Baca PDF (OCR): Malatuihnyo Gunuang Tujuah

201 halaman · 1 halaman diproses dengan OCR · 9.2 detik

Versi OCR mungkin terdapat kesalahan eja, ketik, tata letak, atau hal terkait tipografi. Untuk ketepatan hasil, silakan merujuk pada dokumen asli.

Daftar isi
  1. MALATUIHNYO GUNUANG TUJUAH
  2. KATAPENGANTAR
  3. DAFTAR lSI
  4. RINGKASAN CERIT A
  5. KATO PANGANTA
  6. 1. NAGARI KOTO TUJUAH.
  7. 2. Mancari jodoh Kambang Aruih.
  8. 3. Sutan Rumah Panjang Sakik
  9. Tasangai galak Sutan nan Gadang
  10. 4. Galanggang Puti Kambang Aruih.
  11. 5. Kambang Aruih kanai Pitanah.
  12. 6. Hukum Putuih.
  13. Mangarajokan karajo surang-surang
  14. 7. Sapakan sabalun mati
  15. 9. Penutuik.

PPS/Mn / 1/86 Milik Depdikbud

MALATUIHNYO GUNUANG TUJUAH

Oleh SELASIH

Departemen Pendidikan dan Kebudayaan PROYEK PENERBIT AN BUKU SASTRA INDONESIA DAN DAERAH Jakarta 1987

Diterbitkan oleh Proyek Penerbitan Buku Sastra Indonesia dan Daerah Hak pengarang dilindungi undang-undang

RPUSTAKAAN KEBUDAYAAN DITJEN KEBUDAYAAN
GTERIMA17-01-00
FO1.CATAT17-01-00
INDUK955/00
NO CLASS819.SEL.m.
SOPLKE1
SOPLKE

KATAPENGANTAR

Buku berjudul Malatuihnyo Gunuang Tujuah (meletusnya Gunung Tujuh) ini diolah oleh Selasih dari perbendaharaan Sastra Lisan Minangkabau Lama. Kisah.nya terjadi pada masa silam sebelum agama Islam masuk ke daerah Minangkabau. Penduduk menganut kepercayaan akan kekuatan alam (langit dan bumi). Adat dipegang teguh, tidak boleh dilanggar. Akan terjadi bencana alam kalau seseorang melanggar adat tanpa dihukum. Sebaliknya alam akan marah, kalau orang yang tidak bersalah dihukum gara-gara fitnah. Hukum memegang peranan yang menentukan. Apapun menurut tenungan dukun orang akan mempercayainya tanpa berusaha untuk menyelidiki lebih lanjut.

Dalam kisah ini digambarkan akibat dari fitnah anak raja dan hasil tenung dukun yang tidak benar, kemenakan dan putra adik raja dijatuhi hukuman dibuang ke telaga dan ke hutan. Bagaimanapun juga akhirnya kejahatan dikalahkan oleh kebenaran. Orang yang tidak bersalah terhindar dari gempa akibat Gunung Tujuh meletus. Anak-anak raja beserta dukun yang telah berbuat jahat hancur ditelan bumi.

Buku ini diterbitkan oleh Proyek Penerbitan Buku Sastra Indonesia dan Daerah Departemen Pendidikan dan Kebudayaan Jakarta. Tak lain harapan dari Proyek, Buku ini dapat memberikan gambaran mengenai masyarakat Minangkabau di masa lampau.

Mudah-mudahan buku ini dapat dimanfaatkan oleh para pecinta sastra Minangkabau.

Jakarta, 1986

DAFTAR lSI

Ringkasan Cerita . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Kato Panganta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1. Nagari Koto Tujuah. .. ..... . ............. .... ..... 15 2. Mancari Jodoh Kambang Aruih . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3. Sutan Rumah Panjang Sakik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . "36 4. Galanggang Puti Kambang Aruih . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 5. Kambang Aruih Kanai Pitanah . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 6. Hukum Putuih . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 7. Sapakan Sabalun Mati . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 8. Hari Taakia Dek Si Kambang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 9. Penutuik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179

RINGKASAN CERIT A

Pada masa dahulu di Kota Tujuah (kira-kira di Maninjau sekarang) memerintah seorang raja bemama Datuak Tumangguang Sati. Dia beristri 5 orang. Anaknya berjum1ah 16 orang, 13 1aki-1aki dan 3 perempuan. Dengan istrinya yang bemama Puti Ambun Pagi, lbu Suri di Kota Tujuah, ia mempunyai 9 anak 1aki-1aki dan seorang anak perempuan. Kesembilan putranya itu mempunyai watak yang kasar. lbu bapaknya tidak berdaya menghadapi kekasaran putranya itu.

Datuak Tumangguang Sati pun sebagai seorang raja juga bertindak dan memerintah menurut kemauannya saja. Sega1a putusan dia yang mengambil, tanpa mendengarkan pendapat oranp,. Datuak Tumangguang mempunyai dua saudara, seorang 1aki-1aki bernama Sutan Rumah Panjang dan seorang perempuan Puti Kasumbo Ampai.

Sutan Rumah Panjang mempunyai dua orang anak, yang lakihtki bemama Sutan Mambang Langik dan yang perempuan Hindun Sari. Puti Kasumbo Ampai mempunyai dua orang anak, yang 1aki1aki bernama Sutan Le1o Marajo yang menjadi tongkat yang akan meng_gantikan raja kelak, yang perempuan bemama. Kambang Aruih. Kambang Aruih berkasih-kasihan dengan anak mamaknya yang bernama Mambang Langik, sedangkan Sutan Lelo Marajo berkasih-kasihan dengan anak mamaknya yang bemarha Hindun Sari, adik Mambang Langik. Pada suatu hari diadakan rapat o1eh raja, adik dan kemenakannya serta penghu1u-penghu1u yang banyak. Rapat membicarakan mengenai jodoh untuk Kambang Aruih.

Sutan Rumah Panjang, raja mengutarakan bahwa kedua kemenakannya , Sutan Lelo Marajo dan Kambang Aruih telah sating berkasihan dengan kedua anaknya yaitu Hindun Sari dan Mambang Langik. Raja tidak menyetujui itu karena ia mengharapkan kedua kemenakannya itu akan dikawinkannya dengan anaknya.

Untuk menghindari perselisihan rapat memutuskan untuk mengadakan gelanggang. Dalam gelanggang itu nanti Kambang Aruih akan memilih sendiri calon suaminya.

Sutan Membang Langik tidak boleh jadi peserta dalam itu, sebab ia termasuk panitia penyelenggara.

Sementara itu Sutan Rumah Panjang ayah Mambang Langik sudah beJjanji dengan temannya Datuak Tongga, raja di Palimbayan untuk mengawini Kambang Aruih untuk setahun saja. Sesudah setahun akan diceraikannya dan Mambang Langik akan mengawini Kambang Aruih. Dalam gelanggang nanti Kambang Aruih akan memilih Datuak Tongga sebagai calon suaminya , Kambang Aruih dapat menyetujui siasat mamaknya itu.

Dalam gelanggang memang Datuak Tongga yang dipilih oleh Kambang Aruih, meskipun banyak anak raja yang lebih kaya dan tampan. Kesembilan anak raja tidak senang akan keputusan Kambang Aruih itu·, karena mereka juga menginginkannya. Karena maksudnya tidak tercapai , kesembilan anak raja kemudian melancarkan fitnah menuduh Kambang Aruih telah berbuat serong dengan Mambang Langik dan Datuak Tongga. Tuduhan itu diperbuat oleh seorang duknn yang mengutuk Kambang Aruih sedang hamil menurut tenungannya. Rapat memutuskan Sutan Mambang Langik dibuang seumur hidup ke hutan balantara sedangkan Kambang Aruih harus terjun ke telaga yang ada di puncak Gunung Tujuah dan dihuni oleh Ular Gening dan Buaya Putih.

Sutan Mambang Langik dihukum beberapa hari lebih dahulu dari Kambang Aruih.

Kambang Aruih sebelum dihukum menceritakan mimpinya bahwa Gunung Tujuah akan meletus menghancurkan negeri dan penduduknya, tetapi orang yang tidak bersalah tetap hidup yang memfitnah akan binasa. Pada hari yang telah ditetapkan Kambang Aruih diantarkan keluarganya beserta orang banyak ke puncak Gunung Tujuah. Sesudah sampai di puncak Kambang melompat ke telaga diikuti oleh Mambang Langik yang tidak diketahui orang dari mana datangnya .

Setelah lama menunggu dan kedua orang itu tidak muncul lagi ke permukaan air, kembalilah pengantarnya pulang. Baik orang tua Mambang Langik maupun Kambang Aruih sesudah kejadian itu, meninggalkan kampungnya merantau ke tempat lain karena sedih ditinggalkan anak.

Seminggu sesudah mereka berangkat teljadilah gempa besar menghancurkan negeri Kota Tujuah. Semua putra raja meninggal termasuk dukun yang berkata bohong itu. Sutan Mambang Langik berjumpa kembali dengan orang tuanya dan mereka akan dikawinkan oleh orang tuanya .

KATO PANGANTA

Siap kaba: sabuah lai Kaba rang lamo rang saisuak Mungkin labiah itu garan lyo sapuluah abad nan lalu Sabab tasabuik dalam kaba Maso itu iyo Gunuang Tujuah Ado juo tagak baru Alun lai jatuah kasadonyo Danau Maninjau ketek baru Nagari Maninjau alun ado Nan ado di tampek tu garan lyo nagari banamo Koto Tujuah Islam lamo lai kan masuak Urang man yam bah langik jo bumi Caro manyambahnya iyo garan Hampia samo jo Islam.

Carito iko iyo mangabakan Baapo karehnyo rang saisuak Mamacik adaik jo limbago Bia anak mati dibunuah Asa adaik ndak tapijak "Kumpul kebo" kato rang kini Dibiakan sajo dek rang banyak Indak tampak manghangek mandingin Pado maso dahulu garan Itu banamo marompak pan tang Hukum mati im'balannyo Mangkin gadang urang nan basalah Mangkin barek hukumannyo.

Sabuah lai nan dikabakan Barapo buruak akibaik nyo garan lyo duto, pitanah, sumpah palasu Sahinggo gunuang sampai berang Doso iko ndak ado bukti Bukti nan dapek diliek tarang Indak dapek mah dihukum Nan bungkuak dimakan saruang Nan bana lai mah tagak luruih.

Tasabuik juo dalam kaba Padusi haruih balaki Laki-laki haruih babini lndak usaho rang baduo I yo mancari kan judohnyo lndak usaho ayah jo andehnyo Tapi usaho miniak mamak Sarato urang nan sakampuang Bia bu to bia tengkak Bia SUQlbiang a tau langiah Kok tibo baban dikuduak Indak buliah mah mailakkan Nan dapek diilakkan dek padusi I yo parampok jo panyamun Panciluik bagadang-gadang Tapi urang ko jarang ado Sabab aturan adaik kareh bana Hukuman iyo kareh juo Mungkin sanagari dubalang kalua Bapuluah urang mah banyaknyo Iyo manangkok parampok duo tigo.

Nan ditakuik maso itu Iyo Rajo dalam nagari lyo sumpah jo kutuak bumi Sarato sumpah kutuak rajo Anak rajo jo kamanakannyo Dianggap urang nan batuah juo Indak barani rang manyapo Bia urangko iyo basalah

Itu mah nan mangacau nagari

Dalam kaba nan iko ko.

Ado juo mah nan buruak

Urang picayo pado dukun

Picayo bulek-bulek

Indak ado nan barani

Manantang panglihatan dukun

Dalam carito iko garan

Kato dukun iyo nan palasunyo

Tapaso dijadikan bukti

lndak nan dapek manyanggahnyo

Dukun tu iyo dihukum juo.

Pekanbaru, 1 Desember 1985

( SELASIH)

1. NAGARI KOTO TUJUAH.

Kaba nan iko iyo sanak Lah lamo bana tajadinyo Nagaritu lah lamo hilang Tampek tajadi caritoko Kok kito pai ka sinan kini Kito sampai di Maninjau Ditapi danau Maninjau Danau barasa dari gunuang lyo gunuang Bagombak Bagombak bapuncak tujuah Saparintah Datuak Tumangguang Sati N agari tu agak kacau garan Bukan toh kacau dek parampok A tau pahyamun urang jahek Kacau nyo iyo itu garan Dek urang banyak nan pandai Pandainyo ndak dapek tampek baguru Nan dinyo sajo nyo kamukokan Nan di urang iyo tu kawan lndak amuah inyo mandangakan Urang barajo dihatinyo lyo basutan di matonyo.

Tasabuik Datuak Tumangguang Sati Bukan urang lamah pulo Nan namuah manyarah sajo Pado urang surang baduo lnyo ado kan rapek acok-acok Acok baulang tigo-ampek kali ; $

Kok alun ado kato sapakaik lnyo maambiak gantiang putuih Indak dapek diurak lai Dek itu banyak rang nan berang lyo urang nan tak satuju Nan di Rajo inyo iyokan Nan dinyo inyo lakukan Banyak bengkok nan indak diluruihkan Banyak sandiang nan indak didatakan Sadonyo tahu jo adaik Bia anak mati garan Asa adaik jan nyo rusak.

Tasabuik Datuak Tumangguang Sati Anaknyo iyo banyak bana Ado sambilan laki-laki Saurang pulo mah padusi Ito jo Puti Ambun Pagi Andeh Suri di Koto Tujuah

Jo Puti lain ado pulo lyo indak urang -Koto Tujuah Di Bayua iyo baduo Di Lubuak Basuang baduo pulo Di Sungai Batang ado surang Anam baleh kasadonyo Tigo baleh laki-laki garan Nan batigo iyo padusi

Kasadonyo anaknyo tu garan

kasa bawaannyo

Kacuali anak Andeh Suri

Nan banamo Puti Reno Intan

Nan talabiah nan tuonyo

Nan banamo Sutan nan Gadang

Keduo Sutan Ampiang Basi

Katigo Sutan Bantam Ta,nah

Kaampek Sutan Gudam Palu

Kalimo Sutan Tampiak Habih

Kaanam Bujang Kareh Hati

Katujuah Bujang Kareh Insang Kasalapan Bujang Kareh Hiduang Kasambilan Bujang Kareh Karak Kasadonyo kareh d apek ditakiak Antah mah itu lah n amonyo Atou dikarang urang sajo Dek parangainyo caro itu lndak lah tahu kito garan Ayahnyo iyo makan hati Indak tahu apo nan kanyo buek lyo jo anak sambilan tu Andehnyo iyo agak lamah Lamah bad an lamah ha ti Sasuai garan jo namonyo Iyolah Puti Ambun Pagi Nan diparambiak Datuak Tumangguang

Dari inyo iko garan Wakatu kan kawin dahulunyo Iyolah dek rancaknyo sajo Sarato lamah lambuik bawaannyo Kok tasuo nan indak nyo sukoi Indaknyo berang indak maradang lnyo n1anangih ndak basuaro.

Kini manjadi Andeh Suri lndak nyo tahu indak nyo pandai Maatua manyusun karajonyo Iyo sabagai urang nan dituokan Kapai tampek batanyo Kapulang katampek babarito Dek inyo iyo rancak bana Manyarah habih bakeh rajo Harinyo habih ateh katia lyo katia di anjuang kaamasan Diulik Rajo siang malam Karajo nyo iyo ndak nan lain Baranak ciek satahun dangai Nan tuo manyusu baru

Nan tangah alah lahia pulo Baitu sajo sataruihnyo Indak ado umpang ampiangnyo Sampai kini sapuluah urang.

Kini lah gadang paja-paja ko lnyo iyo indak manyusukan lai Tapi nyo paniang tiok hari Dek parangai anak-anaknyo ko Ado pulo nan tabedo lnyo samo inyo garan lndak amuah pulo turuik manuruik Sambanyo sajo l:ti balain Baitu kain bajunyo Payah inang jo pangasuah Baitu pulo dayang-dayang Banyak nan mintak pulang sajo Bamacam-macam alasannyo Panggantinyo payah dicari Dipaso urang tambah lari Diagiah pitih banyak-banyak Sarato pakaian kain baju lndak urang mangharokkan itu.

Acok bana itu garan Andeh Suri turun ka dapua Ditolong anaknyo nan padusi Nan banamo Puti Reno Intan Paja ko iyo elok bana Muko rancak, bantuaknyo elok Hati parangai elok pulo Inyo sayang ka Andeh nyo Dek itu tapaso bakarajo lyo dari umua salapan.

Tasabuik Mandeh Rubiah Mandeh Rubiah Reno Kayo U rang gadang urang ba bangso Anak dek mamak Datuak Tumangguang

Lai mah urang baiak-baiak Banyak pandai banyak tahunyo Tapi sabuah itu kini Inyo jarang ka Ust a>1o lnyo camburu ka Arnbun Pagi Dek Datuak Tumangguang garan Tunangannyo dari ketek Tapi inyo kawin dahulu Dikawinkan dek Andehnyo Dek inyo satahun labiah tuo Dari Tuangku Datuak Tumangguang.

Suaminyo iyo Manti Tuo Manti tuo dalam nagari Baliau ko iyo lakeh mati Maninggakan anak surang sajo Nan banamo Sutan Sari Alam Katiko in yo jadi jan do Iyo urang Mandeh Rubiah lnyo mamintak pulo kini lyo kawin jo Tuak Tumangguang Rajo ko iyo lai amuah Dek sayangnyo iyo ado juo Tapi indak buliah manuruik adaik Sabab Manti nan mati tu Kakaknyo dusanak ibu Niniak mamak di Koto Tujuah Urangko iyo mah sasuku Indak buliah ambiak maambiak Buliah juo manyiliahkan lapiak Tapi haruih dalam sapakan Dalam pakan wakatu kamatian Indak ado nan mangana Dek urang nan tuo-tuo

Rusuah risau kamatian.

Sabagai pulo itu kawan Iyo Mandeh Rubiah ko Sasuku pulo inyo garan

J o bini Datuak Tumangguang Iyo bininyo nan kaduo Kito mah lah samo tahu juo Dek urang sapasukuan Indak buliah nyo dimadukan.

Dek kawin indak mah buliah Alun satahun kakaknyo mati Urangko marampak pantang Datuak Tumangguang Mandeh Rubiah Acok basamo itugaran Di rumah Mandeh Rubiah Indak nyo datang.malam sajo Tapi jo siang hari Indak inyo manyuruak-nyuruak Indak basuluah batang pisang Tapi basuluah matohari Alasannyo iyo macam- _macam - lndak ditarimo dek

Mandapek kutuak nyo jadinyo lndak urang babisiak-bisiak Tapi mangecek taruih tarang Sindia manyindia dalam alek Urang tuladan di nagari Mambuek conto nan ndak elok Hebohlah Pakan dibueknyo Urang bairiang ka sawah ka ladang ltu juo nan disabuik.

Anak rajo lah gadang-gadang Kamanakannyo baitu pulo Panyakik ko iyo manurun Kapado urang mudo-mudo ko Kamanakan raja Sutan Lela Mangaraja Nan kan manggantikan rajo isuak Io maraso malu gadang Maraso nagari alah tatindiah Kecek lah sampai mah kalua Alah tadanga dek rang Bayua

Baitu urang Sungai Batang Mungkin jauah lai dari itu.

Pado katiko iyo nan baiak Mamintak inyo itu agran Pado mamaknyo nan surang lai Nan bagala Sutan Rumah Panjang Nan babini di Koto Diateh Untuak manyapo Mak Raja nyo lyo Datuak Tumangguang Sati.

"Mamak ambo iyo Mak Panjang Baapo kini ko garan Mangapo mamak antok sajo Lah teleng tampak nagari Kok langik runtuah, bumi taban Tanggalam kito kasadonyo."

"Mana Nak Buyuang Sutan Lela Dek Mamak iyo mah taraso Tapi baapo kato kito Siapo nan kan mambukak kato Ambo ko iyo adiak dek Kak Raja Baitu pula Andeh Buyuang Nan tuo-tuo indak hiduik lai."

"Mamintak ambo bakeh Mamak Baduo Mamak jo Andeh Pai mangecek ka Ustano Pai baiyo jo batido lyo jo urang Mak Raja ko Kito cuba iyo jo !amah Kok itu indak doh bahasia Baru kito batindak kareh ."

"Kok baitu kan baiaknyo Ambo cuba malah pai Ambo baok Andeh Buyuang Iyo si Puti Kasumbo Ampai."

Lah pai urang nan baduo

Pai manjalang kakak kanduangnyo Nan banamo Datuak Tumangguang Sati Tuangku Rajo nagari Koto Tujuah Dibukak kato dek Sutan Rumah Panjang.

"Ampunlah kami Kakak Rajo Kami ko iyo nak mangecek Kato buruak nak disambahkan Sabatuanyo bukan baban kami Bukan barek nan kami junjuang Iyo baban nan tuo-tuo Tapi rang tuo-tuo kito Habih dahulu kasadonyo Indak ado nan sadarah jo Kakak Salain kami baduo ko Tuah Kakak iyo tuah kami Hino Kakak iyo hino kami Kok Kakak iyo kanai cubik Sakiknyo taraso mah dek kami Dek itu nak kami sabuik kini Nan takalang iyo di mato Nan tasakek di rangkuangan Dilulua indak mah tatalan Mungkin Kakak tahu juo Apo gadm nan kan kami sabuik."

Tahanok sajo Datuak Tumangguang Tunduak tangadah inyo garan Alah manangih mah adiaknyo Nan banamo Kasumbo Ampai Baru inyo mambukak kecek.

"Mano kalian kaduonyo Kok jaleh Kakak k-::> salah lndak baapo tu Diak Kanduang Kalian managua Kakak nangko Kan ganti Ayah jo Andeh kito Tapi Kakak indak tahu Di mano garan salah Kakak Nagari lai aman sajo

Indak ado urang babunuahan Parampok panyamun indak ado pulo Padi jo jaguang iyo manjadi Indak ado urang kalaparan Batang kayu manggih durian Lansek rambai babuah labek Karambia indak habih dek kito Buliah dijua ka Lawang ka Cubadak Sampai ka Matua ka Ujuang Pandan."

"Kok itu nan Kakak sabuik Lah samo tahu kito Kakak Tapi salain dari itu garan Ado mah juo itu mah Kakak Nan jadi sabutan urang banyak I yo tan tang jangga j o sum bang Nan tajadi di nagari ko J angga dip an dang urang ban yak Sumbang di adaik jo limbago Kok kurang paham Kakak garan Ambo bukak kulik tampak isi Tantang panyakik nan ciek ko Indak kan ado urang nan barani lyo manyabuik pado Kakak Salain karni baduo ko Nan taraso dek rang banyak lyo karajo Kakak kanduang Sarato Kakak Reno Kayo Urang nan tuo di nagari Ka pai tampek rang batanyo Kok pulang tampek babarito Nan kan mamimpin urang laweh Talabiah gadih jo rando Kakak baok babuek salah Baapo janyo itu Kakak Kan man carl urang lain."

"Kok itu nan kalian sabuik lndak doh itu salah gadang

Ambo rajo dalam nagari Buliah babini duo tigo Ampek limo sampai sapuluah indak salah itu garan Pangulu buliah barampek Pandeka buliah batigo Dubalang jo sudaga kayo lyo buliali mah baduo sajo Urang ka sawah urang karajo barek I yo babini surang sajo."

"Kok kakak kawin jo inyo lyo kawin manuruik adaik lndak doh marompak pan tang lndak ado urang kan berang lndak kutuak tibo di Kakak Tapi nan iko iyo kini Kakak indak buliah kawin jo in yo Kakak datangi dilua kawin Lah tahu urang kasadonyo."

"Ambo ibo pado si Reno lnyo nan baru mudo mantah Ditinggakan dek Tuan Manti Tuo Anaknyo iyo ketek baru .J o siapo in yo kan barundiang Dari mano inyo dapek balanjo Urang kampuang nan kabanyakan lndak amuah kawin jo inyo Urang ko takuik katulahan Dek in yo jan do turunan rajo."

"Tantang urang mm kan amuah kawin Kito cari malah Kakak lyo kalua Koto Tujuah ko Tantang balanjonyo jo anaknyo Suruah ambo maantakannyo A tau si Upiak Kasumbo-Ampai Kakak am biak pi tih nagari lndak doh salah itu Kakak Manjalang inyo dapek suami Dek inyo jando kakak kito Urang nan sato mamarintah.

Sabagai pula itu Kakak Kok karajo ko Kakak taruihkan Kutuaknyo indak dari langik sajo Sarato bumi nan batuah Rakyaik sato mangutuak pula Sarato bini-bini Kakak Sajak Kakak suko ka rumah lyo ka rumah Kakak Reno Nan lain indak Kakak acuahkan Sampai-sampai Kak Ambun Pagi Handak lari nyo ka La wang."

"Sabuah lai nak ambo sabuik Anak kito lah gadang-gadang Lah ado tampak nak maniru Si Upiak si Kambang Aruih Surang ltu kamanakan kakak i}cok digaduah paja-paja tu Anak kakak nan sambilan Barabuik urangko manandanginyo In'yo alun buliah dipingik Dek alun baumua duo baleh." Kato Puti Kasumbo Ampai.

"Kok baitu kato kalian Baranti malah ambo nyo lai lyo ka rumah Reno Kayo Tapi mamintak kakak ka kalian Usah inyo dicarikan laki Usah pula ang Buyuang Sutan Panjang Mangawini si Reno ko Sayang kakak alun lai habih Kok Kakak indak raja lai Kakak caraikan mah adiaknyo Buliah kakak kawin jo in yo."

Tagalak Sutan Rumah Panjang "Manolah Kakak kanduang Buyuang Usah camburu bakeh ambo Kak Reno jauah labiah tuo Nan gadih nan rancak-rancak Banyak lai itu garan Nan kan amuah pado ambo Cuman ambo nan indak amuah Cukuik surang itu bini ambo Anak lah gadang-gadang pulo Elok minantu nan dicari."

Tadiam Tuangku Koto Tujuah Taraso inyo kanai sindia Bininyo iyo mah balimo Dek anak anam baleh urang Inyo ndak pulo kayo rayo Pitih nagari ndak banyak pulo .

2. Mancari jodoh Kambang Aruih.

Tasabuik Bujang nan Sambilan Anak laki-laki Datuak Tumangguang Iyo jo Puti Ambun Pagi Nan ampek lah buliah barumah tanggo Nan limo bujang tangguang baru Tapi sadonyo acok datang lyo ka rumah Kambang Aruih Pai manjujuik paja nangko Katiko si Kambang alah dipingik In yo iyo badatangan juo Dilarang indak doh talarang.

Dek si Kambang alah mah gadang

Barapek urang sanagari

Siapo patuik ditarimo garan

Untuk samando Rumah Gadang

Urang nan patuik ditarimo

Bukan sutan sambarang sutan

Dicaliak asa usuanyo dangai

Dipareso katurunannyo pulo

Adokah urang baiak-baiak

Urang tasangko di alam ko

Dek mamak si Kambang Aruih

Datuak Tumangguang nan Sati ko

Katurunan Basa nan Barapek

Ayahnyo Datuak Maruhun

lyo urang nan Ampek juo

Neneknyo si Kambang Manih

Dari Ustano Pagaruyuang

Simpang balahan dari rajo Dek rupo si Kambang Aruih Sapadan jo katurunannyo Sariklah rajo kan jodohnyo Payahlah Puti kan tandiangnyo Pajako iyo masak pangaja Andehnyo dek baitu pulo Kasumbo Ampai tasabuik .baiak lyo di nagari Koto Tujuah ko Dari rumah Gadang nan lain-lain Tapinamonyoinyojago Baitu pulo mah anaknyo.

Babaliak kito ka nan cako lyo adonyo rapek gadang Rapek gadang di Koto Tujuah Rapek rajo jo Niniak Mamak Manti, Pangulu saandiko Disatokan pulo lbu Bapo Dek rapek bukan tantang nagari Tapi tantang mancari rang sumondo Anak dek urang Ibu Bapako Manuruik nan biaso juo lbu Bapak han yo iyo mandanga Jarang diajak mamutuihkan Baitu Bapak si Kambang Aruih Makan hati dalam rapek ko Nasib anak awak dikunyah-kunyah Awak indak buliah sato mangecek.

Tuangku Rajo Datuak Tumangguang Mamintak iyo kini garan Anaknyo sajo nan dipiliah . Kan manjadi suami si Kambang Tapi Sutan Marajo Lelo garan Bia inyo alun babini Lah huliah nyo mangecek Dek inyo Hu iyo garan Alah satahu n jadi Tungkek

Dek ·mamaknyo Sutan Rumah Panjang Ndak amuah manarimo karajo ko.

"Ampun ambo Tuangku Rajo Dangakan juo sam bah ambo Anak mamak nan sambilan ko Alah basum pah i tu garan Nak kawin jo adiak ambo Kok indak dapek inyo kawin Bia sadonyo indak mandapek lko lah acok inyo sabuik lyo tahadok Kambang Aruih Nan tampak dek ambo garan Urang nan patuik kan diambiak lyolah Sutan Mambang Langik Anak Mak Sutan Rumah Panjang Urang nan elok lua dalam Pandai garan inyo isuak Iyo mangasuah mangaja anaknyo Amak manjadi urang patuik Patuik manjadi pangganti mamak Kok mamak alah tuo isuak."

Bakato pulo Manti Tuo "Ampun lah ambo Tuangku Rajo Ambo sabalah bakeh Sutan Lelo In yo anak Tuangku juo Dek Tuangku Sutan Rumah Panjang Indak doh urang lain garan Patuik inyo manjadi Tungkek Sabagai pulo tu Tuangku Ambo mandanga kaba angin Paja-paja ko basuka-an Lah tampak garan dari jauah Alah tajalin kasiah sa yang."

"Mano mah Buyuang Sutan Lelo Sarato kakak Manti Tuo Dangakan malah kato denai

Mangapo kito putuihkan sajo Anak denai indak mah buliah I yo kawin jo si Ka!Jlbang Aruih Kok ndak buliah jo nan sambilan Ado mah inyo tigo lai ltan di Bayua Sungai Batang Nan surang lai di Lubuak Basuang."

