abu Hasan. Ma..ndanga kato anak bujang -- lintuah hati mandangakan - olok olok jadi binaso - bakato rajo Harun Rasyid Kami indal:( tukang sihia -- karni urang dari jauah - elok pujuak Harun Rasyid pandai maiunakkan hati urang - lunak juo Abu Hasan. Kalau baitu kato tuan - samo makan kito - duduak bareda batigo - makan minum katigonyo -- sadang makan batutua juo -- sampai kapado padusi - bakato wazir Abu Gafar - namo hambo Abu Kasim - tuan iko Abdullah - kami urang Magribi --- hambo liek dipandangi tuan indak bainduak bareh saurang sajo dalam mmah - kami liek dipandangi - tuan urang barado - cukuik mmah tampek tinggaapo sabab indak babini - adat mudo manangguang rindu - urang tuo manahan ragam - kato wazir Abd. Gafar. Mandanga kato Abd. Gafar - takana dirajo Puti Zaitun - maso dalam ustano - bapoya poya jo Abu Hasan rajo tahu hatinyo - mabuak bacinto Puti Zaitun - kasayangan bini rajo. Bakato Harun Rasyid - manuruik ramal bintang - ado surang anak gadih - rancak bukan alang alang - gadih para wan anak itu - banamo si Upiak Puti Zaitun - tingga dalam rumah rajo - itu nan patuik jodo tuan - mandanga namo Zaitun mangaluah maharang Abu Hasan - tabayang rupo Puti Zaitun - bakato galak sanyum - bodoh bana kato tuan - hambo rakyat urang hino - indak patuik kajodonyo - babaua minyak jo ayia - dima kadapek campua baua - tasisiah juo dalam balango - bagai bunyi pantun urang

pisang ameh masak digoyang dibao kataluak bayua inyo ameh hambo loyang dima kadapek campua baua pakaian barubah - bakato inyo maso itu - bakato kareh sua37

Manjawab tuanku rajo - kito iko umat Allah - indak ado tinggi randah asa jodoh mesti batamu - asam di darek ikan dilauik -:::- batamu juo dalam balango - kalau untung indak ka rnano - katonyo Harun AI Rasyid. Mandanga kato nan bakian - indak tarupo kato tuan - siponggok rindukan bulan - putiah mato mamandangi - macam-macam patuturan - sadang batutua galak galak - talengah Abu Hasandimasuakkan bius ubek tidua ka dalam cawan Abu Hasan - taminum ayia bius lunak sagalo pasandian - kuoknyo berapi api - talalok Abu Hasan - indak tahu dirinyo ~ k_an iyo maso itu - dibawo ka ustano - dibukak sagalo pakaian - diganti pakaian rajo - tidua di biliak Harun Rasyid - dijago sagalo inang pangasuah hari samalam malam itu - lalok lamak Abu Hasan - tinggi hari tasintak - tajago dari tampek tidua - maliek suok kida - tampak gadih gadih - mangipeh ngipeh Abu Hasan - diliek ro - cilako bana tukang sihia disihia pulo badan hambo - 0 Allah Tuhan hambo - paliharo hambo taniayo - alamat badan kamarasai masuak tangsi rumah gilo - didaro diseso tiok hari - katonyo Abu Hasan - mandanga kato Abu Hasan -- ibo hati rajo - maintai dibaliak tabia mandanga arang Abu Hasan di - Kan iyo katiko itu - bapikia Abu Hasan - lalok bamimpi barasian - tidak den kajago jago - bakalumun dalam kulambu - sampai tasintak pagi hari - datang Puti Zaitun - manolah tuan jantuang hati - usah tuan lalok juo - mari kito manari nari manyanyi basuko suko - mandanga kato Zaitun - suaro kasayangan badan - lintuah hati mandangakan bakato Abu Hasan - mangucap ngucap sadang tidua - iblis setan nan mandayc - disihia urang Absi - den jamu den bari makan - iko balasan tukang sihia susu dibaleh jo tubo - bajalan kau iblis - pandai maniru suaro Zaitun - bajalan bakikih dari siko - maliek kato Abu Hasan - tagalak ibo Harun Rasyid baitu juo Puti Zubaidah bini raj6 Harun RAsid - mancigok dibaliak tabia, - Ado sabanta antaronyo - sadan si Hasan bakalumun - ruanungkuik di tampek tidua - babunyi sarunai kucapi - manyanyi Puti Zaitun - tantang kapalo Abu Hasan - nyanyi marayu marindu hati - talena lena Abu Hasan - dibukak kain salimuik - tampak Zaitun sadang banyanyi -- diliek suok kida - tampak puti sapuluah - mangipeh badannyo - sadang manyanyi basamo samo - suaro kareh mairiang musik - tagak Abu Hasan - turun ka ruang tangah - tampak gadih Marayu Hati - sarato Upiak Sayang Sudah - tampak si Gadih Marindu - sama -samo manari dendang badendang - tangan diayun tari manari - tabik sumangat Abu Hasan dilawan manari Puti Zaitun dan ba bor nyanyi Abu Hasan - suaro rancak marayu hati - asik maksyuk gadih jo bujang - · sanang hati nan gadih gadih - tadayo kapado anak bujang - bakato Puti Zaitun -- mandi tuanku dahulu - tuanku daulat rajo kamimanjawab Abu Hasan - manolah Puti Zaitun - siapo di panggia daulat tuanku - Tuanku daulat rajo kami - dimano siapo raja kalian . Manjawab Puti Zaitundipegang bau kaduonyo - tuan ku daulat rajo kami

- ikolah raja dipertuan -- pasak kungkuang Bagdad -- p.1-- yuang panji nagari Arab - tidak ado nan lain - Tuanku seorang rajo kami - mandanga kalo damikian - susah hati Abu Hasan -- bajalan adiak dari siko -- usah mambuek gila pula - hambo indak jadi rajo - l1ambo rakyat mang banyak -- urang hino indak babangso -- cubo pikia di tuan-tuan duo kali taniayo -- tidak ta tahan kanai rotan -- -mana kalian gadih gadih ka mari duduak dakek-dakek - bakarumun gadih nan banyak -- sagalo macam bangso gadih -- anak Arab Itali Mesir sarato Japang jo India - cukuik Sunda Malayu Jawa -- mamakai pakaian baju mandi - manyasak tubuah Abu Hasan - taraso angek tubuah gadih - mabuak kapayang Abu Hasan - bakato Abu Hasan lai kalian pacaya bahaso hambo Abu Hasan - manjawab gadih nan banyak samo sarangkek mangatokan -- tuan bukan Abu Hasan -- daulat tuanku rajo kami - bakato Abu Hasan --- hambo kini barasian - lai kalian picayo bahaso hambo barasian - bamimpi disihia urang -- katonyo Abu Hasan -Manjawab gadih nan banyak - sarantak ayun suaro - mangatokan indak bamimpi - kalau bait'..l kato kalian -- cuba cubi badan hambo - supayo tasintak jago tidua -- kan samaso itu datang Gadih Mandayo Rindu - dicubiak paho Iambek lambek - tibo pula lndah Juwita -- dicuhiak talingo l::tmbek lambek - Sayang Sudah mancubiak pipi -- mancubiak gadih nan banyak - Puti Zaitun manyudahi - tibo tangan Puti Zaitun lintuah hati Abu Hasan - tangan tibo mato manggeleang -- kampih paruik anak bujang - hilang sumangek manahan hati - musik babunyi nyanyi basamo -- samo sarantak alun suaro - kaki manari ganto babunyi - tari salendang badendang sayang - tangan takambang pinggua digoyang -- asyik maksuk anak bujang - diayun dibuai anak parawan - Abu Hasan bahati rawan nyanyi tari kawan bakawan - rasa dilanr.ik cluduak di awan -- dabua musik sarunai napiri - rajo maliek di baliak tabia -- baitu juo Puti Zubaidah --- tagalak rajo laki bini - seko hati mamandangi - Abu Hasan tagak many::myi gadih banyak mangali lingi - Sllaro rancak bpit:mang -- !nalintuah hati urang mandJnga. Lorang kupado Abu Hasan sadang manyanyi manari - bapegang tangan jo gadih gadih - bangkik gilonyo anak bujang - indak tahu dibadannyo - baju lalok bao manari - manggalak bana nan maliek - musik biola gitar kucapi - rantak kaki tapuak tangan - buni dalam ustano kalua gadih nan mudo mudo - dalam harem Harun AI Rasyid turun sagalo isi ustano - iruak pikuak di ruang panjang! - rajo maliek takekeh mambuku peruik galak - indak tatahan tahan lai - baru nampak rajo datang - mamakai pakaian kaamasan - baru nampak rajo datang - hilang lanyok gundiak rajo - takuik kapado rajonyo - baranti musik tanang sajo - manyambah sujuik gadih gadih - haniang sunyi katiko itu sabuah tidak kadangaran - bagai dalam guo batu - Kan iyo Abu Hasan - tahu inyo rajo datang sujuik manyambah kaki rajo - batitah rajo ka Abu Hasan - mano hang bujang Abu Hasan - marilah siko duduak - apo sabab anak ka mari - katonyo titah Harun AI Rasyid manyambah Abu Hasan ampun baribu kali ampun-ampun hambo di tuanku - hambo disihia urang magribi -- hambo jamu dibari makan - guno jo iko dibalehnyo - marusak fikiran hambo - sampai hambo digilokan -indak guno hiduik lai - dipasuang dikungkuang urang - dilacuik dirotani - hambo inJak basalah salamo hiduik hambo - balum panah mangganggu urangbabuek baiak nan ban yakapo sabab bangih kahambo - katonyo Abu Hasan - bakato bahibo hati - mandanga kato Abu Hasanlintuah pikiran rajo - ibo jo sayang mandangakan - labiah labiah puti Zubaidah sabak mato mandangakan - lintuah tulang tuan puti - ibo jo sayang ka rang mudo - dipandang nyato Abu Hasan - bawdan urang cadiak - tenggi sikolah di Masir - ahli filosof jo tasauf - bukan bujang sumbarang bujang - bujang barisi kapalonyo - bakato Harun Rasid danga diang den katokan - takalo mulo mulonyo - kami bajalan manyamar-maniru saudagar Mausol! - tibo di rumah Abu Hasan - bajamu kami baduo - waang tak tahu bahaso rajo - babukak sagalo kasalahan rakyat sarato urang mamarentah - bakato waang maso itu - kalau hambo jadi rajo - agak sahari papek - den hukum nan basalah dipareseni urang nan elok - dibari hadiah nan baiak-baiak baitu bana kato ang bujang. Kandak buliah pintak balaku - kami bari ubek bius - dimasuakkan dalam cawan - baru taminum awak talalok .. kami tentcng ka ustano dituk_a __ baju jo pakaian rajo - dilalokkan di biliak hambo -- pado hari barisuak - waang manjadi rajo - rajo sahari di Bagdad - mahukum panghulu kampuang -- Mansur saudagar Habib Yakob urang Yahudi nan kayo - ang suruah bari Abu Hasan - bari hadiah 1000 dinar - tampak dikami awaang cadiak - pandai mahukum manimbang kini ateh parentah hambo - awaang diangkek jadi panasehat - ujuang lidah rajo - pangkek tenggi kami bari - dituka namo Abu Hasan - bagala Hasan Bay -- gala urang bangsawan tenggi - kato titah Harun Rasid - Mandanga kato damikian - baru sanang hati si Hasan - indak disihia jo bamimpi - iyo bana kajadian.

