No.492

ASIA Regi f0.35

Seri

Wason

SB 323

15 016

1921a

PANANDOERÉ SAJOERAN

Anggitané toewan

J. J. OCHSE

CUITGAVE

VAN DE COMMISSIE VOOR DE VOLKSLECTUUR

WEDALAN BALÉ-POESTAKA

P.DUCRO. UITV.

Wason SB323

15 016

1921a

CORNELL UNIVERSITY

LIBRARY

UNDED A CONNE BY

425ech 3

Seri No.

492 Regi f0.35

PANANDOERÉ SAJOERAN

Anggitané toewan

J. J. OCHSE

Kanți gambar 6idji.

WEDALAN BALÉ POESTAKA

DRUKKERIJ VOLKSLECTUUR WELTEVREDEN 1921.

RDUCRO UITV.

PANANDOERÉ SAJOERAN.

BEBOEKA.

Sarehning nandoer sajoeran ikoe toemrapé wong boemi akèh pametoené lan akèh batiné, prajoga banget jèn diwènèhi pa- noentoen, soepaja panandoeré sajoeran bisa betjik. Panandoeré sajoeran ikoe koedoe sarana kawroeh,lan koedoe tlaten sarta lemahé koedoe loh.

J. J. OCHSE.

ATOER WOENINGA.

Sinten sintena ingkang taksih serat bab

Pomoloog inggih tijang ingkang ing kawroeh palakirna ing, pabrik toewin padagangan van Landbouw Nijverheid Handel ing Bogor Kadjawi sok tijanga meling dateng widji ingkang perloe

BALÉ POESTAKA.

PÉRANGAN I.

KATRANGAN LOEMRAH.

PANGGARAPÉ LEMAH.

lemah ikoe : Perloené ilang ketjoeté hawa lan srengéngé ing jèn kang ndoewoer djalaran bandjoer ketjoet ngilangaké ketjoeté lan kena kaja kang lan diraboek Apa jèn kang kebon joeran ikoe lah ikoe panggarapé lemah koedoe betjik kang kawitan jènwoes lanjah20-30 djeroning Kang tjalon kebon oetawa wesi tjèngkèh (porok) jèn ana ing jèn Djawa; jèn Walanda ing ngisor ora Walanda lintjip ora ngisor

NJITAK

katjiṭak digawèkaké got Goté kang Lakoené manoet iringing lemah Lemah lakoening got tjilik tjilik let ing Amba lan kalèn kalèn maoe goemantoeng iringing lan rata rata lan ambané kalèn cM kalèn cM sarta lambé kang majaté karo

lan sikil 40 wantjiné Ing loewih doewoer katimbang ing katiga bab ikoe kang mikir Ing

4.

loewih doewoer katjèk akèh katimbang karo ing katiga jèn ing ing antarané loewih tjijoet larikaning ing ing lan katiga kena dipétak pétak kaja sawah ing panggonan kang miring ing bisa jèn miring ikoe kena dipétak miring banget betjik Jen ing dikoewatiraké bakal kèli, kang kena didokoki pring pawinihan karo loewih mawoer katimbang lan kang Jen ing widjiné ing pot oetawa widji.

PANGRABOEK

ikoe diraboek lan énggal doewit Kang prajoga tlétong tlétong tandoeran ing, mbetjikaké lemah Jèn ing dalem 20-30ditoempoek disik ing dilèr lan dilebokaké ing lemah patjoel wesi tjèngkèh Raboek kena ing goeloedan, ing lemah jèn di amoniak kang ing

Panjimpené tlétong ing kang sarta rapet adja kongsi ilang amoniaké lan nganti kilèn Jen ing, kena lijané ja ikoe gawéan ikoe jèn betjik mraping raboek tlétong ikoe perloe lan ora kena. tininggal ikoe Stikstof, Kali Phosforzuur lan gamping

Awit

woh Mitoeroet ing Stikstof Kali woh Phosforzuur Loemrahé Stikstof Kali wit lan pang woh mbetjikaké lemah bisa gawé mawoering lemah kang bisa Kaping kapoer wohing kang lan tandoeran kang kang tinandoer ing betjiké salin djinisé kang tjètèk tandoeran ikoe kang tjètèk kang Kang tjètèk bisa kang tjètèk tjètèk kang. ditandoeri betjik sajoeran tjètèk djero Kaping pindoné warna warna ing kono bisa awit kaja wis kapratélakaké ing lan woh ikoe

Apa jèn kang ngraboek ngerti wewadiné adja kongsi kang Terangé ing Phosforzuré woes tjoekoep nanging Kali kinadoekan ing Phosforzuur ija sațițik ananing kang dadi ing Kali Apa jèn isih tjilik bisa lan kang katjang jèn isih tjilik diraboek Stikstof (jèn wis bisa njerot Stikstof ing njimpen Stikstof ing prențiling