"Am pun lah ambo Mamak Rajo Dangakan pulo nan diambo Mangapo kito' maliek kaken lyo ka Adiak nan batigo Inyo iyo ketek-ketek baru Labiah mudo dari si Kambang Sabagai pulo itu Mak Rajo Urang nyo jauah dari siko Indaklah kito tahu bana Baapo budi parangainyo."

"Manolah rapek sa andiko . Adiak denai Suta.n Rumah Panjang Kamanakan denai Sutan Marajo Lelo Sarato Kakak Manti Tuo Manti Pangulu lbu Bapo Lah tigo hari kito rapek Indak doh bakasudahan garan Pisau rajo nan kan mamutuihkan Kito maeto kain saruang Pabilo biang kan tabuak Pabilo gantiang kan putuih Dangakan bana elok-elok · Denai putuihkan, denai patahkan Denai tutua denai papakan Tantang si Upiak Kambang Aruih Indak buliah jo anak denai lndak juo jo anak Sutan Panjang Kito mancari ka nan laiil."

Manukek ambo tantang itu Adiak ambo saikua Nuri kasayangan Nan dimanjokan salamo ko Ditatiang bak minyak panuah Indak satuju ambo garan lnyo kan kito paso isuak Kawin jo urang nan ndak di hatinyo Antah tuo antah mah kasa Kito tantu io mencari garan Urang gadarig urang tenggi Tenggi, gadang dalam kadudukan."

Kok itu nan Buyuang sabuik Alah biaso tu Nak Kanduang 1 Dari dahulu sampai kini Anak gadih buliah mamiliah Salain dalam galanggang Hari patamo lah kito putuihkan Kito indak mancang galanggang Dek pitih kito indak banyak Galanggang iyo manghabihkan Rayaik kito bangsaik-bangsaik Ka mano kito kan hatenggang Kok nyampang kito kakurangan."

Bakato kini surang Pangulu tuo "Ampunlah hambo pado Tuangku Nak sato ambo mengecek Manyabuik nan buruak jo nan baiak Tantang si Upiak puti kito Nan banamo si Kambang Aruih Bungo kambang dalam nagari Kasayangan kami rayaik ko lndak doh amuah kami gar!ln lnyo tapaso itu nanti Mandapek urang nan katuju Katuju dek kito sajo Saribu sambah hambo sambahkan Dari rayaik nan banyak ko

Tuangku ubah kaputusan Babaliak kito ka pangka Suaro kami sasuduik ko lyo mintak diadokan garan I yo pancang galanggang juo Kito mintak malah bakeh inyo Usah mamiliah Mambang Langik Tantang pitih untuak baralek Jiko lai samo amuah J o hati gadang baralek ko lndak kayu janjang dikapiang Indak ameh bungka diasah Kami kalangkan badan kami I yo untuak mancari pitih."

Manyambah kini Datuak Bandaro "Ampunlah hambo pado Tuangku Hambo sabalah bakeh rang ujuang cako Galanggang alek rayaik garan Tangguangan Pangulu nan banyak ko Karajo iyo ditulang kami Pitih di dalam kapuak padi Asa hati samo kasinan Indak kan sarik itu isuak Sabuah lai ambo mintak Sakali mambukak puro Duo tigo hutang tabayia Sakali marangkauh dayuang Duo tigo pulau talampau Puti kito ado mah batigo Dalam Koto Tujuah nangko Patamo Upiak Kambang Aruih Kamannakan kontan dek Tuartgku Puti sambahan Koto Tujuah Kaduo Upiak Reno In tan Anak kanduang dek Tuangku Bia inyo indak urang sikd Anak kanduang Andeh Suri lnyo lahia di nagari ko

Kito iko iyo garan Manjadi niniak mamaknyo Katigo Puti Hindun Suri Anak Tuangku Sutan Rumah Panjang Baun kunik baun sarai Pajako jo Ustano ko Mandehnyo babako ka Ustano ko Anak Datuak Tumangguang Tuo Anduangnyo iyo anak rang Koto Tangah Lah patuik inyo disatokan."

Manyambah kini Sutan Rumah Panjang "Ampunlah ambo pado kak Rajo Dangakan pulo sambah ambo Ambo satuju jo Mak Bandaro K.ito mancang galanggang garan Mancari jodoh paja-paja tu Tapi 8abuah pintak ambo Taniang si Upiak Hindun Suri Usah inyo dimasuakkan pulo Gadih nan kito carikan jodoh Mangko baitu kato ambo Ado tasamek dalam hati Kalua alun disampaikan Handak maambiak kamanakan kito lyolah Sutan Majo Lelo ko Untuak si Upiak Hindun Suri Kasumbo Ampai iyo suko bana Ayah si Buyuang amuah pulo."

Agak tasunguik Rajo Tumangguang Lah sirah tampak mukonyo "Manolah Buyung Sutan Panjang Pandai bana ang kironyo Maraiah kasiku adiak denai Denai dilinteh dilangkahi Sabao denai jadi rajo mambuek aturan surang Nyampang denai ndak hiduik lai lndak baapo tu mah garan Di muko mato denai nangko Kalain mambuek nan katuju Adaik di mano tu Diak kanduang Limbago mano kalian tuang Anak denai si Reno In tan Labiah tuo dari Hindun Suri Romannyo iyo lai rancak Jiko ditimbang samo barek lyo jo Upiak Hindun Suri Mangapo si Lelo untuak si Hindun Tantang si Upiak Kasumbo Ampai lnyo adiak kito baduo Patuik ambo nyo dahulukan Dek ambo nan labiah tuo Anak Kasumbo iyo baduo Nak ang ambiak kaduonyo Si Kambang untuak si Mambang Si Lelo untuak Hindun Suri pulo Jadi apo denai ko dek kalian."

"Ampunlah ambo pado Kak Rajo Nan sabananyo iko Kakak Di mano latak rasionyo Buliah juo itu garan Ambo bukak dalam rapek ko Tan tang si Mambang jo si Lelo Indak doh ambo nan maatua Indak pulo Kasumbo Ampai lyo paja nan baduo ko lyo nan datang pado kami Bapikia kami maso itu Mangapo mamaga karambia condong Buahnyo jatuah ka ladang urang Karambia awak lai ado Gulai tatumpah nyo kanasi Sananglah kito maluluanyo Si Lelo si Hindun Sari

Katurunan kito sunduik basunduik."

Manyambah baliak Datu(lk Bandaro "Pado pikiran hati Ambo Elok juo itu garan Kito mancang galanggang Kok indak urang manalangkai Nan katuju dek anak kito Kito ambiak jalan nan cako."

Tahaniang urang kasodonyo Lai sabanta antaronyo Baru manitah Tuangku Datuak Tumangguang "Manolah Kakak Manti Tuo Sarato sanak nan duduak ko Kok lah banyak kato baitu Manuruik denai tantang itu Mancang galanggang malah kito Tapi usah bagageh bana Nak salamaik alek kito Kito kumpuakan malah pitih Sarato kabau jawi kambiang Kok bareh mungkin lai cukuik lyo padi dari Gajah Menong Sarato dari Badak Gapuak Kok kurang juo itu beko Kito ambaik dari rangkiang Rangkiang nan ampek lai Si Tinjau Lauik ciek sajo Cukuik untuk rang Ustano ko Sabab Bujang nan sambilan J arang in yo makan di rumah Sagalo karajo baase ko Mamak sarahkan bakeh Buyuang lyo Byuang nan Tungkek di nagari Dibantu Mamak Manti Tuo."

"Ampun lah ambo Mamak kanduang

3. Sutan Rumah Panjang Sakik

Takajuik si Kambang Aruih Mandanga urang mandaham Urang mandaham tigo kali Manjanguak inyo ka tingkok Dibukakan pintu dek si Kambang Lah naiak urang nan datang ko Tapakiak si Kambang maso itu Diuluakannyo tangan panjang-panjang "Kak Mambang mah kironyo Taragak Upiak indak tabado Rasokan indak basuo lai Mangapo Kakak ka marl garan Kakak ndak buliah ka rumah ko Sabaluin ambo basuami Baitu kaba Upiak danga."

Diduduakkannyo elok-elok dangai Nyo pai duduak agakjauah lndak inyo mangecek-ngecek lnyo iyo manangih pulo Ado sabanta antaronyo Naiak sajo urang ka rumah Urang itu surang dari Bujang Sambilan Sutan nan Gadang tu mah garan "Elok bana laku kalian Duduak baduo dalam rum<>l-a

Mamak Datuak ndak di rumah Amai Kasumbo indak pulo Kak Majo Lelo lah jaleh kini Baliau tu pai jauah Mancari alaik-alaik nan kurang I yo untuak mancang galanggang."

"Manolah Kakak Sutan Nan Gadang Ambo baru sajo naiak rumah Alun mengecek sapatah juo Ambo ndak tahu itu garan Orang lain indak di rumah ."

"Kok baru sabanta Mambang naiak Alun kan dapek mangapo tido Kini tampaknyo si Kambang manangih Mungkin dipaso itu garan lyo untuak babuek salah lnyo iyo paja elok Indak amuah mambuek salah Dek itu in yo manangih ."

"Sabagai pulo itu garan Kito indak buliah ka rumah ko lyo datang surang-surang Baitu kaputusan rapek gadang Rapek nagari maso itu Kito turun kini nangko Mambang kan iyo ambo adokkan Iyo pado Pandeka Rajo lnyo mambaok pado rapek Baapo hukuman kan ang tarimo Laku parangai itu garan Karni ko adiak baradiak Disabuik balaku maningkahak Iko mah garan nan rancak tu lko laku ang nan elok tu ." Mambuek malu ayah Mudo

"Ampun ambo Kakak Sutan Gadang Usah ambo dibaok kini lyo pado Pandeka Rajo Ambo datang hamari ko cako Iyo disuruah ayah kito Liau iyo sakik kini Lah tigo hari indak makan Ambo disuruah iyo ka mari Mintak buekkan gulai bawal Pado Amai di rumah ko."

"Kok iyo Ayah Mudo sakik Mangapo ayah Rajo indak tahu Waang ka mari iyo datang Ka Ustano indak ang singgah Adaik di mano itu kawan Lah jaleh kini kalian sakongkol Sangajo disuruah ang ka mari Untuak basuo jo si Kambang Untuang si indak amuah Indak amuah marompak pantang lyo kok amuah inyo garan lndak doh inyo kan manangih Di anjuang kalian ambo dapeki Ambo panggang rumah gadang ko."

Kok iyo Ayah Mudo garan lngin rnamakan gulai bawal Indak ang paralu mah ka mari Andeh ang urang pandai mamasak Baitu Adiak Hindun Sari Apo urang ko nan ndak pandai Kato bacari itu cako Cadiak pandai ang kironyo Nak manyuruak di lalang sahalai Ikua buruak ang tampak juo Turuik kan ambo kini nangko Kito pai ka Pandeka Rajo."

Tahaniang tampak Mambang Langik Indak inyo dapek mengecek

"Mano Kakak Sutan Nan Gadang Mangapo buruak sangko sajo Ayah jo Andeh ndak di rumah Tapi ambo bukannyo surang Barampek dayang di rumah ko Balimo jo lnang pangasuah Urang di dapua ado pulo Di anjuang ambo ado puti-puti Nan kan ka wan di galanggang Kami ko bukan binatang Nan mambuek ulah di nan rami "Manolah Adiak Kambang Aruih lndak tajadi tu nan buruak Dek Upiak iyo urang elok Kok iyo itu samo amuah Inang pangasuah dayang-dayang Manutuik muluik kasadonyo Kok Tuannyo nak baulah ."

Ambo mambaok Mambang Langik lyo kapado Pandeka Rajo Kasalahannyo alah nyato Inyo datang ka rumah ko lyo datang surang sajo Sabalum dibuek iyo galanggang."

"Kok itu nan Kakak sabuik Kakak kan datang surang pulo Kak Mambang datang disuruah Mamak Kakak datang siapo manyuruah."

"Manolah Adiak Kambang Aruih Ambo datang untuak malarang lnyo ko mambuek salah Tahadok Adiak urang nan tacenai Urang dianjuangkan di Koto Tujuah."

"Tapi Kakak indak tahu garan Baso inyo di rumah ko Ambo maraso iko garan Kasalahan Kakak la biah gadang Dari salahnyo Kakak Mambang Kakak Mambang datang disuruah lyo disuruah Mamak · Rumah Niniak mamak di nagari ko."

"Ambo indak bamakasuik naiak Tapi maliek inyo naiak Ambo iyo naiak pulo."

"Kan samo salah kaduonyo Dek Kakak Gadang mah indak juo Mambaok kawan datang ka marl."

Dalam batangka nan baitu Tabuka pintu maso itu Sutan Majo Lelo mah nan masuak Tacangang gadang inyo garan Maliek urang basirahan muko Tantang urang nan baduo Sutan nan Gadang itu dangai lndak iyo panah mah bakawan lyo jo Sutan Mambang Langik Dari ketek sampai gadang ko Dek parangainyo indak sarupo Bakato inyo maso itu.

"Mano Kak mudo Sutan nan Gadang Sarato Adiak Mambang Langik Apo garan nan tajadi Dek muko bakasirahan Mangapo pulo it'u garan Si Kambang Aruih iyo dangai lndak kau di ateh Anjuang."

Bakato si Kambang maso itu, "Manolah Kakak kanduang Upiak Dangakari malah kato Upiak Nyo caritokan mah sadonyo Apo garan nan tajadi Tadiam Sutan Majo Lelo Sa banta in yo .bapikia Bakato inyo maso itu.

"Manolah Kakak Sutan Nan Gadang Sarato Adiak Sutan Mambang Kok baitu bunyi carito Iyo mah salah kaduonyo Mamintak ambo kini nangko Kito adokkan pakaroko Kito siinpan untuak kito sajo lyo kito barampek ko Usah dibaok ka nan lain Kok heboh nagari beko Dek kito pamacik adaik Kito pulo nak malangga Kito nan patuik iko garan Patuah karapek nan lah putuih Diputuihkan dek Rajo kito.

Manolah Kakak Sutan Nan Gadang Babaliak Kakak ka Ustan _o Mano Adiak Mambang Langik Marl turuik ambo jo kudo Kito pai maliek Mamak Kok iyo liau sakik kini

Parah ndak parah panyakiknyo Dari sinan kito ka Ustano Maagiah tahu Mamak Rajo.

Mano Upiak Kambang Aruih Babaliak kau kateh anjuang lndak buliah turun ka bawah Kok indak ado nan maimbau Kakak kan mamintak pado Mamak Si Reno lntan si Hindun Sari Di siko disuruahnyo bapingik Nak ado garan kawan Upiak Kawan nan lain nan barampek Nan kan manjadi kawan Upiak lyo dalam galanggang nantik Usah dinantik duo bulan lai lnyo masuak ka rumah ko Sudah pakan ko kakak suruah lyo inyo datang ka mari Baeko patang o adiak kanduang Kakak rundiangkan jo Mak Manti Sabagai pulo itu Kambang Kok pulang Andeh dari pakan Suruah mancari bumbu gulai lyo bumbu panggulai bawal lkannyo kakak kan mancari Sarik didapek di pakan kito Maalum bawallauak lauik."

Lah turun urang nan batigo Naiak si Kambang kateh anjuang Dihampehkan badan ka tilam garan Manangih inyo taisak-isak Manangih babuah-buah.

Salasiah takulai di tapi tabek Batangnyo kuruih talinduang lado Kasiah dimulai dari ketek Gadang diputuih urang pulo.

Kakak sayang si Kambang Langik Urang iyo pancang galanggang Mancari pangganti Kakak Urang nan kan jadi jodoh U piak.

Sa puluah kudo balari o Kak Indak sam6 jo kudo ·balang Sambuah ganti ibuliah dicari, Kak lndak kan samo jo nan hilang .

Sarno tutuah Kak lain roman Baapo jo roman buliah samo Parangi di mano ka sarupo.

Lah pulang Andehnya dari pakan Mandanga urang taisak-isak Naiak putiko ka teh anjuang Nyo dapeki si Kambang manalungkuik Manalungkuik mamaluak banta Sadu sadan nyo manangih Mallek andehnyo datang garan Indak doh inyo baranti Manahan dado malulua tangih Nan biaso dibueknyo Kok iyo inyo kanai berang.

"Mangapo baiko Nak sayang Mangapo Upiak sayang Andeh Siapo urang nan manggaduah Siapo urang nan berang garan Cubo sabuik Nak apo nan tasuo.

"lndak ado urang nan berang Andeh sayang, Ayah iyo kasiah Kakak tungga baitu pulo Mamak baduo bakuaso lyo manyabuik sayang juo Tapi sayang ko pado muluik Indak doh sampai masuak hati .

Kok iyo sayang rang ka Upiak Mangapo Upiak kan dipaso lyo kawin jo urang lain Kasiah Upiak bakeh Kak Mambang I yo diputuih jo parang tajam Jo padang kakuasaan Rajo Jo karih pusako adaik lamo."

"Danga juo Sa yang Andeh Amak ditutua dipapakan lyo dek sayang bakeh Upiak Dilarang garan Upiak kawin Jo si Buyuang anak mamak Upiak Sabab nan patuik iyo garan lyo anak Mak Rajo Upiak Manuruik adaik iyo sayang lndak inyo batanyo lai Dirapek garan lliputuihkan Anaknyo nan tuo garan Iyo dijadikan tunangan Upiak Nan buliah dielakkan Patamo cacek tubuahnyo lyo pincang, iyo lumpuah Kaduo indo utamo nyo lyo pakak buto bisu Katigo buruak lakunyo Nan tabendang iyo ka langik Tabarito di alam laweh lyo parampok yo panyamun Mangarajokan sia baka Marusak kampuang jo nagari Kok umua kurang dari Upiak lndak buliah jadi alangan Baitu pulo buruak roman Capuak, hitam, sumbiang, juliang lndak alangan itu sayang Gadang tenggi buncik paruik Randah rindin, janjang balang lndak buliah ditulak Puti

Puti tuo dalam nagari Kamanakan Rajo nagari tu Baapo bana kan rancaknyo Haruih manyarah inyo garan Andeh surang, nan padusi Upiak iyo surang pulo Indak ado nan lain dari Upiak Kok ado kakak Andeh nan padusi Ado pulo anak padusinyo Buliah mailak kito Sayang Kok adiak pulo mah nan ado Alun buliah kito mailak Sabagai pulo itu sayang Kok Upiak-mah nan buruak Mamak intlak buliah pulo Mancari manantu ka nan lain

Bayangkan pulo mah dek Upiak Baapo raso urang nantun Urang rancak tampan anggun Kakawin jo padusi buruak Mungkin sumbiang, mungkin juliang Tapi indak buliah inyo manulak Baitu adaik salamonyo Dek Puti tu haruih kawin lndak kan ado urang lain Nan kan namuah mah jo in yo Dek itu ipanyo yo dipaso Anak mamaknyo nan paliang tuo Kok ayahnyo iyo nan rajo Kamanakan ayahnyo nan tuo pulo."

"Kok itu indak baapo bana," Katanyo Puti Kambang Aruih "Dek laki-laki itu garan Buliah mancari padusi duo tigo."

"Laki-laki buliah babini lain Kok bininya nan buruak tu Alah baranak laki-laki

Nan kan manjadi rajo isuak Kok padusi sajo mah anaknyo Sampai tujuah itu garan Baru inyo buliah ka nan lain Dek adaik mancari katurunan Kuaik dipacik niniak mamak lyo salamaik alam Iko mah tuo Andeh nangko Alun mandanga Andeh garan Dari carito niniak muyang Nan padusi atau laki-laki Nan indak kawin saumua hiduik Urang nan marando lamo lndak mah ado juo tadanga Bia timpang bia tengkak Bia buto bia pakak Habih kawin kasadonyo.

Untuang juo Upiak sa yang Amuah kak Raja mah inangalah Upiak indak doh dipasonyo lyo kawin jo anaknyo sayang Amuah inyo mancang galanggang Mancari jodoh untuak Upiak Anaknyo takah mah kasadonyo Indak ado nan cacek calo.

Tantang si Buyuang Majo Lela Indak pulo inyo paso Kawin jo anaknyo nan batigo lyo mamiliah salah surang lnyo amuah si Reno Intan Ikuik duduak dalam galanggang Asa si Hindun ikuik pula .

J o Andeh si Majo lai bajanji Kok indak ado nan katuju Dek Reno Intan garan Urang nan ado di galanggang lnyo kan kawin jo si In tan ko

Kudian jo si Hindun Sari pulo Si Reno tuo dari si Hindun lndak baapo nyo dahulu lyo satahun duo tahun .

Kok Kakak Upiak manjadi Rajo lyo Rajo Koto Tujuah ko Tasarah dinyo itu isuak Siapo nan dipiliahnyo lyo Puti untuak Ustano Nan kan manjadi Andeh Suri."

Lah habih tangih Kambang Aruih Baru pulo inyo katokan "Baso Mak Mudonyo iyo sakik Liau bakandak gulai bawal Bagageh si Kasumbo iyo ka dapua Di tolong kini dek si Kambang Maasekan bumbu santan pakek Santan panggulai ikan bawal.

Ado sabanta antaronyo Lah datang garan Majo Lelo Baduo jo Mambang Langik Mambaok ikan duo ikua.

"Manolah Andeh kanduang Buyuang Tolong masak ikan nan duo ko Nan sikua untuak Mamak Mudo Sikua pulo untuak kito siko Mak Mudo iyo mah sakik Lah tigo hari indak makan lnyo mintak pado Buyuang Mambaok Andeh mah kasinan Sarato Upiak Kambang Aruih lnyo taragak ka si Kambang Sajak si Kambang iyo bapingik Alun sakali diliekno Taragak bana nyo kiron yo."

Patang harinyo itu garan Barangkek si Kambang jo Andehnyo Manuju kampuang Koto Di ateh Pai manyilau mamak nyo sakik Mambaok nasi gulai bawal Si Kambang masuak kain saruang Matonyo sajo mah nan jaleh Badannyo tatutuik sampai ka tumik Tapi urang tahu juo

Baso inyo nan bajalan Jalannyo capek-capek sajo Indak maliek kida kanan lndak tahu inyo garan Batigo urang manuruiki Manuruik dari balakang dangai Sutan Nan Gadang mah kironyo Sarato Bujang duo urang Adiak dek Sutan Nan Gadang.

Dek lamo lambek di jalan Hari basarang patang juo Sampai kini urang nangko Ka rumah Gadang Sutan Rumah Panjang Mandaham si Kasumbo tigo kali Kalua garan Mambang Langik Dituruikkan adiaknyo Hindun Suri."

"Lai mah datang Amai ambo Sarato adiak Kambang Aruih Lai kan lakeh cegak Alah gak rusuah kami garan Damam ayah iyo hangek bana Dukun baduo indak turun lai lyo di siko siang jo malam l..ah panuah rumah dek paureh Damam nan indak turun juo Naiaklah Amai sarato lJpiak Ayah alah di ruang tangah Indak lai naiak kateh Anjuang."

Lah naiak si Kambang jo Andehnyo Dikajanyo mamaknyo ka ruang tangah Nan tagolek di ateh tilam Dijago urang kida kanan.

"0 Mak kanduang sayang Upiak Mangapo mamak sakik pulo Usah kami mamak tinggakan Paratian iyo sadang hangek Hati nan angek-angek dingin Sitawa iyo di tangan Mamak Indak di tangan urang lain.

Biakan nan baduo ko Lari .ka nagari urang lain Ka Batipuah ka Padang Panjang Ka Bunguih ka Ujung Karang Kan apo Upiak jadi rang Gadang Kan makan hati saumua hiduik Upiak dikasiah disayang dangai Dek sagalo urang dari ketek Lah gadang Upiak diracun Apo gunonyo hiduik Upiak Elok maminum racun surang Atau malumpek ka batang aia Indak ado nan kan dirusuahkan Rusuah mah maadokan galanggang Galanggang mambuang pitih."

"Manolah U piak adiak kakak Liek tu aia mato ayah kito Kalua manghujan labek Usah digaduah liau sayang Jo kato-kato macam iko Batambah barek tangguangannyo Batambah laruik pikirannyo Pado raso kakak mingko lko panyabab liau sakik."

Katonyo Sutan Mambang Langik. Diidu si Kambang muko mamaknyo Disekanyo aia mato jo pipinyo Batambah dareh mah kalua Aia mato Sutan Rumah Panjang Bakato kini Kasumbo Ampai.

"Usah Kak Mudo manangih juo Batambah hangek badan Kakak Usah si Kambang ditangisi Kito umbuak kito banari Kok inyo kito tangisi pulo Manyabalah kito kainyo Batambah paralt panyakik nyo Tiok sabanta inyo sabuik lnyo kan lari inyo kan tajun lndak ibo in yo di kito lnyo sangko itu garan Kok itu inyolakukan Kan sanang kito kasadonyo Ado nyo liek jo matonyo Sutan Majo Lelo jo kakaknyo Kusuak kasak patang pagi Manyadiokan alaik untuak galanggang Mancari 'pitih hilia mudiak Usah mangharok rayaik sajo."

Bakato pulo Mambang Langik, "Mano Adiak kanduang Kambang Aruih Itu nasi alah tahidang Dihidangkam si Hindun Sari Ambiak malah agak sapiriang Suokkan pado ayah kito Upiak datang maliek liau sakik Sakik Upiak min Upiak sabuik Itu tandanga kudo datang Mungkin Kak Lelo, jo Mamak ayahnyo Hapuihlah aia mato Upiak Usah disabuik nan bak cako

Maruntuah hatitu adiak Malintuahkan tulang kami laki-laki Di Upiak mungkin pamainan lidah Dikami iyo kan tabayang-bayang Dibayang di ruang m::t.to dangai - Kok itu iyo tajadi Didorong setan jo ibilih Pisuruah langik jo bumi Langik jo bumi iyo mandanga Kato-kato Upiak cako tu Indak doh kato-kato elok Kok langik alah sato berang Ka mano kito kan lari Lari ka rimbo rimbo tabaka Lari ka lauik lauik makan kito Kok lari ka nagari urang Urang nan indak manarimo."

Sabanta pintu tabukak Masuaklah Tuangku Datuak Tumangguang Diiringangkan Sutan Gampo Alam · Ayah si Kambangjo Sutan Majo Lelo Di balakangnyo iyo Majo Lelo lyo Sutan Majo Lelo sandiri Diiriangkan Sutan Nan Gadang Sarato adiaknyo nan baduo Bakuak urang kasadonyo Nan bakuliliang Sutan Panjang.

Baruari Tuangku Rajo Tumangguang Dirasokannyo kapalo adiaknyo tu Sudah itu tangannyo pulo Kudian ka kaki sampai ka tumik "Mano ang Buyuang Mambang Langik Lah macam iko ayah ang garan Ayah ko indak diagiah tahu Mangapo ayah ko kalain sisiahkan Jiko nan buruak nan tasuo Apo raso ayah ko Buyuang

Si Kasumbo baitu pulo Kau surang datang ka marl Kok tibo kakak ko mah nan sakik Bagageh kalian baduo datang Mambaok dukun jo paureh Baitu juo salamo ko Si Buyuang Sutan Panjang ko Jarang bana inyo sakik Dek itu ambo takajuik cako Mandanga si Sutan sakik kini.

Mano ang Buyuang Sutan Gadang Pai japuik Dukun nan Sati Dukun Sati dari Koto Tangah Suruah datang in yo kini juo Baok Buyuang kudo ayah Buliahinyojapuiktabaok Suruah baok limau tujuah ragam Sarato talua ayam denak Buliah diliek itu garan Iyo sakik ayah Mudo ang ko.

"Am pun Buyuang ayah kanduang Buyuang barangkek kini nangko Mano ka cambuik Samburani Nak capek Buyuang pulang baliak."

"Cambuik iyo di palano kudo lndak di baok doh ka rumah Makasuik ayah tadi nyo ko Indak kan lamo ateh rumah Tapi maliek ayah mudo ang Macam iko garan agak parah Ayah duduak lah sabanta Manjalang Dukun Sati datang."

Badatang sambah Hindun Sari "Manolah ayah Tuo Upiak Ayah ndak lakeh dibari tahu Dek ayah ambo sakik garan

Sakiknyo toga hari nangko Indak parah saroman hari ko Hari ko hangeknyo naiak lnyo mintakgulai bawal Iko mah lai dibuek Amai Lah disuokkan Kak Kambang yo saketek Tigo sudu Jiapek dilulua liau Iko ikan ikua-ikua gadang Elok ayah makan di siko Sara to Mamak jo kak Lelo Untuang lai lamak makan Ayah Mallek urang ban yak makan."

Mangecek kini lambek-lambek Iyo Sutan Rumah Panjang, "Mano kak Rajo kakak ambo Hari ko paneh badan ambo Iyo mah naiak rasonyo Tapi mancaliak lah datang kasodonyo Lah ringan raso kapalo Makanlah Kakak jo diak Gampo Sara to Su tan Majo Lelo Buliah ambo disudUkan pulo Iyo dek Upiak Kamoang Aruih."

Makanlah urang nan batigo Babisiak si Kambang Aruih "Untuang ikan tu kito baok lyo kaduonyo garan tadi ko Mancaliak ika:p lai banyak Samba ayam ado pulo Lamak tampaknyo makan Mak Rajo" Bakato inyo maso itu .

. "Manolah Mak Rajo kato Upiak Lai mah lamak di Mamak gulai bawal Gulai bawal masakan Upiak Acok Upiak maanta samba Alun panah gulai bawal lsuak-isuak nak Upiak buek

Usah manantik mamak sakik Wakatu cegak labiah lamak."

"M'ano Nak sayang makan Mamak Indak doh panah Mamak lupo Mamakan samba baokan Upiak Cuman maso kudian ko Upiak jarang ka Ustano Saroman Upiak berang garan Pado Mamak nan tuo ko."