VI

PUTRI ZAITUN KA WIN DENGAN ABU HASAN

Ado sapakan antaronyo - mufakat raja jo Zubaidah bakato raja Harun Rasid - manolah adiak Zubaidah - ado sabuah den katokan - sudah taniek sajak dahulu - takana dalam hati -- mangawinkan bujang Abu Hasan - jo Puti Zaitun - diliek dipandangi - laku karenah nan baduo -- asyik bacinto kaduonyo - samo dimabuak karinduan - bak nan bujang bak nan gadih - samo tadayo kaduonyo - mandanga kato suaminyo - galak tasanyum tuan puti - samo saagak kito - mukasuik ambo baitu juo - samo rancak kaduonyo - bagai bulan jo mato hari patuik sajodo urang itu - sudah putuik mufakat - diimbau Abu Hasan - sarato Puti Zaitun - datang manyambah kaduonyo - bakato raja Harun Rasid - mana kalian nan baduo - bakato dareh suaro - turuik parentah ham bo - barek ringan paralu patuah - mandanga kato dang tuanku - tasirok darah di dado - apo salah karanonyo - mako raja sirah muko - alamaik dunia dari ustano disuruah karajo barek - kato fikiran - badatak hati raja - berang takuik manakua kaduonyo -- kan iyo tuan putri - sarato Raja Harun Rasid - maliek rang mudo baduo - tagalak dalam hati - Batitah raja Harun Rasigd , - "Panggia ka mari angku Kadi nikahkan Zaitun jo si Hasan tidak buliak mailak (I) turuik parentah yang pctuan (2) - mandanga kato raja - galak bagumam kaduonyo - bapandang pandangan suduik mato - tagalak raja Harun Rasyid nan labiah bana Puti Zubaedah - sakik paruik digalak - tagalak pula Zaitun - samo galak kaampek nyo - mandapek kijang tauwik - batamu durian runtuah takayuah biduak kailia tasuruah urang Kapai.

Ado sabanta antaronjo - tibo kadi duo urang - satu tibo sujuik manyambah - disusun jari nan sapuluah - diunjuakkan lutuik nan duo - bakato tuan kadi - ampun hambo raja kami - apo parintah hambo junjuang - kalau dibunuah kami

mati - kalau dibuang kami jauah manitah Harun Rasyid - mana42 lah tuan Kadi - nikahkan rang mudo baduo - si upiak Puti Zaitun - nikah kawin jo Abu Hasan - salasai nikah kaduonyo - babunyi sarunai jo napiri - sarato nyanyi gadih gadih - kan iyo anak daro - duduak basandiang di kurisi mamakai pakaian ka amasan bagai bulan jo matohari - samo rancak kaduonjo - anak daro jo marapulai - duduak basandiang di kurisi - bunyi sarunai mariang hati - manuruik dendang layuak tari - basuko suko dalam ustano -- bapuluah gadih parawan - manari bariang hati. Ado sabanta antaronyo - tagak Puti Zaitun - diiringi Abu Hasan samo manari sapu tangan dangan tari dendang sayang - urang maliek galak sanyum - samo pandai inyo manari - sapasang bana langkah laki. Salasai paralatan di ustano - makan minum urang banyak sagalo basabasa - urang bapangkek patuik patuik - cukuik panghulu dubalang mantari - makan minum di jamu rajo - sudah salasai minum makan - harilah laruik malam - pulang ka rumah rnasiang masiang usai alek pakawinan - langang ustano ruang tangah. Kan iyo Abu Hasan - dibimbiang bini ka biliak - masuak ka dalam kulambu suto - kulambu rumin tujuah lampil1 - tidua bujangjo gadih

* * * - hiduik basuko tiok hariSalasiah batang sibusuak

Ado sapakan sudah nikah - dibawo Puti ka rumah - karumah mande - kan iyo mande kanduang sayang kapado minantunyo

bao ka lubuak ka tapian

kasiah sa yang jolong basusuak

samo maajuak paratian

Dendang duo dendang tigo

pacah pariuak parandangan

bia makan bia tido

asa duduak bapandangan

Di mano jawi kakanyang mamakan rumpuik di padati di mano hati indak kasanang sampai mukasuik nan di hati

Cukuik sabulan sudah kawin - hiduik basuko tiok hari - pitih baransua habih juo - habib dikaruak tiok hari -- lauik ditimbo lai katuwua - indak ado tukuak tambah - kariang pitih di puro. Bakato Puti Zaitun - manolah tuan suami hambo - pitih habib bali bareh -- elok jua sal en dang iko - pam barian Puti Zubaidah - mandanga kato bininyo - bakato Abu Hasan - indak elok kain clijua - pam barian bini raja - tan tang balanjo tangguangan kami laki laki - baitu aclat nan tapakai - manjawab Puti Zaitunadat urang laki binibagai au a jo tabing - hiduik sanda samo manyanda - runtuah aua runtuah tabiang - katonyo Puti Zaitun Mandanga kato damikian -- tamanuang Abu Hasan - ticlak clapek kaclisabuik - bakato Puti Zaitun - murah aka mancari pitih - icak icak tuan mati - hambo babujua diratoki - dimintak pitih ka bini rajo - inyo sayang ka hambo - dibarinyo pitih bali kapan - untuak mandoa kamatian - buliah untuk kabalanjo - katonyo Puti Zaitun - mandanga kato nan bak kian tagalak Abu Hasan - tidua inyo manilantang - disalimuti di Zaitun sarupo maik babujua - balari ka ustano - masuak ka bilik Zubaidah - manangih manggungu - ngungu - maratok baibo hati - sarupo baiyo bana -- takajuik Puti Zubaidah - mangucap kapado Allah - mati kiJ:onyo Abu Hasan - indak cliaso mati mudo - dibari pitih saratuih dinar - dituruikkan Puti Zaitun - sampai di rumah Abu Hasan - manjanguak kamatian - dibao pangiriang tigo urang - satu tibo di dalam rumah - basimpuah di muko laki - tagerai abuak nan panjang - tuan den Abu Hasan -- jo sia hambo di tinggakan - bumi taban Iangik runtuah - tagamang hambo ditinggakan

Simantuang eli bukik putuih jarajak di tanah taban tak ado garagai lai tampek bagantuang nan lah putuih tampek bapijak nan taban indak dapek manggabai lai

Mandanga ratok Zaitun - manangih Puti Zubaidah - dibukak salimtiik mukonyo. Abu Hasan manahan angok - sarupo iyo bana mati - tanang sabagai mayik - manangih Puti Zubaidah - sayang kasiah ka Abu Hasan - Ado sajam lamo duduak bajalan Puti kaustano - jagolah Abu Hasan bakato ka padusinyo - bara dibarinyo pitih - manjawab Puti Zaitun - dibari pitih saratuih dinar - sanang hati kaduonyo - bakato Abu Hasan - kini adiak icak icak mati - babujua di tangah rumah - bajalan Abu Hasan - jalan balari anjiang - dinaiki janjang duo duo -:- nak lakeh ka ustano tibo di dalam ustano - tampak rajo Harun Rasid - jauah jauah maangkek tangan - dakek duduak sujuik - manyambah baibo ibo - mano Tuanku daulat rajo -- malang tibo di badan hambo - bini hambo Zaitun - telah berpulang ke rahmatullah - sakiknyo ~ahari sajo - bakato sadang manangih di hapuih mato balado - ayia mato bacucuran - sarupo iyo manangih rajo mandanga takajuik - bahaso Zaitun mati - mati mudo anak itu - dibari pitih saratuih dinar - rajo bajalan maliek - mayik tabujua manilantang - basaok jo sarum - diliek muko Zaitun - muko putiah tidak badarah - ibo maliyek Puti Zaitun -Abu Hasan manangih babuah-buah -

Luruihjalan Payakumbuah ka rahmatullah - mati bini Abu Hasan - mandanga kato da45

Silasiah tidak badahan

dima hati indak karusuah

sadang kasiah adiak bajalan

ratok tangih Abu Hasan - bakato Harun Rasyid - usah anak manangih - sudah takadia suratan badan - sudah bakato rajo Bagdad - bajalan pulang ka ustano - bakato rajo Harun Rasy_id bakato barusuah hati - pado Zubaidah bininyo - sudah takadia pado Allah - singkek umua Zaitun - sudah bapulang mi..~ian - heran tacangang bini rajo - bakato kaheranan tidak Zaitun nan mati - salah liek Tuan ku - hambo bana nan datang - dibari pitih saratu'ih dinar - sarato kain barokat - hambo pulo maliek - manangih Puti Zaitun - dillek mato kapalo hambo si Hasan nan mati - mandanga kato Zubaidah - tagalak rajo Harun Rasid - bakato jo galak - bao mangucap dahulu - salah pandang mato adiak - si Zaitun nan mati - datang si Hasan mangabakan - dibari pitih saratuih dinar - tangka batangka laki bini - kato rajo Zaitun mati kato bininyo nan laki mati - samo kareh pandirian -sorang tidak nan manga· lah -- samo kareh pandirian - batangka rajo jo bininyo - sorang mangatokan nan jantan - sorang mangatokan nan batino - dihimbau Siti Halimah - manyuruah caliak Abu Hasan - siapo bana nan mati - kan iyo si Halimah - bajalan bagageh gageh - indak lama antaronyo babaliak Siti Halimah - bakato pado Zubaidah - iyo si Hasan nan mati - diliek mato kapalo - Zaitun duduak basanda - manangih di muko laki - mandanga kato Halimah - indak sanang hati rajo - disuruah Mansur maliek - siapo bana nan mati - bajalan Mansur manyilau - bajalan balari anjiang - rajo mananti kaluah kasah - siapo bana nan mati .- Abu Hasan atau Zaitun -- ka rumah si Mansur - bakato si Mansur - bakato pado rajo - tarang Zaitun nan mati- Abu Hasan sadang mangajihambo caliak mato kapalo - nan padusi nan mati - Bakato rajo ka Zubaidah - indak guno kito batangka - nyato Zaitun nan mati - mandanga kato damikian - indak sanang hati Zubaidah - bakareh juo mangatokan - bahaso si Hasan nan mati -- kan iyo Harun Rasyid - mancaliak kareh hati padusi - namua_h batagang urek lihia - padusi bapantang kalah - takan carito urang dahulu - ado saurang rajo mudo - baru satahun naiak no15at - manjadi rajo mangganti bapa..l< - lorong kapado raja itu - indak sayang kabininyo - tagak takuik di bapaknyo - lean iyo raja itu - tahu suaro binatang apo tutua binatang -· mangarati rajo nan dikatokan - rajo bajalan jo bininyo - bajalan jalan dalam kabun tadanga jawi mangecek - bakato-kato jo anjiang - mangecek-ngecek baduo - bakato jawi ka anjing - elok untuang bagian anjiang - buliah bamain kian kamari -- saketek tidak bakarajo - apo dimakan rajo - anjiang buliah mamakan kalau kami bangso jawi - mamakan rumpuik dipijak urang - hino bana makan kami - bakarajo ka sawah ka ladang - kadang kadang maelopadati -lambek saketek kanai lacuik - buruak untuang nasib jawi - mandanga kato jawi tagalak rajo sadang bajalan -- maliek rupo damikian batanyo bini rajo apo sabab tuan galak - jo siapo tuan galak - camburuan hati bininyo - patuik rajo banci kahambo - lai urang disayangi - manangih bini rajo -- bakato rajo itu - usah Adiak lJlanangih - hambo mandanga ja- \vi batutua mangarati tutua binatang - jikok hambo katokan sampai aja hambo baitu sumpah dahulu - indak buliah dikatokan - kalau dikatokan kaurang - sagalo tutua binatang sampai aja kini juo - mati hambo mangatokan - baitu sumpah dahulu - babanam rasio di awak sorangurang lain tak buliah tahu -- katonyo rajo itu -- mandanga kato rajo tambah manangih bini rajo lari ka biliak manangih - indak ado minum makan - maliek padusi manangih -· bakato rajo itu - imbau sagalo bapak kito - sagalo kaum kirabat - karano hambo kamati - mambukak rasio kato binatang - buliah hambo mintak maaf - baumanat jo nan tingga - mandanga kato rajo - tidak suruik paratian - tambah manangih satu sadan kan iyo rajo itu parintang hati nan susah -- awak kamati anyo lai - bajalan jalan ka halarnan -- tadanga parpati bakato - kalau diliek dalam ustanorusuah urang samuonyo - sabab rajo kamati - manuruikkan kato padusinyo -- namuah mati kanai sumpall -- kalau mati rajo - mandoa urang nagari - jawi jo ayam banyak mati dibunuah untuak mandoa - anjiang makan kanyang - mamakan tulang tulang -- kato marpati nan saikua - manjawab saikua lai - kalau hambo jadi rajo sarupo itu padusi - tangka mada bana - dilacuik jo rotan - indak paibo jo suami - kalau mati rajo - susah sagalo hambo rakyat - tidak siapo pangganti - mandanga kato parapati - naiak rajo ka ustano - taruih ka dalam biliak - bakato bapak rajo -- panek kami menyabakan - inyo kareh hati bana - manjawab tuanku

rajo - bao ka mari rotan - dicambuik dilacuik bininyo bagu47 liang - guliang kasakitan - bakato sadang manangih -- ampun hambo dang tuanku --- tidak hambo kabatanyo -- mandanga kato nan bakian -- baranti rajo malacuik - baitu bana dalam curito -- baru tasaba hati rajo.