() Stikstof

Prențil Prențil woedjoed kang saking kasatmata jèn kèker mikroskoep Woedjoed bakteri jèn wis bakteri metoe wis Stikstof bakteriné prențil ikoe njerot Stikstof ing awang Sawidji widjining katjang lan karo bakteri Ing sarèhning katjang ora ditandoeri katjang kaping pindo Lemah kang kang katjang jèn katjang sok ditjampoer disik karo lemah ing kang ditandoeri katjang

K. datjin ing
Bab pangraboek ing tanah pasir Kadjaba. Patrapé warna jèn maoe lan ing lemah kono nganti mati karepé lan kekarèné ing kono Kang kono karo pisan mbetjikaké awit ngoenḍakaké jèn lemah jèn katjang Stikstofé Kang diraboek nganggo pasir lan lan kelet Jèn lemah pasir masiré lan jèn kelet mawoer toer

Kang betjik katjang Tjina lijané katjang kang wité

WIDJI

Widji ikoe betjiké Europa Jèn menjang Firma kang wis betjik widjiné katamtokaké lan Widji ikoe betjik widji ikoe kang kena widji kang milihi kaja ta widji katjang kapri lan lija lijané

Warnané lan diipoek ikoe bakal ditjaritakaké ing boeri

WANTJINÉ NJEBAR WIDJI

Wantji kang betjik widji ikoe ing laboeh banter bantering wis lan koewat Nanging jèn ing sadjroning widji

NANDOER LAN NJEBAR WIDJI=NGIPOEK

widji karo kandeling widjiné Jèn widjiné tjilik koedoe dinetaké widjiné ing lemah Jèn widjiné lan woes sarta koewat dielih dielih ing ka-

Betjiké wra- tinimbang jèn nglilir mati sațițik Jèn widji diipoek disik ing betjiké larikan lan lan kaping kakéhan widji kang

PANGOEPAKARA

kang dina ja ikoe : njirami ngresiki lan kang

Njirami ikoe Kang dikon njirami ikoe wong kang ngerti lan kang koelina kena salin sarta njirami jèn Kang njirami (bros) kang kena siraman kang tibaning ikoe mbandjoer Golèk wong kang kena dipitaja woer pantjèn dititi déwé

dina disirami lemboet bolongané Toemrap tandoeran kang dina Anggoné njirami ora kena pisan ing lan kena ing wantji awan noedjoe bantering ing wantji lan Kang kena kaja ta jèn lijané kang tjilik tjilik ing slokan lan ing Lan kena ing kono bakal ketjoeting Wragadé gawé ikoe rada larang ing tanah Europa Nanging ing pawinihan prajoga aké pring lan Pajonan maoe majoni koedoe

dipajoni jèn katradjang banter bisa oentjrit oentjriten Perloe ikoe noeli dikoelinakna lan marang salining hawa Ing kang dipajoni kira kira cM iki katoem- pajonan betjiké kena didjeplakaké lan ditjantolaké ing tjagak jèn kanggo jèn ditjantèlaké Kang dipajoni pawinihan jèn noedjoe lan kang andyvie kang jèn adja kalebon ing kang perloe lan ora kena tininggal Kang ing kapindoné Jèn keboné resik akèh kapéntjoet toekoe sajoerané Toemrap tandoeran tjilik sarta tandoeran ing pawinihan porok piranti kang diarani tjétok wong sidji sidjiné patokan bakal iki kang, nindakaké jèn wis nglakoni

NGOENDOEH

ikoe jèn wis jèn wis lan kena bakal

Jen ikoe kang amasți ndjaloek loewih saka masținé Rak jèn dina dikon Kang kira panandoeré pira Wantjiné ikoe kang betjik lan

MADAHI

diperlokaké Wadah kang betjik ikoe kang Jèn betjik ikoe wis aran reklame kang satitik Kang betjik krandjang kang diarani krandjang Nizza krandjang kono kaja krandjang kang sarta kang loemrah wadah Lan jèn krandjang pati diwolak walik kaja krandjang kang

PÉRANGAN II.

WARNA -WARNANING SAJOERAN.

SAJOERAN GODONG.

Kool apik kikrik) lemah kang eloh banget

BLOEMKOOL KOOL KEMBANG

Jen bloemkool wis kena dielih saka pawinihan (bédéngan lan larikan larikané cM sidji sidjiné cM. Jen wis nglilir temenan kena diraboek chilisalpeter diwoer woeraké ing kiwa ing Jèn bisa diraboek gram ing kool ing wajah lan ing isis renjah Sarèhning kool rada adoh ing sela kena lija dioeloeri widji oetawa ditandoeri lan karo Betjiké kaja ing ngisor iki Lemahé larikan cM Leté tandoeran Leté salarik jèn Jen wis dioendoeh ing larikan kool kena jèn koelé wis aranging boentjis ikoe ditandoeri wortel lenga sidji Bloemkool Walanda kang betjik :

Langedyker late Utrechtsche kortbeen

SLUITKOOL.