"Mangapo Upiak berang ka Mamak Upiak dek patuah bakeh Mamak Mangko Upiak ndak datang lai Mamak manyuruah Upiak dipingik Dek Mamak nak mancang galanggang.'

"Upiak dipingik untuak rang banyak Dek baitu manuruik adaik Kok Upiak datang ka Ustano lndak salah manuruik adaik Asa Upiak indak datang surang Ka mari ko lai Upiak datang Ustano Upiak jauahi taib'o hati Mamak Ka mari ko Upiak datang Dek dijapuik kakak Mambang Langik Ka Ustano mangapo Upiak garan Indak kan amuah datang Kok dijapuik dek Kak Sutan Nan Gadang Atau Kak Sutan Nan Tangah Kasambilannyo elok bana lndak langang Upiak bajalan."

Tatakua urang mandangakan . Talabiah Datuak Gampo Alam Sarato Sutan Majo Lelo Tapakiak si Kasumbo Ampai Dikajanyo anaknyo tu Ditutuik nyo mulaik paja tu

"Lancang bana Kau Kambang Dari siapo Kau baraja Sadang urang tafakua tu Masuak Sutan nan Gadang dangai Diiriangkan Dukun Sa ti "Ampun ambo Tuangku Rajo Mangapo sakik ngilu paniang Ambo biaso ka Ustano Kini ko disuruah jauah Apokah Tuangku ndak lamak badan Tuangku nan Gadang bagageh bana Indak manyabuik apo-apo."

Manitah Tuangku Datuak Tumangguang "Bukan denai yo nan sakik Ta pi iyo adiak denai Iyolah Sutan Rumah Panjang Biaso kak Dukun maubeknyo Pado maso dahulunyo."

"Dukun di siko tantu ado lndak koh inyo berang beko Ambo maubek rang di siko Adaik kami dukun-dukun Talabiah nan sapaguruan lndak buliah rabuik marabuik Iyo karajo kawan-kawan Kawan buliah manjadi lawan Kok alah' bakaberangan."

"Mano kak Dukun janyo denai Bukan tu denai indak tahu Kabiasaan nan bak itu Tapi pado raso denai Dukun Ustano itu garan lyo kapalo sagalo dukun Labiah pandai dari nan lain."

Itu balun Tuangku katokan Dek itu ambo agak takuik

Kawan manyangko ambo garan Ambo mambuek sakandak hati lndak tahu babaso basi Tuangku iyo rajo kami Tapi sabuah itu garan Manuruik titah Tuangku juo Kito b'arajo ka mupakaik Mupakaik diambiak dalam rapek Rapek Tuangku jo Pangulu Iyo Pangulu saandiko.

"Nan kini ko iyo kak Dukun Tolonglah dahulu Adiak denai Kok salah ambo kironyo Denai sambahkan dalam rapek Iyo rapek nan kan tibo Salah Kak Dukun salah denai."

"Kok baitu titah Tuangku Ambo cubokan pandai ambo Langik jo bumi mancegakkan Mamintak kito bakeh in yo."

"Tuangku Sutan Rumah Panjang Barapo hari Tuangku sakik Alun kok ado nan maubek I yo Dukun Koto Di ateh ko."

Manjawek Sutan Mambang Langik "Manolah Mamak Dukun Sati Lah tigo hari Ayah garan Manyabuik badan indak lamak Alun·kami maimbau dukun Kami ureh kami limaui Kami tampah kapalo jo sidingin Hari ko batambah paneh badan Ayah Mamak Rajo kami agiah tahu Mamak Dukun iyo nan liau imbau Tolong lah Ayah kini nangko Indak ado urang nan ka berang."

Tasangai galak Sutan nan Gadang

Katiko inyo datang garan Sarato adiaknyo nan baduo Inyo lai mangecek-ngecek lyo jo dukun Koto Diateh Baduo urang itu garan Lah tigo hari di rumah tu Indak doh turun siang malam Katiko inyo manyabuik dangai Nak pai manjapuik Dukun Sati Urang ko pulang kaduonyo · Bapikia inyo maso itu "Balko caro Mambang Langik Manggalamai jo muluik manih lko malah nan disabuik urang In yo iyo elok bana."

· Dimintak kini dek Dukun Sati lyo sabuah pisau tajam Sarato aia dalam mundam Manyambua inyo kida kanan Dimantokannyo limim nan tujuah Agak takareh disabuiknyo garan Tadanga dek urang badakekan "Limau silimau tujuah Nan tumbuah di tabiang curam Urek dilingka ula gerang Batang dililik ula taduang Daun dijago panyangek gilo Sarato tablian ·gilo sati lndak tadakek dek rang lalu

lndak tausiak dek sambarang urang Baialan angkau dalam mundam Tunjuakkan panyakik Tuangku kami Iyo Tuangku Sutan Rumah Panjang Nan marupo di dalam mundam ." lyolah talua a yam denak.

Sambia inyo mamantokan tu Nyo pacahkan talua ayam denak Nyo masuakkan kuniangnyo sajo Ka dalam aia dalam mundam Nyo saik limau nipih-nipih Nyo masuakkan pulo ka dalam mundam Dimulai jo limau lunggo lyo lin}au nan paliang gadang Marupokan kakuatan nan gadang pulo Di bawah itu limau puruik Katigo limau karatan Kaampek iyo limau kapeh Kalimo iyo limau sariang Kaanam limau kasturi kawan Ka tujuih kalingkiang harum manih Diall}biaknyo lidi karambia hijau Duo batang panjang sajangka Ditarakkannyo limau kida kanan Bakuliliang kuniang talua ayam.

Ado sabanta antaronyo dangai lnyo manakua manangadah Nyo naiakkan tangan ka langik Sudah itu nyo takankan pulo ka bumi Basaru inyo maso itu "Buyuang Hitam kawan nan satia Urang nan arih bijaksano Nan turon dari langik nan katujuah Nan bajalan salingka alam Tolong malah sanak katokan lyo panyakik Tuangku Mudo Adiak Tuangku Rajo kami," Inyo manyambua tigo kali Ka kida ka suok, jo ka bawah Matonyo iyo manuruik Manuruik garak tangannya Nan nyo angkek tenggi-tenggi Nan nyo rantang panjang-panjang Nyo takankan iyo ka lantai

Sudah itu ka dadonyo pulo Karuik kaniangnyo tujuah kini Tampak malin tang panjang-panjang Sabanta inyo manakua Nyo sambahkan panglihatannyo.

"Am pun Tuangku Rajo kami Sakik Tuangku ko iyo agak parah Tapi kok dapek ubek nan sarasi Basuo buku jo rueh Mudah mudahan itu garan Dangan to long langik jo bumi Lai mah indak kan mambaok Mamintak kito basamo-samo.

"Manolah Kak Dukun nan Sati Apo garan namo panyakik Apo pulo namo ubeknyo I yo ramuan nan kan dicari."

"Ampunlah ambo Tuangku Rajo Tuanku ko tampaknyo tatagua lyo tatagua dalam rimbo Baliau bajalan di rimbo gadang Iyo di lereng Gunuang Tujuah ko Bajalan manunggang kudo Ado surang di balakangnyo Jauah mudo nyo urang tu garan J auah nagari nan liau turuik Kan pai kan pulang liau ta tagua Mungkin kudonyo kanai juo Wakatu kan pulang itu garan Kudo itu lah agak layua Tampak jaleh dalam tanuang.

Mungkin dicakiak nyo saketek Dek itu karongkongannyo sakik lyo sakik dibaok malulua Saleronyo tantu patah dangai Dek badannyo iyo paneh bana

Tapi kudian tumn pulo Dek itu badannyo angek dingin .

Tigo rna cam u bek dicari Patamo untuak rangkungan tu lyolah tigo sikek pisang kalek Sambilan talua ayam denak Tigo buah karambia hijau mudo Mudonyo iyo maingua dangai · Indak buliah nan lah malakek Nan alah manganduang santan Saiato madu labah nan bam SaRetek asam limau kapeh Mambueknyo itu garan.

Sasikek pisang tu yo dirameh Dirameh jo batang alang-alang Dibawok pulo mah ureknyo Dirameh sampa i sampo bubua Sabuah talua dipacah dalam karambia Sabuah pulo karambia nyo Dimasuakkan sasudu madu labah Aia limau tigo saik pulo Dikacau jo batang sitawa mudo lyo nan rabuang alun bapucuak Ditutuak-tutuak dahulu saketek Bam sitawa dikacaukan ubek ko dicampuakan Wakatu akan diminium dangai Diminum habih sahari samalam lyo sabuah karambia tu Sasikek pisang kalek Piliah malah nan elok-elok Nan gadang mah sikeknyo Tigo karambia untuak tigo hari Kok nantik alun lai cegak Diulang tigo 'hari lai.

Ubek paneh nan naiak tumn Indak doh amuah diureh sajo

Ditangeh agak tigo kali Iyo sakali mah sahari Indak doh tangeh dibaka Tangeh diabuih sajo Tuangku Dek liau sakik karongkongan Usah paneh masuak ka dalam Katumbuhan masuak ka dalam Untuang tasangkuik nyo di lihia Kokjantuang hatijo rabu lnyo dapek dek panyakik ko lndak ado harapan lai.

Ubek tangeh itu Iyo daun pinang daun paraweh Sikumpai jo cikarau J ariangau jo kunik bolai Daun langgundi tambahnyo pulo Diabuih itu kasadonyo garan lyo di dalam pariuak gadang Kok aianyo alah manggalagak Baru pariuak diangkek Dibuek tungku dalam rumah ko Dijarangkan malah pariuak Kok hangeknyo alah gak kurang Duduak Tuangku di atehnyo Dilingka jo lapiak pan dan Di ateh [apiak pandan pulo Asok indak buliah kalua Tuangku pakai kain saruang sajo Pariuak di dalam kain saruang Hangeknyo langsuang masuak ka badan Kalau hangeknyo alah habih Tuangku batuak tigo kali Angin ka lua dari bawah Baru buliah ka lua dari lapiak.

Kok hangek nan datang dari tangeh Alah habih iyo beko Baru Tuangku buliah diureh Dilakekkan tampah di kapalo

Tampah si tawa sidingffi 'daun salasiah Urehnyo iyo bungo tujuah ragam Kok Tuangku indak dapek duduak Iyo duduak di ateh pariuak Buliah basanda pado rang lain Urangko, _tagak di balakang Tuangku Dari pinggang ka bawah garan Masuak ka lapiak panguruang tangeh Nan mulo-mulo ko iyo ambo Barisuak jo sataruinyo iyo nan lain Tangehnyo iyo tigo hari Kok alun cegak tigo hari lyo duo kali tigo hari Kok alun juo cegak Tambah sahari duo lai.

Pantangnyo iyo ado pulo Kurangi mamakan garam Pantangkan dagiang nan bakaki ampek Ruak, arak, tapai niro, tabu hitam lyo mah indak buliah pulo Minuman nan elok iyo Tuangku Aia karam bia aia talang.

Sasudah itu anak rambuiknyo indak ruruik Gosok jo dama (kamiri) nan dibaka .. Gosokkan di kulik kapalo Sarato sunguik bulu mato Karajokan tiok pagi patang.

Makan nan elok iyo bubua . Santannyo usah ban yak pulo Atau ayam nan dicancang haluih lyo elok itu garan Dicampuakan ka bubua cako.

Barehnyo iyo bareh carai Bareh si puluik indak buliah Talabiah sipuluik hitam jo sirah Dek iko barang untuak tapai."

"Tadanga dek kalian paja-paja Apo barang nan kan dicari Usah sarahkan kadubalang Kalian bana nan mancari Dibagi limo kasadonyo Buyuang Gadang tigo baradiak Nan ado duduak samo jo kito Sudah itu si Majo Lelo, garan Kalimo iyo Mambang Langik Dek kini hari lah malam bana Pagi buto kalian barangkek," Baitu titah Rajo Tumangguang.

Manyambah kini Dukup Sati "Am pun Tuangku Rajo kami Limau nan Tujuah jo kbmanyan Itil iyo tangguangan ambo Usah itu dicari pulo Dek Tuangku Sutan nan balimo Sarik itu kan dapek beko Kini dek hari alah malam Tolong Diak Sutan nan cako tu lyo maanta ambo pulang Barisuak ambo babaliak Untuak mambao ubek-ubek tu Sarato mamariso kudo Tuangku ko · Kok inyo dapek sakik pulo Urang nan duduak di balakang Di balakang Tuangku nan sakik ko Elok juo ambo pariso ."

Bakato si Mambang maso itu "Manolah Mamak Dukun Sati Urang nan surang itu garan lyo ambo mah nan pai Pai maanta ayah ambo Ka rumah kawannyo nan baralek Hari patang kami pulang lyo agak hangek badan ambo

Ambo · rninum aia karambia mudo Nan bacampua talua aya:tn Barisuaknyo taraso agak cegak Dek rusuah maliek ayah sakik Indak lai ado nan taraso ..

"Mano lah Adiak Tuangku Mudo Ado mah juo Tuangku kanai Untuang iyo indak tapek bana Tapi elok ditaruihkan garan Iyo maminun aia karambia Usah Tuangku mandi di pancuran Seka sajo badan Tuangku Eloknyo juo aia hangek kuku Usah bapaneh jo barangin Naiak kudo ilakkan dahulu."

Bakato kini Sutan nan Gadang "Manolah Adiak Mam bang Langik Usah adiak ka lua rumah Unyikan sajo ayah kito Bia kami nan batigo Iyo pai mancari ubek Salain bungo tujuah ragam Dek bungo tu iyo ditanam Di rumah andeh Rubiah."

Bakato kini Kasumbo Ampai "Antakan ambo dek si Lelo Bia ambo nan mamintak Indak kan amuah inyo garan Maagiah ka nan mudo-mudo Sabab barang itu ubek bana Ubek untuak mambuek pakasiah.

"Dek itu kami indakamuah Pai marnintak mah ka sinan Labiah-labiah daun salasiah Sadang dibali inyo ndak amuah Kok kunun pulo lai diminto."

Bakato Dukun sambia galak "Daun salasiah tu Tuangku Kok sakada untuak ureh sajo Buliah diganti itu garan Iyo jo daunrasam tabiang Tapi kok untuak ubek nan lain lndak doh ado panggantinyo Dek itu acok urang pakai . I yo siriah sakapua sajo Tapi iko ko jarang mampan Talabiah dek urang laki-laki."

Bakato kini Andeh si Mambang · "Mano kakak Tuangku Rajo Kok Si Dukun iyo bakandak pulang Elok kito makan kini-kini Sa balun malam laruik bana."

"Kito patang ko barn makan Suruah Kak Dukun sajo makan Ambo iyo kanyang barn Baok kamari carano siriah Ambu makan siriah sajo Mangawani Kak Dukun makan nasi."

Lah sudah Dukun ko minun makan lnyo pulang dianta Sutan nan Gadang Batanyo Tuangku Rajo kini lyo kapado Mambang Langik "Manolah Buyuang amik Ayah Anak Ayah si Mambang Langik Ka mano garan kalian pai Malalui rimbo nan gadang Mangapo ka rimbo lalu Labuah lah ban yak kida kanan."

Ayah pai ka Palimbayan Ambo diajak mangawani Ayah iyo pai baralek

Bapak di sinan Rajo nagari · Baralek ketek baliau garan Mangawinkan anaknyo nan tuo sakali."

"Tuak Tungga garan nan baralek tu Mangapo Ayah ko indak diundang Ayah ko lai tah u jo in yo Inyo acok datang ka mari."

Manuruik kato Ayah ambo Undangan indak pado rajo Tapi kawan karik sajo Dek aleknyo ind!.k doh gadang Ayah pai bapakaian biaso Indak mamakai kabasaran Sarupo adaik rajo-rajo Dek ambo baitu juo ."

"Tapi sungguahpun baitu Indak patuik itu garan lnyo pai sajauah itu lndak maagiah ambo tahu lyo indak doh izin rajo Tapi iyo izin kakak kanduangnyo

Urang pangganti Ayah jo Andehnyo Dek inyo ketek baru Ditingga kan urang nan baduo."

"Mungkin dek Liau katulahan Mangko sakik sapayah iko Ayah mahapkan ayah ambo Nak lakeh baliau cegak Kito mah iyo kan baralek Ayah sakik saroman iko." "Indak doh lamak parasaan Talabiah kami nan baduo Si Kasumbo sarato Ambo Tapaso galanggang diunduakan

Kok indak cegak inyo garan lyo sa bulan duo nangko."

Pado malam samalam i tu lndak doh pulang Tuangku Tumangguang Baitu Kasumbo sarumah tanggo Urang lai mah bagolek Tapi indak tatiduakan Dek mandanga arang Sutan Panjang Si Kambang, si Hindun kida kanannyo Tiok sabanta itu garan Mangganti tampah di kapalo Sara to ureh kaki tangan Maagiah aia minum sasudu-sudu Aia nasi nan dibarikan Diagiah bagulo mah saketek.

Indak carito dipanjangakan Sapuluah hari Sutan Panjang Mamakai ubek Dukun Sati Baru panyakik barangsua pai Baru nyo dapek iyo dangai Mangecek saktetek-saketek lndak lai angguak geleng sajo Makannyo iyo bubua juo Tapi alah agak banyak. Dalam hari nan sapuluah Rajo datang tiok hari lyo sabanta-sabanta ·sajo Anak bininyo turuik pulo Si Reno Intan iyo garan Baitu Sutan nan Gadang Manatok di sinan sapuluah hari tu Basamo Kasumbo jo Kambang Aruih Si Sutan Mudo Tungkek Nagari

lndak nyo lalok mah di sinan Dek karajo ban yak juo Tapi barulang jo ayahnyo Banyak di sinan dari di rumah

Minun makan di sinan juo Di rumah indak ado nan mauruih lnang jo dayang sakahandaknyo.

Dalam sahari nan sapuluah tu Bia indak ado nan basuko Ndak ado galak nan badarai Banyak tangih dari galak Talabiah hari nan limo Hari nan limo mulo-mulo Karajo banyak dihadoki Indak doh untuak rang pambantu Puti jo Sutan nan karajo Bagalau sajo tuok hari Sanyum ka kidajo ka kanan Ado juo mah saketek Talabiah sudah limo hari Dek nan sakik alah mah tatidua Babisiak-bisiak nan manjago.

Alah tahu si Kambang kini Baitu pulo mah Andehnyo Iyo urang Kasumbo Ampai Apo makasuik Sutan Panjang lyo pai ka Palimbayan Sutan Mambang nyo bacarito Kapado urang baduo ko Sapatah-sapatah nyo sabuik lndak doh duduak atau tagak Nan lain indak buliah tahu Bia si Hindun atau Andehnyo Indak sato barasio ko.

Nan barundiang si Mambang garan Barundiang sambia bagolek-golek Di biliak gadang tampeknyo lalok Di rumah sabalah suok garan lyolah rumah pambujangan lyo jo Sutan Majo Lelo Babisiak-bisiak nyo mangecek

Karano Sutan-Sutan lain Anak Tuangku Datuak Tumangguang Nan tigo baleh urang tu Iyo barulang ka rumah tu Banyak pulo nan lalok di sinan.

Tasabuik Sutan Sari Alam Anak Rubiah Reno kayo Inyo rancak tampan pulo Bakasukoan tampaknyo dangai Iyo jo Puti Reno Intan Sajak si Reno yo mandanga Hati si Sutan Majo Lelo Iyo maadok itu dangai Pado si Upiak Hindun Sari.

Katiko inyo ditanyoi dangai Dek urang Mandeh Rubiah Jaweknyo iyo pendek sajo "Kok iyo Kakak Sari Alam Amuah jo urang ran tau nangko Urang buruak indak baroman Indak pulo bakapandaian Manarimo suko ambo garan Untuak apo urang dipaso Iyo manjadi suami ambo Urang nan kasiah ka nan lain Urang indak sayangjo ambo Indak tacinto doh dek ambo Untuak manjadi Andeh Suri Kok kakak Majo Lelo garan I yo manjadi rajo isuak."

Mandeh Rubiah bagadang hati garan Kan baminantu anak rajo Rajo urang nan nyo sayangi Nan sayang pulo mah kainyo Pucuak nyo cinto ulam tibo Inyo acok kini datang maliek lyo maliek Sutan Nan Panjang Mambaok makanan nan katuju lyo garan dek urang sakik Sarato makanan untuak nan manjago In yo dianta mah jo kudo Dek si Buyuang Sari Alam Lah dapek bana dek si Buyuang ko Hatinyo Pati Reno Intan Dek Rajo alah pulo tahu Acok inyo mangecek baduo Gadanglah hati Kambang Aruih Sarato kakaknyo Majo Lelo.

Mandeh Rubiah itu garan Maagiah maso nan elok Untuak anaknyo Sari Alam Basuo jo Puti Reno In tan Dek itu iyo dapek pulo Si Sutan Majo Lelo garan Agak dapek nyo datang lyo jo Upiak Hindun Sari Mamaknyo Datuak Tumangguang Sati Indak lai mangharokkan inyo Untuak anaknyo Reno Intan.

Acok urang nan baduo ko lyo manjago Sutan Panjang Surang di kanan surang di kida Dibiakan sajo dek nan tuo-tuo Kok takalok mah si Hindun Tangannyo di badan ayahnyo Dipacik arek dek si Lelo Kok in yo basalisiah jalan Iyo dalam Rumah gadang ko lnyo bapacik tangan Indak nyo tahu rang maintai Urang maintai darijauah.

Nan maintai itu garan lyo Bujang nan Sambilan Dek inyo salalu sinan Salamo Ayah ketek sakik lyo indak makali kasadonyo Hanyo baduo atou batigo Tapi itu cukuik garan Untuak inyo mambuek heboh Urangko indak manyangko Baso si Majo jo si Hindun Nan alah pasiak pulo kini Dek kaduonyo urang tanang Kaduonyo punyo lauik tanang Indak bariak salamo ko Kok kini pulo bagalombang Nan kanai tuduah iyo si Mambang Si Mambangjo Puti Kambang Aruih Buruak kecek banyak gunjiang Nan dibebekan urang banyak Kapado urang baduoko.

Urang ko iyo samo rusuah Talabiah si Kambang Aruih Kok pendek tasuo dek Sutan Panjang Indak ado urangkan manolong Rancano jo Tuangku Datuak Tungga Indakkan dapek dilangsuangkan Acok pulo itu garan lnyo maraok ka dado mamaknyo Sambia manangih taisak-isak Kadang dibujuak dek si Mambang Tangannyo sajo dicium kasiah Iyo dek urang Mambang Langik Indak doh panah pipih jo bibianyo Acok pulo mah tasuo Batigo inyo manjago Kasumbo Ampai sabalah kanan Si Kambang sabalah kida Si Mambang mauruik kaki Wakatu itu mah nan acok

Si Kambang maratok ketek Urang baduo manangih pulo.

"0 Mak kanduang tumpuan Upiak Dek dahan tampek bagantuang lyo tanah tampek bapijak Kok nyo sakah inyo taban Ka mano Upiak kan maraok Ka siapo Upiak kan mangadu Kakak Upiak alah mah tanang Mamunguik ameh sabungka

Upiak manggapai ka awang-awang Handak manjangkau buah tenggi Indak ado urang manolong Mamak kanduang tampek Upiak harok Usah Upiak mamak tinggakan.

Untuak apo Mak Rancak Upiak Untuak apo pandai Upiak Kok kan makan hati saumua hiduik.

Takadang kok Tuangku Rumah Panjang Sadang sada nyo sabanta Inyo sato,pulo manangih Mabuek berang Kasumbo Ampai Pado anaknyo Kambang Aruih "Kok baitu juo kau buek lndak maubek Mamak kau Manambah rusak hatinyo pulo lndak buliah di siko lai Pulang kau jo Ayah kau Sanang mamakiak ateh anjuang lndak ado urang mar.dangakan .

"Manolah Amai Sayang ambo Usah in yo diberangi juo lndak doh rusak hati Ayah Mandan .ga inyo maratok tu

Kok inyo Amai suruah pulang Iyo kan rusak itu beko Lauik ko iyo Amai sayang lyo kan kami sabarangi Biduak nan tido tampak pulo Kok Buyuang garan iyo kini Nan padusi iyo caro inyo Mungkin itu pulo karajo ambo Manangih pagi jo patang Liek dek Amai balq.lliliang Urang iyo bagadang hati Ayah Tuo, Andeh Rubiah Bamain di Anjuang Paranginan Hampia tu garan tiok hari Antah apo nan dirundiangkan Baduo sajo nyo di ateh Kak Majo Lelo rang pandai Bagalauik jo si Hindun Sari Kadang di muko mato kami Indak lai tampak pandiam nyo Sari Alam apo nan lai Barani duduak baduo lyo di rumah pambujangan Urang nan masuak tiok sabanta Adiak kakak dek Reno Intan Kami iyo manggigik jari Taragak ambo mah mancium Aia mato si Kambang Aruih lnyo salalu mailakkan garan Takuik kok ado rang maintai Jo ratok ko nyo mangecek Kok kami manjago ayah Siang hari banyak nan kan manjago

Kami lai indak bakarajo Tapi indak dapek manyisiah diri Dek bapuluah urang nan datang Dari pagi lalu patang

Malam-malam ado nan maintai Ado nan duduak di bawah rumah Satan tang lamin tampek ayah ko."

Lah agak cegak Sutan Rumah Panjang Lah amuah makan nasi bulek Lah dapek dibaok mangecek liau jo Majo Lela Tantang utang pado Dukun Sati Kok bareh lauak untuak kanduri Dapek ibininyo mangaluakan pitih Banyak pitih pambaokan urang Manti Pangulu, rang kayo-kayo Saudaga jo rang bakadai garan Nan ado di Koto Tujuah Abih baragiah kasadonyo.

Sasudah rundiang nan bak itu lnyo itu garan Iyo hasia karajo nyo Nan pai ka Palimbayart Basuo jo Datuak Tungga Tuak Tungga urang Palimbayan lyo rajo nagari tu Taaluak ka Paga Ruyuang juo Indak doh urang kayo bana Tapi ruponyo anggun jayo Tampan taka ·h dipandang mato Putiah kuniang bak padusi Kapado inyo Mamak mintak Kok amuah kawin jo si Kambang lyo untuak satahun sajo Sudah satahun nyo caraikan Si Mambang indak kan kawin Kok indak jo si Kambang ko Baitu sumpah dibueknyo Biasi Kambang alah jando

Alah baranak pulo ciek Indak kan baapo dek nyo garan Kito suruah malah si Kambang Mamiliah Tuangku Datuak Tungga Dalam galanggang itu isuak Kito lalaikan iyo kawinnyo Batunangan agak satahun Buliah kito mandapek pitih Untuak panabilih Kambang Aruih Dari tangannyo Datuak Tungga Bia inyo indak mamintak Tapi adaik itu Buyuang Sabagai pulo itu garan Alek wakatu kawin nanti Iyo kito nan manangguang lnyo cuman maanta pitih Barapo takao di hatinyo lyo dek kito nan bakandak Kito ndak buliah mintak tolong Kapado Rajo Mamak Buyuang Dek kito alah pancang galanggang.

"Ampunlah Buyuang Mamak Kanduang Alah koh tahu Kambang Aruih lyo rancangan nan baiko Adokah inyo samo suko Paja ko gadih tagilan-gilan Payah bana itu garan lnyo manarimo kabanaran Dek itu acok kanai berang I yo dek Andeh sara to Ayah."

"Dek itu mangko Ayah suruah Si Mambang mambanarinyo Mungkin alah disabuik nyo Tapi makalum urang nangko Takuik bana nyo mangecek Mangecek baduo-duo

Dek Bujang nan sambilan Taruih maintai siang malam Elok juo sabuik dek Buyuang Bakeh si Upiak Andeh Buyuang Sarato Datuak Campo Bumi Tapi paralu barasio bana Indak buliah ado urang tahu Salain kito nan baranam Urang nan baduo ko Suruah maumbuak Kambang Aruih Amak in yo manuruik kato."

4. Galanggang Puti Kambang Aruih.

Galanggang dibuek di Ustano Ustano lamannyo laweh Balerong untuak urang datang Iyo ditambah duo sajo Undangan indak banyak bana Sutan manantik alah banyak Galanggang ado kan ramai juo Sagalo anak Tuangku Rajo Tigo baleh mah banyaknyo Mambang Langik jo Sari Alam Turuik polo masuak galanggang J adi urang panarimo halek Rajo Janangnyo Tuangku Rumah Panjang.

Tasabuik Tuangku Datuak Tungga Duo hari galanggang kan dimulai Alah mah datang inyo garan Sara to pandeka jo pangulu Limo urang kasadonyo Inyo masuak laman Ustano Mairik kabau gadang gimpa Baagiah palano kain upiah Tanunan urang dari Hindu Pakaian Tuangku ko sandiri Sarato ampek pangiriangnyo lyo mah rancak-rancak pulo dari Taranggano Urang rancak pakaiannyo rancak lyo tacenai dari jauah Rajo Sutan dari nagari lain Alah ado nan maikiknyo Ado nan gapuak gampa bana Ado nan randah rindin amek Ado nan tenggi janjang talang Ado nan kuruih sigai anau Tulangnyo nampak batabaran Tulang mukonyo sagi tigo Ado juo nan tenggi samampai Tapi loyo bawaartnyo Saroman urang kurang makan CuRuik banyak urang nan datang Ado juo mambaok kabau Sarato jawi sikua surang Mungkin dusanak Gampo Alam Urang nan datang dari Agam.

Pado hari nan alah ditantukan Lah masuak urang ka galanggang Mangapik ayam sikua surang Bamacam-macam pakaiannyo Sumarak tampak galanggang ko Sutan manantik banyak pulo lyo rancak kasadonyo garan Pakaiannyo indak sambarangan Alah mah tagak Tuangku Tumangguang Rajo Janang di sabalah kanan Tungkek nagari di sabaiah kida Babarih alek kida kanan Turunlah kini Kambang Aruih Dari Anjuang Ustano Rumah Gadang J alannyo siganjua lalai Lalu di dapan rang babarih Diiriangkan Puti nan Batujuah Di dahului Andeh Suri ' Sarato Andehnyo Kasumbo Ampai Katigo Mandeh Rubiah

Manuju Anjuang Paranginan Nan dibuek di ujuang laman Dek Anjuang Paranginan Ustano Tenggi bana itu garan.