Hati rajo Harun Rasyid - mangana curito urang clahulu - bakato pulo Puti Zubaedah -- indakelok kito batangka balangka elok pa i kito baduo maliek Abu Hasan - dilick jo mato kapalo - katonyo puti Zubaedah - mandanga kato bunyinyo -- kalau baitu kato adiak marilah kito bajalan -- turun rajo Harun Rasyic! sarato puti Zubaedah - turun ka halaman ustano - urang mairiang di balakang - bajalan bairiang iriang kipet1 basabuang kiri kanan -- ado sabanta antaronyo - hampia ka sampai ka rumah - ka rumah Puti Zaitun - kah iyo Puti Zaitun - bakato pado suaminyo - o tuan rajo lah datang - datang bacluo jo Zubaedah apo pikiran tuan - mandanga kato bininyo - dicaliak rajo makin dakek - darah di dado indak sanang -- bakato Abu Hasan - lalok kito baduo - lalok manilantang - sarupo mayik babaju - basaok kain barokat - ado sabanta antaronyo tandanga tapak sapatu rajo - naiak rajo ka rumah - mairiang puti jo rang banyak - dicaliak dipandangi - sunyi urang di rumah - diimbau-imbau inclak manyauik - masuak ka ruang tangah - tampak mayik tabujua -- dua urang sakali mati -· mangucap-ngucap rajo -- mayik tabu jua duo urang - heran tacangang rang nan banyak - bakato rajo Harun Rasyid - bakato kareh suaro - siapo ' nan clahulu mati dibari hadiah saribu dinar - malompek Abu Hasan - sujuik manyambah di kaki rajo - hampun hambo di tuanku - hambo dahulu nan mati - jago pula Puti Zaitun - sujuik manyambah di kaki Puti - bana inyo nan dahulu - hambo nangko kamudian - mulo tajago kaduonyo - takajuik tuan putri - . mayik mati hiduik baliak - pucek muko katakutan - kan iyo samaso itu - riyuah galak rang nan banyak - laku parangai nan mudo mudo - baolok bagarah garah -· sakik paruik manahan galak - kan iyo kaduonyo - inyo tahu kasayangan rajo - rajo indak namuah berang -- baitu juo tuan puti - bakoto Puti Zubaidah - bakato manahan galak - laku kalian nan baduo babantah kami batangka - bakato rajo

Harun Rasyid mano kalian nan baduo apo mukasuik dalam hati - apo sangajo nan bak nangko - katonyo rajo Harun Rasyid manjawek kato damikian - manyambah Abu Hasan - ampun hambo di tuanku - ampun baribu kali ampun - sabab dibuek sarupo ilco kami tasasak di pitih - bapitih tidak sauang juo - kadijua indak pulo - dibuek aka sarupo L~o - dapek pitih duo ratuih - batua hambo pagawai nagari - gaji indak manarima - mandanga kato damikian -ditambah pitih saribu dinar - sanang hati Abu Hasan - sarato Puti Zaitun -- pulang rajo ka

ustano - sadang bajalan tagalak juo - manyanangkan hati rajo49

RAJO MANCUBO KAP1NT ARAN ZAITUN

Olak olai samaso itu - ado sabulan antaronyo - takana bana di tuan puti - bakato kapado tuanku rajo Sultan Harun Al Rasyid - manolah Tuanku dipatuan - ruponyo cadiak Zaitun - panjang bana akanyo -- indak sarupo padusi lain - katonyo Puti Zubaidah -- mandanga kato damikian manjawab Sultan Harun Alrasyid imbau ka mari Zaitun - dicubo kacadiakannyo - batapuak rajo katiko itu - mahimbau dubalang gagah -- tibo dubalang sujuik manyambah - ampun hambo di Tuanku - apo parentah ambo turuik - kato sambahnyo pasuruah rajo - batitah rajo Harun Rasyid - manyuruah japuik Zaitun - bao kamari kini juo - kan iyo pasuruah rajo - bajalan turun ka janjang - dituruik labuah nan panjang - bajalan balari anjiang -- lamo lambek bajalan - tibo dilaman Puti Zaitun - naiak ka rumah anyo lai - tampak Zaitun jo Abu Hasan - sadang duduak bapandangan bakato pasuruah rajo - aciak den Puti Zaitun - Tuanku Rajo mayuruah datang - bajalan kini juo - rajo mananti di ustano - katonyo pasuruah rajo - mandanga kato damikian tasirok darah di dado - hati di dalam indak sanang - apo garangan nan tajadi - diambiak akin munawarah - bajalan ka halaman - mamintak izin ka suami - bajalan cando ka Jabuahdituruik labuah gadang - bajalan bacapek capek - tibo dalam ustano masuak kadalam tampek rajo - rajo duduak di kurisi - sarato Puti Zubaidah - cukuik sagalo basa basa - dari jauah maangkek tangan -- lah hampia sujuik basimpuah manyambah puti Zaitun - bakato Rajo Harun Rasid - pado hari barisuak - datanglah Upiak ka mari - tidak buliah bapakaian - usah babaju bakain - tidak ado sahalai banang - tidak buliah batilanjang - usah kau bakudo - babendi bakureta - tidak pulo bajalan kaki - indak buliah maracak unto - atau banteng jo kabau kalau dapek nan baitu -

dibari hadiah saribu dinar -katonyo rajo Harun Rasyid - mauji kapandaian Puti Zaitun - baitu juo Abu Hasan - cubolah ca50 ri aka - datang ka mari barisuak -- usah bakain sahalai banang - jan pulo batilanjang - indak buliah ateh kendaraan - indak pulo bajalan kaki - katonyo rajo Harun Rasid -- mandanga kato damikian tamanuang Puti Zaitun - mamintak izin bajalan pulang -- bajalan bagageh gageh - susah pikiran mangiroi - . Japek pikiran sakutiko sakitu galak sorang tangah jalan -- suko hati katiko itu - alamat bapitih saribu dinar - tibo di rumah Zaitun - tampak suami Abu Hasan bakato suaminyo maso itu - apo parentah rajo kito - bakato Puti Zaitun bakato galak sanyum - ham bo disuruah dang tuanku - paralu kamari barisuak - disuruah datang ka ustano - kalau datang hari barisuak - indak buliah bajalan - indak buliah baricak - naiak bendi atau padati usah maricak kudo - jan pulo naiak motor - pendek kato dilarang rajo - indak buliah bakandraan - dilarang bakain babaju - sungguahpun damikian tidak pulo batilanjang - mandanga kato damikian - itu karajo sarik bana - dima ka sampai ka ustano - bajalan kaki indak buliah - maricak kudo indak pulo - katabang sayok tak ado - bakain indak buliah ~ batinlanjang dilarang pulo - gilo pasiak parentah rajo - bia dibari saribu uinar - karajo tidak dimakan aka katonyo Abu Hasan - manjawab Puti Zaitun - itu karajo murah bana - pai kito barisuak - katonyo Puti Zaitun - nak lakeh sampai pakabaran - indak guno dirantang panjang - dirantang bana dipapanjangdi sanan juo tibonyo - hari yo hari barisuak - kirokiro pukua sapuluah - diluluih pakaian Puti Zaitun-. indak bakain sabanang juo - batilanjang bulek - masuak inyo ka goni - karuang goni nan gadang - diambiak unto nan gadang - dikabekkan dibawah unto - bagantuang di paruik unto - diirik unto di Abu Hasan -- bajalan ka ustano - kan iyo maso itu - rajo sadang duduak - baduo Puti Zubaedah - tibolah Abu Hasan - mambao unto ka ustano - bakato rajo Harun Rasyid - mano si Upiak Puti Zaitun - hambo suruah inyo ka mari kini wa ang nan datang - manjawab Abu Hasan - lorong Puti Zaitun - di dalam goni di bawah unto - tidak bakain sahalai banang - tidak pulo batilanjang ~ datang tidak bajalan kaki - tidak maricak sabagai juo - mandanga kato damikian - tagalak rajo

Harun Rasyid - baitu juo tuan Puti pandai kalian nan baduo - dibari pitih saribu dinar - pulanglah puti Zaitun - baduo jo

Alang alang Malin Deman bari baikua bakapalo taganang aia dilautan bari bahilia bamuaro

Silamak jo Limbakan kaduo Taheh pintu kabun sadang lamak diantikan tamat carito Puti Zaitun.

Abu Hasanbasuko tiok hariJakarta,

l Ramadan 1382 25 J anuari 1963

SI UPIAK SITI RABIA TUN

Dikarang oleh SYAMSUDDIN SUTAN RAJO ENDAH

KATAPENGANTAR

Pengarang Syamsuddin Su tan Rajo Endah ban yak mengarang cerita dalam bahasa Minangkabau, baik tentang sastra Minang Lama, maupun yang sudah sesuai dengan keadaan sekarang.

Ada beberapa buku yang telah terbit karya pengarang itu, tctapi tidak dalam oplaag yang besar. Pembacanya juga terbatas karena penyebaran bukunya tidak meluas. Dalam rangka menjangkau pembaca yang lebih luas Pemerintah melalui Proyek Penerbitan Buku Bacaan Sastra Indonesia dan Daerah menggali kembali karya sastra daerah lama untuk diterbitkan dan disebarluaskan ke perpustakaan Universitas dan perpustakaan Umum. Tujuan penerbitan karya sastra daerah ini untuk memperkenalkan kepada generasi muda dan agar budaya daerah jangan sampai hilang ditelan masa.

Karya sastra lama mengandung filsafah hidup yang tinggi yang dapat menjadi contoh bagi masyarakat pembaca sekarang. Kita merasa kehilangan seorang pengarang sastra daerah Syamsuddin Su tan Rajo Endah karena telah meninggalkan kita untuk selama-lamanya.

Si Upiak Siti Rabiatun banyak dikenal masyarakat Minang sampai-sampai juga dimasukkan dalam nyanyian Minangkabau. Kisah si Upiak Siti Rabiatun termasuk cerita yang temanya dapat kita temui dalam kehidupan masyarakat. Minangkabau dewasa ir.i.

Pengolahannya dalam bahasa daerah Minang lebih menggugah perasaan pembaca yang mengerti bahasa Minangkabau.

Semoga buku ini dapat menggugah pembaca khususnya masyarakat Minang untuk menggali kembali sastra Minang lama sebagai warisan budaya bangsa.

Ringkasan : CERIT A SITI RABIATUN

Di kampung Pincuran Tinggi tinggal seorang perempuan bernama Sanah bersama anaknya bernama Rabiatun. Kira-kira Rabiatun berumur satu tahun ayalmya meninggal yang bernama Rajo Mangkuto.