Kang sluitkool ja kool kool poetih lan kool karo

Leté larikaning kool abang oetawa poetih 70 cM,leté tandoeran ing larikan 60 CM.Savoye kool larikané arangé 60 cM., tandoerané ing larikan 50 CM.Pangraboeké nganggo raboek gawéan, ing dalem 1 roeroetjengkal2 KG.Superphos- phaat, 11½ KG patentkali lan 1---— 1½ KG.chilisalpeter.Pangoepakarané pada karo bloemkool;koedoe akèh banjoené lan sok diḍangir [lemahé diketjrik]. Bangsané roode kool kang betjik: Utrechtsche roode Zenitt, Lange dyker, roode en President Garfield. Witte kool : Suikerbrood,Roem van Enkhuizen, Lange dyke witte en Yarksche. Sovoye kool :Fijne vroege,Taaie gele, gewone groene en kleine groene. BROCOLI.

Brocoli ing tanah Djawa kéné loewih gampang dadiné tinimbang bloemkool,sabab brocoli oeripé koedoe ana ing tanah kang seḍengan hawané.Nanging widjiné rada langka. Moela betjiké jèn bisa anganakaké widji déwé baé. Panandoeré pada karo bloemkool.Sing bangsaning betjik jaikoe:Englesche witte brocoli lan Mammouth. SPRUITKOOL.

Spruitkool ora betjik ing lemah kang loh,sarta ora kena diraboek kakéhan,sabab godongé bandjoer kakéhan lan siwilané koerang. Jèn kakéhan godong koerang siwilané, godongé dige- pjoki nganggo kajoe oetawa wilah, soepaja bandjoer metoe siwilané. Arang kerepé nandoer spruitkool 60X60 CM. [ 60 cM mesagi]. Kang bangsaning betjik : Hooge en lage Engelsche Spruitje lan bangsané Aigbux lan Wroxtoh.

BOERENKOOL.

Boerenkool ikoe ing kéné bisa betjik lan sanadjan sajoeran maoe ora bisa sinimpen lawas kalawan ijs,éwadéné énak rasané. Panandoeré gampanglanpangoepakarané pada karo kool lija-lijané. Boerenkool ikoe ana kang mrențel goḍongé ana kang ora, ana kang doewoer ana kang tjèndèk.Kang bangsané betjikdoe- woera oetawa tjènḍèka, kang idjo sarta kang aloes prențel-prențelé.

PETSAI.

Ing tanah Djawa ija ana kool kang arané Pitsaikool.Enggoné mentjaraké kang prajoga déwé sarana epangé, disemplèki ditan-

Jèn wis kool Petsai-kool iki masți sirna awit ora kang Amané kang loemrah kool ikoe bisa tan- ing pawinihan lan ing ija ditjekeli dipatèni Wis ditjoba sațiṭik tommat lan kang ikoe bisa mitoe- loengi

SPINAZIE

Spinazie ikoe ndjalcek betjik rong warna ja ikoe lan Nieuw-Spinazie loemrah ikoe Spinazie Glarab ana spinazie Spinazie ikoe kena lan kena larikan Larikané 15-20 Spinazie ikoe jèn rinaboek kongsi kaping pindo chilisalpeter nibakaké widji jèn widjiné wis toekoel kèhé KG ing dalem roelanjèn kena dipindoni kang Spinazie Glabra betjik ja boender widjiné Spinazie Prasman kang betjik monstrueuse Viroflay Glabra kang lan awidji Spinazie Nieuw loewih tinimbang lijané widjiné ing kang larik kereping ing sawidji widjining larikan widjiné deder ing pawinihan lan pangelihé menjang betjiké ditandoer ing Kang kang lan widji

SNIJBIET OETAWA WARMOES

Panjebaré ana ing kalarik larik; leting larikan maoe dikerepi ing tekan cM Kang tinandoer snijbiet kang arané Luculls Jen kena diketok kira-kira lemah

ZURING.

Zuring.Njebar widji sapisan bisa kanggo lawas, anggoné nangkaraké sarana disoewèki. Saben 4 tahoen sapisan koedoe dianjar- aké lan anggoné nganjaraké oega sarana disoewèki.Zuring ikoe ndjaloek panggonan kang éjoeb,sabab jèn kapanasan sok ketjoet. Soepaja zuring maoe bisa betjik salawasé, jèn wis kembang, kembangé dipotèli.Arangé panandoeré 25-30 CM. Sing bangsaning betjik Nobel zuring.

POSTELEIN.