Disusun si Kambang mah jarinyo lyo tantang dadonyo dangai Tasanyum inyo kida kanan Manih sanyumnyo bak tangguli Lamak manih bak santan pakek Tagilo bujang nan maliek Talabiah si Tuo Datuak Tungga Alah di bibia tapi cawan lndak manyangko nyo mulonyo Sarancak itu anak urang Nan diadokkan bakeh inyo lndak disabuik dek Sutan Panjang Kamanakannyo iyo rancak bana .

Lah naiak kini puti-puti Lah duduak di ateh anjuang Maadoki rabab jo kucapi Sara to canang jo talempong Iyo rabano sarato gandang Galanggang dibukak Rajo J anang Nyariang kareh suaronyo.

"Mano Tuangku sanak saudaro Datang dari jauah jo dakek Batarimo suko kami nangko Sanak lah namuah samo datang Mamuji langik jo bumi Kami iko kasodonyo Urang nagari Koto Tujuah Talabiah Tuangku Rajo kami I yo Tuangku Datuak Tumangguang Sati Mamak Kanduang dek Kambang Antih Urang nan dicarikan tunangannyo Anak kami lai mah banyak Inyo mancaliak kanan lain

Dek itu kami mancang galanggang Indak doh untuak baso basi lyo untuak samando kami Manjadi ayah cucu kami Kok langik jo bumi maizinkan Urang kan ganti rajo isuak.

Sabagai pulo tu Tuangku Sarato dansanak Rajo jo Sutan Kok kurang di hati panarimaan Atou tampek minun jo makan Mahapkan kami tantang itu Dalam taruah jo pamaianan Sara to silang jo salisiah lyo antaro halek kami Usah malah sudahi surang Agiah tahu kami sipangka Dek ambo iyo nan tuonyo Kok ado ayam nan kalah Lahjaleh ka mati inyo garan Tolong malah disambaliah Buliah dagiangnyo kito makan Usah bangkai nan batimbun Payah kito dek baunnyo.

Salain itu· iyo sanak Mamintak kami ka nan rami Kok main silek jo sanjato Usah dipakai barang pusako Nan baipuah di matonyo Babunuahan kito di galanggang Malu gadang tibo -di kami Nan kalah maangkek sambah Nan manang usah mancido Taruah latakkan pado kanU. Kami mambayia ka nan. manang. Galanggang kito mulai Dari mato hari naiak Patang hari kito sudahi

Katiko tagalincia matohari Nasi tahidang di Balerong Sari Buliah dimakan surang-surang Buliah juo basamo-samo Buek hari patamo ko Kito makan di Ustano lyo basamo kasadonyo. Kok ado nan bakandak Iyo tahadok anak kami Talangkai kami tarimo Pabilo sajo didatangkan Mamiliah iyo anak kami Pado hari nan katujuah Kok alun jaleh dek nyo garan Kito nantik tujuah hari lai Putusan pado hari katigo kali tujuah Indak galanggang lamo bana Sampai babulan itu garan Kok dalam duo puluah satu hari Indak in yo mamiliah juo Bapikia kami nan tuo-tuo Siapo garan nan kan ditarimo Dalam talangkai itu nantik Jiko talangkai indak ado Buruak nasibnyo anak kami Bapikia pulo kami isuak Sasudah tigo kali tujuah Apo nan kan kami lakukan Ambo sudahi kini sam bah Ambo tarimo siriah sanak

· Siapo garan nan bakandak Mallek si Kainbang dari dakek . Manyapo inyo sapatah duo .

Tantang alek nan banyak tu lndak barabuik nyo garan Handak manyapo si Kambang Aruih

Nan duduak maribo kacapi Bunyi lagunyo sayuik-sayuik Urang nan manang mah ayamnyo Malakik mancari lawan lain Maantakan carano ka Rajo Janang Di lua siriah ado ameh Atou mah iyo galang subang."

Lah datang Rajo dari Tiku Tampan elok parawakannyo Tapi salahnyo agak capuak Tasanyum inyo bakeh si Kambang Sambia bapantun maso itu.

Sikaduduak baok lah taruih Ka kampuang langsek di sa barang Batang capo dipanjek cacak Elok duduaknyo Kambang Aruih Urang bangsaik bangsopun kurang Datang mnyapo gadih rancak Tasanyum si Kambang Aruih Baranti inyo bakucapi Alun lai inyo nak manjawek .

Batang capo dipanjek cacak Lah runduak batang jo daunnyo Datang manyapo urang rancak Dek mabuak maliek iyo sanyumnyo.

Daun manggih agiah batali Dikabek basamo daun pulai Sanyum manih Diak sakali lai Panguaikkan hati manalangkai.

Manyuruak di bawah .batang manggih Tapijak bangkai anak cacak Awak buruak indak bapitih Nak manalangkai gadih rancak

Bungo masiak di ateh daun Daun salasiah daun taleh

Gilo pasiak maliek sanyum Adokah kasiah kan babaleh."

Tasanyum si Kambang Aruih Pantun dibaleh maso itu .

"Indak kami mancabuik capo Daun salasiah nyo malayang lndak kami mamiliah rupo Kami mangharok kasiah sa yang."

Tagalak urang dari Tiku ko Batapuh urang bakuliliang Nan mandanga inyo bapantun Si Kambang babaliak bakucapi.

Ado sabanta antoronyo garan Datang Sutan surang lai Orangnyo iyo randah rindin Tapi kok galak iyo manih Pakaia.lmyo iyo rancak pulo Orang nan datang dari Koto Tuo .

"Anak cacak di dalam padi Taguliang tabuang minyak manih Tumpah pado daun capo Orang rancak caliak juo kami Sunggiangkan sanyum galak manih Orang rancak sanyum galak manih Orang randah handak manyapo."

Baranti si Kambang main kacapi Mallek inyo josanyum, manih Talonjak Sutan mamandangi Bapantun inyo ciek lai.

"Bukan tumpah sambarang tumpah Tabayak minyak ka daun capo Taguliang ka dalam' padi Bukan randah sambarang randah

Awak randah bangso juo randah Bapaliang urang malieki."

Manjawek kini Kambang Aruih.

"Tumpah minyak ka daun capo Usah tumpah ka ateh padi Randah badan Kak indak mangapo Asa mah iyo randah hati."

Galak badarai Sutan nangko Babaliak inyo ka tampek manyabuang Indak doh langsuang maanta siriah Ivo kapado Rajo Janang.

Ado sabanta antaronyo Lah datang pulo surang lai Takajuik mato Kambang Aruih Nyo sangko mulonyo Mambang Langik Iyo datang mambaok kato Alah gak dakek i tu garan Gadang tengginyo samo bana lyo jo Sutan Mambang Langik Putiah kuniang samo pulo Bak urang kamba jo si Mambang Hiduangnyo pipih samo manih Sanyumnyo baitu pulo garan Hanyo giginyo labiah gadang Tapi rancak bak diatak Dari jauah nyo lah galak

Tasirok darah Kambang Aruih Agak'tasirah mah mukonyo Manambah rancak sanyumnyo garan Dilayangkan pandangan bakuliliang Tampak si Mambang n}{o mandakek Mamakai baju biru lauik Urangko mamakai sirah hati Di sinan cuman bedonyo.

Basubok panalang kaduonyo

Iyo urangko jo si Kambang Urangko rhanantang habih Si Kam bang lakeh manakua Tadanga kini pantun urang ko.

Sakali tateh talang putuih Ambiak sakarek kan parian Adiak banamo Kambang Aruih Ambo Kambang bunyo durian.

Ramo-ramo di dalam rumpuik Tabang kini ka dalam padi Sarno hanyuik kito ka lauaik Marl kini kito ka tapi.

Di padi kini nyo malayang Padi punyo rang Pantai Camin Marl Andiak marilah sayang Sarno duduak kito ka lamin.

Ka tabiang biak kito ka tabiang Ka tabiang 'dakek pandan batang Basandiang Diak kito basandiang Iyo basandiang bulan datang.

Urang Rao nak ka Kinari Mambaok gagakjo tampuo Alah lamo Diak kakak mancari IGni nan baru kito basuo.

Usah dibungkuih dalam kain Bungkuih jo pandan dilanduangkan Usah dipiliah urang lain Adiak tunangan dati kanduangan.

Manjawek kini Kambang Aruih Mandakek si Mambang mandarigakan.

Bungo sitawa baru kambang Tumbuah di dakek rumpun padi Usah ditateh dicampakkan

Bungo mawa mananti kumbang Lah datang garan kumbang janti Mangapo pulo digalakkan.

Mandanga pantun si Kambang ko Tapuak bagalau maso itu Si Mam bang agak tasunguik Da tuak Tungga sirah mukonyo Si Kambang bapantun ciek lai.

"Gagak tampuo dalam padi Dek rang tuo sadang basiang Manyabik indak hyo lakukan Kakak tasuo dalam mimpi Upiak tajago hari siang Kiniko langik patamukan.

Tapuak tangan mangkin manjadi Si Mambang maninggakan galanggang kini Tampak jaleh dek si Kambang lnyo mamandang ka urang nan manyapo Sambia tasanyum lamak manih Agak lamo urangko manantangnyo Malangkah pai inyo tatakua Tampak koh itu dek nyo garan Mato si Kambang malayangjauah In yo lai 'mandanga bisiak-bisiak Si Kambang alah batunangan

Tapi indak buliah kawin Dilarang Rajo mamak kanduangnyo Tapikia dek inyo maso itu Kok inyo iyo tapiliah Pandailah inyo isuak marayu Amak si Kambang malupokan tunangannyo.

Si Kambang iyo tapikia pulo "Lai camburu kakak Mambang Upiak marayu urang lain Langik jo bumi kak jadi sasi

Hati Upiak indak barubah."

Urang cako iyo garan Nan manamokan dirinyo Bungo Durian Langsuan'g p'ai ka Rajo Janang Mambaok siriah di carano Barisi ameh lai satahia Tampak haroknyo itu garan In yo masuak ka balerong ketek Dituruikkan si Mambang jo matonyo Manggigia raso badannyo Lintuah tulangnyo maso itu.

Sasudah pai urang nangko Masuaklah pulo Datuak Tungga Basuo jo Rajo Janang Mamintak inyo maso itu Supayo galanggang ditutuik dahulu Alah tagalincia matohari Barisuak dibukak pulo lnyo mamintak nan patamo Iyo manyapo Kambang Aruih.

Tugalak kini Sutan Panjang "Usah lai sanak cameh pulo Si Kambang alah bajanji arek Iyo mah sanak nan dipiliah Takuik malah inyo ka ambo Kok in yo mau bah janji."

"Manolah sanak sutan Rumah Panjang Bak ambo katakan patang Mulonyo ambo amuah sajo Dek maagak hati sanak Kito bakawan dari mudo Indak tatariak ambo garan Nak pulang ka rumah lain Bini ambo sayang ka ambo Ambo iyo kasiah ka inyo Tapi kini ko iyo sanak

' CiJ

Ambo iyo kan berang bana Kok inyo mamiliah urang lain Ambo lah gilo pasiak kini lngm mamaluak urang rancak Bia samalam duo malam Nak lapeh dandam birahi Kunun satahun duo tahun Sarupo nan dijanjikan Katokan kawan pado inyo lyo si Upiak Kambang Aruih Ambo amuah mambunuah urang Kok in yo mamiliah paja cako."

"Manolah kawan Datuak Tungga Usah bapikia nan bukan-bukan Sanak lah tahu rasionyo Pajako iyo kambang Aruih Alah basumpah jo si Mambang Si Mambang anak kanduang ambo Surangko sajo anak ambo lyo banamo laki-laki Surang tu pulo kamanakan ambo lyo kamanakan nan padusi Nan banamo si Kambang Aruih Kaduony'o sayang bakeh ambo Kasiah sarato tunduak patuah Kok si Kambang mamiliah nan cako Manggigik jari anak ambo Anak ambo si Mambang Langik."

"Kok baitu kato sanak Sananglah pulo hati ambo Dapek ambo samalam beko Tidua lamak mamimpinkan in yo."

Tasabuik pulo Mambang Langik Dicarinya Kasumbo Ampai Manangih inyo dipangkuan Maratok inyo maso itu "Manolah Amai sayang Buyuang

Adokah tadanga dek Amai cako Pantun si Kambang adiak ambo Kapado paja nan rancak tu Nyo manyabuik nyo mamimpi Kok itu dari hatinyo Inyo mamiliah paja tampan tu Manjadi rang gilo Buyuang Amai Buyuang ambiak padang panjang Buyuang rambah urang di galanggang Buyuang manjadi hanmau campo Buyuang rangkah kapalo anak urang tu." "Mano nak Buyuang anak Amai Si Kambang kito lah tahu juo Pandai mangecek yo maiayu lndak doh itu di hatinyo Muluiknyo iyo agak lancang lndak tahu urangkan tasinggung Mamaknyo Tuangku Rajo Gadang Ditakuik urang kasadonyo Lamak sajo disindianyo Di dapan kito basamo-samo Untuang mamaknyo sayang kaiDyo lndak barubah doh romannyo.';

"Tapi elok Amai katokan juo Suruah agak hati ambo Disangkonyo sanang ambo garan Mancaliak inyo jadi tumpuan Tumpuan mato urang banyak Bak matohari sadang tabik Mamanca cahayo bakuliliang Alah saba ambo garan Amuah baralah duo tahun Manyarahkan gadihnyo ka Tuak Tungga Lain pulo nan disabuiknyo."

Tampak pulo dek musuah Buyuang Lain puol nan tasuo."

Barisuak harl pagi-pagi Baru sajo galanggang dibukak Si Kambang juo baru turun Urang alun lai manyabuang Mamintak kini Datuak Tungga Handak manyapo si Kambang Aruih "Manantik sanak sakutiko Usah tampak harok awak Malu kito rang tuo-tuo."

Tasanyum garan Sutan Panjang Mallek roman Datuak Tungga Garambeh, jangguiknyo inyo cukua Sunguiknyo tingga mipih sajo Sapuluah tahun j.nyo,garan Labiah mudo darl biaso Mukonyo iyo inyo badaki pulo Bibianyo sirah dek makan siriah Mungkin iyo siriah pakasiah Si Kambang makan siriah juo Sirlah pakirim Sutan Mambang Nan dimanto 1ditawanyo1 surang Indak inyo pai ka dukun.

Alah sabanta antaronyo Tampak si Kambang bakucapi Puti nan lain lah main pulo Pado alaik surang-surang Badendang Mandeh Rubiah Mandeh Rubiah Reno Kayo.

"Carl, iyo si Kambang carl Usah dicarl ka nan langang Carl sajo ka nan rami Cari, iyo si Kambang carl Usah dicarl masuak rimbo

Atau ka lauaik nan barombak Carl mah sajo ka galanggahg Carl,yo si Kambang carl Usah dicarl dalam pakan Di mano galak nan badarai Di mano tapuak nan bagalau lyo ka sinan Kambang cari Carl yo si Kambang carl Carllah carl Kambang Aruih."

Baru tu habih lagu Mandeh Lah tagak kini Da tuak Tungga lyo di dapan Anjuang Parapginan Dakek bana pado si Kambang Bakato inyo maso itu.

"Manolah Adiak Kambang Manih Iyolah adiak Kambang sayang Hantikan sayang bakucapi Mallek pado rang manyapo Kakak iyo ndak pandai bapantun Pantun mudo kakak lah lupo Dek umua kakak alah tuo Tapfalun lai ampek puluah Kakak mah iyo lakeh kawin Surang tu juo sampai kini Darl rumah kakak barangkek lndak makasuik manalangkai Sakada maanta bilalang sikua Tando kami lai bakawan lyo jo Sutan Rumah Panjang Disuruah Andeh kanduang kito lyo lah caro babaso basi. Alah tibo kakak disiko Iyo mallek roman Upiak Mallek sanyum nan tasunggiang Mandanga galak nari badarai Taragak kakak nak manalangkai Untuang ameh lai tabaok.

Mano Diak sayang Kambang Aruih Piliahj'uo kakak Upiak ko Lai kan lamo kito samo Hiduik di dalam bakasiah sayang Tigo limo umua kakak limo baleh umua Upiak Kok kito baumua Iapan puluah Iyo ampek puluah limo lai Lamo juo tu mah sa yang.

Kok kakak indak Adiak piliah Mungkin gilo kakak agaknyo Dek malam mato ndak amuah tidua Nasi indak pulo talulua Payah bana tu Diak sayang lyo manaruah kasiah sayang Kok batapuak sabalah tangan . Bajanji juo Upiak kini Talangkai kakak Upiak tarimo Bulan datang kito basandiang Alah di tapak Diak tanggo lamin Alah di bibia tapi cawan Disusun jari nan sapuluah Sabaleh jo batu kapalo Manyambah kakak pado Upiak Kakak cium jari kaki Upiak Baitu harok kakak sa yang."

Tasanyum manih si Kambang garan Bapantun inyo maso itu Dangakan Kakak pantun Upiajc.

"Babelok kak Koto Tuo Nak 1alu ka Simpang Ampek Elok balaki urang tuo Paruik Kanyang pangaja dapek.

Pisang kalek banyak akanyo Batang lado banyak buahnyo

Urang gaek banyak sa ban yo Urang mudo banyak ulahnyo.

Pisang kalek dari subarang Buah lado ko panjang-panjang Urang gaek untuak awak surang Urang mudo mato karanjang.

Mano Kakak dari Palimbayan Bajanji malah kakak 'kini Kok Upiak mamiliahKakak Upiak ndak namuah mah dimadu Salain Kakak nan kini ko.

"Kok lai amuah bajanji Kok Upiak mamilih Kakak kinin lndak malengong ka nan lain."

"Mano Kakak janyo adiak Ambo nan balun buliah mamiliah Nantiklah tigo pakan lai Jiko Upiak indak salah etong Banyak lai urang di galanggang lyo nan ingin nyo dipiliah Dalam maso tigo pakan ko Antah datang nan labiah tuo Abuak putiah giginyo Ompong Batungkek garan nyo bajalan Tantu inyo nan Upiak piliah Nasinyo iyo bubua sajo Gulainyo iyo talua, gulai labu Bajalan indak usah dikawani Dek tungkeknyo lai ado."

Mandanga kato si Kambang ko Badarau galak nan mudo-mudo Nan batapuak ado pulo Lah senjang tampak itu garan lyo sanyumnyo Datuak Tungga Bagageh inyo babaliak ka balerong

Dijapuiknyo carano ameh Dii'sinyo pitih banyak-banyak Ameh pulo yo duo tahia Indak kan ado nan maisi lyo ameh sabanyak itu .

"Manolah kawan Rajo Janang Mintak janji ditapeki Iko lai mah saketek Ameh dari andeh kito Tandonyo ambo manalangkai Kok lah habih galanggang isuak Ahdeh jo ayah kan ka marl Buliah kaini batimbang tando ."

"Sanak suko mambuhua janji Alahmah gadang hati ambo Sarato si Buyuang Mambang Langik Si Kambang Aurih baitu pulo."

Manjalang habih tigo pakan lyo ban yak juo nan manyapo Sudah manyapo manalangkai Ado rancak-rancak juo Tampan anggun bak Mambang Langik Si Mambang indak camburu lai Sumpah si Kambang dipaciknyo Cincin alah batuka pulo Dek si Kambang Aruih iyo garan Urang-urang nan manyapo tu Nyo adoki sapatuik nyo Talago sanyumnyo indak kariang Lubuak pantunnyo baitu pulo Anam bulan inyo baraja Iyo pado nan tuo-tuo Andeh jo amain yo sa to pulo Maaja inyo bapantun tu Sado urang diagiahnyo harok Nan buruak ado imbuahnyo Nan rancak ado cacek kurangnyo

Sanang hati urang nan manyapo Lah habih harok kasadonyo Pado satangah itu garan Raso hari kan dicabiak Nak lakeh habih tigo pakan Talabiah garan iyo urang Nan mangaku banamo Kambang Durian Kurang inyo maadu ayam Atau iyo bamain silek

Banyak urang nan maajak Dek inyo iyo acok manang Si Mambang juo kalah dari inyo In yo acok tagak dakek anjuang Maliek taruih ka si Kambang Nan maadoki urang manyapo.

Lamo manantik kito garan lyolah hari nan taakia Urang tagak basamo-samo Dakek anjuang paranginan Tuangku Datmik Tumangguang Sarato Tungkeknyo Sutan Majo Lelo Batigo jo Rajo Janang Naiak ka ateh Anjuang Paranginan Tagak abririk jo Andeh Suri Sarato Adeh Kasumbo Ampai Padusi Tuangku Rajo Janang Barampek jo Mandeh Rubiah Lah bih baririk kasodonyo Di tangah iyo si Kambang Aruih Bakato Rajo Janang kini.

Ampun Ambo Tuangku Rajo Sarato sagalo alek Kasiah sanak kami tarimo Patamo iyo lai datang Kaduo sato maramikan Katigo dari nan manang Kami mandapek sabahagi8.Il

Kaampek dalam carano nan manalangkai Kami dapeki ado ameh ado pitih lyo untuak anak kami Katiko sanak mulo-mulo datang Adolah pulo pambaokan Barupo kabau jawi kambiang Untuak makanan rang di galanggang Langik jo bumi kan mam bale h.

Sabanta lai iyo sanak Si Kambang Aruih anak kami Akan manyabuik itu garan Siapo urang nan dipiliahnyo Untuak junjuangannyo dalam hiduik Basaba kito manantikan Kapado kito kasadonyo Talabiah pado nan manalangkai Kok indak sanak tapiliah Jangan malah baketek hati · Kito suruah inyo kini Manyabuik siapo nan nyo piliah."

"Am pun Mamak kaduonyo , Sarato Kakak kanduang Upiak Juo mah Ayah nan di rumah Sarato Andeh kasadonyo Ambo sabuik kan kini nangko Siapo urang. nan ambo piliah.

Manolah Kakak kasadonyo Nan manyapo manalangkai Labiah mah garan tigo puh.iah

Kok buliah baapo nyo ambo 'Kasadonyo nak ambo piliah Nan iko rancak nan itu tampan Nan buruak ado imbuahnyo Nan rancak ado caceknyo Kanan iko Upiak iyo kasiah Kan kawan duduak ateh lamin

Tapi kan nan suranglai sayang Sayang pulo mah tatumpah Kan kawan barundiang babicaro Kian kasiah ka marl sayang Payah bana Upiak mamiliah Sasudah ditimbang di suok kida Sasudah barundiang hati jo kapalo Mupakaik rna to jo talingo Duo puluah hari Upiak manuangkan Dita tokkan piliahan jo aia rna to Upiak piliah iyo garan Kakak Upiak dari Palimbayan Nan bagala Datuak Nan Tungga Upiak ukua iko nan labiah panjang Ditimbang inyo nan labiah barek Mintak ampun mintak mahap'Upiak Pado Kakak nan lain-lain Tarimo suko kasiah sayang Kakak Upiak kanangkan saumua hiduik." Indak ado urang nan tampak suko Salain Datuak Tungga' surang Nan lain manakua yo mandaceh Mandanguih sambia mam barunguik Tamasuak Tuangku Datuak Tumangguang lndak 'l:nanyangko inyo garan.

Bakato kini Rajo Janang "Mano sanak nan dari Palimbayan Mintak naiak ka ateh anjuang nangko Amak diliek sanak nan lain Siapo urang nan tapiliah."

Lah naiak Tuangku Datuak Tungga lnyo iyo indak galak Tap! mancucua aia mato Dek hati iyo sangek suko.

lnyo iyo disuruah tagak

Di dakek Puti Kambang Aruih Indak doh babedo bana Tampan jo rancak kaduonyo Tapi dek umua babedo banyak Banyak nan manyabuik salah piliah.

Bakato pulo Rajo Janang "Manolah sanak kasadonyo Mamintak mahap ambo sakali lai Kok ado talabiah iyo takurang Kiniko galanggang ambo tutuik Kito baurak selo malah Masuak Ustano nagariko Nasi tahidang lah manantik."

Basalaman urang nan banyak lyo jo urang nan salapan Lamo tampak Bungo Durian Mamacik tangan Kambang Aruih Tapi inyo indak mangecek lnyo tampak naiak kudo Indak sato naiak Ustano Untuak makan basamo-samo .

Lah sudah makan jo min urn Urang barangkek anyo lai Pulang ka kam puang surang-surang Salain Datuak nan Tungga garan lyo urang nan surang ko Mamintak pado Sutan Rumah Panjang Nak singgah sahari duo Ka rumah Sutan Panjang ko Basuo jo anak jo bininyo Tando inyo iyo bakawan.

Lah sahari inyo di sinan Nyo mintak japuik Kambang Aruih J o rang gaeknyo mah sakali Handak baretong manatokkan

Pabilo tando kan dianta Iyo hari patunangan Sudah itu pabilo pulo Hari baralek pakawinan.

Malam-malam si Kambang dijapuik In yo naiak kudo jo ayahnyo Andehnyo jo Sutan Majo Lelo. I

Lah sudah minun jo makan Mangapua siriah sakapua surang Mambukak kato Datuak Tungga Manolah Mamak Datuak Gampo Alam Sarato Mintuo Kasumbo Ampai Iyo Kakak Sutan Majo Lelo Kaampek bapak Sutan Panjang J o Andeh nan di rumah ko Kini ko.ambo alah maraso Ambo Sumando urang Koto Tujuah Hati malambuang nyo ka langik Sagadang Gunuang Tujuah nangko Tapi cameh banyak pulo Sabab itu ambo mintak Karajo baiak dilakehkan Usah disalo dek nan buruak.

Pabilo garan kami datang lyo ambo jo rang gaek ambo Maanta tando itu garan Mambuhua janji taguah satia."

Manjawek Sutan Rumah Panjang "Pabilo garan bakandak tu Handak babaliak mah ka man:?"

"Kok kandak di hati ambo Satiob ambo di rumah nantik Ambo ajak ayahjo Andeh

Manyadiokan siriah di carano Sarato barang nan kan tando Dek nagari bajauahn Indak doh kami kan banyak bana Nan kan datang isuak iko Kok alah ase sahari duo Kami barangkek malah lai."

"Kok nan datang maanta tando tu Bagageh dusanak garan Bakabek tantu jo talinyo Bajanji iyo jo tando bukti • Tapi baralek nikah kawin Mamintak kami bakeh sanak Iyo saketek dilalaikan Agak satahun itu garan Nak kami baase mah dahulu."

"Agak barek tu diam bo Manantik satahun lai Adiak sayang lah raso dalam ganggaman Sampai ambo manantikan Ambo mintak tigo bulan lai Cukuik hari un tuak baase Mangapo baralek gadang bana Tantang balanjo itu garan Kok ambo indak salah etong Dalam galanggang kl!)?atang ko Lai mah banyak pitih masuak Ambo iyo akan maagiah balanjo Sambia maanta tando isuak Maanta balanjo alek malah sakali Buliah alek dapek digagehkan."

Jujuik bajujuik maelo hari Dari kaduo balah pihak Ditatokkan malah garan Salapan bulan sasudah tando lyo tando ditarimo garan Urang baralek nikah kawin.

"Barisuak ambo mintak bana," Katonyo Datuak nan Tungga Si U piak tunangan ambo Jirigga . di siko mah dahulu Bisuak ciek lai ambo pulang Indak doh ambo kan mamintak Iyo duduak baduo sajo Tasisiah dari nan lain Asa lai dapek bapandangan Mangecek sapatah duo patah Untuak mamadu kasiah sayang Dek basuo sakali ko baru Cukuildah itu untuak ambo.

Manuruik adaik kito juo Kok alah batimbang tando nanti Ambo indak buliah lai lyo basuo jo in yo garan Malakik kami basandiang Iyo tabendang nyo ka langik Dibumi pulo tabarito. Sabuah lai pintak ambo Kini ko di hadapan basamo Ambo pacik ujuang jarinyo Ado mah cincin buruak sabantuak Pusako dari Andeh ambo Ambo pakai di kalingkiang Mungkin sasuai di jari manihnyo."

itu ka nan punyo badan Alah mah sato nyo mandanga Kok inyo suko manarimo Tantu inyo tagak kini nangko Manjalang urang pilihannyo," Kato Sutan Panjang sambia galak Badarai galak urang banyak.

Alah mah tagak Kambartg Aruih lnyo sam bah dahulu Andeh Ayahnyo Sudah itu Mamaknyo pulo Baru nyo duduak itu garan Di dapan Tuangku Datuak Tungga Manarimo cincin dijari manih.

Barawari Datuak nan Tungga Diambiaknyo cincin dari kalingkiang Dielonyo tangan kida si Kambang Dilingkakannyo cincin pamato Iyo kajari nan rancak tu.

Lah tagak kini "Xambang Aruih Nyo kilekkan cincin pamato intan Ka sagalo urang nan duduak tu Sudah itu inyo manakua Agak lamo iyo garan Aia matonyo mahujan labek Lah basah muko jo baju lyo urang si Datuak Tungga Sudah itu nyo pacik pulo Majo Lelo kakaknyo garan Kudian inyo babaliak garan Ka urang nan di sabalah Sutan Lelo lyolah Sutan Mambang Langik Nyo latakkan lutuang di pangkuan Sambia manangih taisak-isak Sudah itu Andeh si Mambang pulo Sarato adiaknyo Hindun Sari Dihelonyo tangan Hindun Sari Diajaknyo lalok ka Anjuang Indak nyo malengong lai.

Tamanuang urang nan tingga Habih maapuih aia mato Alah mah rado hujan labek Lah gak tarang pandangan mato Bakato baliak Sutan Panjang

"Manolah sanak Datuak Tungga Janji lahia alah dibuak Lah lakek cincin di jarinyo Janji batin mintak ditangguahkan Adokah rela Sutan isuak Mancaraikannyo sudah stahun."