Rajo Mangkuto mati muda karena muntah darah dan sakit perut, disebabkan termakan ramuan kotor yang diberi orang yang benci kepadanya. Ayah Rabiatun itu seorang opas kepala negeri dan kejam sekali.

Pada suatu hari waktu opas itu memaksa seorang laki-laki bernama Saman menghadap ke kantor karena belum membayar uang rodi, Saman menolak karena anaknya sedang sakit keras dan dia sedang mencari obat untuk anaknya. Paksaan Rajo Mangkuto membuat Saman marah lalu diterjangnya dada Rajo Mangkuto, sehingga mengeluarkan darah. Sejak itu dia sakit-sakitan sampai meninggal.

Setelah Rabiatun berumur dua tahun ibunya kawin lagi dengan seorang pegawai PU bernama Marah Jamin. Hidup Rabiatun dengan ibunya menjadi baik karena gaji Marah Jamin dapat dicukupkan oleh Sanah dengan hemat berbelanja dan dia juga berjualan kue-kue yang ditompang.l(an ke warung.

Pada suatu hari setelah empat tahun usia perkawinan Sanah dengan Marah Jam in tiba-tiba kepalanya • sakit betul. Disumhnya Rabiatun ke warung untuk membeli obat.

Setelah Marah Jamin suaminya pulang dad kantor dan melihat istrinya sedang sakit langsung ia mencari dukun berna:ma Datuak Hitam. Obat Datuak Hitam tidak mempan sehingga sudah beberapa dukun yang mengobati si Sanah tidak sembuh juga.

Sebelum sampai ajalnya Sanah berpesan kepada suaminya untuk memelihara Rabiatun selanjutnya. Sua:minya berjanji akan memelihara Rabiatun.

Melihat ibunya meninggal berguling-guling Rabiatun. Ia

meratapi hidupnya yang sebatang kara, tidak berayah dan ber57 ibu. Mendengar ratapan Rabiatun banyak pelayat yang menangis. Banyak orang yang mengajikan Sanah dan bersedekah uang dan makanan. Tidak berapa lama sesudah Sanah meninggal datang orang dari Silaiang Padangpanjang menjemput Marah Jamin hendak dijadikan menantunya akan dikawinkan dengan anaknya yang bernama Upiak Pakan.

Upiak Pakan sebenarnya bernama Nursaya diberi gelar Upiak Pakan, karena lahir di pasar.

Upiak Pakan sebelum kawin dengan Marah Jamin telah pernah mempunyai dua orang suami. Kedua laki-laki itu bercerai dengan Upiak Pakan karena tidak tahan dengan mulut ibunya. Karena kasihan memikirkan Rabiatun tidak beribu yang akan mendidik Marah Jamin kawin dengan Upiak Pakan. Kelakuan Upiak Pakan pemboros, sehingga gaji suaminya tidak pernah cukup dan terpaksa menggadaikan barangnya untuk menutup belanja rumah tangga.

Sesudah setahun kawin, Upiak Pakan hamil dan melahirkan seorang anak perempuan bernama Nurani.

Sejak Upiak Paka1;1 mempunyai anak segala urusan rumah tangga Rabiatun yang mengerjakan. Beruntung Upiak Pakan mendapat bujang tidak bergaji. Kalau anak Upiak Pakan jatuh, Rabiatunlah yang disalahkan dan dipukul. Sewaktu Rabiatun sedang disiksa Upiak Pakan, liwat teman sekolahnya bernama Jamaran. Melihat Rabiatun tersiksa, dilemparinya Upiak Pakan dengan batu dan kena keningnya. Upiak Pakan mengadukan hal itu kepada polisi. Rabiatun ditanyai. oleh polisi siapa yang melempar Upiak Pakan. Rabiatun menjawab tidak t3hu, karena ia sedang disiksa ibu tirinya.

Melihat Rabiatun menderita, polisi menahan Upiak Pakan dan memasukkan ke dalam penjara selama 5 hari. Hari berjalan juga sehingga Rabiatun sudah berumur 17 tahun dan menjadi gadis yang rupawan.

Melihat Rabiatun telah menjadi gadis cantik, pemuda Jamaran ternan sekolahnya dulu jatuh cinta kepadanya. Perlakuan ayah tirinya kepada Rabiatun dan Nurani berbeda benar.

Nurani oleh ibunya, Upiak Pakan dibiarkan bergaul bebas de58 ngan ternan lelakinya sedang Rabiatun hams bekerja keras.

Pada suatu hari datang Mak Saripah melamar Rabiatun untuk guru Amzah. Oleh orang tua tirinya Rabiatun diburuk-burukkan, sedang Nurani anak kandungnya disanjung-sanjungnya. Mak Saripah tidak mau menerima Nurani, sebab yang disuruh pinang ialah Rabiatun.

Kalau untuk Rabiatun orang tua tiri Rabiatun tidak menerima lamaran tcrsebut, karena iri hati anaknya tidak dilamar.

Sepekan sesudah itu datang seorang bernama Jaka Tanjuang ke rumah orang tua tiri Rabiatun. Maksudnya hendak melamar Rabiatun untuk temannya yang sudah tua bernama Sutan Jamarin. Dikatakan oleh Jaka bahwa Jamarin orang kaya dan dia yang akan membiayai perkawinannya nanti. Mendengar Sutan Jamarin kaya kedua orang tua tiri Rabiatun menerima lamaran itu, apalagi calon mempelai lelaki memberi RP. 1.000,- beserta emas permata intan.

Rabiatun sangat sedih hatinya, karena bakal suaminya orang yang sudah tua. Dia mengadu kepada kekasihnya lamaran. Jamaran mengajaknya lari dari negerinya itu. Untuk biaya perjalanan Rabiatun menyerahkan cincin permata yang diberikan Sutan Jamarin kepada Jamaran untuk dijual. Jamaran menyerahkan cincin itu ke rumah gadai. Waktu cincin diserahkannya itu ada polisi. Polisi curiga melihat cincin itu dan menanyakan asal-usul cincin itu.

Kemudian polisi mendatangi rumah Rabiatun yang sedang pes" ta merayakan perkawinannya dengan Jamarin. Melihat polisi datang Jamarin hendak lari, tetapi dapat dikepung orang.

Dia ditangkap dan dimasukkan penjara karena di Medan ia adalah perampok. Rumah orang tua tiri Rabiatun digeledah dan ditemukanlah uang pemberian Jamarin di lemari Upiak Pakan. Semua uang yang ada itu disita polisi.

Sejak itu Marah Jamin dan Upiak Pakan sangat marah kepada Rabiatun, sehingga tidak tertahan lagi oleh Rabiatun tinggal di mmah itu.

Pada hari yang telah dijandjikan Rabiatun lari dengan

Jamaran ke Payakumbuh dan dikawinkan oleh kadi sesudah mereka menceritakan nasibnya.

SI UPIAK SITI RABIATUN

SITI RABIATUN

Si Upiak Siti Rabiatun kaduo bujang Jarnaran Takarang kaba jo pan tun untuak menjadi pelajaran pado gadih bujang kini

Gadang aia Sungai landai tarandam batang puluik puluik bukan ambo cadiak pandai ganti panggoyang-goyang muluik

Limo koto jo Saruaso galah mintak disandakan ado kato kurang maraso ham bo usah digalakkan

Nyanyi talereng jadi kaba-kaba carito Rabiatun, dalarn kampuang Pincuran Tinggi, anak si Sanah urang Tanjuang, kirokiro umua satahun, mati bapaknyo Rajo Mangkutourang Subarang Koto Tangah - mati mudo bapak kanduangtigo hari lamo sakik - muntah-mutah darah kalua - paruik mamilin-milin - mati tamakan ramuan kumuah !dibari urang, urang banyak nan berang - bakato tidak sumanih - urang dipandang budak urang - hati tinggi malangik - suko manggaduah bini urang - urang bujang rambang mato - urang takuik malawan - manjadi upeh angku palo, takalo batenju jo si Saman - karano anak sakik payah - anak si Sarnan sakik payah - malaruik bana panyakiknyo - pai si Sarnan mancari ubek - anak tingga jo mandehnyo - anaknyo dalarn pansan-pansan.

Bajalan si Sarnan mancari ubek batamu Rajo Mangkuto - dipaso jo kareh - manarnui angku palo - wang rodi balun babayia - paralu awaang ka kantua - kantua angku palo - bakato suaro dareh -- manjawab si Saman - anak ambo sakik la zaik - barisuak ambo tamui - bari kalapangan di mamak - kami baduo jo mandehnyo - urang lain indak ado - bapak ambo mancari ubek -- mandanga kato si Saman - galak tabahak Rajo Mangkuto - anak ang dirusuahkan - bia mati anak ang - tidak tukuak tambah kami - paralu ka rumah angku palo - indak dapek batangguah - mandanga kato damikian -- sirah muko si Saman - tasilap inyo maso itu - dilompeki Rajo Mang- ~~to - kaki tibo di dadonya - tasanda di pamatang - tangan tibo manenju -- ditumbuak sakuek hati -- tangga gigi tigo buah -- kalam pancalikan Rajo Mangkuto -- tacido tak dapek mambaleh - tangan kuek sarupo basi - urang tak ado malarai, marasai Rajo Mangkuto di palupuah jo tangan - ka lua darah ka hiduangdipatahkan tangan jo lutuik marasai upeh angku palo -- indak pandai tagak - sajak bacakak jo si Saman - badan indak elok lai - baitu bana berang urang - mati Rajo Mangkuto - mati basabab kanai racun -- tuang banyak baniek buruak ka bapak si Rabitun maso mati Rajo Mangkuto - hilang sagalo rang kampung - '>urang indak nan datang - laku buruak barangkeso - padusi manggali kubua - baitu bana pa rasaian - tinggalah anak indak babapak anak yatim tungga babelcng - kan iyo si Rabiatun - tidak malupokan ka bapak -- bapak dubalang angku palo - cukup baumua duo tahun - baru balaki mandehnyo - balaki jo Marah Jamin - urang Padang karajonyo beowe B.O.W - dibao ka gadung Bukit Tenggi - tingga di simpang Kampung Tern bok - sajak si Sanah jo si Marah - sanang hiduik saketek -- babaju bakain baru baru - alah sam ng hati si Sanah - mandeh kanduang Siti Rabiatun - maso balaki jo Rajo Mangkuto - upeh dari angku kapalo - kain baju indak baragi - habih sahalai ganti sahalai - lorong kapado si Sanah - mandeh Rabiatun - dalam urang sakampung inyo sorang nan musikin basawah tidak sacucuak baniah - manuruik kato urang tuo - maso dianduang si Sanah banyak sawah jo ladang - sarato kincia kilang tabu -- tasabuik kayo mandeh si Sanah - karano mamak urang pamain parewa gadang bagak pulo habih harato untuak main - dikaruak-karuak tiok hari harato baransua habih - indak ado batambah -- main dipaturuikkan tak nan kayo urang pamain. banyak pamain nan marasai -- jadi pancacak jo pamaliang - marampok mambunuah urang - patuik parentah malarang - dihukum urang pajudi - kok indak ulah urang pamain - tidak si Juki bagantuang - karano kalah bamain - sampai marampok mambunuah urang - · banyak contohnyo didanga - baitu juo si Marantang - tabuang ka tanah Jawa - karano marampok Munah Kayo - main juo mulo asanyo - patuik bangih urang mamarentah - dilarang urang bajudi - kok indak anduang pamain sampai kini kayo juo - tidak merasai si Sanah - sajak satampok dari tanah - tidak ado manaruah sanang -mularat bakapanjangan - sudah bahagian garak Allah - lorong Marah Jamin - suami si Sanah kini - taradok ka Rabiatun - sarupo anak kanduangnyo - dibalo anak yatim - anak baumua duo tahun - anak marasai rasai - pandai bajalan salangkah salangkah - beloh baru patuturan - anak rancak elok laku - dima duduak dima takalok - tidak manyeso mande - kan iyo si Sanah - sajak balaki si Marah - pandai mamakai diri - abuak disikek licin - baju kain janiah janiah - tasimbah muko si Sanah pakaian ado duo tigo - kumuah saketek basabun - badan baisi putiah kuniang sanang hati Marah Jamin - hiduik basuko tiok hari - indak ado silang salisiah - samo turuik mampaturuikkan - kan iyo si Sanah - pandai bana babalanjo dapek pitih saketek samba gulai lamak juo - tam bahan hemat jo cermat - dihetong tapai pitih -- paralu bana mangko dibali batabuang sapitih sagadang - bareh saganggam saganggam sekali tanak - sahari sahalai banang -- lamo-lamo sahalai kain - dek hemat babalanjo - tabali subang ameh - tambahan pulo si Sanah tidak ado mamaguik tangan - dibuek godok jo lapek - batompangkan ka urang urang bopet jua sa"robat - bara tabuek baia habih - raso lamak harago murah - untuak pambantu bantu laki - suami bagaji ketek - kan iyo Marah Jamin sayang jo ibo ka si Sanah tidak ado silang salisiah - ampek tahun pabauran indak ado dapek anak --pado maso katiko itu - mujua satiok hari - malang sakarijok mato - sanang jo susah baganti-ganti - malang takacak di si Sanah - sadang duduak