Postelein ikoe ora tahan aḍem,dadi ing kéné mesți dadi. Postelein koedoe diraboek kang akèh, apa manèh lemah kang doewoer,awit postelein ikoe ojodé ngambang,sarta oemoeré ora dawa. Sarehning widjiné lemboet-lemboet banget dadi sing njebar koedoe sing wis koelina banget,moela widjiné sok dipoetih nganggo kapoer Walanda.Ing dalem saméter pasagi widjiné 10 gram; sawoeséwidjimaoe disebaraké, bandjoer ditoetoepi ing lemah salarap kang tipis banget,noeli dienetaké. Sawisé mangkono, bandjoer ditoetoepi nganggo gedeg oetawa goni kang teles soepaja pawinihané adjeg teles, moerih bisané ratjak toekoelé. Jen toekoelané wis katon, toetoepé diboewang. Postelein kang koening loewih pajoe tinimbang sing idjo.

CICHOREI.

Cichorei ikoe tandoeran kang mawa ojod gedé kaja déné wortel. Moela moerih gampangé ojod gedé maoe ing kéné dakarani wortel baé. Déné kang betjik kang goḍongé bisa tepoeng nganakaké endog kaja déné koebis (kool). Cichorei ikoe angèl bisané nganakaké widji, kang bisa ngendog godongé oetawa mbedodok.Anggoné moetjetaké godongé gampang baé. Jen ana kang bisa ngendog (endogé diarani Brusselsche witlof),perloe wortelé ditandoer manèh kanggo widji. Kang kanggo widji miliha wortel kang loeroes lan lentjeng,lan kang godongé amba lan dawa sarta mbedodok arep tepoeng dadi krop. Wortel kang mangkono ikoe diketok godongé dikarèkaké watara rong dim, bandjoer ditandoer.Gagangé kembang diketok jèn kembangé arep metoe, soepaja ngepang lan soepaja widjiné bisa mateng bareng. Bisané éntoek endog (krop) ikoe angèl banget,sabab koedoe nganakaké wortel disik soepaja ing tembé bisa moetjetaké endogé. Pandederé widji ing larikan leté 20 cM.widjiné ora kena kekerepen enggoné ngoeloeraké.Kanggo nganakaké Brusselsche

witlof kena diraboek wortelé bandjoer lan wortelé kena kentjeng lan. Jèn wis watara diarang nganti Jèn wis wortelé wis toewa diiris poetjoeké diiris nganti kari cM Wortel ing kang rengket lemah watara cM Saja

betjiké ing sadjroning kang lan kena ing lemah ing Wortel jèn bakal jèn wis watara

ANDYVIE (ANDÈWI

Andyvie ing hawa kéné bisa widjiné ing pawi nihan lan pangelihé jèn toekoelané wis godong Ing goeloedan arangé cM jèn Jèn isih tjilik tjilik betjik disirami djèr chilisalpeter gram ingL lan iki kang dawané M M. Jen andyvie ikoe wis sarta ing atiné wis garing ditalèni Ing ditalèni maoe koedoe dipajoni kongsi lan kapanasan koewat Jen wis wis lan nalèni koedoe kentjeng jèn kekentjengen bisa Bangsaning andèwi kang betjik ja ikoe kang kang lan

SALADE SLADAH

ikoe ing ing sawajah jahmanèh ing tahan kena dipajoni ing pawinihan ing pot Jèn ing sarta wis godong Leté panandoeré cM jèn madjoe

M. ikoe kaja
lijané kang oemoeré tjendak ndjaloek lan mawoer ikoe diraboek

Jèn tandoerané ing wis diraboek chilisalpeter disiramaké ing oewité, kena njiram awit jèn ram bandjoer Patrapé Chicisalpeter ingLdjèr Chilisalpeter njiram goe-disiram nganggo djèr chilisalpeter disiram resik jèn maoe kang njiprat ing goḍong kéroet lan ing sawantji wantji kang betjik ja ikoe lan Zwart Duitsch Rudolphi's Lie bling Djawa. Ana Laibacher Eiskopf lan Mai Konin- gin karo pisan betjik disetoep ikoe kena ing kool prei lan lija lijané pinggiring ertjis lan boentjis toemrap ing diketjrik betjiké widjiné widjiné kang betjik diiris mangkono bakal widji Jèn widjiné wis diwaḍahi ing kantong kertas lan diwaḍahi ilang widji

SAJOERAN OJOD

KOOLRAAP

Koolraap ikoe ora pati ana adjiné Koolraap ditandoer ing lan kang

kaja kang ing ikoe woes. kena dideḍer pawinihan lan kena ing Kang kang betjik dipilihi disalini betjik betjik Jèn pawinihan jèn wis oetawa lan dipoeter cM Ing katiga knol kang ikoe diḍangir lan koolraap kang betjik ja lan Frische blauwkop.

RAAPKOOL.

Ikoe loewih disenengi ing wong tinimbang kool-raap, panandoeré pada karo koolraap.Raapkool,koolrabi oetawa glaskoolraap. ikoe kang dipangan blendoekaning wité.Apa manèh Erfurder kang poetih oetawa kang biroe ikoe betjik banget.