"Am pun lah ambo dinan ban yak Talabiah Ayah jo Andehnyo lyo Mamakjo Mintuo Kok alah lalok ambo jo inyo lyo samalam duo malam Alah tu gadang mujua ambo Bagai mandapek gunuang ameh Kok kunun pulo lai satahun Babaliak mudo ambo garan Saelok itu paja nangko Indak saketek ambo manyangko Inyo kan mambueknan bak cako Indak ado urang mandorong lndak mah ado nan manyuruah Usah lai nan mamaso Iyo mah tabik di hatinyo surang Ambo manyangko mah mulonyo lnyo dipaso digagahi Sakada untuak urang banyak Inyo manyarah inyo patuah.

Sabagai pulo itu garan Adiak Mamcang lah ambo liek pulo Barapo gadang kasiah sayangnyo Mangapo inyo kan ambo asab lyo labiah dari satahun. Saiahun itu mah lah lamo Kito nan samo laki-laki Tantu samo kan maraso ."

"Manolah Kakak Datuak Tungga Jiko baitu janji Kakak

Batarimo suko ambo Kakak Langikjo bumi kan mambaleh J aso Kakak i tu garan Pa'do kami nan baduo."

" Baitu hino badan ambo Ayah bangsaik Andeh ndak bapitih Dek rupo indak mah balabiah Sapuluah gadih dapek dicari Kok hati ambo iyo ka sinan Tapi dek kasiah sayang ka si Kambang Amuah mananti inyo rando Kasiah talimpah dari Kakak Tapi iyo kan ambo sabuik juo Nan paik kito kunyah-kunyah Amak nan manih dapek beko Nyampang Kakak mungkiakan janji Dek sayang Kakak bakeh inyo Ujuang padang Kak pamutuih tali Tagolek mayik salah surang Baitu di ambo nan katuju Langik jo bumi sasi ambo. Sarato sagalo nan duduakko.

Sabagai pulo itu Kakak Manjalang Kakak basandiang Kakak jauah ambo di siko Usah cameh Kakak garan Ambo kan manggaduah inyo Dari ketek Kak kami basukoan Mambuek janji ndak batando J o kato-kato lai indak Kok kunun dangan pabuatan Basumpah ambo dakek basamo ko Alun panah sasek saujuang jari Ambo manggisia badan inyo Salain jari nan sapuluah Katiko maagiah manarimo Dek itu ambo cako ko

Indak dapek manahan hati Raso kan pangsan ambo garan."

"Picayo Diak ambo tan tang itu Kok tibo di bujang lain Lah lamo inyo Adiak larikan Antah ka rimbo antah ka lauik Di mano napasu kan balapeh Sarancak itulah urang lyo rancak lua dalam Inyo tampaknyo manyara}l habih."

Bakato kini Sutan Panjang "Dek hari alah laruik malam Balapeh arak kito dahulu Man carl banta surang-surang Manolah Adiak Gampo Alam Sarato Puti Kasumbo Ampai Tinggakan si Kambang sahari bisuak Malam hari ambo antakan Kok Buyuang Lelo nak di siko Ado mah rumah pambujangan Tampek Buyuang salamoko."

Hari barisuaknyo itu garan Dari pagi sampai patang lyo dipakai dek nan mudo-mudo Untuak bagaluik basando gurau Di Anjuang Paranginan Gilo bapantun baibarat Iyo barabab bakucapi Sarato badendang basinanduang Babaliak mudo Datuak Tungga lnyo iyo sagalo pandai Indak kalah doh dek si Mambang.

Katiko hari alah sanjo Lah kan pulang si Kambang garan Kini indak manangih lai Jo hati gadang nyo bakato,

"Barangkek lah sayang Kakak Upiak Elok-elok Kakak bajalan.

Usah ado bala bancano Lakeh juo Kakak babaliak Baokkan campago jo inango Minyak harum agak saboto Kan tando kasiah Kakak sayang."

Indak manjawek Datuak Tungga Amak si Kambang indak mangecek Aia amto nyo bacucuran

Si Kambang pai ka Mambang Langik "Mano Kak Mambang kasiah Upiak Kito mah iyo kan bapisah pulo Salamo satahun salapan bulan Dalam hati salintuah iko Kakak Sadang sahari lai lamo Kok konon labiah satahun Turuikkan bayang-bayang Upiak Usah Upiak Kakaklupokan Takana Upiak siang hari Pai baburu malah Kakak Kan paisi-isi maso kosong Kok tabayang Upiak dipaguik lyo dek kakak Datuak Tungga Paluak banta buah tangan U piak Usah bamain jo nan lain Kok Kakak mungkia kan janji

Ka rimbo jadi harimau campo Ka lauik jadi lumbo-lumbo Kawanjadi alang tabang Upiak manuruik sudah satahun.

Dek si Mambang maso itu Indak takana sapatah kato Untuak manjawek iyo garan

Kato baitu dari si Kambang Mambisu sajo inyo garan Sampai si Kambang naiak kudo lnyo lari ka paraduan Duo hari ndak basuo urang.

"Amai katokan beko garan Sabalah Buyuang tantang itu

Usah Buyuangkusuak kasak

5. Kambang Aruih kanai Pitanah.

Heboh urang di Koto Tujuah Manyabuik si Kambang Aruih Mambuek ulah inyo garan Marompak pantangjo si MambaQg Inyo di dalam batunangan Banyak tu garan ndak picayo Nan picayo ado juo Pangka balanyo iyo garan Iyolah Bujang nan Sambilan Banyak ragam nan disabuiknyo Pabuatan· uraag baduo ko.

Acok bana inyo maadokan rapek Manyabuik ado nan maliek Si Mambang pai surang-surang Iyo ka rumah Sutan Panjang Bamalam inyo di sirlan Ruponyo urang gaeknyo garan Iyo kaduo balah pihak Manyukoi nan bak iko Dek itu 1uang ko yo mamiliah Datuak Tungga urang jauah Untuak sumando di rumahnyo Bull$ urangko indak tahu Pagawan si Kambang jo si Mambang Saroman urang laki bini.

Datuak Tungga panah juo datang Bamalam di rumah Kambang Aruih

Itu juo marompak pantang Indak doh buliah dalam adaik Si Kambang balaki baduo garan Batambah gapuak inyo kini M ungkin alah barisi dangai Antah siapo nan punyo anak.

Panah pulo si Mambang garan Manantik si Kambang di tapian Sarno mandi nyo di sinan Tantu sasudah mambuek nan ndak elok Conto buruak pado rayaik.

Sakali urang ko sadang rapek Rapek di dalam balerong sari Rapek tatutuik dalam biliak Didangakan Su tan Panjang dari lua Jo hati bangih nyo hantam pintu Pintu tabukak inyo masuak Mamacik padang nan tahunuih.

Bakato' sanan Sutan Nan Gadang "Mangapo Ayah masuak sajo Kami barapek samo kami Kami urang badusanak Indak amuah kami garan Disatoi dek urang lain."

Bakato sanan Sutan Panjang "Ambo ko niniak mamak siko Buliah ambo kalua masuak Di mano sajo di Koto Tujuah ko Malunjak ambo indak tasundok Malenggang ambo indak mamampeh Kalian iyo urang datang Nak mangacau di nagari ambo lndak satuju ambo garan."

" Manolah urang niniak mamak

Iyo di Tujuah nangko Orang nan manyuruah marompa-k pantang Kapado anak kamanakannyo ' Kami ko iyo anak rajo Rajo nan batangguang ajwab Kok ado cacek jo calo Tajadi dalam nagari ko Rajo tu dikunyah-kunyah urang Ditijak-tikjak mangkutonyo lndak amuah kami garan Buruak ayah buruak kami. Malu ayah malu kami Kami ko darah dagiangnyo."

Bakato kini Sutan Nan Tangah "Elok Ayah kalua sajo Usah kami dilawan pulo Ayah surang kami banyak Rapek nagari kan mamutuihkan Siapo kito nan bana dangai."

"Mangapo ambo kan baranjak Ambo iyo di balerongambo Kalian indak punyo balerong J angan ambo nan disuruah pai -Tapi kalian mah nan pai."

"Bakato Sutan nan katigo Mano Ayah Mudo urang nan tahu Usah kami Ayah lawan Suruah ka marl Mambang .Langik In yo nan' patuik lawan kami."

"Mangapo inyo kan ambo suruah bunuah Kalian sambilan inyo surang Sakali lumpek kalian lawan , Hancua badannyo dek tangan kalian."

Mampasamokan urang surang Kami tahu adaik baparang lyo surang lawan surang."

"Mungkin juo itu garan Kalian kan melawan surang-surang Tapi kok panek nan surang tu Nan lain kan manggantikan Siapo manggantikannyo garan Kok in yo panek iyo latiah."

Baok malah tuntutan kalian Kapado rapek nagari Nak tantu siapo nan salah Nanluruih indakkan sumbiang Nan bungkuak dimakan saruang ."

"Kok baitu kato Ayah Katonyo Sutan Ampiang Basi Salasaikan tugu patahanan ayah Sarato Puti Kambang Aruih Baitu pulo Kakak Mambang Langik Kami ampunyo bukti-bukti Bapuluah rna to jadi sasi."

Bakato pulo surang lai, "Mauik ko ayah nan kan manyudahi Mauik ut tibo pado si Mambang Baitu si Kambang Aruih · Indak ado hukuman lain . Untuak urang marompak pantang Selain iyo hukuman mati · Hukuman rang kampuang buliah garan lyo diiringankan rapek nagari Dicukua iyo rambuiknyo Nan iaki-laki dibuang jauah Tapikok nan mamacik adaik Iyo marusak adaik itu Tantu siparusak nan dihabihkan."

Tadiam Sutan Rumah Panjang Nyo hantam lantai, nyo tenju dindiang Inyo ka lua dari balerong Diriangkan urang jo galak badarai Pulang Sutan Rumah Panjang Barundiang inyo jo si Mambang Manangih si Mambang mandanga ko Indak manyangko inyo garan Baitu buruak saudaronyo Iyolah Bujang Nan Sambilan Sangkonyo garan gunjiang sajo Mambuekheboh urang banyak Sumbang cando nan dikaji · I yo jangga di rna to rang ban yak."

Ayahnyo iyo manyabuik garan Nak pai ka rumah Kambang Aruih Bakato inyo maso itu "Manolah Ayah kanduang Buyuang Baok sato Buyuang pai Bapadu padan kito sanan Baapo padang kan ditangkeh Bak mano karih diilakkan Nan kan mambunuah kami baduo Basuo taakia iko ayah Indak kan dapek kito mailak Padang lawan dapek ditangkeh Padang algojo jo apo dilawan."

Katiko hari badirok sanjo Barangkek urang ampek baranak Iyo ka rumah Kambang Aruih Takajuik pulo rang barampek Nan ado di rumah tu garan.

Sabalun rundiang dimulai Diajak makan dek Puti Kasumbo Duduak barapek nan salapan Payah mamicik nasi sasuok

Dibaok ka muluik indak talulua Iyo basiso kasadonyo garan.

Sasudah diangkek piriang mangkuak Dek si Kambang jo Hindun Sari Ditolong dayang nan barampek Duduak pulo urang barapek Sutan Panjang mambukak kato Nyo caritokan habih-habih Sapatah kato indak nan tingga Apo nan tajadi di pagi tu Iyo di balerong ustano gadang .

Lah habih carito Sutan Rumah Panjang Urang tamanuang kasadonyo Agak sabanta antaronyo dangai Bakato Sutan Majo Lelo "Am pun Ayah am pun Mamak Sarato Andeh nan baduo Ambo kan batanyo kini nangko Kapado Adiak nan baduo Nan barapek kan jadi sasi Urang nan membaok pado kami Dagiang darah hati jo jantuang Utak banak nan bapikia. Kito dangakan jawek kaduonyo Langik jo bumi saksi tenggi Mano Diak Sutan Mambang Langik

Darah dagiang kami nan duduak Katokan kini kato bana Nan luruih bak batang pinang Indak akan diubah lai Nan tarang bak cahayo matohari Indak dapek disuluah disigi lai J aan Adiak bakicuah kincang Usah dicari kato-kato Nan kan maringankan Buyuang beko Duto jo tipu jadi kutuak lndak dapek manolong Adiak."

Badarai kini aia mato Aia mato si Mambang Langik "Ampun urang nan barapek Sarato Kakak Majo Lela Darah jo dagiang di badan ambo Mangalia dari ayah jo Andeh Darah Amai ado dalamnyo Kalua dari paruik Andeh Barasiah suci bak aia hujan Ambo diaja dati bayi Bajalan luruih bakato bana Nan barampek jadi pambimbiang Kinijo sumpah ambo sabuik Baso darah jo dagiang itu kini Barasiah bak samulo jadi lndak dicampua kicuah kincang lndak dikaruahkan dek tipu tepok Angok nan datang dari langik Baitu pula barasiahnyo garan Barasiah dahulu, barasiah kini. Kan suci juo sampai nantik Sampainyo baliak mah ka langik Tubuah masuak nyo ka bumi lyo bumi nan batuah lyo hati jantuang nan suci Jo utak banak nan barasiah Ambo basumpah bakeh Kakak Sarato nan Tuo nan Barampek Ambo indak marompak pan tang Ambo indak manyingguang kulik si Kambang Salain di muko nan ramai-rami Kakak sasi kan jo mato Kakak Kok lain kato dari pabuatan Kutuak malah ambo dek Kakak Sara to sagalo nan duduak ko."

Apo jawek Adiak kini ko Sabuik pulo nan kato hati Adiak Usah sakato diubah-ubah Nan banisiah suci kaluakan lndak dicampua jo nan kumuah."

"Mano Kakak kanduang Upiak Darah dagiang hubunganjiwo Tanyo dahulu jio Kakak Baru mah Upiak ditanyoi Darah dagiang dari Andeh- Ayah Nan kito makan pagi patang Iyo dari nan baduo ko Guru kito sajak alun bamato

Iyo nan baduo ko juo Takao garan koh dek Kakak Malangga kato babuek salah Nan dilarang urang nan baduo Batigo jo mamak Mudo iko Kok dek kakak indak takao Kok kunun pulo mah dek ambo Ambo ko lamah dari Kakak Lamah badan lamah hati Jawek Upiak samo jo Kak Mambang Indak usah Upiak ulang pule."

Tantang Kakak Datuak Tungga Duo kali inyo ka marl Kito mangecek di nan rami Dek Upiak iyo iko kainyo Dek kasiahnyo gadang bana Upiak amuah inyo pacik Tapi di muko mato nan banyak lnyo iyo urang tuo garan Indak inyo kan marompak pantang. Sabagai puloiyo Kakak Salah Upiak dicari-cari Iyo dek Kakak nan sambilan

Katiko kak Tungga itu garan Baru turun dari kudonyo Upiak tagak di muko tingkok Ado garan Kakak nan Gadang Tagak jauah di tapi Iaman Mungkin nak datang nyo ka mari Tapi maliek Kak Tungga datang In yo indak jadi naiak rumah.

Tantang mangecek di tapian Batua ado mah sakali luruih Hari jumahaik iyo hujan • Hari Satu Upiak ka tapian Nampak Kak Mambang dari jauah Manyandang ambuang mamacik sumpitan Ruponyo sadang mamburu unggeh Tampak dek Upiak inyo maliek Upiak kubik buliah nyo datang Datang inyo balari-lari Upiak sonsong ka tangah padang Indak doh kami dalam samak Dayang-dayang indak nyo mandakek Kami bagurau bakucingkah Takana juo dek Upiak lai Pantunnyo kakak Mambangko Dek Kak Tungga baru mah datang Datang ka mari nan kaduo .

"Dicari daun salasiah Diagiah urang daun lobak Alah babagi ruponyo kasiah Lah gak lupo urang ka wak.

Lah panuah sumpik jo tam pian Panuah dek barek galu-galu Lah acok manyumpik ka tapian Indak doh tampak urang lalu

Tapijak anak si barabah

Disangko pucuak batang labu Ruponyo hari lah diubah Awak nan jauah mano tahu.

Manjawek Upiak maso itu lyo sambia galak kareh Jaleh bana dek Upiak garan Camburu kak Mambang iyo gadang.

Kok tapijak anak barabah Usah dicabuik anak lado Batang pandan iyo ndak babuah Hari mandi iyo barubah Usah disangko disangajo Hujan labek nan punyo ulah .

Anak Nuri anak unggeh gagak Manyuruak di bawah daun labu Daun labu ateh pamatang Kok iyo lai samo taragak Pasankan di angin lalu Ka kampuang Ateh Upiak datang.

Pangabek batang iyo tangga Untuang bungo alah mah kambang Untuang lai datang Kak Tuak Tungga Dapek basuo jo Kak Mambang."

Kak Lelo kan tahu juo Kok batua-batua Upiak amuah garan Iyo amuah mambuek salah

Si Hindun acok ka mari lnyo datang basamo samo Upiak masuak ka kain saruang lnyo pulang Upiak manuruik Siapo urang kan mancenai Gadang kami ham pia samo Sarno tenggi samo samampai. Kak Mambang iyo lalok surang

Lalok di rumah pambujangan Kok masuak Upiak kasinan Siapo urang nan kan tahu.

Kok Kak Tungga datang ka mari Liau lalok di Koto Ateh U piak Kakak antakan Dek inyo alah tunangan Patang-patang Upiak Kakak japuik lyo basuko kami Kakak Dari pagi sampai patang Tapi kak Mambang sa to juo Baitu kawan-kawan lain Indak panah kami garan lyo duduak baduo sajo Tigo hari liau di koto ko."

"Kini ko jaleh iyo Kakak Pitanah mah nan datang Dari dusanak kito juo lyolah Kak Bujang nan Sambilan Elok iyo Upiak caritokan.

Nak tarang bana ko pitanah Panah Kakak Sutan nan Gadang Basalimuik j o kain saruang Manyuruak-nyuruak masuak rumah Upiak surang di ruang tapi Andeh iyo pai ka Pakan Kawan-kawan di ateh Anjuang.

lnyo tangkok Upiak inyo paluak Upiak gigik Upiak garumeh Upiak takuik kan mamakiak Kok heboh urang baeko Bakato inyo sambia galak, "Upiak sayang iyo kan dicubo Upiak kan Kakak kinyam kini Baapo lamaknyo itu garan lyo badan urang rancak

Dari ketek kakak taragak Tiok hari Kakak intai Kini ko mah baru dapek."

"Mangapo Kakak marompak pantang Ambo nan dalam batunangan Disambahkan Datuak Tungga beko lyo salapah indak barisi Kapado niniak mamak siko Malu gadang rang Koto Tujuah."

Batambah badarai mah galaknyo "Adiak kan indak gadih lai Alah dicubo dek Datuak Tungga Si Mambang alah mandapek pulo Hari ko giliran Kakak Malakik Upiak baralek Dek kami sayang kasadonyo Upiak tabuang jauah-jauah Kami tingga manggigik j ari,'' Tadanga pintu tabukak Andeh pulang dari pasa lnyo duduak agak manjauah Mungkin Andeh lai maliek lnyo nak maneteng Upiak Kan dibaok ka biliak ruang tangah Sudah itu Upiak iyo jaro Duduak tagak surang-surang."

"Mano Diak sayang Kambang Aruih Sakuku Kakak indak ragu Kakak tahu jiwo Upiak pacamin tiok hari Tapi iyo itu garan Kakak handak mandanga juo Sumpah Upiak di dapan kami nangko Nan kan Upiak sabuik nantik Iyo di dalam rapek nagari Dalam rapek itu nantik

Tantu kakak nan kan manimbang Dek kakak tungkek nagari lndakkan amuah Mamak garan ly.o maagiah kaputusan Dek nan manuntuik anak-anaknyo."

Bakato pulo maso itu lyo Sutan Rumah Panjang "Mano Ang Buyuang Majo Lelo Usah Buyuang nan mamutuihkan Sarahkan pado Manti Tuo Kami manu pang di balakang."

Bakato sanan Mambang Langik "Mano Kak tuo Majo Lelo Sabalun rapek 'diadokan Suruah kami pai jauah-jauah Manyabarang lautan leba laweh Manuruik carito nan ambo danga Niniak moyang kito dahulunyo Babulan di dalam lauik Barn sampai inyo ka marl."

Tamanuang urang mandangakan Bakato sanan Kambang Aruih "Mano Kakak Mambang Langik Mangapo kito kan lari Urang lari urang panakuik Rang panakuik urang salah Kito indak doh urang salah Barani Kak manantang mati

Kini mati isuak kan mati Mati Upiak kanai pitanah Isuak - isuak kan tampak juo Bukti suci barasiah U piak

Manusia banyak nan tak adia

Langik jo bumi inyo adia

Nan bangkuak kan dimakan suruang ·

Nan bana kan tagak luruih.

"Kami ko bukan urang jahek

"Mana Diak kanduang Kambang Aruih

6. Hukum Putuih.

Sabalum urang rapek nagari Marapekkan tuntutan Bujang Sambilan Mupakaik urang kini garan Mancari pandeka jo dubalang Nan kart disuruah ka Palimbayan Manjapuik Tuangku Datuk Tungga In yo iyo kan jadi sasi Untuak kasalahan Kambang Aruih Dek alun dapek rang nan tahu Rapek iyo diunduakan dulu.

Tapi sabalun rang barangkek Lah tibo garan Datuak Tungga lyo di laman Kambang Aruih Didapekinyo urang ramai-ramai Agak takajuik inyo garan Apokah garan nan tajadi i Nan baruak a tau rian elok Kok nan buruak indak tadanga tangih Kok nan elok ndak ado bunyi-buynian Malumpek inyo dari kudo Tali diagiahkannyo ka pubalang Balari inyo naiak rumah Disambuik dek Sutan Rumah Panjang Dilieknyo urang banyak duduak Habih tamanuang kasadonyo Tapi ndak ado tilam bungo Di tangah-tangah urang banyak. Si Kambang duduak di ujuang bana lyo di bawah palaminan garan Lamin batirai balangik-langik Kok ndak ado nan baralek lndak ado pulo yo nan mati Mallek inyo tacangang-cangang Batanyo jo rna to lia · Didakekinyo dek ayah si Kambang lyo lah Datuak Gampo Alam Dicaritokan kini dek urang ko Apo garan nan tajadi.

Tagak kini Datuak Nan Tungga Manghantam lantai iyo garan Balari ka ujuang ruang Dipaciknyo > si Kambang Aruih Di dapan urang nan bapuluah Urang gadang kasodonyo Laki-laki parampuan garan Tamasuak Tuangku Datuak Tamangguang "Elok ambo marompak pantang bana Mari adiak kito ka Palimbayan Nan tidak-tidak dituduahnyo Hukuman mati tantangannyo Kok itu bunyi kasalahan Kok Upiak indak di siko lai Siapo U:rang kan dihukum."

Tagak kini Sutan Majo Lelo Diranguikkannyo urang iko Dari badan si Kambang Aruih Saba kito iyo Adiak Rapek nan alun dimulai Mangapo kito putuihkan sajo Si Kambang indak amuah lari Dek inyo indak basalah Nyo tan tang mati jo galak Nyo sambuik jo senyum manih Urang manangih kasadonyo Satitiak indak kalua garan Aia rna to Adiak kito ko."

Lah tagak kini Datuak Tungga Disambahnyo Puti Kasumbo Ampai Nan duduak dakek si Kambang Sudah itu Tuangku Rajo Lari inyo duduak ka pangka ruang Batangisan jo Sutan Rumah Panjang Sarato urang Mambang Langik.

Bakato sanan Tuangku Rajo Pado Tungkeknyo Majo Lelo Barisuak kito adokan rapek Gualah aguang tigo kali Guguah tabuah tigo galugui Kito panggia Manti jo Pangulu lndak rayaik kasadonyo .

Dijapuik si Mambang dek pandeka Duo dubalang mairingkan Datang bakudo kaampeknyo lnyo tamasuak rang basalah Dek sato marompak pantang Kok jaleh sahihnyo beko Hikumnyo indak dari kito.

"Ampunlah ambo Mamak Kanduang Kok buliah ambo mamintak Ambo ndak sato dalam rapek Mamak putuihkan mah sandiri Sara to Manti jo Pangulu."

"Manolah Buyuang anak Mamak Mamak ndak buliah mamutuihkan Lawan iyo dusanak Buyuang Anak kontan mamak lahiakan Sadapek-dapek kito batenggang Tagakkan bana Kambang Aruih Sarato Mambang Langik garan Mamak iyo indak picayo Urang ko babuek salah." Barisuaknyo pagi-pagi bana

Baru sajo tabik paneh Lah duduak urang di balerong Si Mambang datang bakudo Baitu pulo Datuak Tungga Si Kambang datang malenggang Saru po urang kan pai baralek Bapakaian adaik inyo garan Lah lakek tangkuluak tanduak Kainnyo tanunan urang Hindu Baitu salendang balap ·aknyo Ba pandiang ameh di pinggangnyo Cukuik jo subang jo galangyo Sarato dukuah tujuah untai Dari lihia sampai ka pandiang Bacincin pulo kida kanan Tigo di kanan ampek di kida Tasanyum inyo ka urang banyak Laki-laki parampuan garan Nan tagak di kida kanan labuah Rayaik · indak diundang dangai Tapi nyo datang kasadonyo Indak buliah masuak balerong lnyo tagak di laman Ustano Tamasuak ayah kanduangnyo garan Sarato Andeh Mambang Langik Baitu pulo Hindun Sari Nan masuak ka dalam balerong lyo Andehnyo nan kan jadi sasi Sarato Mandeh Rubiah garan lnyo ko Pangulu Parampuan.

Lah duduak urang manuruik aturan Rajo di ateh tilam tenggi Tungkek saketek labiah randah Manti Tuo sabalah kanan Datuak Bandaro sabalah kida Di balakangnyo Manti jo Pangulu Sarato Niniak Mamak lain Tamasuak Sutan Rumah Panjang

Nan manuntuik di dakek dindiang kida Nan 'ctitamtuik dakek dindiang kanan Sarato sasi-sasinyo.

Rapek tampaknyo muram bana Bujang sambilan galak badarai Tampak bana galak bueknyo Si Kambang iyo tasanyum manih Sagalo mato maadok ka inyo Ado sabanta antaronyo Ditokokkan palu dek Rajo Manitah inyo maso itu.

"Manolah Tungkek Koto Tujuah Sarato Mamak Manti Tuo Manti Pangulu kasadonyo Tamasuak Mandeh Rubiah Rapek kini ko denai bukak Dek nan manuntuik dakek ka denai Baitu ptilo rian dituntuik Nan suring jantuang suok denai Nan lain jantuang kida denai Dek itu rapek denai sarahkan lyo kepado Tungkek kito Tuangku Sutan Maharaja Lelo Kaduo Manti Tuo kito lyo sutan Tumangguang Tuo Hinggo iko titah denai."

"Ampunlah ambo Rajo kami Sagalo ambo jujuang Manolah rapek saandiko Manarimokah rapek kaputusan ko Baltato Manti jo pangulu "Manarimo" garan lnyo bakato lambek-lambek An taro tadanga jo indak tadanga Manunjuak urang nan manuntuik "Kami indak manarimo Katonyo Sutan nan Gadang

Nan dituntuik sakandang jo Tungkek Rajo Mano buliah nyo madili "Manolah urang nan dituntuik Manarimo kah Puti Kaputusan ko "Ambo iyo manarimo Tuangku."

Kantonyo Puti Kambang Aruih J o galak pulo nyo mangecek Galak manih dari hati Ambo tahu Tuangku Tungkek Urang nan adia di nagari Tibo di mato indak kan nyo piciangkan Tibo di paruik indakkan nyo kampihkan."

Batigo urang nan rapek Nan surang indak manarimo Rapek buliah kito taruihkkan Katonyo Tuangku Tungkek Nagari.

"Manolah pihak nan manuduah Cuba padangakan L mah tuduahan Nak dapek kami maadili."

T agak kini Su tan Nan Gadang Disabuiknyo sagalo tuduahan Nan dikecekkannyo pado Sutan Rumah Panjang Nan alah kito danga juo Siapo garan nak manambah tuduahan lyo tantang kasalahan garan Kasalahan urang nan dituduh Manunjuak kini Sutan Nan Tangah "Puti nan dituduah indak sopan santun Lamak sajo nyo galak Wakatu tunangannyo garan Datang mamaluaknyo di hadapan orang banyak" "Kok indak ado lai nan manuduh." Kito pindah pado nan dituduah "Manolah Puti nan dituduah Apo garan dari tuduhan lyo nan lai Puti pabuek Apo pulo mah tido dipabuek."

"Sado tuduahn ambo tulak Indak ambo marompak pantang Baiak jo tunangan ambo Atau iyo jo urang lain Indak panah tunangan ambo lyo bamalam di rumah ambo Sajak samulo nyo ka marl Sampai hari nan kini ko lnyo bamalam di Koto Tujuah Ateh

lndak panah ambo pai surang Ka rumah tampek t"unangan ambo lyo pado malam hari Kok pado siang hari Itu buliah manuruik adaik dianta Kakak ambo Ditarimo dek rang banyak Tamasuak Mamak kanduang ambo lyo urang niniak mamak Nan mamacik adaik jo limbago ."

"Amuah kah Puti klni nangko Basumpah pado langkik jo bumi Baso Puti bakato bana?"

"Ambo basumpah pado langik Sarato bumi nan batuah Bahaso nan ambo sabuikcako Kato bana kasadonyo Kok ambo bakato duto Ambo rela dikutuak Dikutuak langik jo bumi."

"Manolah kito nan mandanga Nan punyo hak untuak thamutuihkan Bak Apo bunyi kaptususan."

Manunjuak kini nan manuduah

Sabalum t diambiak kaputusan ."CUbo tanyokan pado nan tatuduah Adokah inyo punyo sasi Salain urang lingku ngannyo ."

Manolah Puti nan tatuduh Adokah garan sasi Puti Salain dari urang nan basangkutan?"