. sudah makan - taraso paniang kapalo - bakato pado Rabiatun -- manokau Upiak Rabiatun pai ka lapau bali Aspirin - kapalo mande sadang sakik -- kan iyo si Rabiatun - anak ketek sangat cencang - diambiak pitih limo sen - bajalan pai ka lapau - ka lapau mantari di simpang - lah di bali aspirin - dibao ka rumah capek-capek - tibo dalam rumah - dipandang mande mutah-mutah kapalo raso ditokok urang -badan angek raso api - diminum ubek aspirin - dibao lalok bakalumun - kalua paluah di badan - taraso dingin badan - raso mandi dalam es - go yah lu tuang rna nahan din gin - disaoki si Rabiatu n - basalimuik balampih lampih - namun dingin taraso juo - pulang si Marah dari kantua didapeki si Sanah lalok - bakato si Sanah sadang lalok - makanlah tuan itu nasi --nasi basungkuik tuduang saji - tibo Rabiatun ka rumah - sadang mambao aia basuah - sarato cerek kopi - duduak dakek mandeh Rabiatun - dipandang si Sanah kadinginanbakato Marah Jamin - sungkuik dahulu nasi itu - bajalan turun ka janjang - mancari dukun Datuak Hitam - bakato Rabiatun - makan ayah dahulu - nasilah dingin manantikan - sudah makan baru bajalan - diirik tangan ayahnyo - bakato pulo si Sanah - makan tuan dahulu - sudah makan i.Pibau dukun - kan iyo Marah Jamin - makan inyo bacapek-capek -- raso dusuok duo tangan - sudah makan dibasuah tangan - indak tarago minum kopi - cameh maliek si Sanah - balari lari anjiang. - tibo di simpang rumah makan - batamu jo Datuak Hitam - elok langkah basuo Datuak tangah jalan - bakato Datuak Hitam - ka mana Marah bacapek capek - sia urang kadituruik - manjawab Marah Jamin - mukasuik karumah mamak - kini basuo di jalan - elok langkah di hambo - elok babaliak suruik - padusi ambo dalam sakik - badannyo rasa api - muntah muntah indak jadi - kapalo paniang kadinginan katonyo Marah Jamin - manjawab Datuak Hitam - kalau baitu kato Marah - tumenah kito ka rumah - bajalan bairiang-iriang -- sadang bajalan batutua juo - bakato Marah Jamin - malang bana indak barinduak - kami baduo di rumah - batigo si anak ketek - tumbuak tanak diawak - indak siapo lawan badiri - padusi urang punah - indak ado kaum pamili jauah hampia awak manuruik - kok ado mandenyo sanang juo awak saketek - M'anjawab Datuak Hitam - duduak basamo balapang lapang duduak surang basampik sampik - elok juo dibasamo -- tapi baa mangatokan - suratan sudah dahulu - tibo di rumah kaduonyo - duduak baselo tangah rumah - bakato dukun Datuak Hitam - balilah limau puruik - daun paku ransam - sarato ayia pisang kalek - dama tondeh sabuah - mandanga kato dukun - bajalan ka lua - mancati ubek si Sanah - lamo dukun mananti - tibolah Marah Jamin - mambao ubek bininyo - ditalakkan di dalam cambuang - sudah ditawa didesokan dirameh ayia pisang kalek - dirameh pulo paku ransam - dama jo kunyik sipuluik sirah - untuak diminumkan - pambaruik pisang kalek diureh jo daun paku - bakato urang dukun - iko anak sangat tasapo - rajin rajin makan ubek - lnsya Allah lakeh sehat - kan iyo Siti Rabiatun - bana inyo paja sirah - dilatakkan kopi ka rang dukun -- pisang timbatu bahabuih - babati karambia jo gulo pasia - sarato ampiang pinyaram - makanan paminum kopi - bakato Marah dalam hati mancaliak pandai si Rabiatun - kok gadang si upiak isuak - bara kapandai anak nangko katonyo Marah Jamin - bakato kato dalam hati - mamuji si Rabiatun - makanlah dukun jo Marah -- lorong kapado si Sanah - makin sahari makin labiah - banyak dukun nan maubek - sorang indak bakatapan - badan kuruih muko pucek - tulang di dado elok dibilang - kan iyo si Rabiatun - duduak di muko mande - bakato mande si Rabiatun -- bakato balambek lambek - anak kanduang sibiran tulang - singkek umua mande kau upiak - anak tungga yatim piatu - indak ado karib kabiah - kasansai anak tingga - elok elok kalakuan - anak sorang di bumi Allah - indak ado tampek mangadu - takaluah di badan sorang.

Pucuak kiam bang dalam tabek pucuak cikarau mudo mudo tantang bukik tampek Ialu urang tagamang lai bajawek anak tagamang lapeh sajo tidak ka mano kamangadu katbnyo rriaiide 'Rabiatun '--- manangih maliek anak ~ maria~ ngih pu!o' si Rabiatlin ~ diilnbaU' soari1inyo Marah Jamin :___ da:· tang si Marah m\:iainpiri · ·_:_c 'baka'to kapado suain1nyo · - mano~ · Ja:h udo Marah - sahinggoiko pabauran bacarai kito anyo lai __: jago anak si 'Rabiatun :___ anak tasarah di tangan udo - btiruak elok bakato udo - kit-o kabacarai :.:__ rilakan sagalo -pambarian - bari maaf kasalahail usah tnanjadi buah 'ratok - katonyo si Sanah Til.nju ng ~ bakato tatahan tahan manahan sa'kik ·hati ibo - · ibo bacarai jo suami - rian Iabiah bana ibo hati pado anak sib iran tulang - anak ketek indak baraka ~ >tabayang parasaian anak kanduang· - tidak saurang -nan ibo - alarnat manjadi budak · i.~rang - disarahkan anak pado Allah _ ; sudah su r~1tan · di badani1yo arrak manjadi 'yatim piatu " mandanga kato si Sariah sirah ina to rna nahan tangih -'-- 'bakato suaminyo •·_ usah itu adiak rusuahkan - hain bo' jagO ariak kito pasanang hati adiak - kalau 'untu ang lakeh sehat - usah disabuik nan butuak _:__ mamintak pado Allah la:keh sehat ·badan 'adiak - katonyo Marah Jamin - carneh raso dalam' hati - ·kari iyo samalarn itu bakica:u · murai atch atok - -babunyi'kuak-ki:tak - tando alarnat urang rna~ ti pado hari kasiang ' - · kiro-kiro pukua limo bapasan bini si Marah __:_."takalo aj'a kasarnpai - dipaguik-lihia si Rabiatu n - aliak kanduang tinggallah sayarig ,c_ man(te diambiak nail penuju ;_ sam-- pai · -aja si Sai1ah - b'apulang · ka·rahmatullah manangih si Marah Jam,in - _ manggaruang' si R'<l:biatun -'- manarigih bagolek goiek maride ' k~nduang sibiran tulang - mande bajalan kini juo ~ jo sia ambo ditinggakan · :__ hauih ka m·ano "mintak aia - litak ka mano mintak nasi - bao di mande badan ambo - jd sia ambo ditinggakan: <{ , ; .:

Simantuang di Parikputuih Jarajak ditanah taban tampek bagantuang nan putuih. tarnpek hapijak nan taban ~ ..

tidak ka mano manggabai lai - bumi . runtuah . Iangik -lah -taban tidak ka mano tarnpek bapijak.

Baparak kaparak'urang indak dapek mananam tabu ba apak kaapak urang indak dapek tampek mangadu

Rumah gadang sam bilan ruang salanja kudo balari badan ketek tingga sorang tidak ka mano tampek lari

Ijuak mansi mansiro mansi talatak pandan di jam bangan bungo culan kall).bang patang bapak mati mande mati tidak ka mano manum pang tasisiah badan s6rang

kato ratoknyo Rabiatun - mandanga ratok Rabiatun - bakato bapak Marah Jamin usah anak manangih - urang panagih rusak rna to - urang parusuah lakeh tuo panggamang darch jatuah -- salamo ayat di badan - anak dibalo sampai gadang - usah anak manangih juo - mambujuak si Rabiatun - mandanga ratok Rabiatun banyak urang manangih - ibo maliek si Rabiatun - manangih di kaki mande datang urang sabalah rumah - dipujuak anak dibaonyo - kan iyo urang banyak dibujua mande di tangah rumah - dek urang banyak datang - datang manjanguak si Sanah - pukua salapan dimandikan - sudah mandi dikapani - nan bujang bujang manggali kubua - bakubua di Bukik Pauah - urang banyak nan' datang Iorong kapado Marah Jamin - sungguah inyo urang dagang - kamatian tibo dahulu rusuah datang mam bujuak - laki bini ringan tangan - pandai babaua urang banyak - pukua satu salasai - pado malam samalam itu - banyak urang mangaji mangajikan si Sanah - bamacam kue dianta urang - pisang gadang nasi Jarnak ado mambari sarikayo - katupek gulai paku - untuak makanan urang mandoa tidak ado rugi si Marah - sadakah urang suok kida -

Urang banyak nan ibo - sagalo kawannyo di Bow - datang manjanguak mambari pitih - banyak pitih nan dapekbudibaiak ditanam - baiak juo balehnyo.·

Urang padang mamunta banang

dipunta dilipek ampek

dilipek dip.aduo

indak guno dirantang panjang

dikumpa dipasingkek

diambiak nan paguno

PERKAWINAN MARAH JAMIN

Habih hari baganti hari - habih pakan baganti pakan - ado sabulan duo bulan - datang urang ka Marah Jamin -man- 'japuik kaminantu -urang Silaiang Padang Panjang - jando masinis si Bakarbanamo si Upiak Pakan - sabab banamo si Upiak Pakan - manumik kaba kato l.uang si upiak lahia tangah pakan - dalam pakan Salasa - pakan Salasa Koto Bam - di sinan lahia si Upiak mande manjua nasi - dalam pakan Koto Bam - taraso sakik katiko itu - sakik kabaranak - kalari ka mmah urang - tibo di sinan anak lahia - dinamoi Siti Nursaya - garah garah urang kampuang bagalai si Upiak Pakan - sampai gadang tabao bao - sampai kini tambah tidak - ringan manyabuak Upiak Pakan baitu kaba carito urang - laki jolong rang Bintungan -- bacarai jo itu - balaki pulo lakinyo masinis kureta - tidak ado urang nan tahan - amainyo cipeh muluik - minantu elok katiko bam - urang dikieh jo dibandiang - indak tatahan muluik amai - bacarai urang laki bini - itu mudonyo Upiak Pakan - lah batigo lakinyo - manjawek warih mandenyo - mandenyo balaki banyak - salapan inyo balaki - alun layua siriah balaki pulo surang lai - kalau mancari usah disabuik - manggaleh nasi tiok hari - Kamis jo Ahad nan tidak Sinayan Jumaat di Padang Panjang - hari Salasa di Koto Bam - salamo manggaleh nasi - tatuka mmah nan usang - tabali sawah duo piriangmanggaleh sangat kayun - nasi murah samba lamak - takato randang kak Saya - tambusu lamak pulo - lorong kapado Marah Jamin - sabab lakeh babini - ibo maliek Rabiatun - batanak manjapuik ayia awak ketek tangan lunak.