MEIRAAP.

witte Mei lan knolletjes Meiraap kaja Meiraap ing larikané 20-25 Ing ing larikan 15-20 lan oemoeré 3 Kanggo widji 30–40 widji diwadahi ing kéhan ilang

RADIJS LOBAK

Ikoe ing wong wajah lan kena ing larikan Betjiké ing larikan larikan cM Ing tembé jèn bisa karo lan kena kool ertjis katjang Sing betjik non plus ultra Triumph kang tjorèk sarta lan witte

RAMMENAS

Kang kang Tjina kang karo lobak leté larikan ing nganti 15-20 leté

WORTEL OETAWA PEEN

PEEN OETAWA WORTEL ikoe lan kang anjar sok marakaké kang cM kang jèn nganti sok Diraboek wéan kena ing KG chilisalpeter 3 KG patentkali lan KG super Pa-

larikan kira kira ing Widjiné isih sok Kang ing saiki ing lèngsèr wesi Jèn tangan baé kang betjiké widjiné diwori weḍi Anggoné kena Jen larikan panglariké kalawan piranti kaja leté larikan 10-15 Piranti wilah cM larikan cM Ambané karo ambané ija nganggo lan ing wilahé karo Jen kebak larikan Widjiné sawatara lan Jèn larikan lan leté 4 wortel betjik Parijsche lan Amsterdamsche bak van halflange van Nantes lan korte deuvik

BIET

Bit ikoe lemah karo wortel Bit ja kena karaboek raboek kaja ngraboek wortel Apamanèh kali betjik kalarik larik leting larikan Leting nganti 15-20 cM Widji sidji bisa Widjiné koewat nganti Bit kena dilih nanging ngati ati kang ana ing Widjiné sawisé rosik lan kerep diketjrik diiris jèn diolah kakèhen kang ilang sawisé koelité

Kang betjik : zwartbladige moor plus ultra

SCHORSENEER

lan ing tanah Djawa kéné dadi Sarèhning widjiné disimpen betjiké koedoe cM Besoek nganti dadi10-15 kembang

ati katandoer Jèn arep ngamèk widji lan iki kang bakal awoh Wohé kang wis toewa dipetiki Kang betjik kang vulcaan lan Rusische reuzen

KNOLSELDERY SLEDRI KENOL

Kang ditandoeri knolselderij Rabock anjar betjik bandjoer knol diakèhi kang katon diketoki resik lan kerep diketjrik Pan- ing pawinihan lan jèn watara cM dielih Leting larikan ing kang bisa teloeng larik Ing sarehning knolselderij kang ing isih ing Lemah kang kena loewih tinimbang knolselderij ditandoer ing knolé (atos kaja Jèn knolé wis bengketi hawa lan soroté ing lemah ndjalari ing knolé Waktoe isih ing dipețiki Kang betjik Erfurter knol lan Prager reuzen knolselderij

UI BRAMBANG WALANDA

brambang Walanda ikoe ing lemah kang loh lawas Widjiné ing larikan leté larikan nganti leté ing larikan koerang loewih 15 CM resik lan diketjrik Kenané jèn wis ora moendak jèn wis Betjiké ing kang kaki loewih Kang ditandoer kaja kang kang betjik brambang zwijndrecht (Zwijndrechtsche ui brambang Walanda kang de bruine

betjik ikoe ora pati tahan marang banjoe Brambang kang ora pati ditandoer ing kang lamahé betjik ing larikan

larikan cM lan jaikoe Inlegui tjilik lan poetih kang betjik Sint Jan lan brambang tjilik

Kanggo widji milih kang lan ja kang tjilik tjilik Ikoe maoejen wis nganti metoe leté widjiné wis ireng lan bandjoer diwadahi dloewang kantong lan PREI

Kang betjik dikke winter Reuzen prei van Carentan lan dikke widji dideḍer ing pawinihan Jèn toekoelané wis 10-15 CM doewoeré bandjoer dielih ing goeloedan dikalèni leté leting ing larikan ditandoer dilongi lan ing prei kena cM lan panandoeré karo preiné Jèn wis preiné lan diraboek chili ing ing prei

SJALOT BRAMBANG

sjalot ikoe Kang betjik sjalot loemrah lan sjalot kang poetih warna loro widjiné jèn metoe Leté larikan leté jèn wis wiwit garing garing, Panjebaré ana ing larikan kang leté kaja kang kapratélakaké ing nanging kang kerep ing kena cM

BAWANG (KNOFLOOK

karo sjalot bawang karo kang wis kapratélakaké ing ja ikoe : bawang siliré

SAJOERAN OEWOH.