"Siapo kan sasi ambo .Salain cacak jo tokek lnyo indak pandai bakato Buruang Nuri ambo garan lnyo lai pandai bakato Buliahkan in yo jadi sasi." Banyak urang sanyum mengejek Mandanga jawek nan baitu.

"Mano Sutan nan manuduah Adokah garan sasi Sutan Atau bukti nan dapek dipacayo?"

Bakato saurang Sutan kini "Tadi ado mah disabuik Puti Kambang Aruih sarato Sutan Mambang Mandi baduo di tapian Nan biaso urang mandi baduo Iyolah urang laki bini Sasudah in yo bakarajo."

"Manolah Sutan Mambang Langik Adokah Sutan panah mandi Iyo di tapian puti-puti?"

"Basumpah ambo bakeh Tuangku Sarato rapek nan duduak ko Kok ambo panah mandi di tapian lyo tapian Puti-Puti Ambo rela itu garan Dikutuak langik jo bumi."

"Manolah Sutan nan manuduah Adokah Sutan caliak sandiri Urang ko mandi baduo?"

"Ambo iyo indak mancaliak Ambo mandanga kecek urang."

"Kecek uang indak doh bukti Indak buliah diparentangkan."

Bakato kini Manti Tuo Manolah Tuangku Tungkek Nagari Tuduahan indak dapek ditarimo Elok kito ambiakkaputusan Dek bukti tarang indak ado."

"Manolah kito nan duduak ko." Katonyo Sutan Majo Lelo ''Baapo bunyi keputusan.

"Bakato surang Pangulu Tuo Ambo pica yo ka muluik Puti Sarato sumpah nan disabuiknyo Putusan indak doh nan lain Kito beralek lakeh-lakeh Manghabisi sagalo tuduhan buruak."

Bakato Datuak Bandaro "Ambo manyabalah kawan cako Dek lamo baolak olai Batunangan sampai salapan bulan Kini lah sampai anam bulan Pakan datang ambo mintak Kito iyo baralek lai"

"Lah duo kato kito danga Siapo garan nan manukeh Mintak didanga suaronyo ."

Dek indak ado nan manukeh Lah kan ditokokkan palu rapek

Tagak kini Sutan nan Gadang.

"Mano Tuangku nan maadili Dangakan malah b ukti nan nyato Nan handak ambo katangahkan Nak jaleh dek urang ban yak Cuma sagan ambo manyabuikkan Pado satu hari garan Ambo pai ka rumah bako ambo Handak mintak dibuekkan samba Lah lamo ambo ndak kasinan Ambo dipaluak Kambang Aruih Diciumnyo saluruah badan Mamintak inyo bakeh ambo Nak tidua agak sabanta lnyo katokan pulo garan Inyo indak gadih lai Alah lalok jo tunangannyo Sarato Sutan Mambang Langik lnyo sabuik iyo garan lnyo iyo salah piliah Mangapo nan tuo dipiliahnyo Nan mudo iyo lai banyak Batanang kami di biliak gadang Malapehkan dandam birahi Dandam birahi nan lah lamo Idaman kami nan baduo Alah pueh ambo rasonyo Ambo teteng inyo ka ruang tapi Baru nyo tagak ambo latakkan Datang Andehnyo dari pakan Nyo caliak kami nan baduo Taruih sajo in yo ka dapua."

"Manolah Andeh Puti garan Andehnyo Puti Kambang Aruih."

"Mano Tungkek nagari ko Kato pitanah itu Tungkek lnyo mamacik pinggang si Kambang Ambo masuak inyo lapehkan Langsuang nyo turun dari rumah."

"Manolah Puti Kambang Aruih Cubo sabuikkan kini garan Apo tajadi di hari tu,?"

"Ambo turun dari anjuang Maninggakan kawan nan banyak Ambo liek pintu di ruang tapi Dibukak urang dari bawah • Tampak garan Sutan nan Gadang Masuak ka rumah capek-capek Ambo dikaja dipaguiknyo Nak lari indak dapek lai Ambo garumeh ambo gigik Mungkin tandonyo tingga juo Dipaciknyo pinggang ambo Kan diangkeknyo ka biliak dalam Andeh pulang dari pakan Ambo iyo indak mamakiak Takuik ambo urang kan heboh.

Ambo basumpah kini nangko Ambo indak dapek dek nyo Ambo dikutuak langik jo bumi Kok ambo baduto kini nangko."

"Manolah urang nan manuduah Amuahkah Sutan Basumpah Bahaso kato Sutan nan cako tu I yo mah garan kato bana."

"Sabalun ambo basumpah Bia mangecek adiak ambo Nan banamo si Sutan Tangah", Bakato kini Sutan Tangah.

"Ampun Tuangku Tungkek Nagari Dangakan pulo kato ambo Si Kambang anak bako lyo kami bujang nan Sambilan Tunangan kami dari kaciak Bakasayangan kasadonyo Katiko kami alah tahu lnyo nan indak gadih lai Kami datang baganti-ganti lnyo nan turon dari anjuang Mambukakkan pintu untuak kami Mamak jo Amai di anjuang ameh Kawan-kawannyo di anjuang perak Tidua lamak kasadonyo lnyo manantik kami garan Di biliak gadang ruang tangah Di sinan kami bagaluik

Bagaluik sapueh hati Lah tigo bulan ko lamonyo Takadang duo samalam lyo indak sakali baduo Tapi baganti kami naiak Batambah rancak inyo kini Mukonyo basari-sari Dalam paruik nyo ado anak Antah siapo punyo anak Nan acok jo in yo garan lyo kakak Sutan nan Gadang Tantu in yo amuah basumpah."

Bakato kini Sutan nan Gadang Ambo lai amuah basumpah Tapi sabalun itu garan Dukun sati ado di siko Dek inyo pangulujuo lnyo pandai mah mananuang Si Kambang barisi kini Atau lai nyo gadihjuo."

Dipanggia kini Dukun Sati Datang kamuko untuak mananuang In yo datang jo mundam barisi aia Cukuik jo limau tujuah ragam Talua kamanyan ado pulo Taheran urang nan maliek Tagagah inyo bakato=kato Iyolah urang Dukun Sati.

"Ampunlah ambo pado Tuangku Iyo Tuangku nan baduo Tuangku Rajo, Tuangku Tungkek Sarato Pangulu saandeko Iyo tampak ... tampak .... garan Di dalam tanuang ambo . . . · Puti indak yo indak gadih ... lai Alah .... barisi .... " Inyo ndak dapek bakato lai.

"Jo kasa Tungkek bakato Manolah Puti nan tatuduah Apo jawek Puti kini?"

"Apo lai kan dijawek ambo Satu pitanah, kaduo duto Katigo sumpah palasu Jo apo iko'kan ditukeh Jo caro apo ambo manyanggah Jatuahkan hukuman dek Tuangku Ambo indak kan mailak."

Lamo manggigia Majo Lelo Hampia indak dapek nyo ma,ngecek Urang nan rapek batangisan Talabiah garan Datuak Tungga Sarato Sutan Rumah Panjang.

Ado sabanta mah antaronyo Lah tagak garan Tungkek nagari Bakato inyo kareh, tapek

Manolah Puti nan pakaro Dangakan kini elok-elok Tuntutan nan lain indak paralu Putusan ambo Hukuman Mati Indak buliah diubah lai. "

"Batua Tuangku Tungkek Nagari Orang nan arih bijaksano Orang mamintak nyawo ambo Ontuak apo dipatahankan Saasa saka turunan Ambo indak takuik mati Darah tatumpah di Koto Tujuah Bia nyo baliak ka Koto Tujuah Darah ambo ko kan mangutuak lndak salamaik Koto Tujuah Kok darah ambo alah mangalia Cumah sabuah pinta ambo Osah lai ado nan picayo Ambo ko iyo marompak pantang

Ambo ko barisi kini Kawan samo-samo di anjuang Buliah ditanyo inyo garan Batuakah ambo lah barisi Atau ado nyo maliek garan Alun barapo hari nan lalu Ambo iyo maliek bulan Tujuah hari mah lamonyo .

Lai pulo pintak ambo Osah disuruah pancuang ambo iko Dipancuang jo padang algojo Osah hambo dihukum gantuang Antakan ambo ke puncak Gunuang Tujuah Di puncak itu iyo garan Ado talago putiah barasiah Ula gerang di dalamnyo

Buayo putiah ado pulo Sarno sati kaduonyo Sarno bak Dukun Sati cako Dapek maliek nan ndak ado Ambo iyo mah kan masuak Ka paruik ula gerang ko Amak paruik nyo tu iyo barisi."

"Manolah kito nan basamo Adokah kito manarimo Pintak puti nan kanai hukum." Bakato kini Datuak Manti Tuo

"Am pun ambo Tungkek Nagari Mangapo Tuangku putuihkan surang Kito iyo duduak basamo Untuak apo kami ko datang Banyak hukuman nan lain-lain Mangapo diputuihkan hukuman mati.

"Mamak urang pamagang adaik Tantu tahu macam hukuman Kok Mamak lah lupo garan Bia amb'o sabuikkan juo Kok Puti sabahan nagari Nan kan manurunkan rajo isuak Babuek serong marompakpantang Hukuman nyo hukuman mati Lawan nyo nan laki-laki Dibuang saumua hiduik Sabab nan patuik manahan diri lyolah urang nan padusi Kok inyo dipaso digagahi In yo dibuang saumua hiduik Indak dibuang ka nagari urang Tapi dibuang ka dalam rimbo Atou ka pulau nan indak bapaunyi.

Kok Puti nan anaknyo indak garan lyo indak kan jadi rajo Manuruik alua katurunan lnyo buliah dibuang sajo Basamo urang nan basalah Saumua hiduik ndak buliah pulang Kok Puti tu anak Panggulu Dicukua mah rambuik nyo Dibuang duo puluah tahun Kok anak rayaik biaso sajo Dicukua mah rambuiknyo Diarak dalam nagari Jo tampumang inyo diarak Salamo inyo alun barambuik panjang Alun buliah inyo kawin Ukuran lamonyo iyo garan Sampai abuak ko dapek disanggua.

Adiak ambo cukuik babangso Tuah nagari Koto Tujuah Hilang inyo hilang katurunan Indak kan ado kamanakan lain Nan kan malahiakan Puti bam ." Di nagari Koto Tujuah ko

"Urang nan lawan ndak basumpah Katonyo Datuak Bandaro Mangapo putusan kito ambiak."

"Tibonyo kan sinan juo Lawan inyo amuah basumpah Siapo dapek maasiangkan Mambari tando bateh sumpah Nan mano nan palasu Mano nan bana itu dangai Apo gunonyo itu Mamak Ambo labiah suko garan Inyo mati di Gunuang Tujuah Dari sangsaro dalam rimbo

Ka mano kubuanyo kan dicari Harimau sabanyak itu Ula gadang iyo banyak pulo Nan mano nan kan disambaliah Mancari tulang Adiak awak."

Elok rapek Mak kito taruihkan Nak salasai sahari ko Palu kini nyo tokokkan baliak Bakato inyo maso itu

"Manolah Sutan Mambang Langik Apo jawek dari Sutan Baitu bunyi tuduhan?"

"Sarupo garan jawek ambo Jo si Puti Kambang Aruih · Ambo indak basalah lndak panah marompak pan tang Kasiah ambo sagadang gunuang Sayang ambo saleba lauik Kan apo si Kambang ambo rusakkan Ambo azab ambo aniayo Ambo tahu jo hukum adaik Jiko ambo babueksalah Baiko kasudahannyo garan Ambo saba manarimo nasib Bia nyo sanang di tangan urang Dari sangsaro di tangan ambo."

"Sungguah baitu jawek Sutan Sutan dituntuik salah juo Dek indak ado tando bukti Manyabuik Sutan indak basalah."

"Ambo basumpah jo langik Ambo basumpah pado bumi Basasi ka bulan matohari Ka augin nan mambaok jiwo Ka cahayo nan mambaok tarang

Kok ambo mambuek salah Manuruik tuduahan nan tadanga Ambo rela manarimo kutuak Dari sagalo nan ambo sabuik Ambo mamintak pulo kini Kutuak babaliak ka nan salah Surang ambo mah nan pai Alun nagari yo kan langang."

"Kok baitu jawek Sutan Kami manuntuik Sutan dihukum Denai putuihkan hukum buangan lyo dibuang saumua hiduik Dibuang ka dalam rimbo rayo.

Ambo manarimo putusan Tuangku Tapi kok buliah ambo mamintak Ambo mintak mati basamo . " Iyo jo Puti Kambang Aruih

"Pintak tu ndak buliah kami tarimo lndak adia namonyo garan Kok itu kami lakukan Nyawo Sutan sakahandak Sutan Pa bilo kan disuruah ta bang Tapi indak basa:lno si Kambang Disasikan mato rang Koto Tujuah."

"Ar.nbo tarimo hukuman ambo Nak sanang Nagari Koto Tujuah."

"Kini denai bapindah garan Kadado Tuangku Datuak Tungga Rajo dek urang nagari Palimbayan."

"Mano Tuangku Rajo Palimbayan Baitu bunyi tuduhan Apo jawek Tuangku garan?"

Tagak Tuangku Datuak Tungga Nyo bantam lantai sampai bagarak

Bagarak sarupo gampo Nyo tenju dindiang sabalah kanan Kini bakato inyo garan "Salah bana rang Koto Tujuah Manghukum tunangan ambo Disabuik marompak pan tang Siapo garan na!_l kan tahu Dek inyo marompak pantang Salain ambo til mah isuak Sasudah ambo naiak lamin Kok ambo sarahkan isuak Salapah kosong indak barisi Ambo barangkek pagi tu juo bini ambo gamn Bam inyo buliah dituntuik Mambuek malu ka nagari

Kok ambo iyo amuah garan Manarimo gadih nan lah rusak Tangguangjawab ambo sandiri lndak ado nan buliah berang Ambo nyatokan kini nangko Kawinkan ambo jo si Kambang

Bia lah lanyah dek rang banyak Jo saribu urang nyo lah tidua Ambo kan manarimo inyo Batakan sakalian putusan Nan alah dipqbuek cako. "

Bakato kini Tuangku Datuak Tumangguang "Denai rajo nagari ko Manyabalah ka Tuak Tungga Inyo isuak kan labiah tahu Gadih indaknyo si Kambang ko."

Tagak kini Sutan nan Gadang Sabalum ado izin babicaro lnyo alah manghariak sajo Manghantam manapuak dado, "Si Kambang alah manarimo putusan Tandonyo iyo nyo basalah In yo indak amuah mangaku lyo di muko rapek nangko Itu biaso yo Tuangku Maliang rna nan amuah garan Mangaku salah dalam rapek Mambang Langik alah garan lnyo iyo manarimo pulo Tando iyo turuik basalah Karajo baduo ko Tuangku lndak dapek mangaku surang.

Tantang urang nan mangecek Sabanta ko iyo garan Lah jaleh in yo mamulai Lah tigo kali nyo ka marl Tuo bangka salero tajam Lah lanyah paja nyo pabuek Baru kami sato pulo lyo alah saribu kali Rajo ko marompak pantang Kaini saratuih kau surang Sambilan urang kami garan Sapuluah jo Mambang langik lnyo manyarah bak batang pisang Anak sarau anak cilako.

Andeh bapaknyo manyukoi Baitu mamak jo kakaknyo Niniak mamak dalam nagari Tigo hari tunangannyo siko Diantanyo si Kambang dek kakaknyo Ditarimo dek mamaknyo Tigo hari siang malam Diulikkan dek Datuak Tungga Apo nan kumuah dari itu

Alah tigo kali nyo ka marl Cubo malah dusanak etong

Barapo kali nyo babuek Tantang si Marpbang iyo garan Alun lai mancang galanggang Ayahnyo sadang sakik kareh In yo bagaluik jo si Kambang Bapakan-pakan si Kambang sinan Apo garan nan dibueknyo Mato kami ko nan mancaliak.

Adaik nagari di alamko Kok anak gadih alah dipingik Palang pintunyo dari lua biliak Ayahnyo iyo nan rna malang Kok inyo ingin kalmi· Inyo bunyikan ganto giriang-giriang Andehnyo nan magawani Handak ka mano inyo pai Tapi si Kambang lain pulo Pintunyo indak doh bapalang Siang malam tabuka sajo Ayahnyo taruih badagang Andehnyo taruih ka pakan Kok kawannyo indak jo in yo Kami diajak ka anjuang perak Kok kawannyo tiduajo inyo Kami nyo baok ka biliak dalam Baganti kami mangarujak lnyo nan labiah mangandaki Lah pagi baru nyo ka anjuang Saleronyo sagadang gunuang lndak pueh sakali duo Paja gata baradaik Tuo mudo nak diluluanyo.

Elok bana rang Koto Tujuah ko Ayah ambo alah mah gaek Rajo nagari Koto Tujuah

Pai basuo jo dusanaknyo Maagiah balanjo agak saketek Dusanaknyo rando indak mancari Disabuik bak iko bak itan Uau ditagua dek nan mudo.

Kok putusan dibatakan Mambuek malu ayah kami Mambuek busuak nagariko Busuak labiah dari bangkai Tabaun.ka saluruah alam 'Basumpah kami kini nangko Kami bukan sambilan ko sajo Kami baka Koto Tujuah ko Kami pancuang sagalo urang Gadang ketek tuo mudo Laki-laki parampuan Surang sajo ndak buliah tingga.

Manggigia urang mandangakan Sa tangah alah agak ragu Tagak kini Sutan Majo Lelo Bakato inyo gagok-gagok Payah inyo manahan berang.

"Manolah rapek saandiko Denai kini ko Tungkek nagari Bukan lai Tungkek salamo ko Putusan indak denai batakan Mambatakan bararti parang Parangkan marusak nagari Mambuek rusuah risau rayaik banyak Dek iko ka angak ciek Baribu man usia jadi bangkai Langik indak maliek bangso.

Dangakan putusan elok-elok Putusan iyo dari ambo Mamak ambo tampaknyo garan Agak sakik lua jo dalam

Barek iko untuak baliau Tangan kanan baliau garan lyo mancancang tangan kida Atou mah iyo sabaliaknyo lnyo rang gadang sunduik basunduik Alun panah dihino urang Alun panah mandapek malu Kini ko hancua di nan rami Diinjak dek tulang jo dagiangnyo .

Putusan ambo iyo garan Mano Tuangku Datuak Tungga Talangkai kami pulangkan Patunangan Tuangku jo si Kambang , Diputuihkan Rajo Koto Tujuah Tando akan kami pulangkan Kami anta ka Palimbayan lyo mah duo kali lipek Baitu manuruik adaik Nan mandapek hukuman mati Bukan lai tunangan Tuangku.

Manolah Mamak Datuak Tumangguang Sarato Mamak Manti Tuo Baitu rapek saandiko Kiniko hari Sinayan Hari Kamih itu garan

• Kito antakan Mambang Langik lyo ka rlmbo Gunuang Tujuah Nan banyak sampai di lua kampuang Duo Datuak duo Pandeka Dua baleh dubalang garan Maantakan sampai Batang Masang Lah manyabarang inyo garan Baru nyo buliah ditinggakan .

Tigo hari sasudah itu Hari Sinayan mah tiboilyo Kito antakan basamo-samo Tantu siapo nak nan pai

Iyo si Upiak adiak denai Nan banamo si Kambang Aruih Bungo kambang dalam nagari Gadih suci gadih barasiah Kito antakan inyo garan lyo ka puncak Gunuang Tujuah Kawah talago sati Kito sarahkan jo hati suci Kapado ula girang sati Sarato buayo putiah garan Dalam maso tigo hari ko Sutan Mambang buliah nyo basuo I yo jo siapo sajo dikahandakinyo Laki-laki parampuan Tapi nyo tatok di rumah andehnyo Indak nyo buliah ka mano-mano Cuman sakali diizinkan In yo basuo jo si Kambang Untuak bapisah salamonyo Dijapuik anta dek dubalang Siang malam itu nantik Dubalang tagak di laman Andehnyo Untuak manjago inyo garan Tantang puti Koto Tujuah ko Puti banamo Kasumbo Ampai Basamo anaknyo Kambang Aruih Nan punyo Ustano Koto Tujuah Dek anak ko iyo kan bapisah Di nagari Koto Tujuah ko lnyo babaliak ka Ustano Untuak duo kali tujuah hari sajo Ustano ko baanjuang perak Di tangah anjuang nan duo ko Ado garan biliak dalam nan tenggi Satantang anjuang paranginan Raja tingga di anjuang ameh lyo Tuangku Datuk Tumangguang Di anjuang perak tampek gadih Di sinan tampek Puti Kambang

Sarato Puti Reno lntan Di anjuang tenggi biliak gadang Tinggi Puti Kasumbo Ampai Jo suaminyo Datuak Gampo Alam Denai di rumah Gadang nan baru Anak anak Mak Datuak nan laki-laki Tingga di rumah pambujangan.

Tujuah hari nan patamo Si Kambang Aruih iyo dangai Manarimo sagalo urang Laki-laki parampuan garan Nan bakandak basuo jo inyo Hari katujuah hari Ahad

Digua aguang bagaluguik Diguguah tabuah bagaluguik pulo Puti Kambang turun ka laman Kok lah tibo rayaik banyak In yo mamintak batang tubuahnyo Direla dimaapkan dek nan banyak lnyo dilulua ula gerang Malamnyo kito makan basamo Iyo makan pangabisan garan Jo Puti Koto Tujuah ko Hari sinayan nan kan t!bo Kito tandu Puti kito Diiriangkan Manti jo Pangulu Sarato Pandeka jo dubalang Barang nan punyo kudo tunggang Buliah inyo naiak kudo.

Manolah Mamak dan baduo Mamak Tumangguang Mamak Panjang Sampai di siko karajo ambo Satahun ambo jadi Tungkek Sahariko ambo jadi rajo Barisuak jadi Bujang Pakan Ambo iyo kan baniago Mancarikan paruik indak barisi

Sarato pungguang indak basaok Ambo pulangkan kini nangko lyo mangkuto di kapalo lyo tungkek nan di tangan Padang jo karih nan di pinggang Tolong tarimo Mamak Manti Sarahkan pado rajo kito."

Lah tagak kini Manti Tuo Bakato inyo maso itu "Am pun ambo Tungkek Nagari Dangakan kini sambah ambo Patamo mintak nan banyak ko Usah sarahkan ko dahulu J iko Tuangku kan barangkek Baru inyo kami tarimo Tuangku manyabuik tadi Liau sakik lua dalam Taraso tu dek rang banyak Tangan kida mambunuah tangan suok Hati jo jantuang dibaoknyo Indak sakik saparah itu Jiko ambo taka garan Alah sacupak aia matonyo Nan kalua dari pagi Baitu aia mato ambo Sarato Pangulu nan tuo-tuo Aia rna to iyo Tuangku Bamuaro nyo di mato garan Hulunyo iyo hati jantuang

Kok kariang inyo mato bileh Hati jo jantuang dijujuiknyo.

Nan kaduo pintak ambo Manuruik adaik jo limb ago Jiko urang kamatian Urang iyo manigo hari Manujuah, manduo kali tujuah hari Maampek puluah roanyaratuih

Indak ameh bungka diasah lndak kayu janjang dikapiang.

Kito antakan Puti kito

Saroman maanta bangkai ula Kito pulang ka rumah surang Indak lai kito kamatian Sakuku ambo indak picayo Baitt' sanak-sanak lain Dari sajangka dari tanah Kami pacamin. mah budinyo Garik jo langkah aituruikkan Laku parangai indak cacek Budi bahaso sopan santun Tabaok garan kasadonyo Iny9 ko iyo Puti tungga Koto Tujuah Bukan tungga di Ustano sajo Tapi tungga di Koto Tujuah Tungga dalam bangsonyo Tungga pulo dalam romannyo lndak ado urang nan manandiangi Baitu dalam laku parangai Bukan itu Tuangku sajo lnyo urang nan kahilangan Tapi kito kasadonyo Manjanguak Tuangku ka tingkok tu Maliek ka halaman Ustano Barapo labek hujan garan lyolah hujan aia mato Amuah hanyuik Ustano gadang Dihan;:uikkan banjia aia rna to."

Bahasa Puti ko iyo basalah

Baitu pulo mah Andehnyo

Kito manigo manujuah hari Saroman kato mambaotadi Sampai garan saratuih hari Sudah itu iyo nantik Kito ka sa wah jo ka ladang

Mangarajokan karajo surang-surang

Manolah Mamak Manti Tuo Ambo baok ka diri ambo lyo raso urang nan banyak ko Lah payah urang di balerong dapua Mamasak nasi jo gulai Urang nan rusuah kamatian lndakkan makan inyo garan Nasi busuak samba tacampak Untuak apo itu garan.

Kok Mamak sara to mamak lain Nak mambari cahayo tarang juo Kapado padiah nan manahan dado Nan kan hilang tumpuannyo Usah manangih surang-surang Di rumah inyo sandiri Ki to pasang mah palaminan lyo di sarambi tapi Ustano kito Dibari batirai langik-langik Sarato tabia bakuliliang Kito latakkan tilam bungo lyo di muko palaminan Dibaka kamanyan putiah Diserakkan bungo tujuah ragam Kok nak manangih nak maratok Kito biakan itu garan Tapi indak buliah saratuih hari Cukuiklah tujuah hari sajo Rayaik haruih bakarajo Mancari minun makannyo lndak buliah inyo digaduah Dek tangih ratok di Ustano.

Sasudah tujuah hari isuak Kami nan batigo baranak Kan pai ka rumah bako ambo Itan di rumah Lubuak Alung

Palabihan namo nagarinyo Alah mah datang rang manjapuik "Kok baitu kato Tuangku Wakatu itu ambo tarimo Barang nan Tuangku sarahkan ko Pakai juo dek Tuangku Salamo limo baleh hari ko."

"Manolah rapek saandiko Indakkan ambo ulang lai Manarimo kah rapek tantang itul.?"

"Tantang manangih basamo samo tu Tantu kami manarimo garan." Kato saurang pangulu tuo Tapi Tuangko usah garan Manyarahkan kajrajo Tuangku Usah kami ditinggakan Pai surang pai baduo Langang nagari Koto Tujuah Tantang Mamak Tuangku garan lyo mah Sutan Rumah Panjang Alah basumpah liau garan Kan bacarai jo Koto Tujuah Salamo Bujang nan Sambilan Iyo tingga di nagariko Tuangku kahilangan surang Liau kahilangan baduo Labiah parah tu di baliau."

Taisak kini Tuangku Rajo Tagak inyo maninggakan rapek lndak amuah mangecek lai lnyo naiak ka Ustano Diantakan Datuak Bandaro Sati.

Bakato kini Majo Lelo "Manolah rapek saandiko Sarat'o urang duo jinih Nan manuduah nan dituduah

Pu tusan tadi alah tagak Indak dapek diungkai lai Hari Sanayan duo lali tujuah lai Kito barapek mah babaliak Nyo takahkan palu ka landasan "Denai tutuik rapek nangko."

Urang nan tagak duduak baliak Dek balerung digoyang gampo Patuih tungga manembak pulo Baguncang saluruah Koto Tujuah Takuik lah urang kasadonyo Balari urang ka halaman Untuang gampo tu indak lamo

7. Sapakan sabalun mati

Katiko gampo indak taraso lai Urang naiak ka Ustano Nasi manantik di hidangan Kabanyakan dari urang ko Labiah-labiah nan tuo-tuo Nasi asa dikakok sajo Sasuok duo dibaok ka muluik Tangan dibasuah inyo lai Bakato kini Kambang Aruih.

"Mano Mamak Mandeh jo Ayah Bapak-bapak kasadonyo Mangapo nasi indak dimakan Mambaok Upiak rusuah sajo Batambah latiah malah kito Kok habih sakik kasadonyo Siapo maanta ambo ka gunuang Upiak mintak pado sadonyo Bagalak-galak kito garan Mamatiak rabab jo kacapi Sara to gandang jo rabano Baitu canang jo talempong Sambia badendang basinanduang lyo basaluang jo mambuek makanan Dubalang disurauah mancari buah Mano nan musim di bulan ko Dalam hari nan tujuah ko Kito bagadang siang malam Siapo takantuak pai tidua

Siapo manangih Upiak hukum lndak biliah basuo jo Upiak lyo urang nan manangih tu Tando ndak sayang nyo jo Upiak Kok ban yak juo nan manangih Upiak iyo kan mamakiak-makiak Maluluang maruang-ruang Maratok manghantam lantai Bagolek-golek di Ustano ko Dari ujuang sampai ka pangka Marl kito bagadang hati Hari sapakan raso sahari Kalau kito berang rusuah risau Dandam kasumaik dalam hati Urang salah rasokan ditalan Manggigia badan tulang lamah Iyo panyakik nan ka tibo Hari sapakan raso satahun.

Mano kalian paja-paja Dayang-dayang dalam Ustano ko Sarato dayang rumah baru Bagageh kalian adiak kanduang Angkeklah nasijo samba ko lndak ado lai nan makan Sadiokan nasi untuak mamak Nan di ateh anjuang Ameh Ambo kan naiak mah sabanta Maliekkan Mak Tuo ko makan. Lah sudah Datuak Tumangguang makan Disudukan dek si Kambang garan Tadanga kacapi dimainkan Diikuikkan rabano lambek-lambek Mangecek si Kambang garan lnyo :rhanyuruah dayang-dayang Manjapuik bunyi-bunyian Dari anjuang di rumah gadang baru

Duduak basamo jo kalian Untuak paubek hati risau Lah sanang hati urang banyak.