Sudah kawin jo si Upiak di bao ka Bukik Tinggi - tingga basamo jo Rabiatun kan iyo Marah Jamin - awak bam samo bam - samo maajuak paratian - kasiah sayang jolong basintuah - ado sabulan duo bulan - tampak karenah Upiak Pakan - jauah balain jo si Sanah - babalanjo indak pandai - indak cukuik gaji laki - manjalang satangah bulan - habih pitih gaji -- tapaso manggadai - tagadai kain jo baju - tiok bulan ka mmah ga71 dai - kali lubang timbun lubang - hutang dibuek suok kida -- di rna lapau dima barutang - takana elok mande Rabiatun - kan iyo Upiak Pakan - salero sarupo ayam indak baranti mancotok -- apo nan lalu diimbau - kalau pai babalanjo barang ka pasa - pamakanan batungkuih - tungkuih - pacal jo sate indak tingga - karupuak sanjai untuak malam - bagoyang taruih garaman - kadang kadang pai manonton - dibali martabak, goreng pisang - maliek rokoh si Upiak awa dikana akia tidak - alamat badan kamarasai - lorong kapada Rabiatun - cukuik umua tujuah tahun - dimasukkan ka sikolah Desa tembok - sampai satahun pabauran - buntiang si Upiak -- sanang hati si Marah lah lama bacinto - dapek anak bak urang - anak urang digadangkan - indak darah dagiang awak - sajak amil si Upiak sayang batambah tambah - cukuik bilangan sambilan bulan - lahia anak parampuan -- anak gapuak putiah - makin sahari makin gadang - sarupo rabuang tatimbun - kan iyo si Rabiatun - pulang sikolah mangasuah anak - mancuci balimpok limpok - cirik anak nan ketek - batanak manggulai si Rabiatun - lapeh tangan si Upiak Pakan - dapek budak indak bagaji tiok hari bakarajo - indak ado mahantikan tangan - badase nasi dimakan -sungguah baitu payah badan - namun upek dapek juo - indak ado tapuji - maras!li si Rabiatun -- hiduik manompang bapak tirih - bajariah dahulu mangko makan.

Duduak barampek ateh anjuang

singgah ka bawah makan siriah

sajak mati mande kanduang

nasi dimintak sumpah buliah.

Lorang kapado anak si Marah - rupo elok bad:m gapuak - anak banamo si Nurani sayang tadorong ka anaknyo -- batjgo inyo babini -- baru kini dapek anak - taragak bana mang__ko babari - rasa dihambuih lakeh gadang - sayang tadorong ka Nurani - sajak mandapek anak - anak dipangku tiok hari - bagai sipotong jolong bacincin - baitu juo si Upiak Pakan - anak kanduang sibiran tulang - ubek jariah pararai damam - sidingin tampa di kapalo - anak manjo dimandenyo cukuik baumua tigo tahun - pandai bamain sorang - tarambau si Nurani luko kaniang kanai batu - mamakiak mangguruang panjang - tibo mande si Nurani - dicari si Upiak Rabiatun -- sadang batanak mambasuah cipia - dituruik si anak diram bahi - apo nan dapek dirambahkan - mamberang si Upiak Pakan - anak cilako batuntungan nyato Nurani di mukonyo - jatuah tatungkuik tibo di batu - diliyek sajo anak jatuah - indak amuah inyo manjagokan - tidak tahu diuntuang kau - hiduik manompang jo kami - kali pusaro ibu bapak kau - turuikkan ka dalam kubua - kan iyo si Rabiatun - marasai kanai panggado badarah kapalo jo lutuik -tidak tatangih tangihkan lai - ditahan sajo kanai rotan - nak lakeh mati kanai tangan pado hiduik marasai - hiduik apo gunonyo - hiduik manjadi budak urang -- kan iyo katiko itu - lalu kawan samo sikolah -sakalas jo Rabiatun - tidak taliek kanai tangan - dipungkang si Upiak Pakan - tibo batu di kapalonyo - badarah tibo dikaniang - babega alam tampek tagak - dikaja anak lari capek - hilang di mato si Upiak - bakato mande Nurani - kapado si Upiak Rabiatun -- tarangkan dikau jaleh - siapo nan mamungkang - anak cilako kurang aja mandanga kato si Upiak Pakan - tidak suko manunjuakkaninyo tahu bahaso urang itu kawan sikola jo mangaji - manjawab si Rabiatun - katonyo sadang manangih -- indak tahu hambo - indak tahu ambo - ambo indak maliek - katonyo sadang manangih - mujua Jamaran manolong - indak taliek kanai tangan - dibaenyo jo batu gadang - tapek tibo tantang muko - taduduak mande Nurani - kan iyo bini si Marah - mangadu pado polisi - inyo dipungkang anak ketek - luko kaniang badarah - bakato polisi - manyuruah ka rumah sakik.

Ditanyo si Rabiatun ado tahu nan mambae siapo namo anak itu - katonyo mantari polisi - manjawab si Rabiatun -- di rna pulo ambo tahu - manangih manahan sakik ·- ambo ditangani mande tirih - bakato r.1antari polisi - iko jinih anak ketek

- buliah ka babu budak kau - kini kau tangani anak iko -- ti73 dak ado ibo kasihan - inyo anak yatim piatu banyak urang maliek - urang kampuang jadi sasi badarah kapalo ju lutuik - luko diubek ka rumah sakik - sudah dibuek proses perbal dibao ka kantua jaksa - kan iyo si Upik Pakan - manyasa gadang mangadu, tabaliak awah - awak jadi nan kanai - ado sapakan antaronyo - tapanggia si Upiak Pakan - ka kantua angku jaksa - karano tarang basalah - cukuik sagalo tando buti - saksi tarang mangatokan - tadando si Upiak Pakan - hukuman limo hari masuak tangsi - takana bana salah badan - maniayo anak ketek - malu di urang kampuang -

Tidak alu saalu nangko alu tasanda di tabiang kok tasanda di batuang buliah disaok daun tabu

Indak malu samalu anangko malu tacoreng di kaniang kalau tacoreang di pungguang

buliah disaoki jo baju

Lapeh tahukum si Upiak Pakan - sorang indak batanyo - kan iyo urang kampuang tahu inyo anak yatim - manuruik sangko urang banyak - Rabiatun anak si Marah kironyo anak tirih - manompang jo apak tirih - bapak jo mande lah mati Rabiatun yatim piatu - bapak mati mande mati.

RABIATUN DAN JAMARAN

Si Upiak si Rabiatun lah baumua tujuah baleh - sarupo bungo sadang kambang - rupo rancak hitam manih - sarupo puti dari Mesir - hiduang mancuang mato tarang - sarupo bintang timur - pancalikan tajam pulo - sabagai sirauik jatuah - geleang mato mambunuah - abuak panjang baombak ombak mahitam sampai ka batih - rambuik balapiah duo - kaniang licin kiliran taji - pipi bagai pauah dilayang - daguak sabagai awan tagantuang - bibia tipih limau sauleh - balasuang pipik dibao galak - cirik lalek di bawah bibia - bibia sirah bagai bagencu - gigi putiah bagai gewang - tangan sarupo lilin dituang - putiah bulek paruik padi - tumik sarupo talua burung - pinggang sariang dado jombang - banyak tadayo nan mudo nan labiah bana si Jamaran - anak guru pansiun - kan iyo bujang Jamaran - samo sakolah maso dahulu - baranti dikalas limo - bapaknyo guru pansiun - barn mati dalam puaso - anak rancak elok laku - hiduang mancuang mato tajam - sarupo anak arab -- sayang saketek mande musikin - takalo maso sikolah bajalan baduo duo - sarupo urang badunsanak - ibo jo. sayang ka Rabiatun - inyo mamungkang si Upiak Pakan - takalo marambah marotani - indak tatahan malieknamuah mambunuah mati - dipungkang jo batu gadang - basam buran darah di kapalo acok dibari pitih - untuak balanjo di sikola - buku pituluik dibalikan - kadang-kadang dibao makan - makan ka rumah Jamaran - maso babawua maso ketek sarupo urang badunsanak - dari satahun ka satahun - badan baransua gadang juo batuka ibo jo sayang - sayang batuka birahi - birahi rindu dandam - bapadu manjadi cinto - bacinto cintoan kaduonyomabuak marindu marayu hati - samo kanai panah a:;,mara - bak nan gadih bak nan bujang - nan labiah bana si Jamaran - dicubo mambuek surek - manyatokan cinto hati - sudah surek dikarang 'dimasuakkan dalam buku - buku carito p elajaran - datang Siti Rabiatun manyalang buku ka Jamaran - diambiak dibao pulang - dibaco malam hari - dibaco balambek lambek - tampak surek di dalamnyo - alamat surek ka awak - tasirok darah di dado apo bunyi dab.m surek - dibukak surek di lipatan - dibaco dalam hati -

Tabang balam tabang malinteh hinggok di kayu jati dipikek sadang bajalan manari kalam jo karateh manamui adiak cinto hati kok lai kasiah batimbalan

Pai ka pulau Karimato salasiah badahan tidak ambiak pisau tikamlah dado namun kasiah tatahan tidak

Ayam kuriak rambayan taduang ikua bajelo dalam padi ambiak tampuruang bari makan dalam daerah tujuah kampung adiak surang tampek hati nan lain diharamkan

Pai ka lubuak ka Gatangan mambao timbo pacah balah usah batapuak sabalah tangan bagai pisau tajam sabalah

Salasiah'batimba jalan tampak nan dari kampuang jati lai kasiah batim balan baleh surek ambo nanti

Kok hujan hujan kan bana buliah bakain tarok kok jan jankan bana usah kami manti orok

Tenggi bukik buliah didaki lurah dalam batalo talo urang ulik buliah dinanti urang anggan apo kadayo

Sudah dibaco isi surek darah di dado indak sanang - tabayang mpo si Jamaran raso di ruang ruang mato - kasiah tadorong sajak dahulu - tagah malu mengatokan -sungguah baramuak dalam hati di muko indak mangasan -

Luruih jalan kamalalak Basimpang jalan ka pulasan bakelok lalu Sungai buluah pandang api makan dadak

di lua indak mangasan di dalam ancua luluah

Pai baladang rang basanto ambiak daun jo bungonyo

usah diadang main mato hati jantuang di mabuaknyo

sudah dibaco berulang-ulang - indak pasa1 myo mambaco sadang lalok dibaco juo - bakato-kato dalam hati - sajak mulo klas satu - sampai kalua sekola - Jamaran sajo manolong - pitih sapitih dipaduo - rusuah inyo nan mamujuak takana nan dahulu - maso dibae jo batu - bangih berang ka mande tirih - Sanang hati sajuak pikiran - dicubo baleh surek Jamaran - diambiak karateh buku disurek elok-elok -- indak tantu kadisurek - bapikia pikia duduak sorang - manyurek baulang-ulang - sudah sabarih dikuyaki - sarik bana mangarang surek - ditanangkan pikirandisurek balambek lambek - tulisan rancak dicetak - sudah dibaco barulang ulang - mana nan salah sip eloki - dibungkuih diampolop dilatakkan dalam buku - jauah malam mangko lalok - tabayang rupo anak bujang - lintuah -hati katikotu - lamo tidua mangko talalok - mato tapiciang mimpi tibo raso balayia dalam kapa - hari malam bulan tarang tagak baduo di ateh dek maliek liek ka lauik Japeh - kapa sadang bajalan - tampak cahayo tarang bulan - bulan panuah ampek baleh - basanda di dado Jamaran -- sadang banyanyi marindu hati - tasintak sadang tidua - kironyo bamimpi barasian -

galak sorang si Rabiatuniyo juo pantun urangTaratak gunung pasaman • lapang tampek lari - katonyo bujang Jamaran - manjawab si78

kurinci sikumbang duo

taragak usah bapasan

jo mimpi kito basuo

Olak olai bujang Jamaran - sadang duduak di palanta - hari nan sadang paneh pagiduduak bamanuang ·manuang sorang - pangana kapado Rabiatun - raso katampak galak sanyum -- balubang pipi dibawo galak - tampak kariciang jo liok mato suduik mato mambunuah.