BANGSANING BOENTJIS.

iki kang tandoerané oeta-

warnané, kaja ta, ertjis, lan

TUINBOONEN.

larikan lan larikan Ing rik ing joeran ing widjiné lan ing ditandoeri wortel Jèn watara wis M. dilandjari Betjiké lan ing poengkasaning kiwa ing iki pring Jèn ngisor wis wohé wité ing jaikoe jèn wité watara wis

ing akèh ikoe kang isih jèn widji milih kang toewa jaikoe jèn wis ireng lan milih kang kentjeng tjeng wareg kaja kang wis katjaritakaké ing mèmper kara kang kembangé stikstof jèn isih tjilik Jèn nganti kakèhen stikstof

Sawisé ditandoeri lan lijané kang tandoeran mawa mèmper koepoe betjiké ditandoeri Kalané widji dititi kongsi ana kang Jèn kang ing kaja kepik ing bakal kang Widjiné koewat disimpen nganti Kang betjik Lange Leidsche witkiem lan klooster

SLABOON

Ikikang mrambat kang ngadeg Kang mrambat

I.Widjiné kalarik
ing kang 60 cM Ing dalem salarik Widjiné cM garing leté tjoeblekan 60 Ing kang diandjiri disik ing ngiras landjaran andjir 2½ — Landjaran 12pring ija kena Sakiwa landjaran kena ditandoeri

II. Goeloedan kang arep ditandoeri slaboon maoe ambané 1-1.20

M. Landjaran dadi rong larik,leté 60 cM.madjoe teloe.Landjarané poetjoeké digațoekaké lan ditalèni.Ing nḍoewoer bandjoer didokoki plagrangan.Landjarané lan plagrangané koedoe pring sigaran, soepaja tandoerané gampang mrambaté. III. Goeloedan ambané 60 CM.Ing tengahé didokoki landjaran salarik, landjaran maoe didokoki plagrangan wilah.Doewoering plagrangan12 M. Sakiwa-tengening landjaran madjoe teloe dideḍeri slaboon,leté 60 cM. IV.Landjarané neloe-neloe madjoe teloe, ing doewoer ditalèni dadi sidji, doewoering talénan 12 M. Terkadang landjarané madjoepat,lan nggoné nalèni oega papat-papat, ja ikoe jèn panandoeré slaboon maoe saboebaré bloemkool, kaja kang katjaritakaké ing bab panandoeré bloemkool. Nandoer slaboon kang mangkénéiki kena diarani patrap goeboegan",sabab landjarané madjoepat kaja tjagak goeboeg.Soepaja sadina moepoet,karané bisa kasorotan ing srengéngé,larikané dioedjoeraké ngalor.Wantjiné kang betjik kanggo nandoer sakabèhing boon ana ing mangsa laboeh oetawa marèngan,sabab toemrap tandoeran ing mangsa laboeh, bésoek wajahé akèh oedan,wis gedé-gedé; mangkono oega tandoeran ing mangsa marèng,bésoek banter-bantering panas cega wis gedé-gedé,dadi wis pada koewat kodanan gedé lan kapanasan banter.Papané, ing goeloedan dingèngèhaké sațițik, kanggo ndeder sadijan soelaman.Soepaja mrambaté bisa kentjeng, betjiké nganggo ditalèni, nanging adja kekentjengen lan ora kéna kliroe; pamrambaté bangsané kara ikoe koedoe ngiwa.
STAMSPERGEBOONEN.

Pandederé pada karo kang kaseboet ing doewoer, moeng leté rada kerep.Ing goeloedan kang ambané 1. 20 M. moeng dilariki dadi teloenglarik, leting tandoerané 30 cM;saben saelèng disèlèhi 4 oetawa 5 widji; leting larikan 40 cM. Goeloedan ikoe ija kena dikèhi larikané kongsi leting larikan moeng ana 5 oetawa 10 cM. Jenpanandoeré akèh,, ora perloe ditandoer ing goeloedan, arang-kerepé panandoeré adjeg kaja kang kaseboet ing doewoer. Bangsané peulvruchten (kapri sapanoenggalané) ora kena diraboek akèh-akèh,sabab jèn kakèhen raboek moeng godongé kang akèh, nanging wohé soeda.Kang prajoga kanggo ngraboek ikoe gamping, sabab gamping ikoe bisa ngratengi panganing tandoeran ing lemah kang maoené ora bisa diserot déning ojod,woesana bareng wis diratengi ing gamping dadi bisa diserot. Jènpanandoeré stamboonen arep kanggo bruineboonen, pangoendoehé jèn isiné wis oedar saka gantilané(kotjak) lan jèn wité wis koening klikané,déné pangoendoeh dibedol oewité. Stam-

diwalik Wité prențilé kang isi stikstof kèri ing lemah Anggoné diklanţang kaja wong

betjik : enkele zonder draad lan fijne trosjes stamprin- fijne tros lan witte reuzen Kanggo bruine boonen kang katandoer kievitboontjes lan rotjes

SNIJ BOONEN

kajaIkikang lan ana. kena ditjampoer karo lijané Kaja ta karo kool doer ing larikan leté larikan cM leté ing larikan Ing antaraning larikan leté doeri kool Jen wis ing larikané sladah leté bandjoer kaja kang ing bab

GAMBAR schaal

o Sladah +

-+Kool

Boon

Gambar 2, goeboegan ing gambar No 1 Gambar 2. kang nggandeng boon. Panandoeré kang kaja mangkéné ikoe ba- goes banget; dadi lemahé koedoe betjik pangraboeké. Kang bangsananing betjik boon mrambat : moerheine reuzen, slagzwaard zonder draad, verbeterde Veensche lanlange breede slagzwaard. Boon ngadeg:vroege smalle lan lange breede echte.