Bakato kini Mambang Aruih, "Manolah kito nan sabanyak ko Mamak Andeh, Ayah jo Kakak Baitu pulo Adiak-adiak Upiak ko iyo dukun pandai Upiak tahu maliek ragam panyakik Kito iyo sakik kasadonyo Ado nan alah parah bana Ado nan kurang mah parahnyo Tapi iyo payah juo garan Indak barapo mah nan enteng Dangakan kini Upiak sabuik Patamo parah itu garan lyolah kakak Sutan Gadang Kaduo kakak Majo Lelo Katigo ayah kanduang Upiak Kok indak pandai manyabalahkan Amuah malaruik panyakikko Buliah sampai saumua hiduik Dek banakjo utak nan lah kanai Kok lah laruik itu isuak Kak Gadang kan galak gadang Dari pagi sampai patang lnyo dikaja panyasalan Kak Majo maninju-ninju dindiang Manghantak manghantam tanah Panyakik disababkan dek sangek berang Ayah managih jo bamanuang Di tapi tabek, danau jo talago Malantua-lantua ujuang jan.

Nan kaduo parah itu garan Mamak Sutan Rumah Panjang Mamak Rajo Tuangku Tuo Sarato Andeh kanduang Upiak

Kalau urangko indak ditolong lyo ditolong dari kini Nyo mungkin lumpuah - layua Sakik kareh muntahkan darah Dek rabu jo hati nan lah hancua Kuruih kariang inyo ko isuak Tingga kulik pambaluik tulang Mato sirah bibia pucek Kulik hitam bak tapanggang .

Katigo iyo nan kan parahjuo Panyakik Kakak Datuak Tungga Sarato Kakak Mambang Langik Kok dibiakan balaruik-laruik lndak amuah manyabalahkan hati Mungkin gilo mungkin pasiak Badan lumpuah, dagiang pai Sabanta manangih sabanta galak Banakjo hati nan lah hancua Tantang am(!_i Nan baduo Hindun Sari jo Reno In tan lyo urang sakik juo Tapi lai kan lakeh cigak Dek banyak karajo dihadoki Nan tampak tacenai juo lyo Mak Datuak Manti Tuo Sarato Mak Datuak Bandaro Tapi kan lakeh juo cigak Dek inyo urang bijaksano . Ado pulo saurang lai Bukan hatinyo digambirakan Tapi iyo inyo tu bana Haruih dijago baiak-baiak Lah duo kali dari cako Mamacik hulu pisau tajam Ambo man,caliak nyo suruakkan Babahayo itu beko Mamak Dahulu inyo dari ambo . Tagak kini Sutan Majo Le .lo

"Mano Adiak sayang Kakak Kito Diak sayang samo pandai Dari tadi Kakak ramalkan ltu mah mungkin nan tajadi Kok Upiak indak ado lai Dari tadi alah tampak Di badan kakak alah taraso Kapalo pusiang rna to kabua Pangana ilang-ilang pulo ."

"Upiak indak amuah garan Sagalo itu kan tajadi Dek batuang sarueh rusak Punah tandeh sarumpun sajo Rugi nagari Koto Tujuah Panyakik tu dapek diubek Maubeknyo iyo diragu jo nan lain Sibuak kito jo karajo Cari nan kan manggadangkan hati Kito badendang basinanduang lyo manyanyi jo manari."

Tagak kini Datuak nan Tungga Mamacik sahalai saputangan Dikabeknyo Sutan Rumah Panjang Manari manyanyi nyo baduo Tarinyo wakatu inyo mudo.

"lyo, iyolah iyo si Banio Pagi digatak si Barabah lyo, kato siapo nadak kan iyo Bulan di muko kami nikah.

Pantun tu dijawek garan lyo dek Puti Kambang Aruih.

Tanah, tanah liekjatuah badarai Ditimpo dahan batang manggih Taragak-taragakjadi marapulai Pulang ka kampuang yo manangih Lah duduak urang nan baduo

Diambiak kini buluah parindu lyo dek Datuak Tumangguang garan lnyo iyo pandai basuliang Alah gak galak nan mudo-mudo Banyak nan amuah mairiangkan lyo jo rabab jo kucapi.

Tagak kini Sutan Mambang Langik Dikabeknyo kawannyo limo urang Disuruah naiak ka Ustano Diambiaknyo rabano 6 buah Diajaknyo manari in dang jo rabano Malagu basamo-samo garan.

Kalau harilah barambang malah patang Anak bidadari yo duduak marangkai bungo Jiko takuik bahayo kan datang Anak gadih urang diago usah diago.

Kalau hari lai barambang malah patang Anak bidadari yo juntai, duduak bajuntai Kalau takuik yo dilimbua pasang Usah barumah yo rumah di tapi pantai. Sabab hari alah badaruik sanjo Dek dama alah tapasang Andeh Suri Ustano gadang Mamintak rang masuak ka ruang tangah Nasi manantik di hidangan

"Baurak silo malah kito Makan basamo kito kini."

Alah agak elok tampak suok Alah talulua iyo nasi Gadanglah hati Kambang Aruih Lah sudah minun jo makan Nak tagak Manti jo Pangulu Mamintak pulang inyo garan Bakato kini Kambang Aruih Manolah Niniak Mamak ambo I yo Manti jo Pangulu

Ka wani j uo kami garan lyo di dalam sapakan ko Sabuah pulo pintak ambo Kakak Mambang buliah ka marl lyo sakali sajo garan Untuak basuo jo ambo ko Indak doh buliah duo kali Cako ko inyo alah naiak Kamih pagi inyo pulang Itu namonyo yo sakali Kok ibo pado Mak Sutan Panjang Payah ka sinan jo ka marl Kabuakan pintak ambo iko Sabagai pulo itu garan Mangapo urang ko di sinan nantik Tantu manangih jo bamanuang.

Sabagai pulo tu Mak Manti Dusanak hambo Bujang Sambilan Ajak juo pai ka Gunuang Harl Sinayan nan kan datang Nak langkok karlk dusanak ambo Urang nan darl Koto Di tangah."

"Bijaksano anak Mamak." Katonyo Datuak Manti Tuo lndaklah ado nan mangana Tantang Tuangku Sutan Panjang Nan kapayah kahilia ka mudiak Mandaki manurun pulo Sasuai sajo kami sayang Mambang Langik ditahan siko Iyo kok batahan inyo namonyo Sabagai pulo itu garan Bujang Sambilan Upiak kana juo lndak ado dandam kasumiak lyo ambo satuju sajo Mungkin nan lain indak manulak." Tagak kini Sutan Mambang Langik

"Manarimo suko ambo Ayah Mangapo ambo bamanuang sinan Di siko urang baden dang sayang."

Tagak pulo Sutan Nan Gadang "Mangapo kami indak kan pai lyo maanta nan baduo Nan kami banci parangainyo Badannyo darah dagiang kami Sabagai pulo itu garan Kok ndak ado kami nan manuntuik Dilapehkan sajo nyo ka rimbo lyo sakali kaduonyo Siapo urang kan manukeh Adaik kinilah banyak dilangga ." Putusan banyak nan barubah

Bakato pulo Manti Tuo "Am pun hambo Tuang.lcu Rajo Sarato Tuangku Tungkek Nagarl Pulang malah kami dahulu Kan barulang juo ka marl Talabiah ambo nan tuo ko Ingin malipua lipua hati I yo mambujuak-bujuak jio Buliah indak taraso bana Iyo baban nan barek ko Manolah Upiak Kambang Aruih Barlsuak Mamak ka marl Basamo Puti Amai Upiak Darl pagi in yo manangih sajo."

Barlsuaknyo harl Salasa Batambah banyak \uang duduak Tuo mudo badatangan dangai Kawan si Mambang Sutan -sutan Kawan si Kambang Puti-puti Maalum anak mudo-mudo Kalau basuo samo mudo

Talipua juo raso susah.

Hari Rabaa baitu pulo

Hari Kamih pagi-pagi

Baru taraso dek nan banyak

Bahaso inyo kan bapisah

Lah naiak kudo Mambang Langik

Mamakai pakaian marapulai

Tapi badeta sabang-sabang

Alun lai buliah pakai saluak

Dek inyo iyo bujang baru

Di balakangnyo duduak Andehnyo

Nan kan maanta hinggo tapi rimbo

Sagalo urang dari Ustano

Pakai kudo kasadonyo

Puti 'duduak di balakang

Si Kambang sakudo jo kakaknyo

Iyolah Sutan Majo Lelo

Puti nan lain habih manangih

lnyo tasanyum kida kanan

Kudonyo pambukakjalan

Dek kakaknyo Tungkek Nagari

Lah sampai ka tapi rimbo

Lah turon sadonyo dari kudo

Rayaik balari-lari anjiang

Lah banyak pulo mah nan sampai

Tagak si Mambang ateh batu

Iyo batu nan agak tenggi

Di kida kanannyo Kasumbo Ampai

Sarato Mandehnyo Reno Sari

Di balakang ayahnyo nan baduo

Sarato Mamaknyo Datuak Gempo Alam

Tamasuak pulo Datuak nan Tungga

Di dapannyo si Kambang Aruih

Diapik puti Hindun Sari jo Puti Reno In tan

Di kida Datuak Manti

Di kanan Datuak Bandaro Sati

lndak ado urang nan manyusun

Mancari tampek surang-surang

Alah rami Manti jo Pangulu Sarato Pandeka jo Dubalang Ditambah pulo dek rayaik Baru bakato Mambang Langik Aia matonyo jatuah badarai "Manolah Andeh jo Ayah kasadonyo · Niniak mamak sanak sagalonyo Ambo bajalan hanyo lai Relakan sagalo nan tamakan Mahapkan sagalo kasalahan Ambo tarimo hukuman ambo Tapi sabuah itu dangai Ambo basumpah indak basalah Langikjo bumi sasi ambo."

Disusunnyo jari nan sapuluah Diadokkannyo ka muko ka balakang I yo ka kida jo ka kanan Dinaiakkannyo tangan tenggi-tenggi Tampak kini baapo tampannyo Bak Mam bang turun dari Langik Tabaok namo dek romannyo Balari inyo ka kudo garan Sakali lompek inyo naiak Dipaciknyo tali kuaik-kuaik Indak inyo malengong lai Di turuikkan urang nan anam baleh Pangulu Pandeka jo Dubalang Tarauang urang nan tingga Habih manangih kasadonyo Si Kambang juo mah nan tanang lndak bariak indak bagalombang Sarupo taluak indak dapek angin Lakeh-lakeh iyo garan lyo Sutan Maharajo Lelo Naiak nyo ka ateh kudo Dinaiakkan ayahnyo si Kambang Aruih Dipacunyo kudo kancang-kancang Langsuang sakali ka Ustano

Tibo di rumah nyo bagolek Nyo suruah si Kambang naiak anjuang .

Barisuaknyo hari J umahaik Lai mah urang rami juo Tapi rami dek nan tuo-tuo Indak barapo lai nan mudo Nan mamacik bunyi-bunyian Lah banyak inangecek iko itan Iyo mamuji mm baduo Kambang Aruihjo Mambang Langik.

Hari Sa tu baitu pulo Lah payah si Kambang maagiah samangaik Urang alah latiah alah lintuah Talabiah isi Ustano garan Sampai Mak inang jo dayang-dayang Lah habih bileh mah matonyo Untuang karajo iyo banyak lndak buliah inyo bamanuang.

Hari Ahaik lah tibo pulo Disuruah guguah iyo tabuah Digua aguang sakali sajo Tando rayaik disuruah datang Iko pintak si Kambang Aruih Lah datang urang kasadonyo Lah panuah tampak halaman Urang tagak basasak-sasak Tagak inyo di pangka tanggo Sanyum kida sanyum kanan Bakato inyo maso itu.

"Mano Andeh sarato Ayah Mano Mamak sarato Amai Andeh ketek Andeh Tangah Andeh gadang Andeh bungsu Ayah tuo ayah mudo

Mamak tuo mamak mudo Baitu Amai nan tuo mudo Kakak jo adiak kasadonyo Dangakan malah kato ambo Lapeh ambo bajalan jauah Relakan nasi nan tamakan Mahapkan sagalo kasalahan Lapeh jo muko barasiah hati suci Usah ambo ditangisi.

Sabagai pulo nan kan ambo sabuik Ambo iyo bamimpi buruak Gunuang tujuah malatuih garan lyo manyimpan bangkai ambo lnyo kan maluahkan isuak Mamuntahkan dari paruiknyo Basahlah badan Koto Tujuah Jaleh disabuik dek rang Tuo Nan datang bakeh ambo Patang Kamih malam Jumahaik Lambek lakeh nyo iyo garan lndaknyo sabuik dalam mimpi.

Tapi lai nyo sabuik juo Nan barutang nan kan mambayia Nan bana iyo tagak luruih Mamintak kito pado langik lyo di tampek surang-surang Ditadahkan tangan tenggi-tenggi Dipuji langik nan mulia Dibuangkuakkan badan ka tanah Ditakuakan batu kapalo Tangan dilutuang kida kanan Sarahkan diri pado bumi Unjamkan lutuang nan duo 'finggikan tala pak kaki Tumpukan ujuang induak jari Latakkan kaniang di tanah Cium bumi nan batuah

Mintak inyo kasiah ka kito Baiko niniak muyang kito I yo mamintak ka langik jo ka bumi Usahlai pulo kito takuik Langik iyo pambari mahap Baitu bumi nan batuah.

Barisuak usah pai pulo Maanta ambo naiak gunuang Gunuang tenggi hari kok paneh Kok hujan labek payah pulo Licin malah jalarl nangko lyo nan dakek mah ka puncak J alan tagak bak sigai anau lndak pulo batakuak-takuak Payahlah kito kan mamanjek Talabiah urang parampuan Di siko ambo sanak lapeh Nak salamaik ambo di jalan."

Batambah kareh tangih urang Si Kambang masuak ka dalam Langsuang sakali naiak Anjuang Dituruikkan dek Andehnyo Kasumbo Ampai.

8. Hari taakia dek Si Kambang.

Wakatu makan tangah hari Lai mah turun inyo garan Tampak dek inyo di siko sinan Urang bagolek baguliangan Sapanuah Ustano nan gadang Ayahnyo , Kakak, jo Mamaknyo lyo mamaknyo Sutan Panjang Barampek garan jo Tuangku lyo Tuangku Datuak Tungga Di dalam lamin iyo bagolek Di antaro banta-banta banyak lyo di lamin tampek Rajo Sagalo Manti jo Pangulu Iyo di lapiak pamadani garan Nan tabantang sapanuah rumah Nan mudo-mudo yo ruponyo Sato pula nyo tagolek Di sarambi muko Ustano tu Bakato si Kambang kareh-kareh.

"Mamak jo Ayah, Kakak-kakak Mari kito makan basamo Barisuak kito kan mandaki Di mano ado kakuatan Kok rusuah risau macam iko Ambo nan ketek kuaik juo Mangapo nan gadang jo nan tuo Arnuah didayo dek ibilih Mara ketek kito hadoki

Alah bai.ko mah sadonyo Kunun kok tibo maro gadang Di mano ado kakuatan .

Lah duduak surang baduo Dituruik pulo dek nan lain Alah mah masuak ka ruang tangah Di sinan nasi dihidangkan Naiak si Kambang ka Anjuang Ateh Pai maimbau Tuangku Rajo.

"Mamak rajo lakeh lah ka bawah Mari kito makan basamo Liek dek mamak ujuang tapi Sadonyo bagolek bagalimpangan Bak urang kalah dalam parang Mamak nan patuik jadi conto lyolah kalah dek ibilih Kok kunun pulo nan banyak tu.

Lah turon Rajo dari anjuang Baru bagageh kasadonyo Duduak basamo di ruang tangah Maadoki nasi nan tahidang .

Disanduak nasi dek si Kambang lyo ka piriang nan tuo-tuo "Nasi ko paralu Mamak habihkan Kok indak berang ambo beko Indak pulo amuah ambo makan ."

Balari pulo si Kambang ko Iyo ka dalam biliak gadang Diimbaunyo Andeh jo Amain yo Ado baduo tigo lai iyo nan lain-lain Tamasuak Mandeh

"Mano Andeh sarato Amai Mangapo mangko lalai juo Bapak-bapak alah manyuok Nasi tahidang untuak kito

Di pangka ruang tangah garan

Haruih kuaik batin jo jio

Maagiah kakuatan ka laki-laki

Urang ko badan tubuahnyo mah nan kuek

Hati jiohyo iyo lamah

Kok baiko caro rang padusi

Maadoki parang, gampo bumi

Baitu banjia kabakaran

Handam karam kasudahannyo

Laki-laki indak amuah makan

Kakuatannyo lari sandiri

Tapi inyo kito paso garan

Dek sayang inyo ka kito

In yo iyo kan amuah juo garan

Rang mamaso haruih maagiah conto."

Lah tagak sagalo Andeh-andeh

Babaliak si Kambang ka Bapak-bapak

Disuoknyo duo tigo suok

Dari piriang ayahnyo garan

Baitu pulo dibueknyo

Tahadok mamak jo kakaknyo

Tibo di piriang Datuak Tungga

Nasi alun disuok-suok juo

Ditambah si Kambang duo tigo sanduak lai

lnyo sandiri mulai manyuok

Bakato inyo maso itu

Sambia manapuak bahu urang ko

Kakak Rajo kato Kakak

Rajo nagari Palimbayan

Nagari rami nagari gadang

Baapo gran caro Kakak

Mamarintah urang nan banyak

Malawan musuah kida kanan

Urang Rajo Kak haruih kuaik

Kuaik tubuah kuaik jionyo

Jadi conto pado nan banyak

Dalam sagalo buatan karajonyo

Kakak tinggakan nagari Kakak

Untuak pai, untuak pai, bagadang hati Indak sadonyo urang suko Talabiah anak bini Kakak Kakak pulang sakik, lumpuah, layua Patah hati patah samangaik Untuak makan sajo indak badayo Kok kunun untuak nan lain, Ambo ko tantu kanai kutuak Dek ambo sabab karanonyo Mangko baitu jadi Kakak lndak amuah ambo garan Habihkan nasi iko Kakak Kok indak Upiak berang bana."

Lah nyo makan duo tigo suok Baru manyuok Datuak Tungga Lai habih nasi sapiriang Baru si Kambang tagak kini, Di hadapan Niniak Mamak Upiak," Galak badarai Kambang Galakko iyo galak tasabuik Tasabuik di Koto Tujuah Kok ado paja galak manih lyo bunyi galaknyo nyariang Ditambiahkan itu garan Dikatokan galak Kambang Aruih Tapi pado maso itu Galak bacampua aia mato Aia mato manghujan labek Galak tasalek dalam risau Bak paneh manganduang hujan Tatagak kini Majo Lelo Diraiahnyo adiaknyo ka palukan Usah baulah Adiak sayang Handam karam dur.ia ko beko Kakak antok bukan takuik mati Kakak iyo takuik parang lbo dinyao nan baribu lbo pado mamak kito

Lah kuaik Upiak sapakan ko Lah kukuah tagak bak benteng basi Usah taban, usah rubuah Dalam hari sahari ko."

"Mangapo pulo Kakak cameh Upiak galak aia kalua Kan biaso itu Kakak Andeh ketek adiak ayah Kok datang inyo ka mari Upiak dipaluak sambia galak Aia matonyo bacucuran ."

Sudah makan rang makan siriah Babaliak ka ruang tapi Diambiak rabab kucapi suliang Bunyinyo indak bakatantuan Tapi urang indak pai lalok . Urarig jauah ban yak nan datang Dari Bayua , Sungai Batang Rang Tiku rang Lu buak Basuang Ruponyo baru nyo mandanga Kak Rajo Datuak Gampo alam Kudian pulo dari dusanaknyo nan lain Dek bakaba babarito garan Ha bih hari samalam tu Lah laruik malam baru tidua.

Pagi-pagi urang baase, jo tapdu Jo kudo banyak -banyak · Babagai karajo nan dibuek Padusi batanak jo manggulai Manyadiokan bungo tujuah ragam Tabik paneh baru barangkek Si Kambang iyo dipakai Dipakai bak anak daro Basubang galang dari ameh Pandiang jo dukuah ameh juo Kain salendang banang ameh

Baju baludu nan batalua Rancak nan bukan alang-alang Mambuek gilo Datuak Tungga.

· Katiko si Kambang naiak tandu Orang yo tagak bakuliliang Taluluang kareh Datuak Tungga Ontuang iyo sakali sajo Muluiknyo dipakok dek Tuak Panjang "Mangapo kawanko garan Kito sadonyo samo sakik Kok baitu pangsan kasadonyo Si Kambang dicancang dek musuahnyo Apo jadinyo Koto Tujuah.

l.ah naiak si Kambang garan Lai tasanyum Kambang Aruih Si Kambang ditandu sapanjang labuah Nan ado di Koto Tujuah Katujuah kampuang dikuliliangi Baru pai ka tapi rimbo l.ah sampai ka jalan nan mandaki Alah turun si Kambang kini nangko Naiak kudo inyo lai Di balakang kakaknyo Majo Lelo Sakalian padusi nan kan pai Duduak di balakang bapak-bapak Orang manganta indaknyo pulang Bamacam-macam parangainyo Ado nan turuik bajalan kaki Ado nan duduak tapi labuah Bamanuang malantua jari Ado nan masuak gubuak-gubuak Nan ado di tapi jalan .

Orang nan bakudo itu garan Indak sampai pulo ka puncak Dek tabiang puncak tagak bana Bajalan kaki urang kini Sarno marangkak nyo ka ateh

Untuang hari ado rancak lndak hujan indak paneh bana Mato hari ditutuik awan putiah Tangan si Kambang dipacik kakaknyo Sabalah dipactk Datuak Tungga Campo A lam mambuka jalan lyo baduo jo Kak Rajonyo Datuak Tumangguang jo Reno In tan Di balakang si Kambang Aruih Sutan Rumah Panjang Kasumbo Ampai Di balakang itu pulo dangai Baitu sataruihnyo sampai ka balakang Bia jalan alah dirambah Dek dubalang jo urang kampuang Tapi urang indak babarih banyak-banyak Baduo-duo inyo naiak.

Kok si Kambang panek mandaki Tagak lnyo sabanta dinan data Bapantun inyo maso itu.

"Bukik putuih tampek baladang Dirandang jaguang diangui Hukum putuih badan tabuang Didaki gunuang ditangisi.

Lah habih pantun sabuah Bajalan pulo inyo lai Marangkak naiak ka gunuang Pakaian iyo barek pulo Lah tibo pulo di nan data Bapantun pulo inyo ciek.

Tulang putuih dipancuang urang Dipancuang urang nak ka ladang Kambang Aruih balayia surang Balayia diparuik Ula gerang.

Sabanta lai baranti pulo Bapantun pulo inyo kini Urang haniang kasadonyo Indak ado nan manyatoi Cuman Bujang Sambilan nan batapuak Kadang basurak indak tantu arah .

"Kain dikabek jo rotan sangik Kain tapanggang yo dek puntuang lngin kawin jo Mambang Langik Ula Gerang mah nan baruntuang."

Pantun kaampek babunyi kini "Tangga tali pangabek kudo Kudo dikabek mangarintang Tuak Tungga harok kawin mudo lyo diambiak pambayia utang.

Baitu sampai ka puncak garan Suaronyo nyariang bak biaso Disawuiti sipongang kida kanan. Pantunnyo lah tibo di tapi kawah.

Tanah liek di Bukik Putuih Dibuekkan pinggan tampek makan Habih riwayaik Kambang Aruih Tamaik carito Bujang Sambilan.

Tak ado sayak nan baaleh Ndak ado kumbang dalam aia Ndak ado cakak ndak babaleh Ndak ado hutang nan ndak kan dibayia

Ka tabiang kito ka tabiang Ka tabiang mambaok aka Basandiang Upiak basandiang Basandiang dalam paruik Ula.

Pantun habih nyo malumpek Tangango urang kasadonyo

Urang tacangang pulo kini Dari sabalah ilia urang banyak Ado pulo urang malumpek Katiko dicenai bana-bana Jaleh urang tu Mambang Langik Tapakiak Andeh jo adiaknyo.

Baranang si Mambang sakuaik tulang Bakato inyo maso itu _ "Kambang Aruih kasayangan urang banyak Indak buliah bajalan surang Ambo manjadi panjagonyo. "

Lah pangsan garan Kasumbo Ampai Ditangkok si Lelo kapalonyo Gampo Alam manangkok kaki Dihelo sajo turun tabiang.

Baitu si Hindun Sari garan Sarato Andehnyo Puti Diateh Dihelo kan ayahnyo jo rang lain Andeh ditolong Manti Pangulu. Manti Tuo sarato Datuak Tungga Manantang juo ka dalam aia Aia janiah riaknyo tanang lndak doh tampak ula gerang Indak ado buayo putiah Nan tampak iyo si Mambang Manyalam tantang si Kambang malumpek.

Ado sabanta antaronyo garan Bakato Datuak Manti Tuo "Kok indak barek pakaiannyo Si Kambang pandai nyo baranang Danau di bawah kan ado pulo Di tapi nagari Koto Tujuah Acok inyo baranang sinan Basamo puti-puti lain.

lnyo diagiah pakaian banyak

Buliah lakeh nyo tabanam Indak dilulua ula gerang Bia ditalan gunuang Tujuah.

Ula indak ado tampak Mungkin inyo takuik datang Meliek urang nan banyak ko Kito nantik sabanta lai.

Sudah sabanta maso lalu Tampak aia bariak kareh Agak jauah iyo ka hilia Indak jaleh doh mah dangai Antah dek duo kapalo paja-paja Antah dek Ula gerang Iyo duo jo buayo putiah.

Dek hari alah agak sanjo Urang alah pulang kasadonyo Salain bujang nan sambilan Inyo ko saruman urang gilo Manari-nari di tapi talago Manukiak-nukiak kareh-kareh Maimbau namo Kambang Aruih Galak-galak sarupo ibilih Jijik Datuak Manti Tuo Dihelonyo tangan Datuak Tungga "Marl kito lakeh pulang Banci ambo iyo garan Maliek parangai paja-paja ko lndak lah pulo paja bana Batigo tuo dari Majo Lelo Jauah tuo dari Mambang Langik Tapi dek indak dapek pangaja Dari Ayah jo andehnyo Baiko mah jadinyo Datuak. Satibo urang ko di tampek kudo Baru Tuangku Tungkek Nagari Bagarak pulang mambaok Andehnyo Untuang Andehnyo lah tahu diri

Dapek di baok naiak kudo Dikapiknyo jo tangan kida .

Lah tibo urangko di rumah inyo Indak langsuang ka Ustano Diantakan si Lelo iyo Andehnyo Naiak kateh anjuang Ameh Inyo naiak ka Anjuang Perak I yo ka biliak Kam bang Aruih Manalungkuik inyo ateh katia Samalam tu indak bagarak-garak Ayahnyo lai datang maliek Tapi indak digaduahnyo garan Buliah inyo malapehkan tangih Nan tatahan dalam sapakan .

Barisuaknyo urang bakumpua lyo kuliliang tilam bungo Tilam bungo di muko lamin Urang manangih yo maratok Tapi bukan doh andehnyo Andeh nyo lai duduak sinan lndak inyo babunyi-bunyi .

Hari Rabaa barisuaknyo pulo lyo Sutan Majo Lelo Alun juo datang ka Ustano Datang ka inyo Hindun Sari Sara to Ayah jo Andehnyo.

Si Hindun masuak kadalam Dituruikkan dek Andehnyo

"Manolah Kak Lelo Kakak sayang Mangapo Kakak cando iko Apo pasan si Kambang Aruih Kapado kito kasadonyo Inyo indak amuah diratoki Baitu pulo Kakak Upiak."

"Manolah Adiak Hindun Sari Kakak indak doh maratok Kakak iyo sakik kini Handak batanang kakak bapikia Usah kakak digaduah-gaduah Takasa kakak bakeh Upiak Kok ibo hati Upiak beko Mintak ka mari Mamak Panjang Sarato Tuangku Datuak Tungga Kakak iyo nak mangecek."

"Liau lai mah dilua Upiak imbau liau dahulu," Lah datang urang nan baduo Bakato garan Majo Lela Ambo mandanga dari Mak Manti Mamak kan paijo Tuak Tungga Ka nagari Palimbayan nan agak jauah Untuak batanang-tanang diri Ambo iyo satuju bana Kok kito di siko'juo Indak kan tanang utak kito.

Nan saeloknyo iyo garan Mamak barangkek mah barisuak · Andehjo si Hindun Mamak baok Kok satuju Tuangku Datuak Tungga ko .

Kami barangkek hari Sinayan lyo kami batigo garan Barampek jo Ayah Raja sinan lyo ka nagari Palabihan Kok alah tanang Andeh isuak Ambo datang mah barundiang Tantang ambo jo Hindun Sari Kini elok dianiangkan sajo Utak ambo sadang panuah Nantik pula kito pikiakan Bilo kan baliak ka nagari ko .

Sabuah pulo itu Mamak Mimpi ambo iyo samo bana Jo mimpi si Kambang nan disabuiknyo Di malam tujuo ambo bamimpi Cuman ujuangnyo agak lain Rasonyo urang kaduo tu Mangaja ambo dari jauah Mamacik suluah di tangannyo Padohal hari indak malam Inyo datang bapacik tangan Sakali baduo nyo mamaguik Tabayang dek ambo kini nangko Urang ko lai hiduik juo Ataukah inyo indak iauik Ambo malah mak kan mati Pendeknyo kami kan lakeh basuo."

"Kito pintak pado langik Mudah-mudahan nan elok nan tasuo."

"Tapi tantang nagari ko garan Agak rusuah ambo Mamak Jaleh bana disabuikkan lyo dek urang tuo nan tun Gunuang Tujuah nyo kan muntah."

"Kok barisuak kami pai Bilo kito basuo lai Kok pai sajo kito samo Ka Palimbayan nagari ambo Alun kan balabiah urang surang Mamak jo mintuo ka Palabihan."

"Ambo iyo amuah sajo Pai ka mano-mano jo Tuangku Asa jangan di Koto Tujuah ko Tapi kasihan Andeh ambo Kok mabuak bana inyo beko Bisuak pagi ambo ka Koto Ateh

Basamo kito ka Ustano Mamak ndak elok pai sajo Batamu dahulu jo Mamak Rajo."