Api api tabang ka dusun

dari dusun tabang ka banto

indak mati diracun

mati disuduik mato

Sadang duduak talena lena - dicubik urang dari balakang -- malengok si Jamaran Rabiatun rangkai hati - bakato Siti Rabiatun - sabana rancak isi carito - carito dalam buku - iko buku dipulangkan - tarimo kasi banyak banyak - dibarikan buku ka Jamaran - buku carito buku roman - suko manggantuang mambunuah diri - katonyo Siti Rabiatun - baitu bana cinto hati - usah cinto dipamainkan - manjawab si Jamaran - tando bodoh kaduonyo - mungkin badan ka dibunuah -- dunia ti Rabiatun - biaso juo baitu - karano hati tasalap - kasiah dicarai urang lain itu - sabab mambunuah diri - katonyo Siti Rabiatun - sungguah carito buku di katokan dalam buku nan basalang - batinnyo sindia manyindia - samo dimabuak karinduankan iyo Rabiatun - disuruikkan buku ka Jamaran - bajalan babaliak pulang - malu duduak di tapi jalan - salah cando dicaliak urang - kononlah bujang Jamaran diambiak buku dikambang - tampak surek di_ dalam - dibuka surek - surek nan balipek - darah di dado turun naiakhati harok harok cameh arok rasa babalasan - cameh rasa kasiah tatulak - dibaco surek Rabiatun dibaco di dalam hati -

Balayia kapa jo pancalang balabuah tantang Suranti mambao parian ka pancuran

iko surek talayang mambukak rahasio rasa hati pado sudaro Jamaran

Birih-birih birah di hulu kayu kalek pandan badarai tanam banio dalam padi manyisik lalu ka tapian kujarat pupua jo bungonyo

habih pikia sudaro dahulu buruak baiak indak bacarai kami bansaik dikasihi manyasa sudaro kamudian mularaik apo kagunonyo

Rumah gadang batingkek tido dima angin kalalu antah di liang lantai hati bim bang tasingkok tido

) mande Rabiatun - manangih rna di mano urang katahu antah kok urang nan, marasai

Kayu kalek madang di lurah ditarah lalu dilampaikan

hati lakek pandanglah sudah bilo masonyo disampaikan Andaleh jo Saribulan kakida jalan kataruko kalau kasiah batimbalan cubo baleh surek iko

Manolah sudaro Jamaran - sajak ketek kito babaua - satamat basikola sudaro sajo nan dihati - tatapi sungguhpun damikian - elok juo bataruih tarang - usah manyasa kamudian - lorong kapado badan ambo - anak yatim piatu - bapak mati - mande mati - karib kabiah indak pulo - tingga di rumah bapak tirih - lahianyo bapaliharo - batinnyo budak indak bagaji -- karajo tapaso patang pagi - bunyi surek si Rabiatun - mandanga bunyi surek - ibo hati si Jamaran - lorong kapado Jamaran badan tidak kayo pulo -

Luruih jalan ka Padang Panjang ka kida ka Pandai Sikek ka suok ka Batu Palano

indak guno dipanjang dipunta dipasingkek diambiak sajo nan paguno

RABIATUN DIPINANG URANG

Birawari si Marah Jamin - sadang duduak di barando -- baduo jo si Upiak Pakan - hari Akaik maso itu - si Marah tidak bakarajo - duduak mangguluang guluang rokok - bakato si Marah ka bininyo - mananyokan si Nurani - anak kanduang tungga babeleng - manjawab si Upiak Pakan - si Nurani bajalan jalan - jo kawan samo gadang - ka Ngalau Kamang Baso - balimo kawannyo -duo urang anak bujang samo samo bakureta - kureta api pukua salapan malapeh lapehkan hati - mandanga kato bininyo - manggauik kapalo Marah Jamin - bakato jo hati mangka, sajauah 1tu bajalan gadih jo bujang dilapeh - babaua durian jo antimun bacampua api jo rabuak - alamat rusak anak kito - lah banyak didanga anak gadih gadih nan buntiang - ulah anak balapeh unggeh - mandanga kato Marah Jamin - manjawab bininyo - si Nurani anak kito usah disamokan jo nan lain - anak cadiak lai baraka - pandai manjago badannyo tahu hino him a jo malumandanga kato dernikian - sirah muko Marah Jamin bakato jo dareh - dikau anak bamanjo anak gadang disangko ketek - liyek si Sina anak Mariam - tuo Nurani pado si Sina -- kini inyolah baranak - anak di aja manjo - gilo bamain jo bujang bujang - manonton tiok sabanta - asa gambar batuka - inyo ado di dalam - manyamba manggulai indak pandai - mancuci indak pulo - manjahik indak bana - apo tando parampuan - sabuah tidak dipandang urang - patuik bapaknyo mambangih - gadih pagurau panyanyi - tidak ado tingga di rumah - babaju indak balangan tampak katiak jo dado - orok singkek 'di ateh lutuik tampak batih nan gadang - awak gapuak · tinggi gadang - baju sarupo anak-anak. Sadang bakato laki bini - ka rumah Mak Saripah - satu tibo galak sanyum - bakato sadang duduak - kunyah siriah dalam kampia - katonyo Mak Saripah - disorongkan siriah di carano - kunyah pulo siriah iko - dikunyah siriah sakapua sorangbakato Mak Saripah - urang tuo banyak garah -

Bukan den kanari saja kanari nak ran~ Padang· bukan den ka mari sajo gadang mukasuik dijalang_

Bakato mak Saripah -- nak lakeh sajo patuturan - kito barundiang samo awak - singkok daun ambiak buah - kubak kulik tampak isi - mukasuik kami nak maminang -- maminang si Rabiatun - anak Marah nan tuo untuak gum Amzah - rang buja ng alun babini -- katonyo mak Saripah - mandanga kato damikian inyo tahu jo si Amzah - guru sekola H.LS. anak rancak elok laku - tatapi sungguah damikian - hati dek dangki banci jajok ka Rabiatun - baitu juo si Marah -- dangki pulo di dado bakato mande Nurani - lorong kapado si Rabiatun - bukan inyo anak ambo - urang tidak ba ibu ba bapakanak yatim piatu - mangapo itu maka piliah -- elok anak ambo yang banamo si Nurani - mak kan tahu anak hambo pakaian batuka pagi patang - ram buik karitiang di kapalo -- pandai mamakai mamatuik badan - patuik jadi bini guru . sasuai jo si Arnzah. Lorong - kapado Rabiatun -- padusi kumuah - babaju itu ka itu - indak ado batuka baju kuruang tangan dalam - sarupo urang alah baranak - awak gadih pakaian gaek -- tidak sajodo jo !:,'llru -- antah kok jadi babunyo - katonyo si Upiak Pakan - manjawab pulo si Marah - kalau sajodo jo si Amzah pandang anak pandang minantu - jo si Upiak Nu rani - sakolah lai tinggi anak rnanumik zaman kini sasuai bana jo b'llm --- kato bapak si Nurani - rnanjawab mak Saripah --- lorong kapado <Unbo uleh kato ujuang lidah - jadi manti pamili gum - mampatamukan silaturrahim ·- bukan kandak ambo sorang - si Rabiatun nan dipinang -- kami tahu anak yatim -' indak ado bamande bapak - anak rajin bakarajo - mamasak manggulai pandai pulo - gadih indak pajalan -- bajalan bakutiko itu bana clisukokan - ado tando bahaso padusi -

Babelok jalan Mandiangin luruih jalan ka pasa Baso elok urang kami tak ingin tadayo digadih elok basi

katonyo mak Saripah - mandanga kato damikian - berang hati mande Nurani - baitu juo Marah Jamin - takana salah badan anak di aja manjo manyasa bana kaduonyo - anak tidak baberangi -- iyo juo kato urang sayang dikampuang ditinggakan - sayang dianak dilacuiki - bajak tasorong ka batu - indak dapek mailak lai - Bakato mak Saripah - manolah Marah jo si Upiak - palakukan mintak kami - tabao juo Rabiatun - untuak kakawan guru - sudah sapakaik mande bapak - sarato guru Amzahuntuak maminang Rabiatun - mandanga kato damikian - bakato si Upiak Pakan - mande kanduang Nurani - kalau anak Rabiatun - balun ado bamukasuik - tidak balaki bak kini.

Mandanga jawab Upiak Pakan - sudah rnaklum dalam hati - bahaso si Upiak iri hati - kununlah si Nurani gadih gata pamatuik diri - antah tidak bagadih - sumbarang bujang mambao - kalau si Upiak Rabiatun - anak rancak - elok laku pandai mamasak manggulai - tahu manjahik manyulam elok nan mikin dikasiahitapi sungguah baitu si Upiak busuak hati samo sapaham jo lakinyo - bajalan turun Mak Saripah --

Ado sapakan antaronyo tibo pulo si Jaka Tanjuang - duduak batigo dalam rumah - bakato si Jakak ka si Marah - ado saurang urang kayo - baumua labiah ampek puluah - kawan ambo maso di Medan - banamo Sutan Jamarin - biaso urang manyabuik - si Jama sajo di Medan __::_ itu nan ringan lidah urang - lorong kapado si Jama bana inyo agak tuo - sarupo baumua tigo puluh -· baru pulang dari Medan - kini banyak bapitih - kanai hati ka Rabiatun - kalau dapek ka bininyo apo kandak dilakukan - namuah mambari pitih baribu -- katonyo si Jaka - bakato si Marah Jamin - kalau iyo baitu - suruah inyo ka mari - imbau inyo kini juo - kami mananti di rumah ·- kan iyo si Jaka - kato tidak bajawab - bajalan turun ka laman - balari lari anjiang - elok untuang maso itu - basarobok dijalan - bakato si Jaka capek capek - Mak Marah maimbau - inyo mananti kini juo - makan tangan awaang Jama - dapek basuntiang bungo kambang - katonyo kawan si Jama - manjawab si Jama - manuruik tando alamiah lai kadapek Rabiatun - manjawab si Jaka - lnsya Allah mungkin dapek asa saku indak bajahik - manjawek si Jama - pitih usah dirusuahkan taba pitih dibao - marl kito kian - bajalan inyo baduo - hati arok arok cameh - raso indak kadapek - arok raso kamandapek - kan iyo maso itu - tibo di rumah si Marah - duduak barampek - kan iyo katiko itu - tibo si Rabiatun - malatakkan cerek minum kopi sarato pisang gadang - malihek rancak Rabiatun - tadayo si Jama bakilik iman di dado - bakato mande si Nurani - ,Pai ka laman kau Upiak - kami barundiang barasio - indak elok didanga gadih -" bakato ka Rabiatun - kan iyo si Rabiatun - bajalan turun ka janjang - Bakato Marah Jamin - ,Lorong kaandak Su tan - nak maminang si Rabiatun - tibo ditampeknyo - lai tapakai di adat tidak salah dalam syarak - tapi sungguah damikian - kami nangko urang miskin - sagalo tidak ditaruah - elok bakato taruih tarang - kuruih indak babaju - suka indak barameh - katonyo Marah Jamin - Untuak mangaruak pitih si Jama - manjawab si Jama - lorong kapado kato mamak - itu kato sabananyo - elok bakato taruih tarang - suko ambo mandangakan - barapo pitih tapakai - buliah ambo mambari - manjawab bini si Marah - maklum sutan tan tang itu - sagalo tidak - bakasua kulam bu indak ado - cipia cawan batambah pulo -- kiro-kiro saratuih rupiah - mandanga kato si Upiak galak badarai si Jama - dikaluakan pitih saribu ·- dilatakkan tangah rumah - saratuih kato kakak saribu ambo bari - bali apo nan kurang - lorong kapado baralek - usah bagadang bana - malu awak di urang ambo nangko urang tuo - mancaliak pitih taonggok -- tabulalak mato si Marah - nan labiah bana si Upiak Pakan -- salamo nyawa dikanduang badan - balun mandapek sabanyaktu - nak lakch sajo parundiangan - diimbau si Rabiatun - ka rumah inyo maso itu - duduak basimpuah di muko mande - bakato bini si Marah - bukak cincin kau tu dituka jo cincin ameh -- cincin ameh baparmato - dikanakan di jari manih - maliek rupo Rabiatun - lintuah pikiran si Jama - raso di bibia tapi cawan - ditakek janji katiko itu - hari Sinayan timbua bulan - kiro-kiro sapakan lai - tidak baralek baranak daro - kanduri sajo dalam rumah.