PEUL,ERWT (ERTJIS) LAN CAPUCYNER.

Sarehning warna iki

sidji peul jèn isih ora kena ketoewan awit sing ikoe peul Ertjis ikoe Sarta ertjis Inggris lan marrow erwten pating ertjis Walanda Peul ertjis lan pisan jèn satitik jèn akèh larikan sidji sidji Kang larik Larikané leté cM jèn pangoeloeré sidji sidji cM jèn leté cM widji walak walak garing lan nganti phosforzuur lan kali ing dalem kang ambané lan dawané phosforzuur KG kali KG Jen ertjis dilandjari nganggo kajoe kang kang Kaloemrahané ertjis rong larik landjarané rong larik kena ertjis kang ketel salarik landjarané rong larik landjaran larik ertjis larik ing ing Ertjis salarik landjarané salarik ikoe kang betjik ertjis mrambat kang ditalèni ing landjarané kang ditandoeri larik ora kena koerang jèn kang awoh kang sisih bisa ngalor kena ditandoeri lobak Betjiké goeloedané kidang jen mentas ertjis bandjoer lijané ertjis ertjisé kasorotan kabèh kang njelani maoe ditandoeri postelyn

krombek stamdopper,Amerikaansche soorten ertjis Amerika Bliss 'Abundance, William Hurst wonder van Amerika Amsterdammer peul kang betjik reu-Hendrikspeul lan Prins Albert peul kang betjik : grijze lan witte widji ikoe isih dititik Jen ing mletèk katon tanpa sontrot tetéla jèn kang peul awit jèn ertjis peul kang ikoe katara ing isiné katon pating pandoekoel ing ertjis ikoe Woh peul karo jèn ertjis Widjiné capucuner kang klawoe

ASPERGE (ASPERSI

ing lemah kang ditandoeri disik raboek tlétong awit jèn wis ditandoeri wis tjakaré wis kena kaja kang tjakar isih widji Papan kang arep ditandoeri tjakar kaja kang Kang bakoe lan salarik Patrapé kaja ingisor iki Jen lemahé wis dipatjoeli cM bandjoer

CM. lan lemahé ditoempoek ing dadi bandjoer lemah bakal Kalénan nganti karo sipating lemah nalika doeroeng lan lemah kang jèn wis oemoer bandjoer ing cM

Tjakaré tjilik ambjar lan Sawisé tjakar jèn ditandoer ing lengé disik adja bosok Jèn

wis ditata djoer lan ngati ati țingiling Jèn wis let bandjoer dikeṭok watara cM diraboek sing Ing larikan

let dina jaikoe ing wiwitané Maart April lan meka Kadjaba raboek tlétong KG patentkali KG lan KG chilisalpeter ing cM lan cM Bareng wis (goeloedané lan dalané lemah kang ing dalané Lemah kang lan ora kena kaworan krikil lijané kang atos Kandelé kang tjakar klauw cM Wangoené ing warata lan kiwa mlèrèt Watara 12-2 wis kena Jen ing rané diraboek manèh lan lemahé kang kanggo Jèn bisa ping (panjoeblesé ) ikoe lan wong kang doeroeng koelina betjik didoekiri Jèn lading lentjeng Jen lemahé wis ikoe wis; jèn wis bengkah ( lan Asperge sawisé Panjimpeni ing ing kang adja Kanggo sadjroning taoen kawitan kang kool Kang perloe widjiné milih kang jen wis woh diplètjeti ing kaja mlètjèti kopi diisis lan ing lemah kang Asperge kang betjik van Argenteuie lan Mainzer lan Ruhm

TOMAAT

Tomat ikoe kena

widji leté 1 rong larik leté larikan ing tembé dielih disik ing ikoe betjiké ing jèn dirambataké ing

kang di landjari wilah kang dawané wis watara dikeṭoki Jen wis woh lan wohé kang

Jen diandjang ditjagaki pring ing bakal Jèn landjarané wis Kang betjik : Alice lan

KOMKOMMER

wong tani betjik timoen kang karo augurken kang jen wis godong ana ing kang Timoen ikoe nanging ikoe jèn ing lemah sarta

Komkommer ikoe kembang Dadi kèh dilakèkaké ditjegah jaikoe Kang betjik Coliath lan Noa lange

(BLONDOTAN).