"Mamak iyo nak sato pulo

9. Penutuik.

Hari Sinayan ciek lai Sasudah si Kambang masuak talago Barangkek Datuak Gampo Alam lyo jo anak jo bininyo Barang balian inyo baok Barang pusako nyo tinggakan Cuman pakaian Kasumbo Ampai Indak ditarimo dek kakaknyo Dek indak ado lai katurunan Nan patuik mamakai itu.

Urang barangkek dari Ustano Manunggang kudo duo ikua Surang dayang mintak di baok Andehnyo indak ado lai Dilapeh Tuanku Datuak Tumangguang Jo tangih kareh itu garan.

"Pai kalian kasadonyo Sabatang tubuah ambo ditinggakan Nak pai lamo mah tampaknyo Sagalo harato kalian baok Si Upiak si Kasumbo Ampai lyo kan gati Andeh Ambo Si Buyuang Sutan Rumah Panjang lyo pangganti Ayah ambo Kini lah pai kasadonyo Kalian baok anak kalian

Langang nagari Koto Tujuah Anak ahm bo nan basalah Kaambo kalian berang Jo siapo kakak Upiak tinggakan lyo Upiak Kasumbo Ampai Urang Lawang sajo Upiak tinggakan Kok elok, tantu nyo sayang Kok lah sakik babaun busuak Urang sadarah nan kan sayang.

Upiak pai ka rantau urang Rumah Upiak iyo iko Sawah ladang Upiak di siko pulo Usah Diak kakak Upiak tinggakan Lah payah niniak moyang kito Manaruko sawah ladang kito Siapo isuak nan kan buliah.

Bakato Puti Kasumbo Ampai Kakak kanduang balahan jiwo Kok taduah galombang, pai kabuik Lah tarang tanah kan dipijak Lah tanang garan hati Upiak Tantu babaliak Upiak ka mari Mangapo Upiak di rantau urang."

Dipaguik si Kasumbo kakaknyo tu Baitu pulo Puti Ambun Pagi Indak inyo bakato lai Dinaiakkan inyo ka kudonyo Nan sadang dipacik dek dubalang Manyambah pulo Majo Lelo lyo ka urang nan baduo Anaknyo ndak tampak surangjuo Sanang hati Sutan Majo Lelo lndak bapai batinggalah lyo jo urang nan sapuluah ko.

Lah basalam Datuak Gampo Alam Sarato iyo Kak Rajonyo Barangkek urang nan barampek Maninggakan Tuangku Datuak Tumangguang Sara to Ustano jo nagari lyo nagari Koto Tujuah.

Barek taraso dek Puti Kasumbo Maninggakan nagari tum pah darah Tabayang Ayah jo Andehnyo Inyiak jo Anduang iyo pulo Tapi indak mah nyo sabuik Hatinyo padiah pikiran kusuik Dituruiknyo kandak Majo Lelo.

Duo hari urang tu dijalan Bamalam di Piaman garan Ado karik jauahnyo mah di sinan. Di Palabihan itu garan Urang iyo bagadang hati Dusanak rajo iyo surang tu lndak nyo baradiak nan padusi Anaknyo indak ado pulo Nan laki-laki itu garan Si Majo buliah jadi rajo Manuruik adaik nagari tu.

Sapakan urang di Palabihan Gampo Gadang di Ampek Koto Salingkaran gunuang Marapi Takajuik urang kasadonyo garan Nan mano gunuang nan malatuih Gunuang Mara pi jo Singgalang Indak mungkin itu dangai Dek puncaknyo lai tampak juo Takana si Lelo jo mimpinyo In yo kecekkan ka Ayah jo Andehnyo Nak pai maninjau garan Maninjau ka Koto Tujuah.

Dipakainyo pakaian urang sudaga Disalangnyo kudo ayah tuonyo Diagiah ayahnyo dubalang surang lyo baduo nyo barangkek Naiak kudo sikua surang Pagi buto nyo barangkek Pagi tasangai matohari naiak Lah tibo inyo di Bayua Nagari tu indak rusak bana Tapi rumah indak barisi Gampo iyo taraso juo Tapi indak kareh bana.

Dari Bayua indak dapek taruih Tabanam tanah dek lumpua hangek Nak ka Sungai Batang indak dapek Nagari dibateh aia gadang Urang tampak surang baduo Laki-laki nan kuaik mah tampaknyo

Disapo si Lelo urang nantun Batanyo inyo maso itu "Manolah Kakak rang di siko Bari jaleh atnbo batanyo Ambo ko urang Palabihan Biaso manggaleh ka Koto Tujuah Gam po lai mah taraso Tapi indak kami tahu Gunuang Tujuah mah nan jatuah Tahukah iyo Kakak Apo sabab karanonyo dangai Takauik kami rrialieki Utang piutang ado sinan."

"Manolah Adiak rang manggaleh Kami ko iyo ndak rang siko pulo Tapi lai mandanga kaba Manuruik kato rang di siko

Gunuang Tujuah acok berang Ula gerangnyo indak diagiah makan Dek itu inyo mutah-mutah

Dicari urang gadih rancak Kamanakan rajo Koto Tujuah Disam bahkan urang ka Ula Gerang Batambah berang Gunuang Tujuah Mangapo garan urang bana Urang nan tido basalah pulo Kambiang biri-biri cukuik garan Indak amuah Gunuang Malulua paja tu Dimutahkannyo mah ka bawah Tibo di danau nan di bawah Gad .ih dilulua mah dek bumi Tampak jaleh dari jauah. ." Barasok tampeknyo tabanam

Tampak urang duo lai Batayo pulo Sutan Majo Lelo Balain bunyi caritonyo lyo ado Puti rancak Tajun ka dalam talago ateh gunua .ng Indak dohjadi pasambahan lnyo dipaso mah dek Rajo lyo lalok jo Rajo tu Rajo itu mamak kanduangnyo Dek itu inyo lari kateh gunuang Tajun sakali ka talago Urang mangaja yo talambek Gunuang Tujuah berang bakeh Rajo Dek itu nagari diimpoknyo Rajo ndak tampak doh bangkainyo Mungkin luluih samo jo paja tu:"

Babaliak si Majo lelo garan Ka nagari Lubuak Basuang Nyo lalu di sinan tangah malam

Alun lai tampak nagari itu Katiko nyo tibo yo di sinan Rumah banyak nan tabukak Urangnyo antah di mano Tampak rang gaek laki-laki Batungkek-tungkek dakek rumah lnyo batanyo kaurang tu "Manolah lnyiak rang di siko BataJ!yo ambo saketek Apo carito Koto Tujuah Habih koh urang kasadonyo Atou mah lai juo tingga Di mano urang tu kini?"

"Ambo yo lari katakutan Baru kapatang ko babaliak Kami lari arah ka lauik Tapi tahinda hilia aia Lai banyak nan salamaik Baampua urang ko garan Rang Bayua rang Sungai Batang Koto Tujuah jo Lubuak Basuang Bagalau bunyi carito nyo Alun lai jaleh mano nan bana Sabalun gampo iyo garan Ado ambo mah mandanga

Anak gadih kamanakan Rajo Dipaso kawin jo rang tuo Anak gadih pambayia utang Rajo ko banyak mah barutang Paja tu lari ka gunuang Tujuah Malumpek ka dalam kawah gunuang lyo talago nan di ateh Dek itu gunuang ko berang," "Tarimo suko kaba inyiak Hambo taruihkan jalan ambo."

Nyo taruihkan mah jalannyo Tampak rang padusi satangah bayo Manjujuang sumpik barlsi bareh "Manolah Andeh rang di siko Barek tampaknyo baban Andeh Handak ka mano Andeh garan Marl kito samo bajalan Kami to long mambaok bareh Andeh."

"Usah ambo dikicuah pulo Kok kalian maraso lapa Carl bareh di rumah rumah Ado sajo nyo tu beko Di rumah ambo ado pulo Bareh ko untuak anak ambo lnyo balimo kasadonyo Ado pulo cucu mah surang Sajak kapatang makan bubua

Bapaknyo mati ulah gampo Paja gadih mati karancakan Inyo surang nan baulah Barlbu urang jadi bangkai Barlbu pulo nan sangsaro."

"Manolah Andeh rang di siko Usah ragu pado kami ko Kami bukan rang parampok Indak pulo rang kalaparan lko pitih lai saketek Ambiak pambali lado garam Dudiiak Andeh sabanta di siko Kami iko iyo nak batanyo Andeh salahkan anak gadih Baapo bunyi caritonyo garan."

"Anak gadih rancak pamenan bujang Bujang sapuluah anak rajo

Indak mancari ka nan lain In yo surang jadi rabuitan Indak doh manyuruak-nyuruak Di Ustano di balerong sari Di tapian tampek mandi puti lnyo disudahi baganti-ganti Dek itu berang Gunuang Tujuah Dihimpoknyo nagari Koto· Tujuah Hanyuik sadonyo mah ka hilia Anak mudo-mudo tu nan dahulu Dimasuakkan · ka lubang kawah

Tampak barasok dari jauah Ado pulo urang mangecek Bukan anak gadih mah nan salah Tapi dukun nan batanuang palasu Tanuangnyo salalu indak bana Tampak dek urang mah bangkainyo Pisaunyo manikam dadonyo Paruiknyo panuah dek limau Baratuih limau kalua dari paruik buncik."

"Alah mandapek carl to ko Dek awak iyo mudo pulo Elok pandai manjago diri Kok Andeh amuah dianta Kami antakan baban Andeh Mandeh lamah babannyo barek."

"Usah ambo dianta pulo Lah tigo kali ambo kanai kicuah Katonyo manolong hambo Bareh1 pindah ka tangannyo Rang hmdo kini jahek-jahek Indak cukuik dapek pangaja lndak nyo takuik kanai sumpah Indak ganta nyo dikutuak."

Tagalak sangaik Sutan nan mudo ko

Bajalan pulo inyo lai Takuiknyo pai jauah-jauah Kok kudonyo diambiak urang Pai batanyo jo bakudo Indak kan namuah utang mangecek Sabab urang nan bakudo lyolah urang nan kuaso.

"Babaliak kito ka Palabjhan Barundiang ambo jo Ayah Apo garan kan dipabuek Mangecek jo urang-urang kampuang Indak doh dapek kaba nan bana."

Sampai inyo di Palabihan Hari lah pagi pulo baliak Indak bamalam nyo di jalan Tapi lah talambek inyo barangkek Dari nagari Lubuak Basuang Indak doh malam nyo sampai Agak takajuik mah si Lelo Mallek kudo banyak di Iaman Alun di baok mah ka kandang Labiah takajuik inyo garan Maliek kudo Mambang Langik Kudo pambarian dari inyo lnyo campakkan tali kudo Bagageh inyo naiak rumah Pintu indak mah ba palang Sakali lumpek .nyo lah tibo Tapakiak urang malieknyo Urang nan banyak sadang duduak Si Kambang balari mangaja nyo;

Ditangkok di julangnyo tenggi-tenggi Si MaJ.!! bang lah tagak pulo Bapaluakan urang ko garan Ado mah pulo Datuak Manti Tuo Sarato datuak Bandaharo

Dek gadang hati Majo Lelo Nan baduo ko dipaluaknyo juo.

Duduak orang ko mah barapek Manantik nasi tahidang Baganti-ganti babarito Ruponyo sadonyo barn tibo Alun lai mambukak carito Batangisan baru nan jaleh Hati gadang ndak tabado Aia mato mancucua ndak disangko.

Dimulai kato dek si Mambang "Kami lai mah maliek Nan kudian sakali turon gunuang lyolah Mamak Manti Tuo Antah siapo mah kawannyo Kami baranang dari matohari hiduik Kami lintasi talago tu Manuju matohari mati, arah ka lauik lndak doh ado nan basuo lndak ado ula indak buayo Nan jaleh ikan iyo ban yak Panuah sisiaknyo yo dek lumuik Dek lah lamo umua nyo garan Talago tu indak gadang bana Ketek dari talago di bawah , Kok si Kambang ndak banyak barang Dapek inyo baranang surang Lakeh juo kami ka tapi Aia indak dingin bana Saroman panah ambo dapeki Basamo-samo kawan ambo. Aia iyo angek kuku Mungkin dek gunuang kan malatuih Mungkin juo dek hari paneh Tabiang talago iyo randah

Di tapi sabalah ka lauik Dek hari alun lai killam Tampak lauik barono kuniang lndak kami payah bana Mamanjek ka ateh tabiang Anok-anok kami bajalan lyo ka tampek kudo ambo Suaro urang nan sambilan Tadan'ga jauah sayuik-sayuik Kami tapaso iyo garan Manuruni tabiang agak jauah Takuik basuo jo urang ko Kudo indak dapek dinaiki Dek jalan alun lai data Untuang bulan lai tarang Kami maresek dalam rimbo Lah latiah garan Kambang Aruih Kami carl batang kayu gadang Nan gadang pulo banianyo Baganti kain nya garan Iyo jo kain baju ambo.

Cuman saketek agak lungga Kaki sarawa ambo guluang Ambo suruahnyo lalok Ambo hiduikkan malah ungngun Ambo iyo lah sadio jo api jo makanan Hari kamih ambo barangkek Patang Ahad ambo[tibo sinan Dari Batang Masang ambo babaliak Iyo alah ambo ancang-ancang

Sajak barangkek dari Koto Tujuah Ndak lain makasuik di hat{ Salain dari kan samo mati Tapi lai talinteh garan Kok ula tu sadang lalok Dek hari iyo mah siang Mungkin kami dapek baranang.

Lah siang kironyo hari Ambo lalok iyo sabanta Si Kambang maangek katupek Sarato lamang dalam buluah Aia indak doh diabuih Diminum sajo aia talang Alah tabik matohari Lah sudah makan saketek surang Kami turuni lereng gunuang Manuju ka Batang Masang Duo hari kami bajalan Kadang-kadang iyo jo kudo

Takadang pulo jo kaki sajo Kok iyo di tampek data Malam kami bajalan juo Kami sampai ka Batang Masang Di sinan ado mah garan Pondok urang manjua nasi Dapek kami makan agak elok Baka nan dibaok hampia habih Nan tingga alah mah agak basi Kami mudiakkan Batang Masang Acok mah dapek iyo bakudo Di sinan ado jalan satapak.

Duo hari sudah itu Tibo kami di nagari Bonjo Lah tanang raso paratian Bamalam kami di sinan Katiko kami kan barangkek Nagari tu digoyang gampo Takuik kami kan taruih Dek rimbo gadang nan kan ditampuah Tujuan ka Palimbayan Kato urang indak doh jauah bana Bisuaknyo kami nak barangkek Taraso pulo gampo lai Gamponyo iyo labiah kareh

Dilarang urang kami barangkek Rimbo1 1abek bukik tenggi pulo Kok payah kami bajalan

Baduo sajo mudo-mudo Kami manumpang di rumah rang kampuang Dek lapau nasi iyo rami Takuik ado rang nan tahu Bahaso kami iyo sapasang Indak laki-laki kaduonyo Abuak si Kambang nan panjang tu Payah manyuruakkan dalan deta Kami tantu diagiah urang lyo sabuah biliak sajo Tagalak si Kambang maso itu "Kok kakak nak marompakpantang Indak ado urang nan kan manghukum."

"Kito sangsaro dek pakaro ko Kito ditolong hmgik jo bumi Mangapo k.ito babuek kini Kanai kutuak malah kito."

"Kok kakak iyo mah amuah Ambo babaliak ka Batang Masang Mancuboi kakak Upiak cako."

"Kan apo ambo dicuboi Batahun-tahun ambo inanahan Sapakan lai kito sampai lyopi nagari Palabihan Di Palimbayan ndak dapek kawin Ayah adiak indak di sinan Kakak indak ado pulo Niniak mamak ayah ambo §!!rang Indak buliah inyo mangawinkan."

"Indak ambo nak kawin sinan Babaliak luko hati kakak lyo kakak Tuangku Dautak Tungga Kito pai ka Palabihan Kaok kito alah kawin isuak Kito pai manjalang Mamak jo Amai."

Kironyo datang gampo gadang Dek itu kami lambek tibo Lah sudah gampo gadang tu Kami upah urang baduo Nan amuah maanta kami lyo hinggo Padapg Panjang Dati Padang Panjang ka mari Ambo iyo alah tahu ."

Mancaliak si Sutan Majo Lelo lyo kapado Kambang Aruih.

"Dek Mak Datuak Manti datang lyo ambo baliak pakai baju padusi Kini Mak Datuak bacarito malah Tan tang gampo di Koto Tujuah."

"Gampo gadang datang siang hari Balari ambo tigo baranak I yo jo kain di badan sajo Manuju ka Ustano gadang Tampak Tuangku Rajo lah di Iaman Ambo guguah tabuah tando bahayo Ambo ajak Tuangku lari

Baliau indak amuah garan Andeh Suri pai ka pakan Baduo jo si Reno In tan Bujang Sambilan antah di mano Lah duo hari indak tampak.

Ambo takana mimpi Upiak Dek itu ambo ndak batahan

Ambo basalam jo Tuangku Taruih lari ka Sungai Batang Di sinan urang dahulu lari Tampak jaleh dari jauah Puncak gunuang alah rangkah Talago di ateh alah mahilia Tajun bak aia mancua Ambo taruih ka rumah Andeh Urangko manantik ambo Nak lari indak ado laki-laki Adiak di rumah bininyo lpa ambo pai ka Piaman Ambo ambiak pakaian nan ado Jndak tantu siapo punyo Ambo agiahkan ka bini ambo Sarato anak ambo garan Ambo cari sumpik bareh Adiak ambo mambaok lado garan Andeh mambaok arneh perak Barankgek kami ka lubuak Basuang;

Lubuak Basuang lah kosong pulo Kami masuak ka tangah Padang Laweh Takuik pai ka tapi lauik Kok datang beko banjia gadang

Padang tu iyo laweh bana Tampeknyo katenggian pulo lyo mah Padang Pangimpauan Ban yak di sinan kabau jawi Adiak ambo lai mambaok lapiak Di lapiak ciek kami basamo Nan ciek bajadikan dindiang Untuanglah hari indak hujan Barisuaknyo ambo baru dapek

Mancari Tuangku Rajo kito Babaliak ambo ka Lubuak Basuang Ambo carl ka Ustano Ketek

Tampek kadiaman adiak Rajo Bini mudo dek Tuangku kito lndak ado urang di sinan Kosong bana rumah tu garan Baitu juo mah Ustano A:mbo babaliak ka Padang cako Banyak basuo urang awak Indak ado mah nan tahu Ambo basuo jo Datuak Bandaro ko Baduo kami mancari garan Basuo di rumah pondok ketek lyo alah di tapi timbo bana Liau dijago dek bininyo Batigo sajo nyo di sinan lyo dubalang nan katigo Baliau iyo sakik bana Indak makan indak minum Bukan ndak ado nan kandimakan Baliau tu indak balasero lai.

Mallek kami liau manangih Manangih taisak-isak Indak ado keceknyo garan Salain mamintak bana-bana Mancari Tuanku Puti garan Mintak basuo jo Tuanku Iyo katdnyo panghabisan Sabalun ambo mati dangai Ambo nak basuo jo Kasumbo Ampai."

"Kami pai mah kiniko lyo ka nagari Palabihan Indak kan payah mancarinyo Tantu nyo diam di Ustano Indak lamo kami garan Barisuak kami babaliak."

Iko mah baru kami tibo Apo pikiran Tuangku kini."

Habih manangih nan mandanga Talabiah Puti Kasumbo Ampai "Barangkek juo kito ko kini Kito turuik kakak ambo Padiah hati ngilu jantuang Mandanga nasibnyo tingga surang."

Bakato kini Sutan Majo Lelo "Usah Andeh pai kini Baitu si Upiak Kambang Aruih :\fanjadi baban rang padusi Ambo jo Ayah nan kan pai Sarato mamak baduo ko Dapek kami mamacu kudo Siang malam kami bajalan Mamak Rajo kan kami baok Bia mayiknyo mah nan tingga Kok izin langik jo bumi Barisuak kami lah babaliak.

Tantang Diak Sutan Mambang Langik Japuik Mak Sutan ka Palimbayan Japuik tabaoknyo handaknyo Bia Amai jo Hindun Sari Tingga di sinan nyo dahulu."

Kato Sutan Majo Lelo ko lyo saparati biaso juo Manjadi titah ka nan banyak Indak surang mah nan manukeh Alah sudah minum jo makan Barangkek urang laki-laki.

Si Kambang duduak jo Ayah Tuonyo Baru rang lain di Ustano tu Dapek mangecek mah jo inyo.

Barisuak patang badirok sanjo Datang rang banyak dari Lubuak Basuang Tabaok Taungku Datuak Tumangguang Sarato bininyo Puti Reno Bulan Anaknyo indak surang juo Manuruik carito nan bagalau Alah mati ka anam balehnyo

Nan sambilan hanyuik dari lereng gunuang Baputa-puta inyo di sinan Saroman urang batuka aka Ambun Pagijo Reno Intan Basamo Sutan Sari Alam Mandeh Rubiah sato pulo Indak amuah basamo Rajo Manantik anaknyo nan Sambilan Dek kudo habih dibaoknyo Jo apo urangko kan barangkek Mati sadonyo ditimpo Ustano Anaknyo nan baranam lai Nandi Bayua di Sungai Batang Ka Koto Tujuah mancari ayahnyo Dek tadanga Ayahnyo sakik Mati pulo di baok aruih Iyolah aruih aruih hangek Ado dubalang nan maliek Iyo nan tigo puti-puti Indak dapek nyo ditolong.

Satibo Tuangku Rajo Tumangguang Dalam palukan Kasumbo Ampai Pangsan inyo iyo sabanta Pa:tamo dek latiah mah dijalan Dikapik dek Sutan Majo Lelo Iyo kudo dipacu kancimg Keduo dek hati iyo talantuang

Dalam risau basuko pulo Datang si Kambang mambaok bubua

Mangecek inyo lamah lambuik Usah dikanang Mak nan hilang Mamak beko batambah sakik Kami pulo kahilangan Kakak jo Andeh lari tu garan Dek mandanga mimpi ambo Gunuang Tujuah iyo kan mutah Ruponyo indak doh mutah sajo Rangkah puncaknyo katujuahnyo Nan anam turun mah ka bawah Nan ciek sabalah lawang Lai mah tagak juo kini Banyak urang datang maninjau Dari puncak ko mah ka bawah.

Mamak indak buliah dibaok lari Batangguang jawab ka nagari Baitu Mamak Ma)lti Tuo Sarato Mamak Bandaro Sati Kini ndak ado nan kan berang Dek tabuah tando bahayo Lai sahari manggaluguik Tantu panabuah mati juo Sanangkan hati Mamak kanduang Usah nan mati diratoki Iyo inyo mambayia utang Sampai hari ko iyo mamak Upiak lai gadih juo."

Lah amuah Datuak Tumangguang makan Disudukan bubua dek si Kambang Alah gak tanang inyo garan Barisuaknyo datang Mambang Langik

Baduo sajo jo Ayahnyo Maraok garan Sutan Palijang Manangisi kakak kanduangnyo

"Ampun ambo Kakak Rajo Ambo iyo agak berang Dek kakak talampau lamah Tahadok anak kito nan Sambilan Baitu pulo kak Puti Ambun Pagi Kakak biakan nyo babuek Nan elok dek inyo sajo Nan lain mano barani In yo ko iyo anak Rajo." lndak manjawek itu garan lyolah Rajo Koto Tujuah lnyo iyo tahu dilamahnyo Dek itu anaknyo basilanteh nangan.

Manyambah pulo Sutan Mambang Ampun Buyuang Ayah Tuo Ayah Tuo jadi landasan Bak panggang diapik api bakuliliang Buyuang indak berang bakeh ayah Buyuang iyo ibo ka Ayah Tuo Barek bana baban Ayah Kini saba lah Ayah Sayang.

Nak lakeh Ayah iyo cegak Buyuang manjokan jo si Kambang Makan Ayah banyak-banyak Tidua Ayah lamak-lamak.

Malam tu urang barundiang Kan baralek iyo mangawinkan Si Mambartg Langik jo Kambang Aruih Tuangku Datuak Gampo Bumi Tuo Rajo nagari Palabihan Minta janji 6 bulan lai Dek inyo nak baralek gadang Lah lamo indak baralek Sajak adiak nyo Gampo Alam Kawin jo Kasumbo Ampai Ndak ado alek di Ustano.

Tagalak garan Sutan Majo Lelo "Ampunlah ambo Ayah Tuo Usah salambek itu bana Ibo niyo di paja-paja Lah •salamo iko nyo manahan Beko inyo marompak pantang Kutuak pulo nan kan tibo."

Bakato kini Tuangku Datuak Tumangguang Usah balambek-lambek bana Ambo indak kan lamo lai hiduik Ambo ingin iyo garan Maliek urang ko jadi anak daro Iyo manjadi marapulai Anam baleh urang anak ambo Duo urang kamanakan garan Duo pulo anak adiak ambo Duo puluah kali patuik baralek Kok ambo mati bak kini

Sabalun urang ko kawin lndak ado ambo basuo J o alek sakali juo Baralek sajo ketek-ketek Koto mah baru kasusahan Mangapo baralek gadang-gadang."

Bakato kini Majo Lelo "Ambo mamintak bakeh Ayah Usah bajanji anam bulan Jangan pulo bagageh bana Elok juo agak gadang Maundang ka Bayua, Sungai Batang Ka Tiku ka Lubuak Basuang Ka Piaman Sungai Limau Ka Lawang ka Palimbayan Ka Secincin Lubuak Aluang Dek saroman ambo katokan

Bamacam macam gunjiang urang Tantang berangnyo Gunuang Tujuah Nak tampak dek urang garan Si Kambang indak cacek celo Dek inyo indak badoso.

Baundua angsua jo rundiangan Kasudahannyo putuih itu garan lyo tigo bulan lai Salamo tigo bulan tu Sutan Majo Lelo jo si Mambang Badagang ketek inyo garan lndak doh mancari pitih untuak alek Tapi mancari pangalaman Jo apo urang ko hiduik nantik Sasudah inyo barumah tanggo Sabagai pulo itu garan Usah si Mambang . Langik garan Basuo jo Kambang tiok hari Bia inyo indak di Ustano Makan minumnyo iyo di sinan.

Sasudah habih rundiangan ' Bakato Sutan Rumah Panjang "Si Kambang alah mah jaleh Apo nan kan dinantikannyo Tapi baapo Hindun Sari Sampai pabilo nyo manantik."

Tagalak pulo Sutan Majo Lelo

"Usah kini itu dipikiakan Sudah kito baralek nantik Kito barundiang pulo baliak · Di mano kito kan baralek Siapo kan mamparalekkan Nan baralek bukan ambo

Tapi iyo pihak si Hindun Sari Baitu adaik nagari kito.

Bakato pulo Sutan Rumah Panjang "Tuangku Datuak nan Tungga Ado mah manyabuik kan dek sari lnyo amuah mah baralek Mamparalekkan si Lelo jo si Hindun."

Batambah kareh galak Sutan Lelo "Baso basi i tu mamak Palamak-lamakkan kecek lnyo urang nan marugi Pitihnyo banyak kalua Si Kambang indak dapek dek nyo lnyo kan barugi pulo Barapo kan ketek alek kawin Alun kan buliah dimintakkan Dek mamak indak bapitih Ambo iyo indak pulo Kok sakada manumpang sajo Alun baapo itu mamak Dalam kamiskinan macam iko lyo bangsaik takarak aleh Indak amuah ambo garan Maadoki alek pulo Nantik satahun duo lai Kok lah bapitih ambo garan B'aru itu kito pikiakan Si Hindun iyo ketek baru Ambo bajanji bakeh basamo lndak mancaliak ka nan lain.

Tigo hari sasudah itu Urang alun ka mano-mano Datuak Manti Tuo jo Bandaro Alun lai pulang ka Lubuak Basuang Katiko hari badaruik sanjo Matohari sadang rambang kuniang

Dipangia Tuangku Datuak Tumangguang Urang mandakek bakeh inyo Dadonyo tampaknyo sasak.

Balari urang sa Ustano Si Kambang langsuang mamaluaknyo Si Mam bang di tangan kanan Si Majo Lelo di tangan kida Sutan Panjang jo Kasumbo Ampai di kakinyo Nan lain agak tajauah.

Lah hadia urang kasadonyo Mangecek kini lambek-lambek lyo Tuangku Rajo Koto Tujuah Mano kalian kasadonyo Dangakan bana elok-elok Babaliak kalian ka Koto Tujuah Usah iyo maninjau sajo Tapj mambuek nagari bam Si Sutan Panjang jadi raj on yo Si Majo Lelo jadi Tungkeknyo Si Kambang Aruih jadi Putinyo Sagalo tanah nan tatimbun Taruko niniak moyang kito

Kalian nan punyo kini Bagikan ka rajaik nan latito Sabanyak patuik parumahan Sara to sa wah jo ladang Agiahkan kaurang bam I yo sapaduo dan' itu Usah dipiliah ut:ang datang Nan amuah jadi rayaik Bia tengkak bia huto ·, Nan paralu iyo urang elo)c Usah parampok jo panyamun Iyo dipiliah pulo isuak Tagakkan duo Ustano Ustano gadang untuak Rajo Baduo jo Puti manantunyo

Ustano ketek untuak Tungkek Baduo jo Andeh jo Ayahnyo Tagakkan pulo rumah gadang Iyo untuak Mandeh Rubiah Urangnyo iyo padusi ambo Si Upiak Puti Reno Bulan Lah sudah Ustano nan tigo ko Dirikan pulo untuak Manti Tuo Sarato Datuak Bandaharo Kok itu alah sudah isuak Baru dikana yo nan lain lyo balerong jo rangkiang

Sabalun itu sudah dangai Tasarah pado kalian Di mano kalian kan tingga Kato habih angoknyo hilang Tapakiak si Kambang Aruih Tatangih urang kasadonyo.

Tam at.

Pekanbaru, 1 Desember 1985.

Perpustakaa n 1 Jenderal Keb1 899.224 SE:L m

6p . .

"Bakudo kami siang malam