TATANGKOKTANGAN

Lorong kapado Rabiatun mandanga inyo kabalaki ~ urang tuo lakinyo hancua hatinyo bagai kaco jatuah ka batu ~ ramuak tidak elok lai ~ badan tajua karang gaek ~ tidak siapo kamanolong ~ tatenggang dibadan sorang ~

Rumah gadang sambilan ruang

salanja kudo balari

alangkah sakik batenggang sorang

bagai maliek langik tenggi

hati tadorong ka Jamaran ~ kan iyo sahari itu dicari Jamaran kian kamari ~ hari sahari hari itu ~ indak basuo si Jamaran ~ antah kamano painyo ~ barisuak batamu ~ kan iyo si Jamaran ~ inyo tahu labiah dahulu ~ si Rabiatun kabalaki ~ balaki jo urang tuo ~ uban panuah di kapalo bakato si Rabiatun ~ bakato sadiang manang1h ~ ayia mato badarai darai indak lalok _talalokkan ~nasi dimakan raso sakam ayia di minum raso duri -- kaluah kasah manahan hati ~ manolah tuan Jamaran ~ malang bana di badan ambo ~ indak guno hiduik lai ~ pado mananggung parasaian ~ badan tajua karang tuo ~ bakato sadang manangih ~ ayia mato badarai darai bagai intan putuih pangarang ~ maliek rupo Rabiatun - manjawab si Jamaran - usah hati di parusuah cari aka nan eloksarahkan untuang pada A!!fh - indak buliah putuih aso usah cameh bana - urang pancameh lakeh kanai ~ urang panggamang lakeh jatuah -

Orang malapeh layang layang

cabiak tantang bingkai

hiduik usah mangapalang

indak kayo barani pakai

kato si Jamaranmandanga kato kawannyo ~ kalau baitu ka86 to tuan - elok lari kito baduo - kama sajo kato tuan - namuah manuruik kama pai - tatungkuik samo makan tanah - tatilantang samo minum aia - usah tuan takuik ganta - putuih mufakat maso itu -- diluluih cincin di jari cincin ameh permato intan - dibarikan ka Jamaran - jualah barangko untuak balanjo di jalan - diambiak cincin di Jamaran - tatapi sungguah damikian - usah adiak manangih nangih - tampakkan hati suko - mambuhua usah mambuku - mauleh usah mangasan - sudah barundiang kaduonyo bajalan si Jamaran - hati kusuik - pikiran susah - tidak tantu kadiawai -

sapu tangan balipek ampek

talatak dalam parahu

luko tangan buliah diu bek

luko hati siapo nan tahu

Sapu tangan panyapu tangan

diam biak panyapu bun go

malang tangan cilako tangan

dalam tangan urang punyo

Pado maso katiko bajalan ka rumah gadai - diliek urang indak banyak diambiak cincin dilatakkan - cincin gadang parmato intan - kan iyo maso itu - ado polisi mato-mato - mamakai pakaian pareman - sarupo urang ka manggadai - dicaliak cincin talatak - badatak hati mato mato - mungkin barang curian - diambiak cincin di polisi - bakato polisi mato-mato di mano dapek cincinko - iriangkan ambo kakantua polisi - pucek muko si Jamaran - disangko cincin bacilok - tibo di kantua polisi - bakato angku mantari - siapo punyo cincinko - manjawab si Jamaran - cincin dari si Jama - urang datang dari Medan - dibarikan untuak timbang tando - kart iyo si Jamaran - inyo tahu jo si Jama - rumahnyo bahampiran - dibawo si Jamaran ka biliak - dibuka album puterek - banyak puterek urang jahek - urang buruan polisi - dalam puterek sabanyak itu - tampak puterek si Jama - bagala si Jama palak - urang buruan dari Medan - marampok mambunuah urang - mambukak toko di Kasawan -· toko urang Cino kini hutang kababaia - pado hari sahari itu - dikapuang rumah Marah Jamin - urang sadang baralek - baralek kawin si Rabiatun - panuah rumah sampai ka halaman - laki-laki parampuan sadang duduak basuko suko ka rumah damang jo mantari - cukuik angku kapalo -- bam tampak polisi datang - malompek si Jama ka jandela - tibo dilaman ditangkok urang - rumah sabalik dipolisi - indak dapek malarikan diri - mancik sikua panggado saratuih -- manyarah juo si Jama PaJak - diikek tangan dibalanggu - dibawo ka dalam tangsi - dipareso sagalo barang -- dalam lamari si Upiak Pakan - tampak pitih dalam cambuang - pitih perak ringgik rupiah - sarato pitih uang karateh - dihetong ampek ratuih -- sabanyak itu pitih si Marah - bakarajo di B.O.W. barapo bana gajinyo - tasimpan pitih sabanyaktu pitih jadi bukti - digaledah pulo mmah si Jalllil - dapek kaluang intan - cukuik barlian mutiara --- barang ra.rnpasan polisi - kan iyo urang banyak - manciliak polisi jo damang -- samo mangucap katakutan - labiah-labiah induak-induak. Elok - langkah si Rabiatun indak jadi nikah kawin -- angku kadi alun tibo - kok jadi nikah Rabiatun - balaki buayo Medan - urang maliang dipalaki - pado hari sahari itu - dima-dima urang rami - dalam lapau di surau - indak nan lain kato urang - mampakecekkan si Rabiatun.

MALARIKAN RABIATUN

Didulang sadulang lai

pandulang ameh balingka

diulang saulang lai

panjapuik kaba nan tingga

Ado sapakan duo pakan - sajak si Jama kanai tangkok hati si Marah indak sanang baitu juo biniyo - kok tidak Rabiatun malaporkan tidak sangsaro di badan - pitih di tangan disita urang - labiah pitih sambilan ratuih disita polisi - kok indak damikian tabuek rumah sabmih - katonyo dalam hati - nan berang bana bini si Marah - anak dikieh dibandiang - dikatai tiok hari - salah saketek diberangi - apo nan dapek dirambahkan - tidak ado manaruah ibo - kan iyo si Rabiatun marasai badan kanai kato - kadang kadang sipak tarajang apo dapek ditokokkan - sadang manangih kanai berang - Jamaran sadang lalu - tadanga tangih Rabiatun - manangih kanai berang sarupo anakanak - malihek parasaian Rabiatun - elok dibao lari - indak guno pikia panjang - katonyo si Jamaran - bulek pikiran damikian - pado hari harisuak - Rabiatun pai ka pasa - si Jamaran manantikan - tampak inyo dari jauah - dituruik diampiri - bakato bujang Jamaran - indak elok kito di siko - elok bajalan ka rantau urang - diadu untuang di sinan - asa sabuik kan tarapuang - asa batu nak tabanam - papadek hati kau Upiak - mandanga kato damikian - galak suko Rabiatun - dahulu alah den katokan kama tuan dituruikkan - bia ka dalam lauik lapeh kalo ado samo dimakan - tidak samo ditahan - kareh hati si Rabiatun pado hari itu juo - lari inyo ka Payokumbuah - kureta api p~kua salapan - waktu luhua baru tibo - diseo bendi ka Ayia Putih - ka rumah angku kadi patang hari baru tibo - ditanyokan angku kadi - di mana rumah angku

kadi di siko - manjawab urang kampuang - inyo ado di su89 rau - bajalan Jamaran jo Rabiatun - tibo' di surau angku kadi - duduak batigo dalam surau - bakato si Jamaran mano Datuak Kadi - datang kami ka mari mamintak tolong pado Datuak - tolong karano Allah - kami mintak dinikahkan - mandanga kato Jamaran tamanuang kadi Ayia Putiah - bakato kapado nan baduo lai ado surek angku palo - kalau tak damikian - tak suko ambo manikahkan cari kadi nan lain - katonyo tuan kadi - manjawab si Jamaran - ruponyo angku kapalo ateh pado nabi kito - sah nikah saizinnyo - kalau tak ado sureknyo - bata nikah kami - liek dimano hadis nan bapakai - lai tasabuik dalam kuraan - atau buatan J:?atuak sandiri - katonyo si Jamaran - berang hatinyo anak bujang - manjawab angku kadi - kato rang mudo itu - itu iyo sabananyo - tidak basuo dalam hadis - indak ado di kuraan - tapi sunggu.ahpun damikian - nagari kito baparentah - parentah dari tuanku Damang . Manjawab si Jamaran - kito mangecek batigQ - barampek jo malaikat - balimo jo Tuhan kito - malaikat jadi saksi - kalau tidak Datuak nikahkan tapaso kami bazina - sabana indak nikah - doso tangguang di Datuak - katonyo Jamaran sirah muko kabangihan - mandanga kato damikian - tamanuang angku kadi - sabana cadiak anak iko - tidak sumbarang urang - lai barisi bailmu - takuik tuan kadi takuik badoso pado Allah - bakato angku kadi mano kau Upiak - den batanyo siapo jadi wali kau - Manjawab si Rabiatun wall tasarah di Datuak - Da- ·tuak sebagai hakim - karano ambo <Ulak yatim tidak ado babapak jo mande -- yatim piatu - pinang sabatang - tidak ado karib bait - katonyo Rabiatun - manyalo pulo Jamaran - itu kato sabananyo - tidak kami baduto - namuah basumpah dami Allah - manjawab angku - suko ambo manikahkan - asa kalian tidak baduto -.

Bakato angku kadi mano kalian san dilua - masuaklah ka dalam surau - jadi saksi manikahkan - tibo rang mudo baduo - duduak baselo cti' dindiang. -

Dibaco kadi kutbah nikah sudah dibaco ditobatkan - Bakato kadi katiko itu - mano kalian baduo - kalian ketek pangkek

cucu - patuik manunjuak mahajari - limbago kito urang Is90 lam - wajib patuah Allah jo Rasul - sambayang usah tingga - luruih bana tapakai - usah baduto sapatah juo - duto itu ibu sagalo doso - taradap urang laki bini - pandai pandai babaua - turuik mampaturuikkan - usah ado silang salisiah - honnat pado suami - saiyo sakato kalian - usah ado patingkahan - salah saketek maatkan - isi nafakah bini awak - turun balanjo nafkah bini.

Salasia nikah kaduonyo - sanang hati Rabiatun - baitu juo Jamaran dibari sudah angku kadi - suko hati kalian - manarimo pitih rang mudo.- '

Perpustak; $ PN BALAI PLISTAKA - JAKARTA Jenderal 89~