ing lan

jaikoe kang M. dilarik CM ing menjang karo ing goeloedan jèn disik wis. Jèn

wité kang wis bakal siwilané Siwilan kapilih Jèn siwilané

tantjebing godong

ing poetjoek Andjang-Jèn wis soendoel nglambrak ing kebak wité Roosevelt tomaat Walanda kang

LAN MELOEN SEMANGKA

akèh kang nandoer Timoen ikoe tjilik lan lan nandjakaké leting tandjan M.. ing lemah kang kang Timoen widjiné lemah kabener matané bakal

warna loro lanang lan satitiké woh bisa ditata kongsi laki

tros witte Amsterdammer

poetjoek déwé lan godong

Perfection

(.

karo bab lan garing jèn wis jèn dikatoctakè satitik Jèn wis toewa ing kiwa-tengening mlekah lan koening Kang betjik Kaiserin Augustua Victoria net Berlijner net lan Noir des

RABARBER KLEMBAK

Klembak ditandoer ing lemah kang mawoer lan Anggoné nangkaraké warna ditandoer widjiné ditandoer Kang sarta ikoe awoh nadjan awoha ija moeng satitik Kadjaba jen dipèk widjiné kleinbak toekoel kang bakal woh ikoe Jen panandoeré ing goeloedan kang ambané

c.M salarik Jen lagi
bisa asilé; jèn wis rong kang akèh lan lemahé diketjrik rabarber ing pokok bandjoer · dibengkeki idji Wantjiné kang betjik ing Jèn widjiné wis toewa; widjiné ing larikan leté larikan Jen wis diarangaké nganti Jen watara wis kena dielih Kang betjik : lan Royal Albert

BLEEKSELDERY SLEDRI POETIH

Bleekseldery ikoe ing kang doeroeng ora pati ana kang kang betjik ing larikan kang leté 10-15 c.M ing tembé kongsi Jèn toekoelané wis watara dipoeter dielih ing goelocdan kaja prei ing kang djeroné Leting larikan ing kang 3 larik

larikan leté c.M madjoe ing kang loh lan mawoer Jèn wis ing larikan tjoewèr Kabèh siwilané Jen wis kena sețițik ngati ati adja kongsi kang tantjebing klebon lemah nalikané keti Nalikané bleekseldery katjeblokaké ing antarané ija ing poențoekan kena ngiras jèn wis Jèn atiné wis katon pratanda wis kena kang dikèrèkaké ja ikoe kang dipoetjetaké = poetjet lan sațițik kang betjik White Plume lan Engelsche

PETERSÉLIE PATRASÉLI

ing larikan kang Widjiné lan kena sabab Kadjaba ing lemah manawa widji sațițik betjik dideḍer ing kas.

SELDERIE.

kaja

loewih tinimbang lan leté CM lan bleekselderie kang isih kena kang

PÉTOENG PANGANGGONÉ WIDJI

kena rata ja

Ambané leting meter ing jèn kalénan awit M Moerih ingisor iki pratélan widji ing kang

Kèhé widji kang-Kèhé widji go sagoeloed am-Kèhé widji kang-

Warnané sajoeran. kanggo 1 R

KG

tjiliki

.

.

,

,

"

oe- "

"

toem-

Kebon sajoeran doewèké wong boemi.

2.

3. Kebon kobis savoy (savoyekool) widjiné saka nagara Walanda.

4. Kebon biet ing Tosari (Egyptische platronde ).

5. Madahi sajoeran kang toemindak ing Tosari.

6. Nggawa sajoeran saka ing Tosari marang Pasoeroean, diemot ing djaran.

ISINÉ LAJANG IKI:

Katja Beboeka. Atoer woeninga

PÉRANGAN I. Katrangan loemrah.

Panggarapé lemah Njitak. Pangraboek. Widji.

. widji (ndeder ngipoek).

. 7
. Maḍahi. 9

PÉRANGAN II. Warna-warnaning sajoeran.

SAJOERAN GODONG.

Bloemkool (kool kembang)10 Sluitkool. 10 Brocoli 11 Spruitkool. 11 Boerenkool. 11 Petsai.. 11

Spinazie 12
Snijbiet oetawa
Zuring 13
Postelein 13
Cichorei 13
Andyvie (andêwi 14
Salade (sladah )

. Warmoes. 12

. ). 14

SAJOERAN OJOD.

Koolraap

Raapkool Meiraap Radijs (lobak) Rammenas Wortel Peen

KATJA Biet

Schorseneer Knolselderie (slèdri kenol). Ui (brambang Walanda). Prei Sjalot (brambang) Bawang (knoflook)

SAJOERAN OEWOH.

Bangsaning boentjis 19 Tuinboonen. 20 Slaboon. 20

Snijboonen Peul erwt (ertjis lan

Tomaat (blonḍotan Komkommer lan (semangka ) Rabarber slédri poetih) 27 Peterselie

.. 28

widji

دارد رارد

PPPPPDOGSSSSS